C-400/19
WyrokTSUE2021-03-11CELEX: 62019CJ0400ECLI:EU:C:2021:194
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy krajowy przepis zakazujący dyskryminującego ustalania marż zysku w handlu detalicznym produktami rolno-spożywczymi na podstawie kraju pochodzenia jest zgodny z rozporządzeniem (UE) nr 1308/2013 ustanawiającym wspólną organizację rynków produktów rolnych?Ratio decidendi
Trybunał uznał, że węgierski przepis, zakazujący stosowania różnych marż zysku do identycznych produktów rolno-spożywczych w zależności od kraju pochodzenia, jest sprzeczny z zasadą swobodnego ustalania cen sprzedaży na podstawie wolnej konkurencji, która jest elementem rozporządzenia nr 1308/2013. Trybunał odrzucił argument Węgier, że przepis ten jest uzasadniony walką z nieuczciwymi praktykami handlowymi, ponieważ nie wykazano, że zróżnicowanie marż stanowi nieuczciwą praktykę. Ponadto, środek ten nie był odpowiedni ani proporcjonalny do zamierzonego celu, gdyż nie wzmacniał siły negocjacyjnej producentów/dostawców i nie był spójny w swoim zastosowaniu, pozwalając na różnicowanie marż dla produktów z tego samego kraju.Stan faktyczny
Węgry przyjęły ustawę nr XCV z 2009 r. zakazującą nieuczciwych praktyk handlowych, której § 3 ust. 2 lit. u) uznaje za nieuczciwą praktykę handlową dyskryminujące ustalanie, na podstawie kraju pochodzenia produktów, ceny, po której produkty o identycznym składzie i właściwościach organoleptycznych są sprzedawane konsumentowi końcowemu. Komisja Europejska uznała, że ten przepis narusza prawo Unii, w szczególności rozporządzenie (UE) nr 1308/2013 dotyczące wspólnej organizacji rynków produktów rolnych oraz art. 34 TFUE, i wniosła skargę o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.Rozstrzygnięcie
1) Przyjmując art. 3 ust. 2 lit. u) mezőgazdasági és élelmiszeripari termékek vonatkozásában a beszállítókkal szemben alkalmazott tisztességtelen forgalmazói magatartás tilalmáról szóló, 2009. évi XCV. törvény (ustawy nr XCV z 2009 r. zakazującej nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych wobec dostawców produktów rolnych i spożywczych) i ograniczając tym samym zasady ustalania cen sprzedaży produktów rolnych i spożywczych, Węgry uchybiły zobowiązaniom ciążącym na nich na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007.
2) Węgry pokrywają własne koszty oraz koszty poniesione przez Komisję Europejską.Pełny tekst orzeczenia
WYROK TRYBUNAŁU (czwarta izba)
z dnia 11 marca 2021 r. (
*1
)
Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Wspólna organizacja rynków produktów rolnych – Rozporządzenie (UE) nr 1308/2013 – Artykuł 34 TFUE – Cena sprzedaży produktów rolno‑spożywczych – Minimalne marże zysku, jakie mają być stosowane w handlu detalicznym tymi produktami
W sprawie C‑400/19
mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 258 TFUE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną w dniu 23 maja 2019 r.,
Komisja Europejska, którą reprezentowali A. Sipos, X. Lewis i E. Manhaeve, w charakterze pełnomocników,
strona skarżąca,
przeciwko
Węgrom, które reprezentowali początkowo M.Z. Fehér, G. Koós i Z. Wagner, a następnie M.Z. Fehér i G. Koós, w charakterze pełnomocników,
strona pozwana,
TRYBUNAŁ (czwarta izba),
w składzie: M. Vilaras, prezes izby, N. Piçarra, D. Šváby, S. Rodin (sprawozdawca) i K. Jürimäe, sędziowie,
rzecznik generalny: G. Hogan,
sekretarz: I. Illéssy, administrator,
uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 3 września 2020 r.,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 12 listopada 2020 r.,
wydaje następujący
Wyrok
Komisja Europejska wnosi w skardze do Trybunału o stwierdzenie, że poprzez przyjęcie § 3 ust. 2 lit. u) mezőgazdasági és élelmiszeripari termékek vonatkozásában a beszállítókkal szemben alkalmazott tisztességtelen forgalmazói magatartás tilalmáról szóló, 2009. évi XCV. törvény (ustawy nr XCV z 2009 r. zakazującej nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych wobec dostawców produktów rolnych i spożywczych, zwanej dalej „ustawą nr XCV z 2009 r.”) i ograniczenie w ten sposób zasad ustalania cen sprzedaży produktów rolnych i spożywczych Węgry uchybiły zobowiązaniom ciążącym na nich na mocy art. 34 TFUE i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz.U. 2013, L 347, s. 671).
Ramy prawne
Prawo Unii
Motyw 172 rozporządzenia nr 1308/2013 ma następujące brzmienie:
„Uwzględniając specyfikę sektora rolnictwa oraz fakt, że jego funkcjonowanie jest oparte na właściwym funkcjonowaniu całego łańcucha dostaw żywności, w tym na skutecznym stosowaniu zasad konkurencji we wszystkich powiązanych sektorach na wszystkich etapach łańcucha dostaw żywności, które może być wysoce skoncentrowane, należy zwrócić szczególną uwagę na stosowanie zasad konkurencji ustanowionych w art. 42 TFUE […]”.
Artykuł 83 ust. 5 tego rozporządzenia stanowi:
„Państwa członkowskie mogą przyjąć lub utrzymać dodatkowe przepisy krajowe dotyczące produktów objętych unijną normą handlową tylko wtedy, gdy przepisy te są zgodne z prawem Unii, zwłaszcza z zasadą swobodnego przepływu towarów, oraz z zastrzeżeniem dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 98/34/WE [z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U. 1998, L 204, s. 37)]”.
Prawo węgierskie
Paragraf 1 ustawy nr XCV wyjaśnia, że celem ustawy jest zapewnienie uczciwych zachowań handlowych między podmiotami prowadzącymi handel produktami rolnymi i spożywczymi a ich dostawcami.
Paragraf 2 ust. 1 tej ustawy odnosi się z jednej strony do przedsiębiorstw produkujących, przetwarzających lub sprzedających bez przetwarzania produkty rolne i spożywcze, a z drugiej strony do przedsiębiorstw sprzedających te produkty konsumentom końcowym. Ta ostatnia kategoria obejmuje wszystkich sprzedawców detalicznych, niezależnie od ich wielkości, a zatem ma zastosowanie zarówno do hipermarketów, jak i małych sklepów sprzedających produkty rolne i spożywcze.
Paragraf 3 ust. 2 lit. u) wspomnianej ustawy przewiduje:
„Za nieuczciwą praktykę handlową uznaje się:
[…]
u)
każde dyskryminujące ustalenie, na podstawie kraju pochodzenia produktów, ceny, po której produkty o identycznym składzie i właściwościach organoleptycznych są sprzedawane konsumentowi końcowemu”.
Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi
W dniu 12 stycznia 2015 r. Komisja wysłała do władz węgierskich pismo w celu uzyskania informacji na temat § 3 ust. 2 lit. u) ustawy nr XCV (zwanego dalej „rozpatrywanym środkiem”). Węgry odpowiedziały na to pismo w dniu 23 marca 2015 r.
Uznając, że niezbędne są dodatkowe informacje, Komisja skierowała do Węgier w dniu 7 lipca 2015 r. wniosek o udzielenie informacji, na który to państwo członkowskie odpowiedziało w dniu 22 lipca 2015 r.
W dniu 16 lutego 2017 r. Komisja skierowała do Węgier wezwanie do usunięcia uchybienia, w którym wyraziła wątpliwości co do zgodności niektórych przepisów ustawy nr XCV z 2009 r. z rozporządzeniem nr 1308/2013 i z art. 34 TFUE.
W dniu 7 czerwca 2017 r. Węgry odpowiedziały na to wezwanie do usunięcia uchybienia, kwestionując zarzucane uchybienie.
W dniu 9 marca 2018 r. Komisja wydała uzasadnioną opinię, w której podtrzymała swoje stanowisko przedstawione w wezwaniu do usunięcia uchybienia. Wezwała ona owo państwo członkowskie do podjęcia w terminie dwóch miesięcy od doręczenia tej opinii działań koniecznych do zastosowania się do niej. Węgry odpowiedziały na tę opinię w dniu 11 maja 2018 r., podtrzymując swoje stanowisko, zgodnie z którym ich uregulowanie jest zgodne z prawem Unii.
Ponieważ odpowiedź ta nie zadowoliła Komisji, wniosła ona niniejszą skargę o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.
W przedmiocie skargi
Na poparcie swojej skargi Komisja podnosi, że rozpatrywany środek jest niezgodny z rozporządzeniem nr 1308/2013 i z art. 34 TFUE. W pierwszej kolejności należy rozpatrzyć zarzut dotyczący naruszenia rozporządzenia, a w drugiej kolejności zarzut dotyczący naruszenia art. 34 TFUE.
W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego naruszenia rozporządzenia nr 1308/2013
Argumentacja stron
Komisja przypomina, że rozpatrywany środek przewiduje zasadniczo, że ceny sprzedaży detalicznej produktów rolnych i spożywczych pochodzących z danego kraju powinny obejmować taką samą marżę zysku, jaką stosuje się do identycznych produktów pochodzących z innego kraju, w związku z czym zakazuje on ustalania różnych marż dla identycznych produktów pochodzących z różnych państw, przy czym pojęcie „identycznych produktów” zdefiniowane jest poprzez odniesienie do składu i właściwości organoleptycznych produktu (dalej jako „identyczne produkty”).
Instytucja ta podnosi, że o ile państwa członkowskie zachowują co do zasady kompetencję do przyjęcia pewnych środków, które nie zostały przewidziane w rozporządzeniu nr 1308/2013, o tyle środki takie nie mogą stanowić odstępstwa od tego rozporządzenia, naruszać go lub też stanowić przeszkody dla jego prawidłowego funkcjonowania.
W tym względzie Komisja przypomina z jednej strony, że w braku mechanizmu ustalania cen swobodne ustalanie cen sprzedaży na podstawie wolnej gry konkurencyjnej jest elementem rozporządzenia nr 1308/2013 i stanowi wyraz zasady swobodnego przepływu towarów w warunkach skutecznej konkurencji. Z drugiej strony utrzymuje ona, że każda wspólna organizacja rynku opiera się na zasadzie otwartego rynku, do którego każdy producent ma swobodny dostęp w warunkach skutecznej konkurencji.
W niniejszym przypadku Komisja uważa z jednej strony, że rozpatrywany środek zagraża wykonaniu rozporządzenia nr 1308/2013, gdyż jest sprzeczny z zasadą swobodnego ustalania cen sprzedaży produktów rolnych w oparciu o uczciwą konkurencję, a z drugiej strony, że marża zysku stanowi integralną część ustalania ceny detalicznej. W tym względzie podnosi ona, że przepis zakazujący, jak w niniejszej sprawie, ustalania różnych marży zysku przy sprzedaży detalicznej identycznych produktów uniemożliwia wejście na dany rynek krajowy za pomocą atrakcyjnych cen sprzedaży detalicznej.
O ile Komisja przyznaje, że cel polegający na zakazie nieuczciwych praktyk handlowych może stanowić cel leżący w interesie ogólnym, niepodlegający zasadom wspólnej organizacji rynku, o tyle przypomina ona, że środki ograniczające przyjęte dla jego osiągnięcia muszą być proporcjonalne.
W tym względzie Komisja utrzymuje, że rozpatrywany środek nie jest ani właściwy dla zapewnienia realizacji celu, który ma zostać osiągnięty, ani proporcjonalny do tego celu, który polega na zapewnieniu poszanowania uczciwego zachowania handlowego i poprawieniu sytuacji producentów w łańcuchu żywnościowym.
W tym względzie Komisja podnosi z jednej strony, że praktyka polegająca na ustalaniu różnych marż nie stanowi jej zdaniem nieuczciwej praktyki handlowej. Z drugiej strony uważa ona, że rozpatrywany środek znacząco ingeruje w swobodę sprzedawców detalicznych w zakresie ustalania marż, podczas gdy korzystanie z tej swobody nie może zostać uznane za równoznaczne ze sprzedażą po cenie niższej od ceny zakupu, ponieważ ta ostatnia praktyka może być ograniczona bez naruszenia prawa Unii.
Ponadto rozpatrywany środek nie jest właściwy do zapewnienia realizacji zamierzonego celu, ponieważ ustalenie marż zysku ze sprzedaży detalicznej w żaden sposób nie gwarantuje, że skorzystają na tym dostawcy.
Zdaniem Komisji wspomniany środek w każdym wypadku wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia zamierzonego celu, i w praktyce ma skutek dyskryminujący, gdyż wywiera większy negatywny wpływ na towary importowane.
Węgry ze swej strony podnoszą, że rozpatrywany środek ma na celu zapewnienie równych warunków konkurencji dla krajowych produktów rolnych i spożywczych oraz tych pochodzących z innych państw członkowskich. Przypominają one, że dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/633 z dnia 17 kwietnia 2019 r. w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych w relacjach między przedsiębiorcami w łańcuchu dostaw produktów rolnych i spożywczych (Dz.U. 2019, L 111, s. 59) wyraźnie upoważnia państwa członkowskie do utrzymania w mocy środków dotyczących praktyk rynkowych, które nie są objęte tą dyrektywą, o ile są one zgodne z zasadami dotyczącymi funkcjonowania rynku wewnętrznego. Państwo to uważa, że rozpatrywany środek, który w celu umożliwienia konkurowania danych produktów na rynku krajowym na podstawie ich efektywności kosztowej zakazuje sprzedawcom detalicznym ustalania w sposób dyskryminujący swoich cen sprzedaży na podstawie kraju pochodzenia produktów, jest tym samym zgodny z rozporządzeniem nr 1308/2013.
Węgry wyjaśniają, że ustawa nr XCV z 2009 r. została przyjęta w kontekście charakteryzującym się uzależnieniem i słabszą pozycją dostawców pod względem gospodarczym w stosunku do sklepów wielkopowierzchniowych, co przekłada się na asymetrię w ich pozycji negocjacyjnej i doprowadziło do nieuczciwych praktyk rynkowych. Państwo to twierdzi, że przed wejściem w życie tej ustawy sprzedawcy detaliczni mogli narzucać dostawcom warunki sprzedaży ich produktów oraz że w praktyce żądali od nich zapłaty dodatkowych kosztów lub spełnienia wymogów ad hoc, które im narzucali, dając tym samym dowód zachowania stanowiącego nadużycie. Zdaniem Węgier cel realizowany przez tę ustawę polega na ochronie dostawców przed sprzedawcami detalicznymi, którzy nadużywając swej większej siły negocjacyjnej, wprowadzają w życie praktyki naruszające uczciwą konkurencję na danym rynku, które nie mogą jednak zostać ukarane przez prawo konkurencji.
Węgry twierdzą, że pojęcie „identycznego produktu” obejmuje podstawowe środki spożywcze, które są jednorodne i nie mogą być rozróżnione od siebie przez skład i smak. Rozpatrywany środek dotyczy jedynie produktów identycznych pod względem wszystkich ich właściwości, w związku z czym dotyczy zasadniczo podstawowych produktów spożywczych niższej kategorii cenowej i mniej przetworzonych, a nie dotyczy produktów zwanych „markowymi”. Węgry twierdzą, że ponieważ produkty te są identyczne, preferencje konsumentów mają mniejsze znaczenie, a różnica w cenie produktów może być decydująca dla wyboru konsumentów. Ze względu na to, że w odniesieniu do tych produktów konkurencja opiera się na ich cenach, państwo to uważa, że rozpatrywany środek pozwala zapewnić uczciwość tej konkurencji.
Ponadto Węgry uważają, że wspomniany środek stoi na przeszkodzie temu, by na konkurencję na rynku dostawców produktów rolnych i spożywczych miały wpływ własne kryteria sprzedawcy detalicznego, w tym subiektywna sympatia, jaką może on żywić do dostawcy lub względem sprzedawanych przez niego produktów.
Niemniej owo państwo członkowskie podkreśla, że dostawca i sprzedawca detaliczny mają pełną swobodę ustalania ceny zakupu produktów, ponieważ sporny środek uniemożliwia zakłócenia konkurencji, zakazując, by cena zapłacona przez konsumenta produktu zakupionego przez sprzedawcę detalicznego po cenie niższej od ceny identycznego produktu była sztucznie zawyżana poprzez zastosowanie wyższej marży zysku przez tego sprzedawcę.
Ponadto państwo to podkreśla, że rozpatrywany środek nie ogranicza sprzedaży danych produktów po specjalnej cenie promocyjnej.
W odniesieniu do zgodności wspomnianego środka z rozporządzeniem nr 1308/2013 Węgry podnoszą, że Komisja nie wskazuje konkretnego przepisu tego rozporządzenia, który miałby zostać naruszony.
Tymczasem Węgry podnoszą, że rozpatrywany środek chroni w pełni swobodę ustalania cen przy zakupie produktów rolnych i spożywczych przez sprzedawców detalicznych, w związku z czym nie narusza utrwalonego orzecznictwa, zgodnie z którym środki krajowe naruszające stosunki konkurencyjne poprzez uniemożliwienie części producentów lub importerów czerpania korzyści z niższych kosztów wytworzenia w celu zaproponowania bardziej atrakcyjnych cen sprzedaży detalicznej są sprzeczne z prawem Unii. Państwo to dodaje, że zasada leżąca u podstaw rozporządzenia nr 1308/2013 nie dotyczy ustalania cen, lecz gwarancji swobodnego przepływu towarów, w związku z czym rozpatrywany środek, mający na celu zapewnienie skuteczności konkurencji, nie narusza tego rozporządzenia.
W tym względzie Węgry podnoszą, że rozpatrywany środek formalnie działa na końcu łańcucha dystrybucji, na etapie relacji między sprzedawcą detalicznym a konsumentem, lecz wywołuje skutki na etapie relacji między dostawcą a sprzedawcą detalicznym, wobec czego opiera się on na tym samym założeniu co dyrektywa 2019/633. Państwo to podnosi, że środek ten jest odpowiedni do osiągnięcia wskazanego celu, ponieważ chroni producentów, bo uniemożliwia zaistnienie sytuacji, w której konkurencyjność ich produktów wśród konsumentów mogłaby zostać zneutralizowana przez dyskryminującą technikę taryfikacji stosowaną przez sprzedawcę detalicznego.
Węgry dodają, że wspomniany środek nie eliminuje swobody wyboru sprzedawców detalicznych, ponieważ zachowują oni możliwość stosowania obniżek cen przy wprowadzaniu produktu na rynek i używania narzędzi marketingowych opartych na przejściowej obniżce cen, pod warunkiem że marże cen stosowane do produktów zostaną wyrównane w okresie sześciu miesięcy.
Wreszcie Węgry uważają, że Komisja nie zdołała wykazać z jednej strony, że rozpatrywany środek dokonuje rozróżnienia między wprowadzaniem na rynek produktów importowanych z innych państw członkowskich a wprowadzaniem na rynek produktów krajowych, a z drugiej strony, że w przypadku produktów podstawowych to cena produktu odgrywa decydującą rolę w wyborze konsumentów. W tym względzie państwo to uważa, że argumentacja Komisji, zgodnie z którą wspomniany środek jest pośrednio dyskryminujący, ponieważ stawia w gorszej sytuacji produkty importowane, opiera się na rozumowaniu, zgodnie z którym konsumenci przeważnie preferują produkty krajowe, do których są już przyzwyczajeni, nie wykazując jednak, w jaki sposób rozumowanie to może mieć zastosowanie do produktów, które są identyczne pod względem składu i właściwości organoleptycznych.
Ocena Trybunału
Na wstępie należy stwierdzić, że w ramach wspólnej polityki rolnej, która zgodnie z art. 4 ust. 2 lit. d) TFUE należy do kompetencji dzielonej między Unią Europejską a jej państwami członkowskimi, państwa członkowskie dysponują kompetencją prawodawczą umożliwiającą im, jak wynika z art. 2 ust. 2 TFUE, wykonywanie ich kompetencji w zakresie, w jakim Unia nie wykonała swojej kompetencji (wyrok z dnia 13 listopada 2019 r., Lietuvos Respublikos Seimo narių grupė, C‑2/18, EU:C:2019:962, pkt 28 i przytoczone tam orzecznictwo).
Ponadto zgodnie z utrwalonym orzecznictwem jeżeli przyjęto rozporządzenie w sprawie ustanowienia wspólnej organizacji rynku w danej dziedzinie, państwa członkowskie są zobowiązane do zaniechania wszelkich środków, które mogłyby wprowadzać wyjątki od tego rozporządzenia lub prowadzić do jego naruszenia. Ze wspólną organizacją rynku niezgodne są również przepisy, które stanowią przeszkodę w jej prawidłowym funkcjonowaniu, także wtedy, gdy owa wspólna organizacja nie uregulowała danej dziedziny w sposób wyczerpujący (wyrok z dnia 13 listopada 2019 r., Lietuvos Respublikos Seimo narių grupė, C‑2/18, EU:C:2019:962, pkt 29 i przytoczone tam orzecznictwo).
W tym względzie należy na wstępie przypomnieć, że choć Komisja nie powołuje się na naruszenie konkretnego przepisu rozporządzenia nr 1308/2013, lecz na naruszenie całości tego rozporządzenia, to jednak przy braku mechanizmu ustalania cen swobodne kształtowanie cen sprzedaży na podstawie wolnej gry konkurencyjnej jest składnikiem rozporządzenia nr 1308/2013 i stanowi wyraz zasady swobodnego przepływu towarów w warunkach skutecznej konkurencji (wyrok z dnia 13 listopada 2019 r., Lietuvos Respublikos Seimo narių grupė, C‑2/18, EU:C:2019:962, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo).
Niemniej ustanowienie wspólnej organizacji rynków nie stoi na przeszkodzie temu, aby państwa członkowskie stosowały zasady krajowe, które realizują inny cel interesu ogólnego niż cele wyznaczane przez wspólną organizację rynków, nawet jeżeli zasady te mogą mieć wpływ na funkcjonowanie rynku wewnętrznego w danym sektorze, przy zastrzeżeniu, że zasady te będą odpowiednie dla zapewnienia realizacji zamierzonego celu i nie będą wykraczały poza to, co jest konieczne do jego osiągnięcia (zob. podobnie wyrok z dnia 13 listopada 2019 r., Lietuvos Respublikos Seimo narių grupė, C‑2/18, EU:C:2019:962, pkt 30, 56 i przytoczone tam orzecznictwo).
W niniejszej sprawie rozpatrywany środek zakazuje w odniesieniu do produktów rolnych i spożywczych, które są objęte jego zakresem stosowania zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy nr XCV z 2009 r., dyskryminującego ustalania, na podstawie kraju pochodzenia produktów, ceny, po której produkty identyczne pod względem składu i właściwości organoleptycznych są sprzedawane konsumentowi końcowemu.
Ponieważ rozpatrywany środek zakazuje stosowania różnych marż zysku w odniesieniu do sprzedaży detalicznej identycznych produktów pochodzących z różnych państw członkowskich, ma on wpływ na kształtowanie cen produktów rolnych i spożywczych sprzedawanych konsumentom przez sprzedawców detalicznych, w związku z czym ogranicza swobodę ustalania detalicznych cen tych produktów.
Jak podnosi zasadniczo Komisja, środek ten ingeruje bowiem w swobodę sprzedawców detalicznych w ustalaniu ich marż zysku, uniemożliwiając im sprzedaż identycznych produktów, ale pochodzących z różnych państw, z wyższą lub mniejszą marżą zysku, a tym samym w możliwość czerpania korzyści z niższych cen zakupu niektórych produktów rolnych i spożywczych identycznych z innymi produktami albo zrekompensowania poprzez zastosowanie niższych marż zysku niekorzystnej sytuacji konkurencyjnej wynikającej z wyższych cen zakupu tych produktów.
Stwierdzenia tego nie może podważyć argument Węgier, zgodnie z którym rozpatrywany środek nie zakazuje sprzedaży promocyjnej. Jak bowiem wskazała zasadniczo Komisja, środek ten skutkuje pozbawieniem sprzedawców detalicznych metody promocji produktów, które zamierzają oni wyeksponować, w tym między innymi nowych produktów na rynku. Jak zauważył rzecznik generalny w pkt 83 opinii, w pewnych okolicznościach dla sprzedawcy detalicznego może okazać się konieczne zastosowanie strategii cenowej w celu stymulowania długoterminowej sprzedaży nowego produktu wchodzącego na rynek.
Należy zatem stwierdzić, że rozpatrywany środek jest sprzeczny z zasadą swobodnego ustalania cen sprzedaży na podstawie wolnej gry konkurencyjnej, która – jak wynika z pkt 36 niniejszego wyroku – jest elementem rozporządzenia nr 1308/2013, i może tym samym naruszać to rozporządzenie.
W niniejszej sprawie Węgry podnoszą, że wspomniany środek jest uzasadniony walką z nieuczciwymi praktykami handlowymi, gdyż uniemożliwia sprzedawcom detalicznym, by ustalając swoją marżę zysku w sposób dyskrecjonalny, uprzywilejowywali niektóre produkty i w ten sposób ingerowali w konkurencję między producentami. Państwo to uważa, że takie zachowanie stanowi nieuczciwą praktykę handlową naruszającą interesy producentów produktów rolnych i spożywczych, którzy powinni być w stanie oferować swoje produkty w warunkach uczciwej konkurencji, co wymaga, by nie była ona wypaczana przez sprzedawców detalicznych.
Węgry nie wykazały jednak, że zgodna z prawem w świetle prawa Unii okoliczność, iż sprzedawca detaliczny stosuje różne marże zysku do identycznych produktów pochodzących od różnych dostawców mających siedziby w różnych państwach członkowskich, stanowi nieuczciwą praktykę handlową.
Decyzja sprzedawcy detalicznego, by zróżnicować marżę zysku stosowaną do identycznych produktów rolnych i spożywczych może bowiem podlegać różnym względom handlowym, takim jak promocja nowych produktów, jeśli chodzi o ich pochodzenie, lub przyciągnięcie nowych klientów za pomocą niższych detalicznych cen.
W związku z tym nie można przyjąć uzasadnienia rozpatrywanego środka przedstawionego przez Węgry.
Przede wszystkim, co się tyczy badania proporcjonalności, należy je przeprowadzić z uwzględnieniem w szczególności celów wspólnej polityki rolnej, a także właściwego funkcjonowania wspólnej organizacji rynku, co wymaga wyważenia między tymi celami a celem realizowanym przez wspomniany środek, którym jest zwalczanie nieuczciwych praktyk handlowych (zob. podobnie wyrok z dnia 13 listopada 2019 r., Lietuvos Respublikos Seimo narių grupė, C‑2/18, EU:C:2019:962, pkt 57 i przytoczone tam orzecznictwo).
Następnie, co się tyczy kwestii, czy rozpatrywany środek jest odpowiedni do zapewnienia realizacji zamierzonego celu, należy zauważyć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału ustawodawstwo krajowe jest właściwe do zapewnienia realizacji zamierzonego celu tylko wtedy, gdy rzeczywiście odzwierciedla ono troskę o osiągnięcie tego celu w sposób spójny i systematyczny (zob. podobnie wyrok z dnia 4 lipca 2019 r., Komisja/Niemcy, C‑377/17, EU:C:2019:562, pkt 89 i przytoczone tam orzecznictwo).
W niniejszej sprawie należy stwierdzić, jak słusznie podniosła Komisja, że środek ten, który wywiera skutek na ostatnim etapie łańcucha dostaw produktów rolnych i spożywczych, to jest na etapie sprzedaży konsumentom, nie wzmacnia siły negocjacyjnej producentów lub dostawców, których ustawodawca węgierski uznaje za stronę słabszą przy sprzedaży ich produktów sprzedawcom detalicznym.
Wspomniany środek nie zakazuje producentom produktów rolnych i spożywczych konkurowania ze sobą cenami poprzez stosowanie praktyk innych niż zakazana przez niego praktyka, które mogą stanowić nieuczciwe praktyki handlowe, takie jak w szczególności ustalanie ceny sprzedaży tych produktów sprzedawcy detalicznemu po koszcie ich wytworzenia lub koszcie krańcowym produkcji, niezależnie od skuteczności metod produkcji, których wspieranie było jednakże celem ustawodawcy węgierskiego.
Ponadto z uwagi na to, że rozpatrywany środek wymaga jedynie, aby taka sama marża zysku była stosowana do identycznych produktów pochodzących z różnych krajów, nie stoi on na przeszkodzie temu, by sprzedawcy detaliczni stosowali różną marżę zysku w stosunku do identycznych produktów pochodzących z tego samego kraju, naruszając przez to samą spójność tego środka, ponieważ w takim przypadku jego cel nie może zostać osiągnięty.
W tych okolicznościach nie można uznać, że rozpatrywany środek jest odpowiedni do osiągnięcia celu polegającego na zwalczaniu nieuczciwych praktyk handlowych w sposób spójny i systematyczny.
Z całości powyższych rozważań wynika, że przyjmując rozpatrywany środek i ograniczając tym samym zasady ustalania cen sprzedaży produktów rolnych i spożywczych, Węgry uchybiły zobowiązaniom ciążącym na nich na mocy rozporządzenia nr 1308/2013.
W przedmiocie zarzutu drugiego, dotyczącego naruszenia art. 34 TFUE
Z uwagi na powyższe rozważania nie ma potrzeby badania spornych przepisów w świetle art. 34 TFUE.
W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 138 § 1 regulaminu postępowania przed Trybunałem kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Komisja wniosła o obciążenie kosztami Węgier, a państwo to przegrało sprawę, należy obciążyć je jego własnymi kosztami oraz kosztami poniesionymi przez Komisję.
Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:
1)
Przyjmując art. 3 ust. 2 lit. u) mezőgazdasági és élelmiszeripari termékek vonatkozásában a beszállítókkal szemben alkalmazott tisztességtelen forgalmazói magatartás tilalmáról szóló, 2009. évi XCV. törvény (ustawy nr XCV z 2009 r. zakazującej nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych wobec dostawców produktów rolnych i spożywczych) i ograniczając tym samym zasady ustalania cen sprzedaży produktów rolnych i spożywczych, Węgry uchybiły zobowiązaniom ciążącym na nich na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007.
2)
Węgry pokrywają własne koszty oraz koszty poniesione przez Komisję Europejską.
Podpisy
(
*1
) Język postępowania: węgierski.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 14.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło