C-395/25

Wydanie tymczasowe OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO MACIEJA SZPUNARA przedstawiona w dniu 18 czerwca 2026 r.(1) Sprawa C‑395/25 Orkla Care AB przeciwko Kemikalieinspektionen [wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Svea hovrätt, Mark- och miljööverdomstolen (sąd apelacyjny w Sztokholmie – sąd apelacyjny ds. nieruchomości i środowiska, Szwecja)] Odesłanie prejudycjalne – Klasyfikacja, pakowanie i oznakowanie substancji i mieszanin – Opakowanie, którego wygląd lub sposób zaprojektowania jest podobny do wyglądu lub sposobu zaprojektowania opakowania używanego w przypadku środków spożywczych – Charakter wprowadzający konsumentów w błąd – Opakowanie płynnych detergentów do prania – Opakowania podobne do opakowań zwykle używanych w przypadku napojów I.      Wprowadzenie 1.        Niniejsza sprawa dotyczy wykładni przepisu rozporządzenia CLP(2), który ustanawia wymagania dotyczące opakowań substancji lub mieszanin zaklasyfikowanych jako stwarzające zagrożenie. Konkretniej rzecz ujmując, sąd odsyłający zastanawia się, po pierwsze, nad wymaganiami mającymi na celu zapobieganie wprowadzaniu do obrotu stwarzających zagrożenie substancji i mieszanin, których opakowanie mogłoby wprowadzać konsumentów w błąd, pozwalając im sądzić, że chodzi o środek spożywczy, a po drugie, nad różnymi aspektami oceny, jakiej musi on dokonać w celu ustalenia, czy odnośne produkty spełniają te wymagania. II.    Ramy prawne A.      Prawo Unii 1.      Rozporządzenie CLP 2.        Artykuł 3 akapit pierwszy rozporządzenia CLP przewiduje, że „[s]ubstancja lub mieszanina spełniająca kryteria dotyczące zagrożeń wynikających z właściwości fizycznych, zagrożeń dla zdrowia lub środowiska określone w częściach 2–5 załącznika I jest substancją stwarzającą zagrożenie i powinna zostać zaklasyfikowana według odpowiednich klas zagrożenia przewidzianych w tym załączniku”. 3.        Artykuł 4 tego rozporządzenia, zatytułowany „Ogólne obowiązki dotyczące klasyfikowania, oznakowania i pakowania ”, stanowi w ust. 4 i 10: „4.      W przypadku gdy substancja lub mieszanina jest zaklasyfikowana jako stwarzająca zagrożenie, dostawcy zapewniają, by przed wprowadzeniem jej do obrotu była ona oznakowana i opakowana zgodnie z tytułami III i IV. […] 10.      Substancje i mieszaniny nie są wprowadzane do obrotu, chyba że spełniają wymagania niniejszego rozporządzenia”. 4.        Artykuł 35 wspomnianego rozporządzenia, zatytułowany „Opakowania”, przewiduje: „1.      Opakowania zawierające substancje lub mieszaniny stwarzające zagrożenie spełniają następujące wymagania: […] c)      opakowanie i jego zamknięcia są w całości mocne i trwałe, tak aby zagwarantować, że ich szczelność nie ulegnie naruszeniu i będą całkowicie odporne na typowe naprężenia i odkształcenia związane z przemieszczaniem; […] 2.      Opakowania zawierające substancję lub mieszaninę stwarzającą zagrożenie udostępnianą ogółowi społeczeństwa nie mogą mieć kształtu ani nie mogą być zaprojektowane w sposób, który stwarza prawdopodobieństwo przyciągnięcia uwagi dzieci, wzbudzenia ich ciekawości lub wprowadzenia w błąd konsumentów, jak również nie mogą wyglądać ani być zaprojektowane w sposób podobny do opakowań środków spożywczych, pasz dla zwierząt lub produktów leczniczych lub kosmetycznych, co mogłoby wprowadzić w błąd konsumentów. […]”. 2.      Rozporządzenie 2019/1020 5.        Artykuł 2 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2019/1020(3) stanowi: „Niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do produktów podlegających unijnemu prawodawstwu harmonizacyjnemu wymienionemu w załączniku I (zwanemu dalej »unijnym prawodawstwem harmonizacyjnym«) w takim zakresie, w jakim unijne prawodawstwo harmonizacyjne nie zawiera przepisów szczególnych mających taki sam cel, które w sposób bardziej szczególny regulują określone aspekty nadzoru rynku i egzekwowania przepisów”. 6.        Rozporządzenie CLP wymieniono w załączniku do rozporządzenia 2019/1020. 7.        Artykuł 11 ust. 1 i 9 rozporządzenia 2019/1020 przewiduje: „1.      Organy nadzoru rynku wykonują swoje działania, aby zapewnić: a)      skuteczny nadzór rynku na swoim terytorium w odniesieniu do produktów udostępnianych online i offline i podlegających unijnemu prawodawstwu harmonizacyjnemu; […] 9.      Nie naruszając żadnej unijnej procedury ochronnej zgodnej z mającym zastosowanie unijnym prawodawstwem harmonizacyjnym, jeżeli produkty zostały uznane za niezgodne z wymaganiami na podstawie decyzji organu nadzoru rynku w jednym państwie członkowskim, organy nadzoru rynku w innych państwach członkowskich przyjmują domniemanie, że produkty te są niezgodne z wymaganiami także w innych państwach członkowskich, chyba że odpowiedni organ nadzoru rynku w którymś z tych innych państw członkowskich stwierdzi, że tak nie jest, w drodze przeprowadzanego we własnym zakresie postępowania, uwzględniając ewentualny wkład podmiotu gospodarczego”. B.      Prawo szwedzkie 8.        Inspektorat ds. chemikaliów (zwany dalej „inspektoratem”), będący organem administracyjnym Królestwa Szwecji, jest organem odpowiedzialnym, w rozumieniu art. 43 rozporządzenia CLP, za egzekwowanie obowiązków określonych w tym rozporządzeniu, jak wynika z § 32 pkt 5 förordningen (2008:245) om kemiska produkter och biotekniska organismer [rozporządzenia (2008:245) w sprawie chemikaliów i organizmów biotechnologicznych]. 9.        Nadto stosownie do §§ 19 i 21, zawartych w rozdziale  2 miljötillsynsförordningen (2011:13) [rozporządzenia (2011:13) w sprawie nadzoru nad środowiskiem], inspektorat jest organem nadzoru rynku, który na mocy art. 16 rozporządzenia 2019/1020 podejmuje odpowiednie środki, jeżeli objęty prawodawstwem harmonizacyjnym Unii Europejskiej produkt stosowany zgodnie z przeznaczeniem lub w warunkach dających się racjonalnie przewidzieć oraz prawidłowo zainstalowany i konserwowany może stwarzać ryzyko dla zdrowia lub bezpieczeństwa użytkowników lub nie jest zgodny z mającym zastosowanie unijnym prawodawstwem harmonizacyjnym. W takim przypadku inspektorat niezwłocznie żąda od właściwego podmiotu gospodarczego podjęcia odpowiednich i proporcjonalnych działań naprawczych w celu doprowadzenia do usunięcia niezgodności lub wyeliminowania ryzyka w określonym przez inspektorat terminie. 10.      Na mocy § 9 zawartego w rozdziale 26 miljöbalken (1998:808) [prawa ochrony środowiska (1998:808)] inspektorat jest uprawniony do wydawania nakazów i zakazów niezbędnych do zapewnienia przestrzegania rozporządzenia 2019/1020. III. Okoliczności faktyczne w sprawie w postępowaniu głównym, postępowanie przed Trybunałem i pytania prejudycjalne 11.      Orkla Care AB, spółka prawa szwedzkiego, wprowadza do obrotu chemikalia, w szczególności płynne detergenty do prania. Opakowanie odnośnych produktów jest wykonane z kartonu i ma kształt podłużnej kostki z zagiętą górną częścią, na której po jednej stronie umieszczona jest zakrętka. 12.      Po otrzymaniu od konsumentów zgłoszeń, że opakowania produktów Orkla Care wykazują podobieństwo do opakowań środków spożywczych i że produkty te mogą być z takimi środkami mylone, inspektorat wezwał Orkla Care do ustosunkowania się do tej kwestii, a także do kwestii zgodności opakowań wspomnianych produktów z wymaganiami określonymi w art. 35 ust. 2 rozporządzenia CLP. 13.      Orkla Care zaprzeczyła, jakoby między opakowaniami jej produktów a opakowaniami środków spożywczych zachodziło podobieństwo, i oświadczyła, że opakowania jej produktów są zgodne z wymaganiami wynikającymi z tego przepisu. Podniosła ona w tym względzie: (i) że opakowania te przedstawiają nie ilustracje elementów, które można by pomylić ze środkami spożywczymi, lecz ilustracje tekstyliów; (ii) że przed użyciem produktu konieczne jest oderwanie etykiety zabezpieczającej, a przedstawione na opakowaniu informacje wskazujące, że zawartości nie można spożywać, stanowią wystarczające zabezpieczenie; (iii) że odnośne produkty mogą jedynie podrażnić oczy i nie stwarzają zagrożenia w razie spożycia; oraz (iv) że wybór kartonu był podyktowany względami ekologicznymi. 14.      Inspektorat stwierdził, że – z uwagi na wygląd odnośnych opakowań, które są kartonami o podłużnym kształcie i o kwadratowej podstawie, na których zagiętej górnej części umieszczono po jednej stronie zakrętkę, w połączeniu z kolorystyką opakowań i etykietą wskazującą, że produkt jest wegański – zarówno kształt, jak i sposób zaprojektowania tych opakowań stwarzają prawdopodobieństwo wprowadzenia konsumentów w błąd i pomylenia przez konsumentów tych produktów ze środkami spożywczymi. Inspektorat uznał więc, że wspomniane opakowania nie spełniają wymagań określonych w art. 35 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia CLP. W konsekwencji postanowił on zakazać Orkla Care umieszczania odnośnych produktów w opakowaniach o takim wyglądzie i sposobie zaprojektowania. 15.      Orkla Care wniosła skargę do Mark- och miljödomstolen i Nacka (sądu rejonowego ds. nieruchomości i środowiska w Nacce, Szwecja). Sąd ten w części zmienił decyzję inspektoratu, orzekając jedynie, że zakaz wejdzie w życie trzy miesiące po uprawomocnieniu się jego wyroku, a w pozostałym zakresie utrzymał tę decyzję w mocy. Stwierdził on bowiem, opierając się na sposobie zaprojektowania, wielkości i mechanizmie zamykania odnośnych opakowań, w połączeniu z zastosowanymi kolorami i wyglądem, że opakowania te mogą zostać pomylone z opakowaniami żywności używanymi przykładowo w przypadku mleka, jogurtu, soku owocowego i innej żywności płynnej, a w związku z tym – przyciągać uwagę dzieci i wzbudzać ich ciekawość. Sąd ten uznał również, że wydany przez inspektorat zakaz jest proporcjonalny i nie wykracza poza to, co konieczne. Ponadto sąd ten nie uwzględnił wniosku Orkla Care o zwrócenie się do Trybunału w trybie prejudycjalnym. 16.      Orkla Care wniosła apelację od tego wyroku do Svea hovrätt, Mark- och miljööverdomstolen (sądu apelacyjnego w Sztokholmie – sądu apelacyjnego ds. nieruchomości i środowiska, Szwecja), który jest sądem odsyłającym. Sąd ten powziął wątpliwości co do tego, czy opakowania odnośnych produktów zawierające mieszaniny zaklasyfikowane jako stwarzające zagrożenie w rozumieniu rozporządzenia CLP spełniają wymagania dotyczące opakowań określone w art. 35 ust. 2 tego rozporządzenia. 17.      W tych okolicznościach Svea hovrätt, Mark- och miljööverdomstolen (sąd apelacyjny w Sztokholmie – sąd apelacyjny ds. nieruchomości i środowiska) postanowieniem z dnia 11 czerwca 2025 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 13 czerwca 2025 r., postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „1)      Na podstawie jakich szczegółowych kryteriów należy dokonać wynikającej z art. 35 ust. 2 rozporządzenia CLP oceny, czy opakowanie ma wygląd – lub zostało zaprojektowane w sposób – podobny do opakowań stosowanych na przykład do środków spożywczych? Czy elementy mające na celu odróżnienie opakowania na przykład od opakowań spożywczych muszą istnieć w całym cyklu życia opakowania, czy też mogą być zaprojektowane w taki sposób, aby mogły być odrywane? 2)      Czy ocena tego, czy wygląd lub sposób zaprojektowania podobny do wyglądu lub sposobu zaprojektowania – na przykład – środków spożywczych, musi być dokonywana na podstawie opakowania spożywczego występującego na rynku, na którym produkt jest wprowadzany do obrotu, czy na rynku, na którym jest on dostarczany ogółowi społeczeństwa, i czy oceny tej należy dokonywać wyłącznie w odniesieniu do rynku krajowego, całego rynku Unii czy też jego części? 3)      Jak należy interpretować i stosować termin »konsument« zawarty w art. 35 ust. 2 rozporządzenia CLP? Czy pojęcie »konsumenta« odnosi się do przeciętnego konsumenta, czy też należy uwzględnić w nim również wrażliwe lub znajdujące się w niekorzystnej sytuacji grupy konsumentów, takich jak osoby słabowidzące, osoby z innymi rodzajami niepełnosprawności i dzieci? Jeżeli tak, to w jaki sposób należy uwzględnić ich szczególne potrzeby? 4)      Jaki jest wymagany stopień prawdopodobieństwa wprowadzenia konsumenta w błąd poprzez wywołanie w nim przekonania, że opakowanie zawiera środek spożywczy? Czy wystarczy istnienie teoretycznego lub nieistotnego prawdopodobieństwa, czy też prawdopodobieństwo to musi być rzeczywiste? Czy w ramach tej oceny istotne jest uwzględnienie, czy rzeczywiście doszło do pomylenia opakowania z opakowaniem środków spożywczych, jeżeli dostępne są informacje na ten temat? 5)      Czy przy stosowaniu art. 35 ust. 2 rozporządzenia CLP należy brać pod uwagę kategorię zagrożenia i konkretne ryzyko stwarzane przez substancję lub mieszaninę? Czy artykuł ten należy interpretować w ten sposób, że ma on zastosowanie do opakowania zawierającego substancję lub mieszaninę stwarzającą zagrożenie, w sytuacji gdy opakowanie to ma podobny wygląd lub zaprojektowano je w podobny sposób co opakowanie środków spożywczych, jeżeli – tak jak w niniejszej sprawie – zawartość opakowania nie stwarza zagrożenia w przypadku spożycia, lecz tylko w przypadku innego rodzaju narażenia, gdyż jest to mieszanina mogąca powodować odwracalne podrażnienie oczu?”. 18.      Uwagi na piśmie zostały przedstawione przez Orkla Care, rządy niemiecki i francuski oraz Komisję Europejską. Rozprawy nie przeprowadzono. IV.    Analiza A.      Uwagi wstępne 1.      W przedmiocie pytań prejudycjalnych 19.      Sąd odsyłający zwraca się do Trybunału z pięcioma pytaniami prejudycjalnymi dotyczącymi art. 35 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia CLP. Przepis ten, w związku z art. 3 akapit pierwszy tego rozporządzenia, przewiduje pewne wymagania, jakie musi spełniać opakowanie zawierające substancję lub mieszaninę, które zaklasyfikowano według jednej z klas zagrożenia przewidzianych w załączniku I do wspomnianego rozporządzenia i które są dostarczane ogółowi społeczeństwa. Zgodnie z art. 4 ust. 4 owego rozporządzenia na dostawcach spoczywa obowiązek zapewnienia, by substancja lub mieszanina zaklasyfikowana jako stwarzająca zagrożenie była przed jej wprowadzeniem do obrotu oznakowania i opakowana zgodnie z przepisami tytułów III i IV rozporządzenia CLP, którymi to tytułami objęty jest jego art. 35 ust. 2. 20.      Sąd odsyłający wychodzi z założenia, że odnośne opakowania zawierają mieszaninę spełniającą kryteria zagrożenia dla zdrowia określone w załączniku I do tego rozporządzenia, a dokładniej te określone w pkt 3.3 tego załącznika, który dotyczy „poważnych uszkodzeń oczu/działania drażniącego na oczy”, i że mieszanina ta jest zaklasyfikowana według kategorii zagrożenia 2 – „działanie drażniące na oczy”. 21.      W art. 35 ust. 2 akapit pierwszy wspomnianego rozporządzenia wyróżniono dwa przypadki: ten, w którym kształt lub sposób zaprojektowania opakowania stwarza prawdopodobieństwo przyciągnięcia uwagi dzieci, wzbudzenia ich ciekawości lub wprowadzenia w błąd konsumentów, i ten, w którym wygląd lub sposób zaprojektowania opakowania jest podobny do wyglądu lub sposobu zaprojektowania opakowania innych produktów, w szczególności środków spożywczych, i w którym podobieństwo to może wprowadzać w błąd konsumentów. Ze względu na to, że brzmienie pytań prejudycjalnych pozwala sądzić, iż sąd odsyłający odnosi się do tego drugiego przypadku, w przeprowadzanej analizie skoncentruję się właśnie na nim. 2.      W przedmiocie rozporządzenia CLP 22.      Zanim przejdę do analizy pytań prejudycjalnych, pragnę poczynić pewne uwagi w przedmiocie miejsca rozporządzenia CLP w szerszych ramach instrumentów z zakresu bezpieczeństwa produktów oraz w przedmiocie celów tego rozporządzenia. 23.      Chociaż w rozporządzeniu tym posłużono się terminem „konsument”, w szczególności w jego art. 35 ust. 2 akapit pierwszy, to wspomniane rozporządzenie nie wpisuje się w szersze ramy prawa konsumenckiego, którego głównym założeniem jest przywrócenie równowagi między dwoma umawiającymi się stronami – przedsiębiorcą a stroną znajdującą się w słabszej pozycji kontraktowej. Owo rozporządzenie dąży natomiast do osiągnięcia dwóch głównych celów: po pierwsze, do zapewnienia ochrony zdrowia ludzi i środowiska, a po drugie, do ułatwienia obrotu substancjami chemicznymi, mieszaninami oraz pewnymi szczególnymi wyrobami na rynku wewnętrznym i poza nim(4). 24.      W konsekwencji obowiązki ciążące na dostawcach na mocy rozporządzenia CLP wprowadzono nie tylko w interesie kupujących substancje lub mieszaniny stwarzające zagrożenie, lecz również w interesie ogółu społeczeństwa. Artykułu 35 ust. 2 akapit pierwszy tego rozporządzenia nie można więc interpretować w świetle korpusu dyrektyw z zakresu ochrony konsumentów w ścisłym znaczeniu tego terminu. Przeciwnie, pragnę zauważyć, że przepis ten ma na celu ochronę wszystkich jednostek, które mogą używać danej substancji lub mieszaniny, a wręcz wszelkich osób mogących mieć do niej dostęp. B.      W przedmiocie pierwszego pytania prejudycjalnego – kryteria oceny 25.      Pierwsze pytanie prejudycjalne składa się z dwóch części. W ramach pierwszej części tego pytania sąd odsyłający zmierza do ustalenia kryteriów oceny podobieństwa zachodzącego między wyglądem lub sposobem zaprojektowania opakowania zawierającego substancję lub mieszaninę stwarzającą zagrożenie dostarczaną ogółowi społeczeństwa a wyglądem lub sposobem zaprojektowania opakowania zawierającego środek spożywczy, jakie prawodawca Unii przyjął w art. 35 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia CLP. W ramach drugiej części wspomnianego pytania sąd ten dąży w istocie do ustalenia, czy przy dokonywaniu tej oceny należy uwzględnić umieszczone na tym pierwszym opakowaniu zabezpieczenie, które służy odróżnieniu tego opakowania od opakowania zawierającego środek spożywczy, w przypadku gdy zabezpieczenie to nie pozostaje nienaruszone przez cały okres żywotności opakowania. 1.      Część pierwsza – kryteria oceny podobieństwa opakowań 26.      Chociaż art. 35 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia CLP nie określa kryteriów oceny podobieństwa opakowań, to można je wyprowadzić z systematyki i celów tego rozporządzenia. 27.      Co się tyczy celów wspomnianego rozporządzenia, zmierza ono w szczególności do zapewnienia skutecznego funkcjonowania rynku wewnętrznego substancji, mieszanin oraz pewnych szczególnych wyrobów, przy jednoczesnym wsparciu konkurencyjności i innowacyjności(5). Zważywszy na ten cel, po pierwsze, art. 35 ust. 2 akapit pierwszy owego rozporządzenia nie można interpretować jako zmierzającego do zakazania wprowadzania do obrotu szerokiej gamy produktów. Należy natomiast uznać, że przepis ten ma na celu zapobieganie wprowadzaniu do obrotu stwarzających zagrożenie substancji i mieszanin, których opakowania nie spełniają przewidzianych w nim wymagań. W związku z tym oceny, czy dane opakowanie spełnia te wymagania, należy dokonywać w każdym przypadku z osobna. 28.      Po drugie, kryteria oceny podobieństwa opakowań powinny być jednolite na całym terytorium Unii. Nie powinny ich więc określać państwa członkowskie – należy ich poszukiwać w rozporządzeniu CLP. 29.      W tym względzie, w pierwszej kolejności, art. 2 pkt 36 tego rozporządzenia definiuje termin „opakowanie” jako „co najmniej jeden pojemnik i inne składniki lub materiały niezbędne, aby pojemniki pełniły swoją funkcję ograniczającą i inne funkcje bezpieczeństwa”. Opakowanie w rozumieniu wspomnianego rozporządzenia wydaje się zatem oznaczać każdy element produktu niezbędny do dystrybucji tego ostatniego wśród ogółu społeczeństwa z zachowaniem zgodności z przepisami mającymi do niego zastosowanie i z uwzględnieniem praktycznych potrzeb logistyki i handlu. 30.      W drugiej kolejności – użycie w drugim wyróżnionym w art. 35 ust. 2 akapit pierwszy owego rozporządzenia przypadku pojęć „wyglądu” i „sposobu zaprojektowania”, połączonych spójnikiem „ani”, oznacza, że prawodawca Unii przewidział, że przy ocenie dokonywanej na podstawie tego przepisu należy uwzględniać wszystkie uchwytne cechy opakowania danego produktu. I tak, co się tyczy wyglądu i sposobu zaprojektowania opakowania produktu, które jest potencjalnie podobne do opakowania środka spożywczego, do cech opakowania należą elementy takie jak kształt, wielkość, objętość produktu, użyte materiały, design, oznakowanie, kolor, a także zapach. To właśnie te cechy pozwalają bowiem ogółowi społeczeństwa na identyfikację środków spożywczych i mogą wywołać niepożądany efekt podobieństwa zachodzącego między opakowaniami takich produktów a opakowaniami zawierającymi substancje lub mieszaniny stwarzające zagrożenie. 31.      W trzeciej kolejności – wykładnię tę potwierdza analiza innych instrumentów prawa Unii z zakresu bezpieczeństwa produktów. 32.      Rozporządzenie (UE) 2023/988(6) ustanawia podstawowe przepisy dotyczące bezpieczeństwa produktów konsumpcyjnych wprowadzanych do obrotu lub udostępnianych na rynku(7). Chociaż rozporządzenie to nie ma zastosowania w niniejszym przypadku(8), stanowi ono ogólne ramy w zakresie bezpieczeństwa produktów, które zastąpiły(9) dyrektywę 87/357/EWG(10), która obejmowała produkty konsumpcyjne przypominające środki spożywcze. Wspomniane rozporządzenie dostarcza więc istotnych wskazówek w odniesieniu do elementów, które zdaniem prawodawcy Unii mogą wprowadzać konsumentów w błąd co do spożywczego charakteru danego produktu. W związku z tym, w trosce o zachowanie spójności prawa Unii, można oprzeć się na tych elementach, aby potwierdzić moją wykładnię rozporządzenia CLP przedstawioną w pkt 30 niniejszej opinii. 33.      Kryteria oceny mające zdaniem prawodawcy Unii w tym względzie znaczenie przewidziano w art. 6 ust. 1 lit. f) rozporządzenia 2023/988. Zgodnie z tym przepisem przy ocenie, czy produkt jest produktem bezpiecznym, to znaczy czy nie stwarza żadnego ryzyka lub stwarza jedynie minimalne ryzyko w zwykłych lub dających się racjonalnie przewidzieć warunkach używania, uwzględnia się zwłaszcza wygląd produktu, jeżeli mógłby on skłonić konsumentów do używania produktu w sposób inny niż ten, dla którego został on zaprojektowany, a w szczególności w przypadku, gdy produkt, który nie jest żywnością, przypomina żywność i można by go z nią pomylić ze względu na kształt, zapach, kolor, wygląd, opakowanie, oznakowanie, objętość, wielkość lub inne właściwości, w związku z czym istnieje możliwość wzięcia go do ust, ssania lub połknięcia przez konsumentów, zwłaszcza przez dzieci. 34.      Nadto dyrektywa 87/357, uchylona i zastąpiona rozporządzeniem 2023/988, zawierała w art. 1 ust. 2 niemal identyczny wykaz kryteriów(11). Wykaz ten przypomniano w motywie 10 rozporządzenia (WE) n 1223/2009(12), w którym wyrażono tę samą obawę w odniesieniu do ryzyka pomylenia z artykułami spożywczymi i w którym przewidziano, że „[p]rezentacja produktu kosmetycznego, a w szczególności jego forma, zapach, kolor, wygląd, opakowanie, oznakowanie, wielkość lub rozmiar nie powinny zagrażać zdrowiu i bezpieczeństwu konsumentów z powodu pomylenia z artykułami spożywczymi, zgodnie z [dyrektywą 87/357]”. 35.      Uwzględniwszy powyższe, odpowiedź na pierwszą część pierwszego pytania prejudycjalnego powinna być następująca: przy dokonywaniu oceny podobieństwa opakowań na podstawie art. 35 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia CLP powinno się uwzględniać cechy opakowania takie jak kształt, wielkość, objętość, użyte materiały, design, oznakowanie, kolor, a także zapach. 2.      Część druga – kryteria oceny i cykl życia opakowania 36.      Ta część pierwszego pytania prejudycjalnego również dotyczy kryteriów oceny podobieństwa opakowań przyjętych w art. 35 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia CLP. Natomiast w odróżnieniu od części pierwszej tego pytania, która traktuje te kryteria w sposób abstrakcyjny, jego część druga dotyczy konkretnego aspektu sprawy w postępowaniu głównym. 37.      Z brzmienia tego pytania prejudycjalnego wynika bowiem, że odnośne opakowania są wyposażone w zabezpieczenie, które służy odróżnieniu ich od opakowań zawierających środki spożywcze i które jest odrywane przy pierwszym użyciu produktu. Opis ten odpowiada twierdzeniom Orkla Care, która przed organami krajowymi i w uwagach na piśmie wskazała, że odnośne opakowania zawierają pokrywającą zakrętkę etykietę zabezpieczającą, która musi zostać zerwana przed użyciem produktu. 38.      Rozumiem więc, że poprzez tę drugą część pierwszego pytania prejudycjalnego sąd odsyłający dąży do ustalenia, czy przy dokonywaniu oceny podobieństwa opakowań na podstawie art. 35 ust. 2 rozporządzenia CLP element wyglądu i sposobu zaprojektowania opakowania służący odróżnieniu go od opakowań środków spożywczych powinno się uwzględniać również w przypadku, gdy element ten nie pozostaje nienaruszony przez cały cykl życia produktu. 39.      W tym względzie, po pierwsze, opakowania zawierające substancję lub mieszaninę stwarzającą zagrożenie mogą być wyposażone w elementy, które neutralizują ich podobieństwo do opakowań środków spożywczych. Kwestię tego, czy dodanie zabezpieczeń, aby uniknąć ryzyka pomylenia ich przez konsumentów, modyfikuje wygląd i sposób zaprojektowania opakowania lub ogólne wrażenie, jakie ono wywiera, należy rozpatrywać w każdym przypadku z osobna(13). 40.      Po drugie, wygląd opakowania może ulegać zmianie w trakcie cyklu życia danego produktu. Niektóre elementy opakowania mogą zniknąć po pierwszym użyciu produktu, jak w przypadku różnych rodzajów plomb zabezpieczających lub innych zabezpieczeń służących do przewozu towarów. Takie zabezpieczenia stanowią elementy wyglądu opakowania, zważywszy na przewidzianą w art. 2 pkt 36 rozporządzenia CLP szeroką definicję pojęcia „opakowania”, która obejmuje „co najmniej jeden pojemnik i inne składniki lub materiały niezbędne, aby pojemniki pełniły swoją funkcję ograniczającą i inne funkcje bezpieczeństwa”(14). Chociaż brzmienie art. 35 ust. 2 akapit pierwszy tego rozporządzenia nie dostarcza w tym względzie przydatnych wskazówek, jestem zdania, że elementów opakowania, które nie mają pozostać nienaruszone przez cały okres żywotności produktu, nie powinno się co do zasady uwzględniać przy dokonywaniu oceny podobieństwa opakowań na podstawie tego przepisu. 41.      W pierwszej bowiem kolejności art. 35 ust. 2 akapit pierwszy wspomnianego rozporządzenia należy odczytywać w świetle ogólnych względów dotyczących roli owego rozporządzenia w porządku prawnym Unii. Jak wyjaśniłem w pkt 24 niniejszej opinii, rozporządzenie CLP ma na celu ochronę nie tylko kupującego substancję lub mieszaninę w momencie podejmowania decyzji o zakupie lub w momencie nabycia, lecz również wszelkich potencjalnych użytkowników takiej substancji lub mieszaniny, i to przez cały cykl życia produktu. 42.      W drugiej kolejności – art. 35 ust. 1 lit. c) tego rozporządzenia stanowi, że opakowania zawierające substancje lub mieszaniny stwarzające zagrożenie spełniają w szczególności wymaganie polegające na tym, że elementy opakowań i zamknięć muszą być mocne i trwałe, „tak aby zagwarantować, że ich szczelność nie ulegnie naruszeniu” i będą całkowicie odporne na typowe naprężenia i odkształcenia związane z przemieszczaniem. Wykładnia art. 35 ust. 2 akapit pierwszy wspomnianego rozporządzenia powinna opierać się na tej samej logice. 43.      W trzeciej kolejności uwzględnić można jeszcze jeden element kontekstu, który wynika z pkt 3.3.2 załącznika II do owego rozporządzenia(15), dotyczącego opakowania zewnętrznego, mimo że punkt ten dotyczy przeznaczonych dla konsumentów płynnych detergentów do prania w opakowaniach rozpuszczalnych do jednorazowego użycia. Wynika z niego bowiem, że opakowanie zewnętrzne musi utrzymać swoją funkcjonalność nawet przy wielokrotnym otwieraniu i zamykaniu „przez cały okres użytkowania opakowania zewnętrznego”. Takie samo wymaganie powinno obowiązywać w odniesieniu do detergentów płynnych takich jak te, których dotyczy postępowanie główne, w opakowaniach, które nie są opakowaniami do jednorazowego użycia. 44.      Proponuję więc odpowiedzieć na drugą część pierwszego pytania prejudycjalnego następująco: przy dokonywaniu oceny podobieństwa opakowań elementu opakowania substancji lub mieszaniny stwarzającej zagrożenie, który służy odróżnieniu go od opakowań środków spożywczych, nie powinno się co do zasady uwzględniać, w przypadku gdy element ten nie pozostaje nienaruszony przez cały cykl życia produktu. 45.      Zważywszy na ustalenia przedstawione w pkt 35 i 44 niniejszej opinii, odpowiedź na pierwsze pytanie prejudycjalne powinna być następująca: przy dokonywaniu oceny podobieństwa opakowań na podstawie art. 35 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia CLP powinno się uwzględniać cechy opakowania takie jak kształt, wielkość, objętość produktu, użyte materiały, design, oznakowanie, kolor, a także zapach. Natomiast elementu opakowania, który służy odróżnieniu go od opakowań środków spożywczych, nie powinno się co do zasady uwzględniać przy dokonywaniu tej oceny, w przypadku gdy element ten nie pozostaje nienaruszony przez cały cykl życia produktu. C.      W przedmiocie drugiego pytania prejudycjalnego – rynek odniesienia 46.      Poprzez pytanie drugie sąd odsyłający dąży do ustalenia, czy art. 35 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia CLP należy interpretować w ten sposób, że podobieństwo zachodzące między opakowaniem substancji lub mieszaniny stwarzającej zagrożenie a opakowaniem środka spożywczego powinno się oceniać z uwzględnieniem wyłącznie rynku krajowego, czy też z uwzględnieniem całego rynku Unii lub niektórych jego części. 47.      Sąd odsyłający podkreśla, że inspektorat jest właściwy do sprawowania nadzoru rynku jedynie w odniesieniu do opakowań wprowadzanych na rynek szwedzki. Zdaniem tego sądu zakres tej właściwości może sugerować, że podobieństwo opakowań w rozumieniu art. 35 ust. 2 akapit pierwszy tego rozporządzenia należy oceniać z uwzględnieniem ogółu konsumentów szwedzkich i w odniesieniu do opakowań produktów wprowadzanych na rynek szwedzki. W ocenie sądu odsyłającego wspomniane rozporządzenie nie zawiera jednak żadnych uściśleń dotyczących rynku odniesienia. 48.      W tym względzie brzmienie art. 35 ust. 2 akapit pierwszy owego rozporządzenia w żadnej mierze nie pozwala rozstrzygnąć problemu prawnego poruszonego w drugim pytaniu prejudycjalnym. Odpowiedzi na to pytanie należy zatem poszukiwać w drodze wykładni systemowej i celowościowej rozporządzenia CLP, z uwzględnieniem zasad, na których opiera się konstrukcja porządku prawnego Unii. 49.      Zgodnie z tradycyjną logiką prawa publicznego względnie prawa publicznego międzynarodowego prerogatywy krajowego organu nadzoru są na mocy zasady suwerenności terytorialnej ograniczone do terytorium państwa członkowskiego, które powołało ten organ i przyznało mu kompetencje. Prawdą jest, jak zauważyłem w innym kontekście, że prawo Unii niekoniecznie musi przyjmować takie samo rozwiązanie(16). Nic nie pozwala jednak sądzić, by prawodawca Unii postanowił zrezygnować z tego podstawowego rozwiązania w odniesieniu do egzekwowania art. 35 ust. 2 akapit pierwszy tego rozporządzenia przez organy krajowe państw członkowskich. 50.      Zgodnie bowiem z art. 43 akapit pierwszy wspomnianego rozporządzenia „[p]aństwa członkowskie wyznaczają właściwy organ lub właściwe organy odpowiedzialne za wnioski dotyczące zharmonizowanej klasyfikacji i zharmonizowanego oznakowania oraz organy odpowiedzialne za egzekwowanie obowiązków określonych w [tymże] rozporządzeniu”. Stosownie do art. 46 owego rozporządzenia do państw członkowskich należy również zastosowanie wszelkich niezbędnych środków w celu zagwarantowania, by substancje i mieszaniny były wprowadzane do obrotu tylko pod warunkiem ich uprzedniego zaklasyfikowania, oznakowania, zgłoszenia i opakowania zgodnie z rozporządzeniem CLP. Zgodnie z art. 43 akapit drugi tego rozporządzenia organy krajowe „współpracują ze sobą w wykonywaniu zadań przewidzianych [tymże] rozporządzeniem i w tym celu dostarczają właściwym organom innych państw członkowskich wszelkiego niezbędnego i użytecznego wsparcia”. 51.      Fakt, że każde państwo członkowskie musi więc wyznaczyć co najmniej jeden organ odpowiedzialny za egzekwowanie wspomnianego rozporządzenia, w tym na potrzeby zakazywania wprowadzania do obrotu produktów, których opakowanie nie spełnia ustanowionych w owym rozporządzeniu wymagań, oraz że wszystkie organy krajowe powinny współpracować w wykonywaniu swoich zadań, wskazuje na to, że organ odpowiedzialny w danym państwie członkowskim musi przede wszystkim czuwać nad przestrzeganiem rozporządzenia CLP na terytorium tego państwa członkowskiego. 52.      Okoliczność, że rynkiem odniesienia jest rynek państwa członkowskiego, nie stawia jednolitej wykładni i jednolitego stosowania art. 35 ust. 2 akapit pierwszy tego rozporządzenia pod znakiem zapytania. Jak bowiem wynika z przeprowadzonej analizy pierwszego pytania prejudycjalnego, kryteria oceny podobieństwa opakowań są identyczne dla wszystkich państw członkowskich. 53.      Niemniej uwarunkowania krajowe i przyzwyczajenia konsumpcyjne mogą się różnić w poszczególnych państwach członkowskich. Tytułem przykładu, w niektórych państwach członkowskich w Europie Środkowej i Wschodniej(17) mleko czy śmietanę nadal pakuje się w plastikowe woreczki. U podstaw tej praktyki leżało dążenie do optymalizacji kosztów produkcji artykułów spożywczych. Wydaje się, że obecnie wiąże się ona raczej z przyzwyczajeniami konsumentów. Z perspektywy konsumenta pochodzącego z jednego z tych państw członkowskich skutkiem stosowania wspomnianej praktyki jest jednak zwiększone podobieństwo zachodzące między środkami spożywczymi a produktami niespożywczymi sprzedawanymi w plastikowych torebkach. Stosowanie takiego rodzaju opakowania jest natomiast praktyką mniej rozpowszechnioną w innych państwach członkowskich, co wiąże się ze zmniejszeniem podobieństwa zachodzącego między tymi dwiema grupami produktów z perspektywy zainteresowanych konsumentów z tych państw członkowskich oraz ze zmniejszeniem prawdopodobieństwa, że pomylą oni produkt niespożywczy ze środkiem spożywczym. 54.      Nadto uwzględnienie uwarunkowań krajowych i przyzwyczajeń konsumpcyjnych jest wpisane w rozwiązanie przyjęte przez prawodawcę Unii w odniesieniu do skutków prawnych decyzji przyjmowanych przez organy krajowe przy egzekwowaniu art. 35 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia CLP. 55.      Rozporządzenie 2019/1020 ustanawia bowiem reżim podstawowy („[…] w takim zakresie, w jakim unijne prawodawstwo harmonizacyjne nie zawiera […]”, jak ujęto to w jego art. 2 ust. 1), aby organy nadzoru rynku mogły wykonywać swoje działania. Rozporządzenie to ma zastosowanie w szczególności do produktów objętych rozporządzeniem CLP(18). 56.      Z art. 11 ust. 9 rozporządzenia 2019/1020 wynika, że w braku uregulowań szczególnych w tym zakresie „jeżeli produkty zostały uznane za niezgodne z wymaganiami na podstawie decyzji organu nadzoru rynku w jednym państwie członkowskim, organy nadzoru rynku w innych państwach członkowskich przyjmują domniemanie, że produkty te są niezgodne z wymaganiami także w innych państwach członkowskich, chyba że odpowiedni organ nadzoru rynku w którymś z państw członkowskich stwierdzi, że tak nie jest, w drodze przeprowadzanego we własnym zakresie postępowania, uwzględniając ewentualny wkład podmiotu gospodarczego”. Jako że rozporządzenie CLP nie zawiera przepisów dotyczących tego zagadnienia, rozwiązanie przewidziane w art. 11 ust. 9 rozporządzenia 2019/1020 wydaje się mieć zastosowanie do decyzji organów krajowych przyjmowanych w przypadku nieprzestrzegania art. 35 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia CLP. 57.      Rozwiązanie to nie bazuje na mechanizmie wzajemnego uznawania decyzji wydawanych przez organy krajowe. Wydaje się natomiast, że opiera się ono na logice, zgodnie z którą decyzja organu krajowego danego państwa członkowskiego stanowi precedens dla organów krajowych w pozostałych państwach członkowskich. Te pozostałe organy krajowe mogą jednak, w ramach postępowań, jakie prowadzą, obalić domniemanie niezgodności wiążące się z tą decyzją. 58.      Ze sposobu funkcjonowania wspomnianego rozwiązania można zatem wywieść, że decyzje krajowych organów nadzoru mają przede wszystkim zasięg krajowy. Domniemanie niezgodności ułatwia bowiem organom krajowym wykonywanie spoczywających na nich zadań i przyczynia się do zapewnienia harmonizacji decyzji w Unii, nie wymagając wszakże bezwzględnej spójności w zakresie wyników oceny podobieństwa opakowań w świetle art. 35 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia CLP. 59.      Odczytywanie tego przepisu w ten sposób, że rynkiem odniesienia jest rynek krajowy, nie stoi w sprzeczności z celem tego rozporządzenia, jakim jest ułatwienie obrotu substancjami chemicznymi, mieszaninami oraz pewnymi szczególnymi wyrobami na rynku wewnętrznym. 60.      W tym względzie zamierzeniem dyrektywy 87/357 było w szczególności zakazanie wprowadzania do obrotu produktów, które mogą zostać omyłkowo uznane za środki spożywcze i związku z tym stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa lub zdrowia konsumentów. Dążyła ona do osiągnięcia dwojakiego celu: zapewnienia właściwej – i równoważnej we wszystkich państwach członkowskich – ochrony konsumentów oraz usunięcia przeszkód w funkcjonowaniu rynku wewnętrznego. Otóż Trybunał stwierdził, że dyrektywa ta ma zastosowanie do nieokreślonej liczby produktów o określonych cechach, w odniesieniu do których należy ustalić w każdym przypadku z osobna i „w zależności od każdego państwa członkowskiego”, czy mogą one powodować zagrożenie, o którym mowa we wspomnianej dyrektywie(19). Ze względu na to, że wspomniane rozporządzenie dąży do osiągnięcia celów podobnych do celów owej dyrektywy, wykładnia jego art. 35 ust. 2 akapit pierwszy powinna opierać się na tej samej logice. 61.      Podsumowując, zważywszy na to, że na płaszczyźnie językowej art. 35 ust. 2 owego rozporządzenia nie wskazuje rynku odniesienia dla oceny, którą należy przeprowadzić na potrzeby stwierdzenia niespełnienia wymagań określonych w tym przepisie, oraz biorąc pod uwagę zakres terytorialny działań wykonywanych przez organ odpowiedzialny za egzekwowanie rozporządzenia CLP, uważam, że decyzje tego organu wywołują skutki głównie w państwie członkowskim danego organu odpowiedzialnego. W konsekwencji decyzje te muszą opierać się na okolicznościach faktycznych, które dotyczą rynku tego państwa członkowskiego. 62.      Proponuję więc odpowiedzieć na drugie pytanie prejudycjalne następująco: art. 35 ust. 2 akapit pierwszy tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że podobieństwo zachodzące między opakowaniem substancji lub mieszaniny stwarzającej zagrożenie a opakowaniem środka spożywczego powinno się oceniać z uwzględnieniem wyłącznie rynku tego państwa członkowskiego, które wyznaczyło dany organ krajowy jako odpowiedzialny za egzekwowanie tego przepisu. D.      W przedmiocie trzeciego pytania prejudycjalnego – przeciętny konsument 63.      Poprzez pytanie trzecie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy pojęcie „konsumenta” w rozumieniu art. 35 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia CLP odnosi się wyłącznie do przeciętnego konsumenta, czy też obejmuje ono również grupy konsumentów podatnych na zagrożenia, takie jak osoby słabowidzące, osoby z innymi rodzajami niepełnosprawności, a także dzieci, a jeżeli tak, to w jaki sposób należy uwzględniać szczególne potrzeby tych grup. Analizę tego pytania przeprowadzę w czterech etapach. 64.      W pierwszej kolejności zbadam pojęcie „konsumenta” w rozumieniu drugiego wyróżnionego w art. 35 ust. 2 akapit pierwszy tego rozporządzenia przypadku w celu ustalenia, czy obejmuje ono nie tylko przeciętnego konsumenta, lecz również inne osoby. W drugiej kolejności ustosunkuję się do wątpliwości sądu odsyłającego dotyczących tego, że pierwszy wyróżniony w art. 35 ust. 2 akapit pierwszy wspomnianego rozporządzenia przypadek odnosi się zarówno do konsumentów, jak i do dzieci, co jego zdaniem sugeruje, że potrzeb tych ostatnich nie uwzględnia się w ramach drugiego wyróżnionego tam przypadku, który odnosi się wyłącznie do konsumentów. W trzeciej kolejności zastanowię się nad wpływem, jaki na moją wykładnię pojęcia „konsumenta” mają inne przepisy prawa Unii i orzecznictwo przywołane przez Orkla Care. W czwartej kolejności wyjaśnię, w jaki sposób uwzględniać szczególne potrzeby osób podatnych na zagrożenia. 1.      Pojęcie „konsumenta” 65.      Chociaż w rozporządzeniu CLP nie zdefiniowano zawartego w jego art. 35 ust. 2 pojęcia „konsumenta”, to jednak dostarcza ono w tym względzie pewnych wskazówek. 66.      W pierwszej kolejności, jak już wskazałem w pkt 24 niniejszej opinii, przepis ten ma na celu ochronę wszystkich jednostek, które mogą używać odnośnych produktów, a wręcz wszelkich osób mogących mieć do nich dostęp. Z ochrony tej nie mogą być wyłączone osoby podatne na zagrożenia, ponieważ dbanie, poprzez działania i regulacje, o tych, którzy są najbardziej narażeni, jest zadaniem, któremu sprostać musi cywilizowane społeczeństwo. 67.      W drugiej kolejności – brzmienie art. 35 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia CLP odnosi się do opakowań zawierających substancję lub mieszaninę stwarzającą zagrożenie, dostarczaną „ogółowi społeczeństwa”. Chociaż w owym rozporządzeniu terminów tych nie sprecyzowano, to z wytycznych Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA) dotyczących wymagań z zakresu oznakowania i pakowania określonych we wspomnianym rozporządzeniu (zwanych dalej „wytycznymi ECHA”)(20) wynika, że produkty są przeznaczone „dla ogółu społeczeństwa”, gdy są na przykład sprzedawane lub oferowane w punktach sprzedaży detalicznej, w których ogół społeczeństwa ma do nich otwarty dostęp, lub gdy są sprzedawane przez Internet. Mimo że wytyczne te są pozbawione prawnie wiążącego charakteru, to mogą one dostarczyć wskazówek przydatnych do wykładni odpowiednich przepisów prawa Unii, przyczyniając się w ten sposób do zapewnienia ich jednolitego stosowania(21). Co więcej, znamienne jest, że definicja tych terminów znajduje się w tej części wspomnianych wytycznych, która poświęcona jest w szczególności produktom, do których dostęp mogą mieć dzieci. W każdym wypadku odnośnymi produktami są substancje i mieszaniny wprowadzane do obrotu – to jest „[dostarczane] ogółowi społeczeństwa” – w okolicznościach, w których osoby mogą być narażone na substancje lub mieszaniny, które nie są dla nich przeznaczone. 68.      Podobnie, w trzeciej kolejności, przydatne wskazówki można wyprowadzić z określonych w owym rozporządzeniu wymagań dotyczących obowiązków ciążących na dostawcach płynnych detergentów do prania w opakowaniach rozpuszczalnych do jednorazowego użycia. W owych wytycznych(22) wskazano bowiem, że „[o]bok tych [wymagań] szczegółowych [mających zastosowanie do takich detergentów] dostawca, zgodnie z art. 35 ust. 2 [rozporządzenia CLP], jest odpowiedzialny za podjęcie wszelkich koniecznych kroków w celu zagwarantowania, że projekt opakowania nie jest atrakcyjny dla dzieci, np. by opakowania nie można było omyłkowo wziąć za produkt spożywczy lub zabawkę”. 69.      W czwartej kolejności – wykładnia, zgodnie z którą pojęcie „konsumenta” w rozumieniu art. 35 ust. 2 akapit pierwszy tego rozporządzenia obejmuje również osoby podatne na zagrożenia, znajduje potwierdzenie w innych instrumentach prawnych prawa Unii z zakresu bezpieczeństwa produktów. 70.      W tym względzie, co się tyczy dyrektywy 87/357, Trybunał wyjaśnił już, że dokonywana przez właściwe organy ocena tego, czy konsumenci mogą pomylić produkt niespożywczy ze środkiem spożywczym ze względu na zachodzące między nimi podobieństwo, „powinna […] uwzględniać wrażliwość związaną z kategoriami osób i konsumentów, którzy mogą mieć kontakt z produktami przypominającymi środki spożywcze, w tym w szczególności dzieci”(23). 71.      Co więcej, w instrumencie, który zastąpił tę dyrektywę, prawodawca Unii wypowiedział się w sposób bardziej precyzyjny. Zgodnie z motywem 5 rozporządzenia 2023/988 wszyscy konsumenci, w tym konsumenci podatni na zagrożenia, tacy jak „dzieci, osoby starsze lub osoby z niepełnosprawnościami”, mają prawo do produktów bezpiecznych. Nadto art. 6 ust. 1 lit. e) tego rozporządzenia przewiduje, że podczas oceny, czy produkt jest produktem bezpiecznym, uwzględnia się w szczególności kategorie konsumentów używających produktu, w szczególności poprzez ocenę ryzyka dla „konsumentów podatnych na zagrożenia, takich jak dzieci, osoby starsze i osoby z niepełnosprawnościami”, a także wpływ różnic wynikających z płci na zdrowie i bezpieczeństwo. 72.      Ze względu na to, że odniesienia do tych dwóch instrumentów prawa Unii okazały się mieć znaczenie w kontekście analizy pytania pierwszego(24), należy uznać, że mają one znaczenie również w kontekście pytania trzeciego. 73.      Z powyższych ustaleń wynika, że pojęcie „konsumenta” w rozumieniu art. 35 ust. 2 rozporządzenia CLP obejmuje wszystkie jednostki, które mogą używać danych substancji lub mieszanin stwarzających zagrożenie, a wręcz wszelkie osoby mogące mieć do nich dostęp, w tym osoby podatne na zagrożenia. 2.      Czy dzieci są konsumentami? 74.      Sąd odsyłający zastanawia się, czy za konsumentów w rozumieniu drugiego wyróżnionego w art. 35 ust. 2 rozporządzenia CLP przypadku należy uznać również dzieci, a to ze względu na to, że przepis ten przewiduje w szczególności, iż opakowania nie mogą stwarzać prawdopodobieństwa przyciągnięcia uwagi dzieci lub wzbudzenia ich ciekawości. 75.      W tym względzie prawdą jest, że pierwszy wyróżniony w art. 35 ust. 2 tego rozporządzenia przypadek, dotyczący kształtu i sposobu zaprojektowania opakowania, odnosi się nie tylko do konsumentów, lecz również do dzieci. Nie można jednak z tego wywodzić, że dzieci nie są konsumentami w rozumieniu tego przepisu. To wyszczególnienie dzieci rozumiem jako wyraz woli prawodawcy Unii, by podkreślić znaczenie interesów dzieci, a nie by pozbawiać je ochrony przyznanej konsumentom jako takim. 76.      Za taką wykładnią przemawia wiele spośród ustaleń, które już przedstawiłem. Jak już wskazałem(25), w wytycznych ECHA odwołano się do art. 35 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia i do możliwości pomylenia przez dziecko substancji lub mieszaniny ze środkiem spożywczym. Co więcej, w dyrektywie 87/357 oraz w rozporządzeniu 2023/988 dzieci wymieniono wśród konsumentów chronionych(26) i nie ma żadnego powodu, by uznać, że prawodawca Unii nie miał zamiaru objąć ich ochroną na gruncie rozporządzenia CLP. 77.      Podsumowując: z powyższego wynika, że chociaż dzieci wymieniono obok konsumentów w pierwszym wyróżnionym w art. 35 ust. 2 tego rozporządzenia przypadku, to jednak nie są one wyłączone z zakresu pojęcia „konsumenta” w ramach drugiego wyróżnionego tam przypadku. Pozostaje zweryfikować, czy mojej wykładni tego pojęcia nie podważa to, że pewne instrumenty prawne prawa Unii odnoszą się do „przeciętnego konsumenta”. 3.      Koncepcja „przeciętnego konsumenta” w innych instrumentach prawnych prawa Unii 78.      Przy dokonywaniu wykładni pojęcia „konsumenta” w rozumieniu drugiego wyróżnionego w art. 35 ust. 2 rozporządzenia CLP przypadku nie można pomijać tego, że prawodawca Unii opowiedział się za nieograniczaniem zakresu tego pojęcia do przeciętnego konsumenta. Decyzja ta wynika z charakteru produktów objętych zakresem stosowania tego przepisu, to jest substancji i mieszanin zaklasyfikowanych jako stwarzające zagrożenie. 79.      Nadto koncepcja „przeciętnego konsumenta” pojawia się na gruncie prawa Unii w dyrektywach, których celem jest przywrócenie równowagi kontraktowej między umawiającymi się stronami. Jednakże – zważywszy na ustalenia przedstawione w pkt 24 niniejszej opinii – dyrektywy te nie mają w niniejszym przypadku znaczenia. 80.      Następnie prawdą jest, że Trybunał posłużył się pojęciem „przeciętnego konsumenta” w wyrokach odnoszących się do innych instrumentów prawnych prawa Unii z zakresu bezpieczeństwa produktów. Orkla Care przywołuje w tym względzie wyroki dotyczące rozporządzeń (WE) nr 110/2008(27) i 1223/2009 oraz dyrektywy 2000/13/WE(28). Wyroki te nie mają jednak w niniejszym przypadku znaczenia. 81.      W pierwszej bowiem kolejności, co się tyczy rozporządzenia nr 110/2008, dotyczy ono ochrony oznaczeń geograficznych napojów spirytusowych. Ma ono na celu wspieranie przejrzystości rynku i uczciwej konkurencji, aby zapobiec „zawłaszczeniu” pochodzenia geograficznego produktu przez podmioty gospodarcze, gdyż pochodzenie to może mieć wpływ na decyzję konsumenta o zakupie produktu(29). Chodzi zatem nie tylko o ochronę zdrowia osób, które spożywają odnośne produkty, lecz przede wszystkim o wpływ oznaczenia geograficznego na postrzeganie produktów przez konsumentów. Z tego względu wyrok Viiniverla(30), w którym główne roztrząsane zagadnienie dotyczyło rozporządzenia nr 110/2008, nie ma w niniejszym przypadku znaczenia. 82.      W drugiej kolejności, co się tyczy rozporządzenia nr 1223/2009, dotyczy ono, jak wynika z jego art. 1, produktów kosmetycznych i ma na celu zapewnienie funkcjonowania rynku wewnętrznego i wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzi. Rozporządzenie to kładzie jednak nacisk na bezpieczeństwo osób, dla których odnośne produkty są przeznaczone. Jego art. 3 dotyczy bowiem bezpieczeństwa produktów kosmetycznych w normalnych lub dających się przewidzieć warunkach stosowania(31). 83.      W tym kontekście przywołany przez Orkla Care wyrok Estée Lauder(32) dotyczy instrumentu poprzedzającego rozporządzenie nr 1223/2009, to jest dyrektywy 76/768/EWG(33), i odnosi się do przepisów dotyczących reklamy produktów kosmetycznych, która może mieć wpływ na praktyki konsumentów przy zakupie produktów. 84.      Nadto, co się tyczy wyroku A.M. (Oznakowanie produktów kosmetycznych)(34), który Orkla Care również przywołała, prawdą jest, iż Trybunał stwierdził, że informacja dotycząca funkcji produktu kosmetycznego, jakiej wymaga art. 19 ust. 1 lit. f) rozporządzenia nr 1223/2009, powinna „w sposób jasny powiadomić przeciętnego, właściwie poinformowanego oraz dostatecznie uważnego i rozsądnego konsumenta o funkcji danego produktu, tak aby nie został on wprowadzony w błąd co do jego zastosowania i sposobu jego używania oraz aby używał go w sposób, który nie szkodzi jego zdrowiu”. Te przedstawione przez Trybunał wyjaśnienia również wynikają jednak z dążenia do ochrony zdrowia nie ogółu społeczeństwa w ujęciu zbiorczym, lecz osoby, dla której produkt jest przeznaczony. 85.      W trzeciej kolejności, co się tyczy dyrektywy 2000/13, dotyczyła ona etykietowania i reklamy środków spożywczych. Wyroki przywołane w tym względzie przez Orkla Care dotyczą informacji o składzie, o źródle lub o pochodzeniu takich środków bądź o ich właściwościach terapeutycznych(35), które mogą skłonić konsumentów do nabycia i spożycia danego produktu lub odwieść ich od tego(36). 86.      Ogólnie rzecz biorąc, orzecznictwo przywołane przez Orkla Care dotyczy koncepcji „przeciętnego konsumenta” nie w kontekście ochrony ogółu społeczeństwa przed pomyłką i nieświadomym spożyciem substancji lub mieszaniny stwarzającej zagrożenie, lecz w kontekście zapobiegania wprowadzeniu w błąd co do właściwości produktu oraz jego zakupu i spożycia. Orzecznictwo to nie może zatem podważyć mojej wykładni pojęcia „konsumenta” w rozumieniu art. 35 ust. 2 rozporządzenia CLP. 4.      Uwzględnienie szczególnych potrzeb 87.      Trzecie pytanie prejudycjalne dotyczy również sposobu uwzględnienia szczególnych potrzeb osób podatnych na zagrożenia, które mogą mieć kontakt z substancją lub mieszaniną stwarzającą zagrożenie. 88.      Orkla Care podnosi w tym względzie, że jeśli osoby słabowidzące uznać za objęte pojęciem „konsumenta” w rozumieniu drugiego wyróżnionego w art. 35 ust. 2 rozporządzenia CLP przypadku, to należy wziąć pod uwagę fakt, że w praktyce osoby te dysponują metodami umożliwiającymi rozróżnienie zawartości opakowań i mogą w tym zakresie uzyskać w razie potrzeby stosowne wsparcie. 89.      Moim zdaniem uwzględnienie faktu, że pojęcie „konsumenta” w rozumieniu tego przepisu obejmuje wszystkie jednostki, które mogą używać danych substancji i mieszanin, a wręcz wszelkie osoby mogące mieć do nich dostęp, w tym osoby podatne na zagrożenia, powinno przekładać się na szczególne podejście do oceny podobieństwa zachodzącego między opakowaniami takich produktów a opakowaniami środków spożywczych. 90.      Przy dokonywaniu tej oceny należy bowiem uwzględnić zdolności poznawcze osób, których zmysły lub zdolność kojarzenia nie odpowiadają zmysłom lub zdolności kojarzenia właściwie poinformowanego oraz dostatecznie uważnego i rozsądnego konsumenta. Chodzi zatem nie o możliwość pomylenia się przez osobę zamierzającą nabyć środek spożywczy z powodu podobieństwa zachodzącego między opakowaniem substancji lub mieszaniny stwarzającej zagrożenie a opakowaniem środka spożywczego, lecz o możliwość pomylenia tych dwóch opakowań przez osobę słabowidzącą lub dziecko. Opakowania substancji lub mieszanin stwarzających zagrożenie nie mogą więc zawierać niejednoznacznych odniesień do środków spożywczych, ponieważ zachodziłaby możliwość pomylenia owych opakowań z opakowaniami tychże środków. 91.      Mam świadomość, że taka wykładnia art. 35 ust. 2 rozporządzenia CLP ogranicza podmiotom gospodarczym możliwość swobodnego wyboru założeń koncepcyjnych opakowań ich produktów. Jednakże względy związane z podbojem rynków i pozyskiwaniem klientów dzięki wyróżnieniu swoich produktów na tle produktów konkurencji muszą, zważywszy na wybory dokonane przez prawodawcę Unii, ustąpić pierwszeństwa ochronie ogółu społeczeństwa przed ryzykiem związanym ze spożyciem substancji i mieszanin zaklasyfikowanych jako stwarzające zagrożenie. 92.      Zważywszy na ustalenia przedstawione w pkt 73, 77, 85 i 90 niniejszej opinii, odpowiedź na trzecie pytanie prejudycjalne powinna być więc następująca: pojęcie „konsumenta” w rozumieniu art. 35 ust. 2 akapit pierwszy tego rozporządzenia obejmuje wszystkie jednostki, które mogą używać danych substancji lub mieszanin stwarzających zagrożenie, a wręcz wszelkie osoby mogące mieć do nich dostęp, w tym osoby podatne na zagrożenia, a w szczególności dzieci. Przy dokonywaniu oceny podobieństwa zachodzącego między opakowaniami takich produktów a opakowaniami środków spożywczych należy uwzględnić zdolności poznawcze osób podatnych na zagrożenia, których zmysły lub zdolność kojarzenia nie odpowiadają zmysłom lub zdolności kojarzenia właściwie poinformowanego oraz dostatecznie uważnego i rozsądnego konsumenta. E.      W przedmiocie czwartego pytania prejudycjalnego – poziom ryzyka pomyłki 93.      Poprzez czwarte pytanie prejudycjalne sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 35 ust. 2 rozporządzenia CLP należy interpretować w ten sposób, że ryzyko wprowadzenia konsumenta w błąd w rozumieniu tego przepisu powinno być wysokie, czy też w ten sposób, że wystarczające jest ryzyko teoretyczne lub niskie. Sąd ten zastanawia się również, czy ma znaczenie to, że do pomyłki rzeczywiście doszło. 94.      Wątpliwości te zdają się wynikać z twierdzeń Orkla Care, która – powołując się na niektóre wersje językowe art. 35 ust. 2 akapit pierwszy tego rozporządzenia(37) – utrzymuje, że wymaganie dotyczące wprowadzenia w błąd przewidziane w pierwszym wyróżnionym w tym przepisie przypadku jest mniej rygorystyczne niż wymaganie przewidziane w drugim wyróżnionym tam przypadku. 95.      Podobnie sąd odsyłający zwraca uwagę na występujące między niektórymi wersjami językowymi art. 35 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia rozbieżności w zakresie wymaganego stopnia ryzyka. Jego zdaniem niektóre wersje tego przepisu pozwalają sądzić, że pierwszy wyróżniony przypadek zachodzi, gdy istnieje potencjalne ryzyko wprowadzenia konsumentów w błąd (dane opakowanie może wprowadzać w błąd), podczas gdy drugi wyróżniony przypadek został określony przy użyciu bardziej kategorycznych sformułowań i wymaga istnienia wyższego ryzyka. 96.      Jednakże, po pierwsze, nie jestem przekonany, czy wszystkie wymienione przez Orkla Care wersje językowe art. 35 ust. 2 owego rozporządzenia pozwalają sądzić, że drugi wyróżniony w tym przepisie przypadek wymaga wyższego ryzyka niż to, którego wymaga pierwszy wyróżniony tam przypadek(38). Po drugie, w przeciwieństwie do sądu odsyłającego, nie we wszystkich wersjach językowych dostrzegam różnicę między pierwszym wyróżnionym w tym przepisie przypadkiem a drugim wyróżnionym tam przypadkiem(39). W konsekwencji, zważywszy na tę występującą między różnymi wersjami językowymi wspomnianego przepisu rozbieżność, przepis ów należy interpretować z uwzględnieniem ogólnej systematyki i celu uregulowania, którego jest częścią. 97.      W tym względzie rozporządzenie to ma na celu zapewnienie wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzi(40). 98.      Zgodnie z drugim wyróżnionym w art. 35 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia przypadkiem, przy uwzględnieniu sposobu jego sformułowania przynajmniej w większości wersji językowych owego rozporządzenia, wprowadzenie konsumenta w błąd stanowi nie nieuniknioną konsekwencję swoistej właściwości opakowań, lecz konsekwencję potencjalną, to znaczy ryzyko. 99.      Przypadek ten skupia się bowiem na podobieństwie wyglądu i sposobie zaprojektowania opakowań, co mogłoby wprowadzić konsumentów w błąd. W razie stwierdzenia takiego podobieństwa oraz w braku elementów, które mogłyby je neutralizować, do uznania, że wymagania przewidziane w art. 35 ust. 2 rozporządzenia CLP nie zostały spełnione, wystarczające jest niepomijalne ryzyko wprowadzenia w błąd, które wykracza poza ryzyko teoretyczne. 100. W konsekwencji, jeżeli chodzi o wątpliwości sądu odsyłającego dotyczące kwestii, czy w ramach oceny ryzyka pomylenia ze środkami spożywczymi ma znaczenie to, że do takiej pomyłki rzeczywiście doszło, uważam, że nie można wymagać przedstawienia dowodu rzeczywistego wprowadzenia w błąd. Trybunał orzekł już w odniesieniu do dyrektywy 87/357, iż właściwe władze krajowe nie są obowiązane do wykazania na podstawie obiektywnych i udokumentowanych danych, że konsumenci pomylą produkty ze środkami spożywczymi oraz że ryzyko pomyłki zostało potwierdzone(41). Wykładnię tę można przenieść na grunt rozporządzenia CLP. Dodam, że aby wykluczyć teoretyczny charakter ryzyka, organ krajowy odpowiedzialny za egzekwowanie art. 35 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia może uwzględnić informację, z której wynika, że do takiej pomyłki doszło, jeśli informacja ta jest dostępna. 101. Proponuję więc odpowiedzieć na czwarte pytanie prejudycjalne następująco: art. 35 ust. 2 owego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że do uznania, iż wymagania przewidziane w tym przepisie nie zostały spełnione, wystarczające jest istnienie niepomijalnego ryzyka wprowadzenia w błąd, które wykracza poza ryzyko teoretyczne. Informacja, z której wynika, że rzeczywiście doszło do pomylenia ze środkami spożywczymi, może stanowić wskazówkę co do istnienia takiego ryzyka. F.      W przedmiocie piątego pytania prejudycjalnego – uwzględnienie zagrożenia lub konkretnego ryzyka 1.      Pytanie prejudycjalne i przedstawienie problemu 102. Poprzez pytanie piąte sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 35 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia CLP należy interpretować w ten sposób, że przy ocenie zgodności opakowania substancji lub mieszaniny stwarzającej zagrożenie z tym przepisem rozstrzygające znaczenie mają kategoria zagrożenia i konkretne ryzyko związane z tą substancją lub mieszaniną, oraz czy wspomniany przepis ma zastosowanie do opakowań, które zawierają substancję lub mieszaninę stwarzającą zagrożenie, a których wygląd lub sposób zaprojektowania jest podobny do wyglądu lub sposobu zaprojektowania opakowań używanych w przypadku środków spożywczych, w sytuacji gdy zawartość ta nie stwarza zagrożenia w razie spożycia. 103. Pytanie to wynika z argumentu podniesionego w apelacji wniesionej przez Orkla Care i powtórzonego w jej uwagach na piśmie przedłożonych Trybunałowi. Zdaniem tej spółki, w pierwszej kolejności, jeżeli zagrożenie, jakie substancja lub mieszanina stwarza dla zdrowia, jest niewielkie, to ryzyko wprowadzenia w błąd musi być wyższe, aby ów przepis miał zastosowanie, i odwrotnie. 104. W drugiej kolejności – wprowadzenie w błąd powinno dotyczyć wyłącznie tych przypadków pomyłek, w których ryzyko poniesienia szkody przez konsumenta jest zwiększone, jako że wprowadzające w błąd opakowania, których zawartość nie stwarza zagrożenia, podlegają innym przepisom dotyczącym ochrony konsumentów. W tym względzie Orkla Care podnosi, że istnienie ryzyka pomyłki niekoniecznie oznacza, że konsument jest narażony na zagrożenie związane z daną substancją. W niniejszym przypadku, jak spółka ta twierdzi, zagrożeniem jest przejściowe podrażnienie oczu. Jej zdaniem, jako że odnośne opakowania nijak nie przypominają opakowań produktu przeznaczonego do kontaktu z oczami, ewentualne pomylenie ze środkami spożywczymi nie ma znaczenia dla ustalenia, czy konsument może być narażony na przejściowe podrażnienie oczu. 2.      Ocena 105. Co się tyczy stosowania art. 35 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia CLP do substancji i mieszanin stwarzających zagrożenie, które nie stwarzają go jednak w razie spożycia, pragnę zauważyć, że wymagania ustanowione w tym przepisie mają zastosowanie do wszelkich substancji i mieszanin dostarczanych ogółowi społeczeństwa zaklasyfikowanych jako stwarzające zagrożenie(42). Wymagania te mają więc również zastosowanie do substancji i mieszanin stwarzających ryzyko, które ogranicza się do podrażnienia oczu. 106. Nadto z treści art. 35 ust. 2 akapit pierwszy tego rozporządzenia nie wynika, by przy dokonywaniu oceny, czy dane opakowanie spełnia wymagania przewidziane w tym przepisie, należało uwzględniać klasę i kategorię zagrożenia, do których daną substancję lub mieszaninę stwarzającą zagrożenie zaklasyfikowano, a także konkretne ryzyko związane z tą substancją lub mieszaniną stwarzającą zagrożenie. 107. Następnie przewidziane w art. 35 ust. 2 akapit pierwszy wspomnianego rozporządzenia kryteria oceny podobieństwa wyglądu i sposobu zaprojektowania opakowań oraz kryterium ryzyka wprowadzenia w błąd są takie same niezależnie od profilu zagrożenia danej substancji lub mieszaniny. Przepis ten dotyczy bowiem nie tylko przypadków, w których można ustalić konkretne ryzyko, i to w określonych warunkach zastosowania, dla zdrowia danej osoby, lecz ma na celu zapobieżenie wszelkim pomyłkom wynikłym z podobieństwa opakowania zawierającego substancję lub mieszaninę stwarzającą zagrożenie do opakowania środka spożywczego. W związku z tym wspomniany przepis opiera się na logice binarnej: albo substancja lub mieszanina jest zaklasyfikowana jako stwarzająca zagrożenie, i jej opakowanie musi spełniać przewidziane w nim wymagania, albo tak nie jest, i zastosowanie mają wyłącznie inne przepisy dotyczące ochrony konsumentów. Ten wybór, jakiego dokonał prawodawca Unii, odzwierciedla wolę zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia(43). 108. Nadto, jak zauważył rząd niemiecki, wykładnia ta jest spójna z tym, że owo rozporządzenie opiera się nie na ocenie ryzyka(44), lecz na ocenie zagrożeń. 109. W orzecznictwie dotyczącym instrumentu poprzedzającego rozporządzenie CLP, to jest dyrektywy 67/548/EWG(45), Trybunał wyjaśnił, że ocena zagrożeń stanowi pierwszy etap procesu oceny ryzyka, która jest pojęciem bardziej precyzyjnym. Ocena zagrożeń związanych ze swoistymi właściwościami substancji nie powinna zatem być ograniczona przez uwzględnienie szczególnych okoliczności użycia, tak jak ma to miejsce w przypadku oceny ryzyka, i może ona zostać w sposób ważny przeprowadzona w oderwaniu od miejsca użycia substancji, od sposobu, w jaki może dojść do kontaktu z tą substancją (przez spożycie, wdychanie lub wchłonięcie przez skórę), i od stopnia ewentualnej ekspozycji na działanie substancji(46). 110. Rozróżnienie między oceną zagrożeń a oceną ryzyka pozostaje aktualne na gruncie tego rozporządzenia. Motyw 15 wspomnianego rozporządzenia uściśla bowiem, że w rozporządzeniu tym powinien zostać utrzymany obecny ogólny poziom ochrony zdrowia ludzi i środowiska przewidziany w dyrektywie 67/548. Co więcej, jak zauważył Trybunał, rozróżnienie między zagrożeniami i ryzykiem zostało utrzymane w owym rozporządzeniu podobnie jak w rozporządzeniu nr 1907/2006(47). 111. Otóż na gruncie rozporządzenia CLP klasa i kategoria zagrożenia wpływają na elementy etykiety wymagane przez art. 17 tego rozporządzenia, odczytywany w związku w szczególności z pkt 3.3.4 („Przekazywanie informacji o zagrożeniach”) załącznika I do niego. Zasadę proporcjonalności uwzględniono więc w ustanowionym we wspomnianym rozporządzeniu mechanizmie poprzez to, że wymagania w zakresie przekazywania informacji o zagrożeniach różnią się w zależności od klasy i kategorii zagrożenia. 112. Proponuję więc odpowiedzieć na piąte pytanie prejudycjalne następująco: przy dokonywaniu oceny, czy dane opakowanie spełnia wymagania przewidziane w art. 35 ust. 2 akapit pierwszy owego rozporządzenia, nie uwzględnia się ani klasy i kategorii zagrożenia, do których daną substancję lub mieszaninę stwarzającą zagrożenie zaklasyfikowano, ani konkretnego ryzyka związanego z tą substancją lub mieszaniną stwarzającą zagrożenie. V.      Wnioski 113. Uwzględniwszy wszystkie powyższe ustalenia, proponuję, aby na pytania zadane przez Svea hovrätt, Mark- och miljööverdomstolen (sąd apelacyjny w Sztokholmie – sąd apelacyjny ds. nieruchomości i środowiska, Szwecja) Trybunał udzielił następującej odpowiedzi: 1)      Przy dokonywaniu oceny podobieństwa opakowań na podstawie art. 35 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniającego i uchylającego dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 powinno się uwzględniać cechy opakowania takie jak kształt, wielkość, objętość produktu, użyte materiały, design, oznakowanie, kolor, a także zapach. Natomiast elementu opakowania, który służy odróżnieniu go od opakowań środków spożywczych, nie powinno się co do zasady uwzględniać przy dokonywaniu tej oceny, w przypadku gdy element ten nie pozostaje nienaruszony przez cały cykl życia produktu. 2)      Artykuł 35 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1272/2008 należy interpretować w ten sposób, że: podobieństwo zachodzące między opakowaniem substancji lub mieszaniny stwarzającej zagrożenie a opakowaniem środka spożywczego powinno się oceniać z uwzględnieniem wyłącznie rynku tego państwa członkowskiego, które wyznaczyło dany organ krajowy jako odpowiedzialny za egzekwowanie tego przepisu. 3)      Pojęcie „konsumenta” w rozumieniu art. 35 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1272/2008 obejmuje wszystkie jednostki, które mogą używać danych substancji lub mieszanin stwarzających zagrożenie, a wręcz wszelkie osoby mogące mieć do nich dostęp, w tym osoby podatne na zagrożenia, a w szczególności dzieci. Przy dokonywaniu oceny podobieństwa zachodzącego między opakowaniami takich produktów a opakowaniami środków spożywczych należy uwzględnić zdolności poznawcze osób podatnych na zagrożenia, których zmysły lub zdolność kojarzenia nie odpowiadają zmysłom lub zdolności kojarzenia właściwie poinformowanego oraz dostatecznie uważnego i rozsądnego konsumenta. 4)      Artykuł 35 ust. 2 rozporządzenia nr 1272/2008 należy interpretować w ten sposób, że: do uznania, iż wymagania przewidziane w tym przepisie nie zostały spełnione, wystarczające jest istnienie niepomijalnego ryzyka wprowadzenia w błąd, które wykracza poza ryzyko teoretyczne. Informacja, z której wynika, że rzeczywiście doszło do pomylenia ze środkami spożywczymi, może stanowić wskazówkę co do istnienia takiego ryzyka. 5)      Przy dokonywaniu oceny, czy dane opakowanie spełnia wymagania przewidziane w art. 35 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1272/2008, nie uwzględnia się ani klasy i kategorii zagrożenia, do których daną substancję lub mieszaninę stwarzającą zagrożenie zaklasyfikowano, ani konkretnego ryzyka związanego z tą substancją lub mieszaniną stwarzającą zagrożenie. 1      Język oryginału: francuski. 2      Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniające i uchylające dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 (Dz.U. 2008, L 353, s. 1, zwane dalej „rozporządzeniem CLP”). 3      Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 czerwca 2019 r. w sprawie nadzoru rynku i zgodności produktów oraz zmieniające dyrektywę 2004/42/WE oraz rozporządzenia (WE) nr 765/2008 i (UE) nr 305/2011 (Dz.U. 2019, L 169, s. 1). 4      Zobacz, odpowiednio, motywy 1–3 oraz motywy 4 i 5 rozporządzenia CLP, w których wyjaśniono, że obrót substancjami i mieszaninami dotyczy nie tylko rynku wewnętrznego, lecz również rynku globalnego. Rozporządzenie to uwzględnia te realia, aby ułatwić światową wymianę handlową. 5      Zobacz motywy 1 i 2 rozporządzenia CLP. 6      Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 maja 2023 r. w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów, zmieniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1025/2012 i dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1828 oraz uchylające dyrektywę 2001/95/WE Parlamentu Europejskiego i Rady i dyrektywę Rady 87/357/EWG (Dz.U. 2023, L 135, s. 1). 7      Zobacz art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/988. 8      Rozporządzenie 2023/988 stanowi bowiem w art. 2 ust. 1, że ma ono zastosowanie w zakresie, w jakim prawo Unii nie zawiera mających taki sam cel przepisów szczególnych, które regulują bezpieczeństwo danych produktów. Artykuł 35 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia CLP stanowi taki przepis szczególny. 9      Zobacz motyw 104 rozporządzenia 2023/988. 10      Dyrektywa Rady z dnia 25 czerwca 1987 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich dotyczących produktów, których wygląd wskazuje na przeznaczenie inne niż rzeczywiste, zagrażających zdrowiu lub bezpieczeństwu konsumentów (Dz.U. 1987, L 192, s. 49). 11      Artykuł 1 ust. 1 i 2 dyrektywy 87/357 dotyczył produktów, których wygląd wskazuje na przeznaczenie inne niż rzeczywiste – produktów, które nie są wprawdzie środkami spożywczymi, lecz ze względu na swój kształt, zapach, kolor, wygląd, opakowanie, etykiety, pojemność lub wielkość mogą zostać uznane przez konsumentów, w szczególności przez dzieci, za środki spożywcze, a w konsekwencji mogą zostać spożyte przez umieszczenie ich w jamie ustnej, wyssanie lub połknięcie, co wiąże się z zagrożeniem i może skutkować na przykład uduszeniem, zatruciem, przebiciem lub niedrożnością przewodu pokarmowego. 12      Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 listopada 2009 r. dotyczące produktów kosmetycznych (Dz.U. 2009, L 342, s. 59). 13      Zobacz pkt 27 niniejszej opinii. 14      Zobacz pkt 29 niniejszej opinii. 15      W brzmieniu zmienionym rozporządzeniem Komisji (UE) nr 1297/2014 z dnia 5 grudnia 2014 r. dostosowującym do postępu naukowo‑technicznego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin (Dz.U. 2014, L 350, s. 1). 16      Zobacz moja opinia w sprawie Irish Ferries (C‑570/19, EU:C:2021:177, pkt 194). 17      Zobacz choćby „Bagged Milk Still Popular in Slovakia”, https://www.esmmagazine.com/packaging-design/bagged-milk-still-popular-in-slovakia-7589. 18      Zobacz pkt 6 niniejszej opinii. 19      Zobacz wyrok z dnia 2 czerwca 2022 r., Get Fresh Cosmetics (C‑122/21, EU:C:2022:421, pkt 39). 20      Guidance on labelling and packaging in accordance with Regulation (EC) No 1272/2008 [Wytyczne dotyczące oznakowania i pakowania na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1272/2008] z dnia 2 marca 2021 r., https://echa.europa.eu/documents/10162/2324906/clp_labelling_en.pdf/89628d94-573a-4024-86cc-0b4052a74d65, pkt 3.4.1, s. 18. 21      Zobacz s. 2 wytycznych ECHA. Zobacz także podobnie, w odniesieniu do innego podobnego dokumentu, wyrok z dnia 13 marca 2025 r., Cassella‑med i MCM Klosterfrau (C‑589/23, EU:C:2025:173, pkt 40). 22      Wytyczne ECHA, pkt 3.4.2, s. 21. Wyróżnienie moje. 23      Zobacz wyrok z dnia 2 czerwca 2022 r., Get Fresh Cosmetics (C‑122/21, EU:C:2022:421, pkt 43). 24      Zobacz pkt 33 i 34 niniejszej opinii. 25      Zobacz pkt 68 niniejszej opinii. 26      Zobacz pkt 33 i 34 niniejszej opinii. 27      Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 stycznia 2008 r. w sprawie definicji, opisu, prezentacji, etykietowania i ochrony oznaczeń geograficznych napojów spirytusowych oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 1576/89 (Dz.U. 2008, L 39, s. 16). 28      Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 marca 2000 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich w zakresie etykietowania, prezentacji i reklamy środków spożywczych (Dz.U. 2000, L 109, s. 29). 29      Zobacz motywy 2 i 7–9 rozporządzenia nr 110/2008. 30      Wyrok z dnia 21 stycznia 2016 r. (C‑75/15, EU:C:2016:35, pkt 25). 31      W celu uniknięcia niejasności i dla pełności wywodu pragnę uściślić, że odniesienia do rozporządzenia nr 1223/2009 w pkt 34 niniejszej opinii poczyniono nie po to, by sugerować się rozwiązaniami przyjętymi w tym rozporządzeniu, lecz po to, by odwołać się do rozwiązań przyjętych w dyrektywie 87/357 – do której rozporządzenie to się odnosi – dotyczącej produktów, których wygląd wskazuje na przeznaczenie inne niż rzeczywiste, zagrażających zdrowiu lub bezpieczeństwu konsumentów. 32      Wyrok z dnia 13 stycznia 2000 r. (C‑220/98, EU:C:2000:8, pkt 30). 33      Dyrektywa Rady z dnia 27 lipca 1976 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich dotyczących produktów kosmetycznych (Dz.U. 1976, L 262, s. 169), zmieniona dyrektywą Rady 88/667/EWG z dnia 21 grudnia 1988 r. (Dz.U. 1988, L 382, s. 46). 34      Wyrok z dnia 17 grudnia 2020 r. (C‑667/19, EU:C:2020:1039, pkt 36). 35      Zobacz wyroki: z dnia 15 lipca 2004 r., Douwe Egberts (C‑239/02, EU:C:2004:445, pkt 46); z dnia 10 września 2009 r., Severi (C‑446/07, EU:C:2009:530, pkt 61); z dnia 4 czerwca 2015 r., Bundesverband der Verbraucherzentralen und Verbraucherverbände (C‑195/14, EU:C:2015:361, pkt 36). 36      Wyrok z dnia 15 lipca 2004 r. Douwe Egberts (C‑239/02, EU:C:2004:445, pkt 45). 37      W tym względzie Orkla Care wymienia wersje językowe angielską („likely […] to mislead consumers, or have a similar presentation or a design used for foodstuff […], which would mislead consumers”), francuską („susceptible […] d’induire les consommateurs en erreur, ni une présentation ou une esthétique similaire à celles qui sont utilisées pour les denrées alimentaires, […] qui tromperait les consommateurs”) i szwedzką („[f]örpackningar […] får varken ha en form eller formgivning som kan […] vilseleda konsumenterna eller ha ett utförande eller en formgivning […] som skulle vilseleda konsumenterna”). Wyróżnienie moje. 38      W angielskiej wersji językowej wyrażenie „likely […] to mislead” (pierwszy wyróżniony w art. 35 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia CLP przypadek) może odnosić się do obiektywnej i swoistej cechy danego opakowania, podczas gdy wyrażenie „which would mislead” (drugi wyróżniony w tym przepisie przypadek) można interpretować w ten sposób, że wystarczający jest hipotetyczny, a wręcz potencjalny związek przyczynowy. 39      Tytułem przykładu: rozpatrywana różnica nie wydaje się łatwo dostrzegalna w szczególności w wersjach językowych duńskiej („eller vildlede forbrugerne, eller have en lignende fremtoning eller et design, […] som vil vildlede forbrugerne”) i włoskiej („o sia tale da indurre i consumatori in errore, né hanno una presentazione o un disegno […], atti a indurre i consumatori in errore”), które w obu przypadkach używają tego samego wyrażenia. Wyróżnienie moje. 40      Zobacz art. 1 ust. 1 oraz motywy 1, 3 i 54 rozporządzenia CLP. 41      Zobacz wyrok z dnia 2 czerwca 2022 r., Get Fresh Cosmetics (C‑122/21, EU:C:2022:421, pkt 44). 42      Zobacz pkt 19 niniejszej opinii. 43      Zobacz pkt 97 niniejszej opinii. 44      Tego rodzaju oceny dotyczy natomiast rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE (Dz.U. 2006, L 396, s. 1; sprostowanie Dz.U. 2007, L 136, s. 3). 45      Dyrektywa Rady z dnia 27 czerwca 1967 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawodawczych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do klasyfikacji, pakowania i etykietowania substancji niebezpiecznych (Dz.U. 1967, 196, s. 1), zmieniona dyrektywą Komisji 2001/59/WE z dnia 6 sierpnia 2001 r. (Dz.U. 2001, L 225, s. 1) i dyrektywą Komisji 2008/58/WE z dnia 21 sierpnia 2008 r. (Dz.U. 2008, L 246, s. 1) (zwana dalej „dyrektywą 67/548”). 46      Zobacz podobnie wyroki: z dnia 21 lipca 2011 r., Nickel Institute (C‑14/10, EU:C:2011:503, pkt 81, 82); a także Etimine (C‑15/10, EU:C:2011:504, pkt 74, 75). 47      Zobacz podobnie wyroki: z dnia 21 lipca 2011 r., Nickel Institute (C‑14/10, EU:C:2011:503, pkt 81); a także Etimine (C‑15/10, EU:C:2011:504, pkt 74).