C-41/24
WyrokTSUE2025-03-06CELEX: 62024CJ0041ECLI:EU:C:2025:140
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy art. 4 ust. 4-6 dyrektywy 2011/92/UE należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy w ramach procedury preselekcji osoba trzecia przekazała właściwemu organowi informacje, które obiektywnie mogą wzbudzić wątpliwości co do potencjalnie znaczących skutków przedsięwzięcia dla środowiska (w szczególności dla gatunków chronionych na podstawie dyrektywy 92/43/EWG), wykonawca lub właściwy organ powinien zebrać wszystkie istotne informacje, aby rozwiać te wątpliwości, a organ ten musi zdecydować o konieczności oceny oddziaływania na środowisko, jeżeli takiej wątpliwości nie można wykluczyć?Ratio decidendi
Trybunał, odwołując się do zasady ostrożności i wysokiego poziomu ochrony środowiska, stwierdził, że ocena oddziaływania na środowisko jest obowiązkowa, gdy istnieje prawdopodobieństwo lub ryzyko znaczących skutków, czyli gdy na podstawie obiektywnych danych nie można wykluczyć takich skutków. W procedurze preselekcji (screening) właściwy organ musi uwzględnić wszystkie istotne informacje, w tym te spontanicznie przekazane przez osoby trzecie, jeśli zawierają obiektywne dane. Jeżeli te dane uniemożliwiają wykluczenie znaczących skutków, organ powinien umożliwić wykonawcy dostarczenie dodatkowych informacji. W przypadku gatunków ściśle chronionych (dyrektywa 92/43/EWG), organ musi wykluczyć wszelkie rozsądne wątpliwości naukowe co do braku znaczącego oddziaływania.Stan faktyczny
Spór w postępowaniu głównym dotyczy strategicznego przedsięwzięcia inwestycyjnego w zakresie budowy 123 mieszkań w Ballincollig (Irlandia). Wstępne raporty dotyczące oddziaływania na środowisko nie zawierały szczegółowej analizy fauny i flory, w tym nietoperzy. Waltham Abbey Residents Association przedstawiła agencji An Bord Pleanála uwagi wskazujące na obecność nietoperzy i potencjalne negatywne skutki inwestycji. Agencja zezwoliła na przedsięwzięcie bez oceny oddziaływania na środowisko, nie żądając dodatkowych informacji od wykonawcy po uwagach skarżącej.Rozstrzygnięcie
Artykuł 4 ust. 4–6 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/52/UE z dnia 16 kwietnia 2014 r., należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy w ramach procedury preselekcji prowadzonej na podstawie tego przepisu osoba trzecia dostarczyła właściwemu organowi obiektywne dane dotyczące potencjalnie znaczących skutków tego przedsięwzięcia dla środowiska, w szczególności dla gatunków chronionych na podstawie dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory, zmienionej dyrektywą Rady 2013/17/UE z dnia 13 maja 2013 r., organ ten powinien zwrócić się do wykonawcy o dostarczenie dodatkowych informacji i uwzględnić je przed podjęciem decyzji, czy dla wspomnianego przedsięwzięcia konieczna jest ocena oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko. Natomiast w przypadku gdy pomimo komentarzy przedstawionych temu organowi przez tę osobę trzecią można wykluczyć na podstawie obiektywnych danych, by przedsięwzięcie to mogło wywierać znaczące skutki dla środowiska, ten sam organ może zdecydować, że ocena oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko nie jest konieczna, a organ ten nie ma obowiązku zwrócenia się do wykonawcy o dostarczenie mu dodatkowych informacji.Pełny tekst orzeczenia
WYROK TRYBUNAŁU (dziesiąta izba)
z dnia 6 marca 2025 r. (
*1
)
Odesłanie prejudycjalne – Środowisko – Dyrektywa 2011/92/UE – Ocena skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne – Artykuł 2 ust. 1 i art. 4 ust. 2 – Przedsięwzięcia wchodzące w zakres załącznika II – Przedsięwzięcia inwestycyjne na obszarach miejskich – Artykuł 4 ust. 4 i 5 – Obowiązki wykonawcy i właściwego organu, w przypadku gdy zainteresowane państwo członkowskie postanowi o wprowadzeniu wymogu podjęcia rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 4 ust. 4 i 5 w odniesieniu do takich przedsięwzięć – Uwzględnienie komentarzy przedstawionych przez osobę trzecią, świadczących o potencjalnym oddziaływaniu danego przedsięwzięcia na gatunek zwierząt objęty ścisłą ochroną na mocy art. 12 dyrektywy 92/43/EWG
W sprawie C‑41/24
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez High Court (wysoki trybunał, Irlandia) postanowieniem z dnia 1 grudnia 2023 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 22 stycznia 2024 r., w postępowaniu:
Waltham Abbey Residents Association
przeciwko
An Bord Pleanála,
Ireland,
The Attorney General,
przy udziale:
O’Flynn Construction Co. Unlimited Company,
TRYBUNAŁ (dziesiąta izba),
w składzie: D. Gratsias, prezes izby, J. Passer (sprawozdawca) i B. Smulders, sędziowie,
rzecznik generalny: J. Kokott,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
–
w imieniu Waltham Abbey Residents Association – J. Devlin, SC, J. Kenny, BL, i D. Healy, solicitor,
–
w imieniu An Bord Pleanála – B. Foley, SC, A. Carroll, BL, i P. Reilly, solicitor,
–
w imieniu Irlandii – M. Browne, Chief State Solicitor, S. Finnegan, K. Hoare i A. Joyce, w charakterze pełnomocników, których wspierali D. McGrath, SC, F. Valentine, SC, i E. O’Callaghan, BL,
–
w imieniu Komisji Europejskiej – M. Noll-Ehlers i N. Ruiz García w charakterze pełnomocników,
podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz.U. 2012, L 26, s. 1), zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/52/UE z dnia 16 kwietnia 2014 r. (Dz.U. 2014, L 124, s. 1) (zwaną dalej „dyrektywą 2011/92”).
Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Waltham Abbey Residents Association, stowarzyszeniem mieszkańców, a An Bord Pleanála (agencją zagospodarowania przestrzennego, Irlandia) (zwaną dalej „agencją”), Ireland (Irlandią) i Attorney General (prokuratorem generalnym, Irlandia) w przedmiocie zezwolenia udzielonego przez agencję na strategiczne przedsięwzięcie inwestycyjne w dziedzinie budownictwa mieszkaniowego.
Ramy prawne
Prawo Unii
Dyrektywa 2011/92
Motywy 7–9 dyrektywy 2011/92 przewidują:
„(7)
Zezwolenia na inwestycje dotyczące publicznych i prywatnych przedsięwzięć, które mogą powodować znaczące skutki w środowisku, powinny być udzielane jedynie po wykonaniu oceny możliwych znaczących skutków środowiskowych tych przedsięwzięć. […]
(8)
Niektóre rodzaje przedsięwzięć mogą powodować znaczące skutki w środowisku i te przedsięwzięcia powinny z zasady podlegać systematycznej ocenie.
(9)
Przedsięwzięcia innych rodzajów mogą nie powodować w każdym przypadku znaczących skutków w środowisku i te przedsięwzięcia powinny być oceniane, gdy państwa członkowskie uznają, że mogą one powodować znaczące skutki w środowisku”.
Artykuł 2 ust. 1 omawianej dyrektywy stanowi:
„Państwa członkowskie przyjmują wszystkie niezbędne środki, aby zapewnić podleganie przedsięwzięć mogących powodować znaczące skutki w środowisku, między innymi z powodu ich charakteru, rozmiarów lub lokalizacji, wymogowi uzyskania zezwolenia na inwestycję i oceny w odniesieniu do ich skutków na środowisko, przed udzieleniem zezwolenia. Przedsięwzięcia te określa art. 4”.
Stosownie do art. 3 ust. 1 przytoczonej dyrektywy:
„Ocena oddziaływania na środowisko polega na właściwym określeniu, opisaniu i ocenie, dla każdego indywidualnego przypadku, bezpośredniego i pośredniego znaczącego wpływu przedsięwzięcia na:
[…]
b)
różnorodność biologiczną, ze szczególnym uwzględnieniem gatunków i siedlisk chronionych na podstawie dyrektywy [Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz.U. 1992, L 206, s. 7), zmienionej dyrektywą Rady 2013/17/UE z dnia 13 maja 2013 r. (Dz.U. 2013, L 158, s. 193) (zwanej dalej »dyrektywą 92/43«)] oraz dyrektywy [Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (Dz.U. 2010, L 20, s. 7)];
[…]”.
Artykuł 4 dyrektywy 2011/92 stanowi:
„1. Z zastrzeżeniem art. 2 ust. 4 przedsięwzięcia wymienione w załączniku I podlegają ocenie zgodnie z art. 5–10.
2. Z zastrzeżeniem art. 2 ust. 4, w odniesieniu do przedsięwzięć wymienionych w załączniku II państwa członkowskie ustalają, czy przedsięwzięcie podlega ocenie zgodnie z art. 5–10. Państwa członkowskie dokonują tego ustalenia za pomocą:
a)
badania indywidualnego;
lub
b)
progów lub kryteriów ustalonych przez państwo członkowskie.
Państwa członkowskie mogą postanowić o stosowaniu obydwu procedur, o których mowa w lit. a) i b).
3. Podczas przeprowadzania badania indywidualnego lub ustalania progów lub kryteriów do celów ust. 2 uwzględnia się odpowiednie kryteria selekcji wymienione w załączniku III. Państwa członkowskie mogą ustalić progi lub kryteria określające, kiedy przedsięwzięcia nie muszą być poddawane rozstrzygnięciu na mocy ust. 4 i 5 ani ocenie oddziaływania na środowisko, bądź progi lub kryteria określające, kiedy przedsięwzięcia są w każdym wypadku poddawane ocenie oddziaływania na środowisko, bez poddawania ich rozstrzygnięciu na mocy ust. 4 i 5.
4. W przypadku gdy państwa członkowskie postanowią o wprowadzeniu wymogu podjęcia rozstrzygnięcia dla przedsięwzięć wymienionych w załączniku II, wykonawca podaje informacje o cechach przedsięwzięcia oraz jego znaczącym potencjalnym wpływie na środowisko. Szczegółowy wykaz informacji, które należy podać, znajduje się w załączniku II.A. W stosownych przypadkach wykonawca bierze pod uwagę dostępne wyniki innych odnośnych ocen wpływu na środowisko przeprowadzanych na podstawie przepisów prawa unijnego innych niż niniejsza dyrektywa. Wykonawca może również przedstawić opis wszelkich cech przedsięwzięcia lub środków przewidzianych w celu uniknięcia lub zapobieżenia ewentualnemu znaczącemu negatywnemu wpływowi na środowisko.
5. Właściwy organ podejmuje rozstrzygnięcie na podstawie informacji podanych przez wykonawcę zgodnie z ust. 4, z uwzględnieniem, w stosownych przypadkach, wyników wstępnych weryfikacji lub ocen wpływu na środowisko wynikających z przepisów prawa unijnego innych niż niniejsza dyrektywa. Rozstrzygnięcie to podawane jest do publicznej wiadomości, oraz:
a)
w przypadkach, w których postanowiono, że ocena oddziaływania na środowisko jest konieczna, zawiera główne powody, dla których wymaga się przeprowadzania takiej oceny, ze wskazaniem na odpowiednie kryteria podane w załączniku III; lub
b)
w przypadkach, w których postanowiono, że ocena oddziaływania na środowisko nie jest konieczna, zawiera główne powody, dla których nie wymaga się przeprowadzenia takiej oceny, ze wskazaniem na odpowiednie kryteria podane w załączniku III, a w przypadkach, gdy proponuje to wykonawca, zawiera informacje o wszelkich cechach przedsięwzięcia lub środkach, jakie przewidziano w celu uniknięcia lub zapobieżenia ewentualnemu znaczącemu negatywnemu wpływowi na środowisko.
6. Państwa członkowskie zapewniają, by właściwy organ podjął rozstrzygnięcie możliwie jak najszybciej, w terminie nieprzekraczającym 90 dni od dnia, w którym wykonawca przedstawił wszystkie informacje wymagane zgodnie z ust. 4. W wyjątkowych przypadkach, przykładowo w zależności od charakteru, stopnia złożoności, lokalizacji lub wielkości przedsięwzięcia, właściwy organ może przedłużyć termin dla wydania rozstrzygnięcia; w takim przypadku właściwy organ pisemnie informuje wykonawcę o powodach przedłużenia i o przewidywanym terminie podjęcia decyzji”.
Załącznik II.A do dyrektywy 2011/92 zawiera wykaz „[i]nformacje, które mają być przedstawione przez wykonawcę, dotyczące przedsięwzięć wymienionych w załączniku II”. Ma on następujące brzmienie:
„1.
Opis przedsięwzięcia zawierający w szczególności:
a)
opis cech fizycznych całego przedsięwzięcia oraz, w stosownych przypadkach, prac rozbiórkowych;
b)
opis lokalizacji przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem wrażliwości środowiskowej obszarów geograficznych, na które może ono oddziaływać.
2.
Opis aspektów środowiska, na które proponowane przedsięwzięcie może mieć znaczący wpływ.
3.
Opis wszelkiego prawdopodobnego znaczącego wpływu – na ile to możliwe, według dostępnych informacji o takim wpływie – przedsięwzięcia na środowisko, wynikających z:
a)
przewidywanych pozostałości i emisji oraz z produkcji odpadów, w stosownych przypadkach;
b)
wykorzystania zasobów naturalnych, w szczególności gleby, gruntów, wody i różnorodności biologicznej.
4.
W stosownych przypadkach podczas gromadzenia informacji zgodnie z pkt 1–3 uwzględnia się kryteria załącznika III”.
Załącznik III do dyrektywy 2011/92 wymienia „[k]ryteria pozwalające ustalić, czy przedsięwzięcia wymienione w załączniku II powinny zostać poddane ocenie oddziaływania na środowisko”.
Dyrektywa 2014/52
Zgodnie z brzmieniem motywów 11 i 29 dyrektywy 2014/52:
„(11)
Środki podejmowane w celu uniknięcia, zapobieżenia, ograniczenia i, w miarę możliwości, zrównoważenia niekorzystnego wpływu na środowisko, w szczególności na gatunki i siedliska chronione na mocy [dyrektywy 92/43] oraz [dyrektywy 2009/147], powinny przyczynić się do zapobiegania obniżaniu się jakości środowiska naturalnego i wszelkim stratom netto w zakresie różnorodności biologicznej, zgodnie z zobowiązaniami przyjętymi przez Unię [Europejską] w związku z Konwencją [ONZ o różnorodności biologicznej, sporządzoną w Rio de Janeiro dnia 5 czerwca 1992 r.] oraz celami i działaniami realizowanymi w ramach unijnej strategii ochrony różnorodności biologicznej do roku 2020, określonymi w komunikacie Komisji [do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów] z dnia 3 maja 2011 r. zatytułowanym »Nasze ubezpieczenie na życie i nasz kapitał naturalny – unijna strategia ochrony różnorodności biologicznej na okres do 2020 r.« [COM(2011) 244 final].
[…]
(29)
Aby ustalić, czy przedsięwzięcia mogą mieć znaczący wpływ na środowisko, właściwe organy powinny wybierać najodpowiedniejsze kryteria i uwzględniać informacje, które mogą być dostępne dzięki innym ocenom wymaganym na podstawie przepisów Unii, co pozwoli skutecznie i w sposób przejrzysty przeprowadzić procedurę preselekcji. W związku z tym wskazane jest zamieszczanie odpowiednio precyzyjnej treści w rozstrzygnięciach wynikających z preselekcji, w szczególności w przypadkach, gdy ocena oddziaływania na środowisko nie jest wymagana. Ponadto uwzględnianie uwag zgłaszanych spontanicznie przez inne strony, np. przedstawicieli ogółu społeczeństwa lub ograny publiczne, pomimo że na etapie preselekcji nie są wymagane formalne konsultacje, stanowi przykład dobrych praktyk administracyjnych”.
Dyrektywa 92/43
Artykuł 6 ust. 3 dyrektywy 92/43 stanowi:
„Każdy plan lub przedsięwzięcie, które nie jest bezpośrednio związane lub konieczne do zagospodarowania terenu, ale które może na nie w istotny sposób oddziaływać, zarówno oddzielnie, jak i w połączeniu z innymi planami lub przedsięwzięciami, podlega odpowiedniej ocenie jego skutków dla danego terenu z punktu widzenia założeń jego ochrony. W świetle wniosków wynikających z tej oceny oraz bez uszczerbku dla przepisów ust. 4 właściwe władze krajowe wyrażają zgodę na ten plan lub przedsięwzięcie dopiero po upewnieniu się, że nie wpłynie on niekorzystnie na dany teren oraz, w stosownych przypadkach, po uzyskaniu opinii całego społeczeństwa”.
Artykuł 12 ust. 1 tej dyrektywy przewiduje:
„Państwa członkowskie podejmą wymagane środki w celu ustanowienia systemu ścisłej ochrony gatunków zwierząt wymienionych w załączniku IV lit. a) w ich naturalnym zasięgu, zakazujące:
a)
jakichkolwiek form celowego chwytania lub zabijania okazów tych gatunków dziko występujących;
b)
celowego niepokojenia tych gatunków, w szczególności podczas okresu rozrodu, wychowu młodych, snu zimowego i migracji;
c)
celowego niszczenia lub wybierania jaj;
d)
pogarszania stanu lub niszczenia terenów rozrodu lub odpoczynku”.
Załącznik IV lit. a) do wspomnianej dyrektywy wymienia „wszystkie gatunki” nietoperzy należące do podrzędu „Microchiroptera”.
Przepisy irlandzkie
Rozporządzenie w sprawie inwestycji i rozwoju z 2001 r.
Artykuł 109 Planning and Development Regulations 2001 (rozporządzenia w sprawie inwestycji i rozwoju z 2001 r.), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym, stanowi:
„[…]
(2B)
(a)
W przypadku gdy wnioskowi dotyczącemu inwestycji, której wartość plasuje się poniżej ustalonego progu, nie towarzyszy raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, ale towarzyszą mu informacje wskazane szczegółowo w załącznikach 7A i w ust. 2A, lub gdy wnioskodawca przedkłada te informacje agencji zgodnie z wymogiem określonym w ust. 2 lit. b) pkt (ii), agencja przystępuje do zbadania co najmniej charakteru, rozmiaru lub lokalizacji przedsięwzięcia.
(b)
Agencja dokonuje rozstrzygnięć w ramach procedury preselekcji oraz:
(i)
jeżeli stwierdzi, że nie istnieje rzeczywiste prawdopodobieństwo wystąpienia znaczących skutków dla środowiska wynikających z proponowanego przedsięwzięcia, to decyduje, że przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko nie jest konieczne, lub
(ii)
jeżeli stwierdzi, że istnieje rzeczywiste prawdopodobieństwo wystąpienia znaczących skutków dla środowiska wynikających z proponowanego przedsięwzięcia, to:
(I)
stwierdza, że przedsięwzięcie to może mieć takie skutki, i
(II)
w pisemnej opinii doręczonej wnioskodawcy wzywa go do przedstawienia oceny skutków dla środowiska i do zastosowania się do wymogów z art. 112.
[…]
(4)
(a)
Dokonując rozstrzygnięcia w ramach procedury preselekcji na podstawie ust. 2B w celu rozstrzygnięcia, czy istnieje rzeczywiste prawdopodobieństwo wystąpienia znaczących skutków proponowanej inwestycji dla środowiska, agencja bierze pod uwagę:
(i)
kryteria określone w załączniku 7,
(ii)
informacje przedstawione zgodnie z załącznikiem 7A,
(iii)
dodatkowe informacje – jeśli istnieją – wskazane w ust. 2A lit. a) oraz, w stosownych przypadkach, opisy – jeśli istnieją – o których mowa w ust. 2A lit. b),
(iv)
dostępne wyniki, jeśli mają one znaczenie dla oceny, procedury preselekcji lub oceny skutków dla środowiska przeprowadzone na mocy aktów legislacyjnych Unii innych niż [dyrektywa 2011/92] i
(v)
znaczące oddziaływanie na teren, obszar, przestrzeń, miejsce lub element w odpowiednim zakresie w odniesieniu do przedsięwzięcia, które miałoby się znajdować na lub w:
(I)
terenie europejskim,
(II)
obszarze, który jest przedmiotem zawiadomienia zgodnie z art. 16 ust. 2 lit. b) ustawy Wildlife (Amendment) Act 2000 (nr 38 z 2000 r.) [ustawy nr 38 z 2000 r. o faunie i florze (nowelizacja)],
(III)
obszarze wyznaczonym jako obszar dziedzictwa przyrodniczego zgodnie z art. 18 ustawy nr 38 z 2000 r. o faunie i florze (nowelizacja),
(IV)
gruntach ustanowionych lub uznanych za rezerwat przyrody w rozumieniu art. 15 lub 16 Wildlife Act 1976 (No 39 z 1976 r.) (ustawy nr 39 z 1976 r. o faunie i florze),
(V)
gruntach wyznaczonych jako schronienie dla fauny i flory zgodnie z art. 17 ustawy nr 39 z 1976 r. o faunie i florze,
(VI)
obszarze, terenie lub obiekcie zainteresowania ekologicznego, którego zachowanie, pielęgnacja lub ochrona jest celem planu zagospodarowania przestrzennego lub lokalnego planu urbanistycznego, projektu planu zagospodarowania przestrzennego lub projektu lokalnego planu urbanistycznego, lub proponowanego wariantu planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru, na którym proponuje się zagospodarowanie, lub
(VII)
planie lub terenie, który został włączony przez ministra kultury, dziedzictwa i Gaeltacht do proponowanej listy obszarów dziedzictwa narodowego publikowanej na stronie internetowej służby parków narodowych i fauny i flory,
lub mogłoby mieć na nie potencjalnie wpływ.
(b)
Rozstrzygnięcie przyjęte przez agencję w ramach procedury preselekcji na podstawie ust. 2B w przedmiocie tego, czy istnieje, w zależności od przypadku, rzeczywiste prawdopodobieństwo wywierania znaczących skutków na środowisko wynikających z inwestycji, wraz z głównymi powodami i rozważaniami w odniesieniu do odpowiednich kryteriów wymienionych w załączniku 7, na których opiera się to rozstrzygnięcie, oraz każde zgłoszenie na podstawie ust. 2C lit. c) są umieszczane i przechowywane wraz z dokumentacją dotyczącą wniosku o inwestycję.
(5)
W przypadku gdy rozstrzygnięcie dokonane w ramach procedury preselekcji na podstawie ust. 2B wskazuje, że proponowana inwestycja nie może wywierać znaczących skutków na środowisko, a wnioskodawca przedstawił, zgodnie z ust. 2A lit. b), opis aspektów, jeśli takie występują, proponowanej inwestycji oraz środków, jeśli takie występują, planowanych w celu uniknięcia tego lub zapobieżenia temu, co w przeciwnym razie mogłoby stanowić niekorzystny wpływ na środowisko, agencja określa w tym rozstrzygnięciu te aspekty, jeśli występują, i te środki, jeśli występują.
[…]”.
Artykuł 299B ust. 2 omawianego rozporządzenia przewiduje:
„(b)
(i)
W przypadku gdy wnioskodawca dostarczył informacje, o których mowa w ust. 1 lit. b) pkt (ii) ppkt (II), agencja przeprowadza badanie co najmniej charakteru, wielkości lub lokalizacji inwestycji w celu przyjęcia rozstrzygnięcia w ramach procedury preselekcji.
(ii)
Agencja podejmuje rozstrzygnięcia w ramach procedury preselekcji oraz:
(I)
jeżeli rozstrzygnie, że nie występuje rzeczywiste prawdopodobieństwo wywierania przez proponowaną inwestycję znaczących skutków dla środowiska, to decyduje, że przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko nie jest konieczne, lub
(II)
jeżeli rozstrzygnie, że nie występuje rzeczywiste prawdopodobieństwo wywierania przez proponowaną inwestycję znaczących skutków dla środowiska, to:
(A)
stwierdza, że inwestycja będzie prawdopodobnie miała takie skutki, oraz
B)
odmawia współpracy z wnioskodawcą zgodnie z art. 8 ust. 3 lit. a) Planning and Development (Housing and Residential Tenancies) Act 2016 [ustawy z 2016 r. o planowaniu i rozwoju (mieszkalnictwa) i najmie lokali mieszkalnych] (zwanej dalej »ustawą z 2016 r.«)]”.
Ustawa z 2016 r.
Artykuł 8 ust. 3 ustawy z 2016 r. ma następujące brzmienie:
„(a)
agencja może podjąć decyzję o odmowie rozpatrywania wniosku wniesionego na podstawie art. 4 ust. 1, jeżeli stwierdzi, że wniosek o pozwolenie na budowę lub raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, bądź oświadczenie o oddziaływaniu na obszar Natura, jeżeli jest wymagane, jest nieprawidłowe lub niekompletne, mając na uwadze w szczególności przepisy w zakresie zezwoleń i wszelkie rozporządzenia wydane na podstawie art. 12 lub 177 [Planning and Development Act 2000 (ustawy o zagospodarowaniu terenów i polityce rozwoju z 2000 r.)] bądź konsultacje prowadzone na podstawie art. 6.
[…]”.
Artykuł 9 ust. 5 ustawy z 2016 r. przewiduje:
„Jeżeli agencja nie wykonała swoich uprawnień wynikających z art. 8 ust. 3 w celu odmowy rozpatrzenia wniosku, to żaden z przepisów tego ustępu nie może być interpretowany jako uniemożliwiający agencji odmowę wydania zezwolenia na strategiczne przedsięwzięcie inwestycyjne w dziedzinie mieszkalnictwa w odpowiedzi na wniosek złożony na podstawie art. 4, jeżeli uzna ona, że takie działanie byłoby przedwczesne z uwagi na nieprawidłowość lub niekompletność raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko lub oświadczenia o oddziaływaniu na obszar Natura 2000 przedstawionego wraz z wnioskiem o pozwolenie, jeżeli jest ono wymagane”.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
Spór w postępowaniu głównym dotyczy strategicznego przedsięwzięcia inwestycyjnego w zakresie budowy 123 mieszkań i związanych z tym robót budowlanych w Ballincollig (Irlandia).
W celu złożenia wniosku o wydanie zezwolenia na realizację tego przedsięwzięcia przeprowadzono wstępne badanie drzewostanu i przygotowano dwa raporty z badania wstępnego sporządzone w imieniu wykonawcy, z których pierwszy został sporządzony do celów oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko, o której mowa w dyrektywie 2011/92, a drugi do celów odpowiedniej oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia na tereny wyznaczone jako specjalne obszary ochrony lub obszary specjalnej ochrony, o której to ocenie mowa w art. 6 ust. 3 dyrektywy 92/43.
Pierwszy raport nie zawiera szczegółowej analizy fauny i flory, nie odnosi się do oddziaływania tego przedsięwzięcia na nietoperze, a zawarta w nim tabela oceny nie odnosi się do różnorodności biologicznej. W drugim raporcie nie ma również żadnej szczególnej wzmianki na temat rzeczywistego oddziaływania tego przedsięwzięcia na nietoperze, ponieważ raport ten zawiera jedynie ogólne odniesienie do okoliczności, że „zakłócenia spowodowane u zwierząt mogą wynikać bezpośrednio z utraty siedlisk (np. gniazd nietoperzy) lub pośrednio z hałasu, wibracji i z nasilenia aktywności związanej z budową i eksploatacją”. Jedyne odniesienie do różnorodności biologicznej znajduje się w drugim raporcie, który odnosi się jednak wyłącznie do obszarów Natura 2000, a nie do ekosystemu terenu przeznaczonego na samą inwestycję.
Jeśli chodzi o ocenę drzewostanu, została ona przeprowadzona w ciągu jednego dnia i zakończyła się zidentyfikowaniem trzynastu drzew, które miały zostać wycięte. W ramach tej oceny nie wzięto pod uwagę faktycznego lub potencjalnego wykorzystania drzew przez nietoperzy lub kwestii tego, czy dany teren był przez nie wykorzystywany do poszukiwania pożywienia, czy do przemieszczania się. Jednakże, chociaż w raporcie z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zaproponowano zachowanie „w miarę możliwości” występującej na tym terenie roślinności i zapewniono, że polepszenie jej stanu za pomocą nowych działań w zakresie kształtowania krajobrazu będzie skutkować pozytywnym oddziaływaniem przedmiotowego przedsięwzięcia na różnorodność biologiczną, to w rzeczywistości wycięto szereg drzew, w tym kilka cyprysów i dwa z sześciu obecnych na wspomnianym terenie dębów.
W dniu 7 lipca 2020 r. skarżąca w postępowaniu głównym przedstawiła agencji uwagi wskazujące, że teren pod proponowaną inwestycję znajdował się w bezpośrednim sąsiedztwie korytarza ekologicznego na rzece Lee, dała świadectwo naocznych obserwacji nietoperzy na tym samym terenie i zasygnalizowała, w oparciu o badanie populacji nietoperzy przeprowadzone w 2016 r., w szczególności, iż „[a]ktualne obserwacje nietoperzy w bezpośrednim sąsiedztwie [wykazały], że istnieje wiele różnych gatunków nietoperzy korzystających z korytarza nadbrzeżnego i [że] decydujące oddziaływanie na te zwierzęta [wynikało] z potencjalnej utraty lęgowisk, utraty obszarów żerowania i zakłócenia tras przemieszczania się”.
W dniu 11 września 2020 r. inspektor zalecił udzielenie zezwolenia. Uznał on, że ogólnie rzecz biorąc, rozpatrywany teren nie oferował odpowiednich siedlisk dla dzikich zwierząt lub gatunków zasługujących na ochronę, ale potwierdził, że wycinka drzew powinna zostać przeprowadzona zgodnie z zaleceniami odpowiednio wykwalifikowanego ekologa w celu uniknięcia potencjalnego oddziaływania przedsięwzięcia będącego przedmiotem postępowania głównego na nietoperze. Inspektor nie dokonał wstępnej oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko, wykluczając konieczność przeprowadzenia badania wstępnego po przeprowadzeniu wstępnej oceny.
Decyzją z dnia 16 września 2020 r. agencja zezwoliła na to przedsięwzięcie bez konieczności przeprowadzenia oceny jego oddziaływania na środowisko i zebrania innych informacji o występowaniu nietoperzy. Na podstawie własnego wstępnego badania dotyczącego konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko agencja uznała bowiem, że „raport na ten temat przedstawiony przez wykonawcę wskazuje i odpowiednio opisuje bezpośrednie, pośrednie i kumulatywne skutki proponowanej inwestycji dla środowiska”, i doszła do wniosku, że „ze względu na charakter, rozmiar i lokalizację danego terenu proponowana inwestycja prawdopodobnie nie będzie wywierała znaczących skutków na środowisku”. Po przedstawieniu komentarzy przez skarżącą w postępowaniu głównym od wykonawcy nie zażądano przedstawienia jakichkolwiek informacji dodatkowych. Jednakże zgodnie z zaleceniem sformułowanym przez inspektora udzielone w ten sposób zezwolenie zawiera następujący warunek:
„21.
Drzewa, które mają zostać usunięte z terenu, muszą zostać wycięte pod koniec lata lub jesienią. Wszelkie uciążliwości, jakich mogą doświadczyć obecne na tym terenie nietoperze, muszą zostać uzgodnione na piśmie z organem planistycznym, po konsultacji z wykwalifikowanym ekologiem.
Uzasadnienie: Ochrona przyrody”.
High Court (wysoki trybunał, Irlandia), będący sądem odsyłającym, do którego skarżąca w postępowaniu głównym wniosła skargę na tę decyzję, rozważa w pierwszej kolejności, czy dyrektywa 2011/92 wymaga w szczególności, aby wykonawca zgromadził wszystkie istotne informacje na temat gatunków lub siedlisk, na które dane przedsięwzięcie mogłoby mieć wpływ, poprzez przeprowadzenie lub zebranie odpowiednich badań naukowych w celu wykluczenia wszelkich wątpliwości co do znaczących skutków tego przedsięwzięcia na takie gatunki lub siedliska. Sąd ten ponadto wyraża wątpliwości co do zakresu obowiązków, jakie ciążą na wykonawcy i na właściwym organie, w sytuacji gdy osoba trzecia dostarczy właściwemu organowi dodatkowych informacji, które obiektywnie mogą wzbudzić wątpliwości co do wpływu tego przedsięwzięcia na środowisko.
W tym względzie sąd odsyłający rozważa, jaki próg należy zastosować, a mianowicie czy agencja powinna wykluczyć wszelkie racjonalne wątpliwości co do znaczących skutków tego przedsięwzięcia na środowisko, czy też po prostu wydać „uzasadnioną” decyzję na podstawie dokumentów, którymi ona dysponuje. Zdaniem tego sądu, jeżeli decyzja o wykluczeniu konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko zależy od wykluczenia wszelkich racjonalnych wątpliwości, to decyzja o odstąpieniu od przeprowadzania tej oceny oddziaływania w niniejszym przypadku była niezgodna z prawem. Istnieją natomiast czynniki, które sprawiłyby, że decyzja agencji byłaby uzasadniona, gdyby badanie miało dotyczyć po prostu racjonalnego charakteru tej decyzji, a nie wykluczenia wszelkich wątpliwości.
W drugiej kolejności sąd odsyłający rozważa, jaki wpływ na aspekty, o których mowa w pkt 24 i 25 niniejszego wyroku, ma fakt, że wątpliwości podniesione w uwagach strony skarżącej w postępowaniu głównym z dnia 7 lipca 2020 r. dotyczą gatunków objętych ścisłą ochroną przewidzianą w art. 12 dyrektywy 92/43.
W tych okolicznościach High Court (wysoki trybunał) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)
Czy art. 4 ust. 4 [dyrektywy 2011/92] lub pkt 3 załącznika IIA do tej dyrektywy, interpretowane w świetle zasady ostrożności, mają – gdy zachodzi konieczność podania informacji na podstawie załącznika IIA do tej dyrektywy i gdy właściwemu organowi przedstawiono materiał wskazujący, że dane przedsięwzięcie może wpływać na gatunek lub siedlisko – taki skutek, że zainteresowany wykonawca powinien zgromadzić wszystkie istotne informacje o gatunkach i siedliskach, na które przedsięwzięcie może mieć wpływ, przeprowadzając badania naukowe lub uzyskując wyniki badań naukowych, które pozwalają wyeliminować wątpliwości co do znaczących skutków na takie gatunki lub siedliska, a wobec braku takich wyników badań właściwy organ powinien zostać poinformowany o takim braku i ma obowiązek działać na podstawie założenia, że brakuje wystarczających informacji, by wykluczyć wątpliwości co do znaczących skutków przedsięwzięcia dla środowiska?
2)
Czy art. 4 ust. 4 [dyrektywy 2011/92] lub pkt 3 załącznika IIA do tej dyrektywy, interpretowane w świetle zasady ostrożności, mają – gdy zachodzi konieczność podania informacji na podstawie załącznika IIA do tej dyrektywy – taki skutek, że właściwy organ ma obowiązek wykluczyć wszelkie wątpliwości co do potencjalnie znaczących skutków dla środowiska, jeżeli proponuje, by nie poddawać przedsięwzięcia ocenie na podstawie art. 5–10 dyrektywy, a zatem w sytuacji gdy w toku dokonywania oceny na podstawie art. 4 ust. 2 dyrektywy właściwy organ obiektywnie nie dysponuje wystarczającymi informacjami, by wykluczyć wątpliwości co do znaczących skutków przedsięwzięcia dla środowiska, przedsięwzięcie należy poddać ocenie na podstawie art. 5–10 dyrektywy?
3)
Jeżeli odpowiedź na pytanie pierwsze jest co do zasady przecząca, czy takie konsekwencje powstają w zakresie, w jakim potencjalnie znaczące skutki dla środowiska dotyczą gatunków, na które przedsięwzięcie może mieć wpływ, jeżeli takim gatunkom przysługuje ścisła ochrona na podstawie art. 12 dyrektywy 92/43, mając na uwadze między innymi znaczenie takiego gatunku uznane w art. 3 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2011/92 i motywie 11 dyrektywy 2014/52?
4)
Czy art. 4 ust. 4 [dyrektywy 2011/92] lub pkt 3 załącznika IIA, interpretowane w świetle zasady ostrożności, mają taki skutek, że jeżeli w następstwie dostarczenia przez wykonawcę informacji na podstawie załącznika IIA do tej dyrektywy inny podmiot dostarczy właściwemu organowi dodatkowych informacji obiektywnie mogących budzić wątpliwości co do skutków przedsięwzięcia dla środowiska, wówczas albo wykonawca ma obowiązek przedstawić właściwemu organowi dodatkowe informacje wykluczające takie wątpliwości lub poinformować właściwy organ o braku takich informacji, albo właściwy organ ma obowiązek samodzielnie uzyskać dodatkowe informacje wykluczające takie wątpliwości bądź – alternatywnie – rozstrzygnąć, że wymagane jest przeprowadzenie oceny na podstawie art. 5–10 [dyrektywy 2011/92] z uwagi na brak wystarczających informacji wykluczających wątpliwości co do znaczących skutków przedsięwzięcia dla środowiska?
5)
Jeżeli odpowiedź na pytanie czwarte jest co do zasady przecząca, czy takie konsekwencje powstają w zakresie, w jakim potencjalnie znaczące skutki dla środowiska dotyczą gatunków, na które przedsięwzięcie może mieć wpływ, jeżeli takim gatunkom przysługuje ścisła ochrona na podstawie art. 12 [dyrektywy 92/43], mając na uwadze między innymi znaczenie takiego gatunku uznane przez art. 3 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2011/92 i przez motyw 11 dyrektywy 2014/52?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
Poprzez swoje pytania, które należy zbadać łącznie, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 4 ust. 4–6 dyrektywy 2011/92 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy w ramach procedury preselekcji prowadzonej na podstawie tego przepisu osoba trzecia przekazała właściwemu organowi informacje, które obiektywnie mogą wzbudzić wątpliwości co do potencjalnie znaczących skutków tego przedsięwzięcia dla środowiska, w szczególności w odniesieniu do gatunków chronionych na podstawie dyrektywy 92/43, wykonawca lub, w stosownych przypadkach, sam właściwy organ powinien zebrać wszystkie istotne informacje, aby rozwiać wszelkie wątpliwości co do tych skutków, oraz że organ ten musi zdecydować, iż ocena oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko jest konieczna, jeżeli nie można wykluczyć takiej wątpliwości.
Należy przypomnieć, że art. 2 ust. 1 dyrektywy 2011/92 wprowadza obowiązek, by przedsięwzięcia mogące wywierać znaczące skutki w rozumieniu art. 4 tej dyrektywy w związku z jej załącznikami I lub II podlegały tej ocenie przed udzieleniem zezwolenia (wyrok z dnia 28 lutego 2018 r., Comune di Castelbellino, C‑117/17, EU:C:2018:129, pkt 24 i przytoczone tam orzecznictwo).
Artykuł 4 ust. 1 dyrektywy 2011/92 uściśla, że z zastrzeżeniem art. 2 ust. 4 tej dyrektywy przedsięwzięcia wymienione w załączniku I podlegają ocenie zgodnie z art. 5–10 tej dyrektywy. W związku z tym uznaje się, że przedsięwzięcia te koniecznie stwarzają ryzyko znaczących skutków dla środowiska.
Jeśli chodzi o przedsięwzięcia wymienione w załączniku II do dyrektywy 2011/92, art. 4 ust. 2 tego aktu stanowi, że państwa członkowskie ustalają, czy przedsięwzięcie podlega ocenie jego oddziaływania na środowisko na podstawie badania indywidualnego przypadku, czy w oparciu o progi lub kryteria ustalone przez dane państwo członkowskie, czy też, w stosownych przypadkach, na podstawie obu procedur. Jak wynika z lektury tego przepisu w związku z motywem 9 tej dyrektywy, nie jest tak, by przedsięwzięcia te koniecznie wywierały znaczące skutki na środowisko we wszystkich przypadkach, w związku z czym powinny one podlegać ocenie tylko wtedy, gdy państwa członkowskie uznają, że mogą one mieć takie skutki.
W tym względzie art. 4 ust. 3 dyrektywy 2011/92 uściśla, że państwa członkowskie mogą ustalić progi lub kryteria określające, kiedy przedsięwzięcia nie muszą być poddawane rozstrzygnięciu na mocy art. 4 ust. 4 i 5 dyrektywy 2011/92 ani ocenie oddziaływania na środowisko, bądź ustalić progi lub kryteria określające, kiedy przedsięwzięcia są w każdym wypadku poddawane ocenie oddziaływania na środowisko bez poddawania ich rozstrzygnięciu na mocy ust. 4 i 5.
Wreszcie, w przypadku gdy państwa członkowskie zdecydują się wymagać takiego rozstrzygnięcia, wspomniane ust. 4 i 5 przewidują procedurę preselekcji, która przebiega w następujący sposób.
Po pierwsze, wykonawca dostarcza informacje o cechach danego przedsięwzięcia i jego znaczących skutkach dla środowiska. Szczegółowy wykaz informacji, które należy dostarczyć, znajduje się w załączniku II.A dyrektywy 2011/92. Informacje te muszą zawierać opis aspektów środowiska, na które przedsięwzięcie może w istotny sposób oddziaływać, oraz opis wszystkich istotnych skutków, w zakresie dostępnych informacji na ich temat, jakie przedsięwzięcie może wywierać na środowisko. Wykonawca może również przedstawić opis wszelkich cech przedsięwzięcia lub środków przewidzianych w celu uniknięcia ewentualnego znaczącego negatywnego wpływu na środowisko lub zapobieżenia mu.
Po drugie, właściwy organ dokonuje rozstrzygnięcia na podstawie informacji dostarczonych w ten sposób przez wykonawcę, uwzględniając odpowiednie kryteria wyboru określone w załączniku III do dyrektywy 2011/92.
W tym kontekście również, w stosownym przypadku, z jednej strony wykonawca uwzględnia dostępne wyniki innych istotnych ocen oddziaływania danego przedsięwzięcia na środowisko przeprowadzonych na podstawie aktów legislacyjnych Unii innych niż dyrektywa 2011/92, a z drugiej strony właściwy organ uwzględnia wyniki wstępnych weryfikacji lub ocen oddziaływania na środowisko przeprowadzonych na podstawie takich aktów legislacyjnych.
Po trzecie, rozstrzygnięcie to jest podawane do wiadomości publicznej i wskazuje w szczególności główne powody podjęcia decyzji o wymaganiu lub niewymaganiu oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko w świetle odpowiednich kryteriów wymienionych w załączniku III do dyrektywy 2011/92.
Natomiast dyrektywa 2011/92 nie przewiduje wyraźnie obowiązku przeprowadzenia konsultacji społecznych w trakcie tej procedury preselekcji. Motyw 29 dyrektywy 2014/52, w którym wyjaśniono cel realizowany przez art. 4 ust. 4–6 dyrektywy 2011/92, uściśla bowiem, że „uwzględnianie uwag zgłaszanych spontanicznie przez inne strony, np. przedstawicieli ogółu społeczeństwa lub ograny publiczne, pomimo że na etapie preselekcji nie są wymagane formalne konsultacje, stanowi przykład dobrych praktyk administracyjnych”.
Podobnie dyrektywa 2011/92 nie określa przypadków, w których właściwy organ może lub powinien zwrócić się do wykonawcy o dostarczenie dodatkowych informacji.
W konsekwencji dyrektywa 2011/92 nie nakłada wyraźnie na właściwy organ, po przedstawieniu mu przez stronę trzecią uwag dotyczących ewentualnych znaczących skutków wpływu danego przedsięwzięcia na środowisko, obowiązku zwrócenia się do wykonawcy o dodatkowe informacje lub samodzielnego zgromadzenia tych informacji.
Jednakże zgodnie z orzecznictwem Trybunału z art. 2 ust. 1 dyrektywy 2011/92 wynika, że ocena oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko musi zostać przeprowadzona z chwilą, gdy istnieje prawdopodobieństwo lub ryzyko, że dane przedsięwzięcie może wywierać znaczące skutki na środowisko. Biorąc pod uwagę zasadę ostrożności, która jest jedną z podstaw polityki Unii w dziedzinie środowiska naturalnego zmierzającej do wysokiego poziomu ochrony, w świetle której należy interpretować dyrektywę 2011/92, uznaje się, że takie ryzyko występuje, gdy na podstawie obiektywnych danych nie można wykluczyć, że przedsięwzięcie może wywierać znaczące skutki na środowisko (zob. podobnie wyrok z dnia 31 maja 2018 r., Komisja/Polska, C‑526/16, EU:C:2018:356, pkt 66, 67 i przytoczone tam orzecznictwo).
Wynika z tego, że w ramach preselekcji, która ma na celu ustalenie, czy ocena oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko jest konieczna, do właściwego organu należy uwzględnienie wszystkich istotnych informacji, którymi on dysponuje, w tym informacji, które zostały mu przekazane spontanicznie przez osobę trzecią, jeżeli informacje te zawierają obiektywne dane pozwalające mu ocenić istnienie ryzyka, że przedsięwzięcie może wywierać znaczące skutki na środowisko.
Ponadto w przypadku gdy na podstawie informacji udostępnionych mu przez stronę trzecią właściwy organ uzna, że nie można wykluczyć, iż dane przedsięwzięcie może wywierać znaczące skutki na środowisko, powinien on umożliwić wykonawcy dostarczenie mu dodatkowych informacji przed podjęciem decyzji, czy w odniesieniu do tego przedsięwzięcia nieodzowna jest ocena oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko, czy też nie. Jak wynika bowiem z brzmienia art. 4 ust. 4 i 5 dyrektywy 2011/92, wykonawca odgrywa dominującą rolę w dostarczaniu informacji umożliwiających właściwemu organowi dokonanie rozstrzygnięcia. Jednakże w tym celu, a w szczególności w celu ograniczenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko do przedsięwzięć mogących wywierać znaczące skutki na środowisko, organ ten musi dysponować możliwie najpełniejszymi informacjami.
Ponadto właściwy organ nie może stwierdzić, że istnieje ryzyko, iż przedsięwzięcie może wywierać znaczące skutki na środowisko, na tej podstawie, że informacje dostarczone przez wykonawcę są niekompletne, bez uprzedniego zwrócenia się do niego o dostarczenie dodatkowych informacji.
Natomiast w przypadku gdy pomimo dowodów przedstawionych przez stronę trzecią właściwy organ może wykluczyć na podstawie obiektywnych danych, że dane przedsięwzięcie może wywierać znaczące skutki na środowisko, organ ten może zdecydować, że ocena oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko nie jest konieczna, a organ ten nie ma obowiązku zwrócenia się do wykonawcy o dostarczenie mu dodatkowych informacji.
Należy dodać, po pierwsze, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału przedsięwzięcie może wywierać znaczące skutki na środowisko, gdy z powodu swego charakteru grozi ono przekształceniem w istotny lub nieodwracalny sposób czynników środowiska takich jak fauna i flora, gleba lub woda, bez względu na rozmiary tego przedsięwzięcia (zob. podobnie wyrok z dnia 31 maja 2018 r., Komisja/Polska, C‑526/16, EU:C:2018:356, pkt 65).
Po drugie, jak orzekł już Trybunał, brzmienie art. 2 ust. 1 dyrektywy 2011/92 jest zasadniczo podobne do brzmienia art. 6 ust. 3 dyrektywy 92/43 (zob. podobnie wyrok z dnia 7 września 2004 r., Waddenvereniging i Vogelbeschermingsvereniging, C‑127/02, EU:C:2004:482, pkt 42).
W tym względzie zgodnie z orzecznictwem Trybunału przesłanka ustanowiona w art. 6 ust. 3 dyrektywy 92/43 oznacza, że w razie wątpliwości co do braku istotnych skutków należy przeprowadzić taką ocenę (zob. podobnie wyrok z dnia 26 maja 2011 r., Komisja/Belgia, C‑538/09, EU:C:2011:349, pkt 41 i przytoczone tam orzecznictwo). Jednakże Trybunał orzekł również, że wspomniany art. 6 ust. 3 należy interpretować w ten sposób, że jeżeli właściwy organ państwa członkowskiego postanawia udzielić zezwolenia na plan lub na przedsięwzięcie mogące oddziaływać na teren chroniony w świetle tej dyrektywy, nie wymagając przeprowadzenia odpowiedniej oceny w rozumieniu tego przepisu, to organ ten powinien wskazać dostatecznie powody, które pozwoliły mu, przed udzieleniem takiego pozwolenia, na uzyskanie pewności, pomimo przeciwnych opinii i wyrażonych w nich ewentualnie rozsądnych wątpliwości, że wykluczona jest wszelka rozsądna wątpliwość o charakterze naukowym co do możliwości oddziaływania przez to przedsięwzięcie na ów teren w istotny sposób (wyrok z dnia 15 czerwca 2023 r., Eco Advocacy, C‑721/21, EU:C:2023:477, pkt 43).
Należy z tego wywnioskować, że w kontekście procedury preselekcji przeprowadzanej na podstawie dyrektywy 2011/92 wymagane jest spełnienie dwóch przesłanek, aby właściwy organ w świetle komentarzy przedstawionych mu przez stronę trzecią miał obowiązek zwrócić się do wykonawcy o dostarczenie mu dodatkowych informacji. Z jednej strony uwagi te powinny dotyczyć potencjalnego „dopuszczalnego” oddziaływania danego przedsięwzięcia na środowisko. Z drugiej strony konieczne jest, aby uwagi te rzeczywiście stały na przeszkodzie wnioskowi, zgodnie z którym wykluczone są wszelkie racjonalne wątpliwości naukowe, aby przedsięwzięcie to wywierało znaczące skutki na środowisko.
Do sądu odsyłającego będzie należało ustalenie, czy w świetle informacji dostępnych agencji w chwili przyjęcia decyzji z dnia 16 września 2020 r., w tym informacji przedstawionych jej przez skarżącą w postępowaniu głównym w kontekście jej komentarzy z dnia 7 lipca 2020 r., agencja mogła być pewna, pomimo informacji zawartych w tych uwagach, że wykluczono wszelkie uzasadnione wątpliwości naukowe co do możliwości, że przedsięwzięcie będące przedmiotem postępowania głównego spowoduje znaczące skutki dla środowiska, w szczególności dla gatunków chronionych na mocy dyrektywy 92/43.
W świetle całości powyższych rozważań na zadane pytania należy odpowiedzieć, iż art. 4 ust. 4–6 dyrektywy 2011/92 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy w ramach procedury preselekcji prowadzonej na podstawie tego przepisu osoba trzecia dostarczyła właściwemu organowi obiektywne dane dotyczące potencjalnie znaczących skutków tego przedsięwzięcia dla środowiska, w szczególności dla gatunków chronionych na podstawie dyrektywy 92/43, organ ten powinien zwrócić się do wykonawcy o dostarczenie dodatkowych informacji i uwzględnić je przed podjęciem decyzji, czy dla wspomnianego przedsięwzięcia konieczna jest ocena oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko. Natomiast w przypadku gdy pomimo komentarzy przedstawionych temu organowi przez tę osobę trzecią można wykluczyć na podstawie obiektywnych danych, by przedsięwzięcie to mogło wywierać znaczące skutki dla środowiska, ten sam organ może zdecydować, że ocena oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko nie jest konieczna, a organ ten nie ma obowiązku zwrócenia się do wykonawcy o dostarczenie mu dodatkowych informacji.
W przedmiocie kosztów
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (dziesiąta izba) orzeka, co następuje:
Artykuł 4 ust. 4–6 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/52/UE z dnia 16 kwietnia 2014 r.,
należy interpretować w ten sposób, że:
w przypadku gdy w ramach procedury preselekcji prowadzonej na podstawie tego przepisu osoba trzecia dostarczyła właściwemu organowi obiektywne dane dotyczące potencjalnie znaczących skutków tego przedsięwzięcia dla środowiska, w szczególności dla gatunków chronionych na podstawie dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory, zmienionej dyrektywą Rady 2013/17/UE z dnia 13 maja 2013 r., organ ten powinien zwrócić się do wykonawcy o dostarczenie dodatkowych informacji i uwzględnić je przed podjęciem decyzji, czy dla wspomnianego przedsięwzięcia konieczna jest ocena oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko. Natomiast w przypadku gdy pomimo komentarzy przedstawionych temu organowi przez tę osobę trzecią można wykluczyć na podstawie obiektywnych danych, by przedsięwzięcie to mogło wywierać znaczące skutki dla środowiska, ten sam organ może zdecydować, że ocena oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko nie jest konieczna, a organ ten nie ma obowiązku zwrócenia się do wykonawcy o dostarczenie mu dodatkowych informacji.
Podpisy
(
*1
) Język postępowania: angielski
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło