C-41/25

Wydanie tymczasowe OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO RIMVYDASA NORKUSA przedstawiona w dniu 4 czerwca 2026 r.(1) Sprawa C‑41/25 HX w charakterze syndyka masy upadłościowej Orsay GmbH przeciwko Skarbowi Państwa, Naczelnikowi II Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście [wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundesgerichtshof (federalny trybunał sprawiedliwości, Niemcy)] Odesłanie prejudycjalne – Współpraca sądowa w sprawach cywilnych – Rozporządzenie (UE) 2015/848 – Postępowanie upadłościowe – Artykuł 6 ust. 1 – Jurysdykcja międzynarodowa sądów państwa członkowskiego wszczęcia postępowania upadłościowego – Sprawa o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej – Powództwo wytoczone przeciwko organowi podatkowemu innego państwa członkowskiego – Zasada immunitetu jurysdykcyjnego państwa Spis treści I. Wprowadzenie II. Ramy prawne A. Prawo międzynarodowe B. Prawo Unii C. Prawo niemieckie III. Okoliczności faktyczne sporu w postępowaniu głównym, pytanie prejudycjalne i postępowanie przed Trybunałem IV. Analiza A. W przedmiocie zakresu przedmiotowego stosowania rozporządzenia 2015/848 1. W przedmiocie relacji między rozporządzeniem 2015/848 a rozporządzeniem nr 1215/2012 2. W przedmiocie stosowania rozporządzenia 2015/848 do sprawy o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej dotyczącej płatności dokonanych na rzecz organu podatkowego na podstawie prawa podatkowego 3. Wniosek częściowy B. W przedmiocie wpływu zasady immunitetu jurysdykcyjnego, na którą powołano się w odniesieniu do powództwa o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej, na wykonywanie jurysdykcji państwa członkowskiego wszczęcia postępowania upadłościowego 1. Uwagi wstępne a) W przedmiocie relacji między prawem Unii a prawem międzynarodowym b) W przedmiocie kwalifikacji czynności będącej podstawą płatności, których dotyczy powództwo o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej, jako działania w ramach uprawnień władzy publicznej 2. W przedmiocie istnienia w ramach porządku prawnego Unii zasad dotyczących kształtowania immunitetu jurysdykcyjnego 3. W przedmiocie stosowania zasad dotyczących kształtowania immunitetu jurysdykcyjnego w ramach porządku prawnego Unii a) W przedmiocie względów wynikających z rozporządzenia 2015/848 b) W przedmiocie względów wynikających z prawa pierwotnego Unii 4. Uwagi końcowe 5. Proponowana odpowiedź V. Wnioski I.      Wprowadzenie 1.„Par in parem non habet imperium” lub „równy nie ma władzy nad równym” wyraża zasadę międzynarodowego prawa zwyczajowego dotyczącą immunitetu jurysdykcyjnego. Czy na tę zasadę można się powołać w celu sprzeciwienia się stosowaniu prawa Unii? W szczególności, czy owa zasada może być skuteczna w odniesieniu do stosowania prawa wtórnego Unii takiego jak wynikające z rozporządzenia (UE) 2015/848(2) regulującego jurysdykcję międzynarodową w ramach postępowań upadłościowych, w tym w odniesieniu do powództw wytaczanych przeciwko organom władzy publicznej państwa członkowskiego innego niż państwo wszczęcia postępowania upadłościowego? Tak oto można podsumować istotę niniejszej sprawy wniesionej do Trybunału. 2.        W tej sprawie do Trybunału zwrócono się zatem o wyjaśnienie relacji między zasadą międzynarodowego prawa zwyczajowego dotyczącą immunitetu jurysdykcyjnego a aktem prawa prywatnego międzynarodowego Unii mającym zastosowanie do transgranicznych postępowaniach upadłościowych oraz, zasadniczo, o rozważenie zakresu kompetencji przekazanych Unii przez państwa członkowskie, w szczególności w dziedzinie jej polityki dotyczącej stworzenia przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości. II.    Ramy prawne A.      Prawo międzynarodowe 3.        We wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym poczyniono odniesienia do europejskiej konwencji o immunitecie państwa(3). Niektórzy uczestnicy postępowania odwołują się również do konwencji Organizacji Narodów Zjednoczonych o immunitetach jurysdykcyjnych państw i ich własności(4), przy czym na potrzeby niniejszej analizy warto zwrócić uwagę na jej artykuły 5–8(5). B.       Prawo Unii 4.        Do celów niniejszej analizy istotne są następujące przepisy rozporządzenia 2015/848: motywy 2–5, 8, 35, 63 i 66, art. 2 pkt 12, art. 3 ust. 1 i 2, art. 6 ust. 1 i 2, art. 7 ust. 1 i ust. 2 lit. m), art. 16, art. 53, art. 54 ust. 1 i art. 55 ust. 1. C.      Prawo niemieckie 5.        Paragraf 129 Insolvenzordnung (ustawy o postępowaniu upadłościowym), zatytułowany „Zasada”, przewiduje: „(1)      »Insolvenzverwalter« (syndyk masy upadłościowej) może zaskarżyć, na warunkach przewidzianych w §§ 130–146, czynności prawne dokonane przed wszczęciem postępowania upadłościowego ze szkodą dla wierzycieli. (2)      Zaniechanie traktuje się jak czynność prawną.” 6.        Paragraf 130 ustawy o postępowaniu upadłościowym, zatytułowany „Zgodne zabezpieczenie lub zaspokojenie”, stanowi: „(1)      Zaskarżeniu podlega każda czynność prawna, w ramach której wierzycielowi w postępowaniu upadłościowym przyznano zabezpieczenie lub zaspokojenie albo możliwość uzyskania takiego zabezpieczenia lub zaspokojenia: 1.      jeżeli czynność ta została dokonana w ciągu trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego, a w chwili jej dokonywania dłużnik był niewypłacalny i wierzyciel wiedział o tej niewypłacalności; lub 2.      jeżeli czynność ta została dokonana po złożeniu wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego, a w chwili jej dokonywania wierzyciel wiedział o niewypłacalności lub o wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego. […] (2)      Wiedza o niewypłacalności lub o wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego jest równoznaczna z wiedzą o okolicznościach umożliwiających nieuchronnie ustalenie istnienia niewypłacalności lub wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego. (3)      Domniemywa się, że osoba, która w chwili dokonywania czynności była blisko związana z dłużnikiem (§ 138), wiedziała o niewypłacalności lub o wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego”. III. Okoliczności faktyczne sporu w postępowaniu głównym, pytanie prejudycjalne i postępowanie przed Trybunałem 7.        Orsay GmbH, będąca spółką mającą siedzibę w Niemczech, w dniu 25 listopada 2021 r. wystąpiła do Amtsgericht Offenburg (sądu rejonowego w Offenburgu, Niemcy) z wnioskiem o wszczęcie postępowania upadłościowego dotyczącego jej majątku. Pismem z dnia 29 listopada 2021 r. spółka Orsay poinformowała o tym wniosku polski Skarb Państwa. 8.        W dniach 17 i 24 grudnia 2021 r. spółka Orsay dokonała na rzecz polskiego Skarbu Państwa płatności kwot w wysokości, odpowiednio, 2 773 179 PLN (około 590 000 EUR) oraz 3 557 487 PLN (około 768 000 EUR). Kwoty te były należne z tytułu podatku od wartości dodanej (zwanego dalej „VAT”) za miesiące październik i listopad 2021 r. w odniesieniu do przywiezionych do Polski towarów pochodzących z państw trzecich. 9.        W dniu 26 stycznia 2022 r. Amtsgericht Offenburg (sąd rejonowy w Offenburgu) wszczął postępowanie upadłościowe dotyczące majątku spółki Orsay. W dniu 1 listopada 2022 r. ów sąd powierzył HX, jako syndykowi masy upadłościowej, zarząd spółką Orsay. 10.      Przed niemieckim sądem pierwszej instancji HX wytoczył powództwo przeciwko polskiemu Skarbowi Państwa w celu uzyskania częściowego zwrotu kwot zapłaconych z tytułu VAT po złożeniu wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego. Zdaniem HX płatności te uszczupliły masę upadłości ze szkodą dla pozostałych wierzycieli spółki Orsay. Zapłacone kwoty powinny zatem zostać zwrócone i ponownie włączone do owej masy upadłości. 11.      Sądy pierwszej instancji i apelacyjny uznały jednak, w świetle podniesionego przed nimi przez polski Skarb Państwa zarzutu immunitetu jurysdykcyjnego, że powództwo jest niedopuszczalne, ponieważ sądy niemieckie nie mają jurysdykcji do rozpoznania tegoż powództwa ze względu na przysługujący polskiemu Skarbowi Państwa immunitet jurysdykcyjny. HX wniósł skargę rewizyjną do Bundesgerichtshof (federalnego trybunału sprawiedliwości, Niemcy), będącego sądem odsyłającym. 12.      Sąd ten zastanawia się nad kwestią wykonywania swojej jurysdykcji do rozpoznania sprawy o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej wniesionej przeciwko polskiemu organowi podatkowemu. W szczególności przywołuje on zasadę międzynarodowego prawa zwyczajowego, zgodnie z którą państwo nie podlega jurysdykcji sądu innego państwa, zwłaszcza jeżeli chodzi o acta iure imperii wchodzące w zakres władzy publicznej innego państwa. Sąd odsyłający przypomina również, że zgodnie z jego orzecznictwem, zrzeczenie się immunitetu jurysdykcyjnego państwa może nastąpić w drodze umowy międzynarodowej, umowy prawa prywatnego lub też poprzez złożenie wyraźnego oświadczenia w ramach konkretnego postępowania sądowego przed sądem. Rozporządzenie 2015/848 nie ma jednak charakteru nadrzędnego wobec zasad ogólnych obowiązujących w prawie międzynarodowym. Sąd odsyłający zmierza zatem do ustalenia, czy art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2015/848 przewiduje dorozumiane zrzeczenie się przez państwa członkowskie przysługującego im immunitetu jurysdykcyjnego w ramach postępowań upadłościowych oraz postępowań ściśle z nimi powiązanych, takich jak dotyczących sprawy o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej. 13.      W tych okolicznościach Bundesgerichtshof (federalny trybunał sprawiedliwości) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym: „Czy wykładni art. 6 ust. 1 [rozporządzenia 2015/848] należy dokonywać w ten sposób, że w związku z uznawaniem zagranicznych postępowań upadłościowych zawiera on dorozumiane zrzeczenie się przez państwa członkowskie […] zasady immunitetu jurysdykcyjnego państwa w odniesieniu do powództw, w ramach których [syndyk masy upadłościowej] w postępowaniu upadłościowym zgodnie ze znajdującymi zastosowanie przepisami prawa upadłościowego podnosi, że czynności prawne wobec państwa członkowskiego podlegają zaskarżeniu, ponieważ dokonano ich ze szkodą dla ogółu wierzycieli?”. 14.      Postanowienie odsyłające wpłynęło do sekretariatu Trybunału w dniu 23 stycznia 2025 r. Uwagi na piśmie zostały przedłożone przez rządy austriacki, włoski i polski oraz przez Komisję Europejską. Na rozprawie w dniu 9 lutego 2026 r. uwagi ustne przedstawiono w imieniu tych zainteresowanych uczestników, Komisji oraz rządów hiszpańskiego i francuskiego. IV.    Analiza 15.      Poprzez jedyne pytanie zadane Trybunałowi w niniejszej sprawie sąd odsyłający zasadniczo zmierza do ustalenia, czy art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2015/848 należy interpretować w ten sposób, że zawiera on dorozumiane zrzeczenie się przez państwa członkowskie zasady immunitetu jurysdykcyjnego w odniesieniu do powództw takich jak powództwo o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej. 16.      W swoich uwagach na piśmie oraz ustnych zainteresowani uczestnicy i Komisja nie są zgodni co do odpowiedzi, jakiej należy udzielić na pytanie prejudycjalne. 17.      Przed rozpoczęciem analizy zadanego w niniejszej sprawie pytania należy przypomnieć, że jego specyfika wynika z okoliczności związanych, z jednej strony, z podstawą wierzytelności, którą dłużnik zaspokoił po złożeniu wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego, a mianowicie wierzytelności podatkowej, a z drugiej strony, ze statusem wierzyciela, który stał się pozwanym w sprawie w postępowaniu głównym, a mianowicie organu podatkowego państwa członkowskiego innego niż państwo wszczęcia postępowania upadłościowego(6). 18.      W celu udzielenia sądowi odsyłającemu użytecznej odpowiedzi w pierwszej kolejności wyjaśnię wszelkie wątpliwości dotyczące stosowania rozporządzenia 2015/848 do powództwa o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej wytoczonego przeciwko organowi podatkowemu państwa członkowskiego innego niż państwo wszczęcia postępowania upadłościowego. W szczególności wykażę, że art. 6 ust. 1 tego rozporządzenia rzeczywiście ma zastosowanie do owego powództwa. W drugiej kolejności zbadam wpływ zasady immunitetu jurysdykcyjnego, na którą powołano się w odniesieniu do powództwa o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej, na wykonywanie jurysdykcji państwa członkowskiego wszczęcia postępowania upadłościowego. W szczególności przywołam relację między prawem Unii a prawem międzynarodowym i potwierdzę, że rozpatrywana w postępowaniu głównym sprawa o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej dotyczy płatności dokonanych na podstawie działania podejmowanego w ramach uprawnień władzy publicznej. W ten sposób przedstawię nie tylko powody, które skłaniają mnie do uznania, że zasada immunitetu jurysdykcyjnego może być kształtowana w ramach porządku prawnego Unii, ale także powody, które prowadzą mnie do stwierdzenia istnienia takiego kształtowania w ramach rozporządzenia 2015/848. A.      W przedmiocie zakresu przedmiotowego stosowania rozporządzenia 2015/848 19.      Rząd włoski podnosi zasadniczo, co potwierdził na rozprawie, że sytuacja taka jak rozpatrywana w postępowaniu głównym nie wchodzi w zakres stosowania rozporządzenia 2015/848, ponieważ stoi ona w sprzeczności z ograniczeniami przewidzianymi w rozporządzeniu (UE) nr 1215/2012(7), które to ograniczenia można zastosować do rozporządzenia 2015/848 ze względu na okoliczność, iż rozporządzenie nr 1215/2012 jest rozporządzeniem ogólnym. Ponadto postępowania upadłościowe dotyczą organów podatkowych tylko w zakresie ich aktywnej roli jako wierzycieli. 20.      W tym względzie na wstępie należy zbadać relację pomiędzy rozporządzeniem 2015/848 a rozporządzeniem nr 1215/2012, a w szczególności kwestię, czy ograniczenia zakresu stosowania przewidziane w rozporządzeniu nr 1215/2012 mają zastosowanie do rozporządzenia 2015/848, a dopiero w następnej kolejności przeanalizować, czy sytuacja będąca przedmiotem postępowania głównego wchodzi w zakres stosowania tego ostatniego rozporządzenia. 1.      W przedmiocie relacji między rozporządzeniem 2015/848 a rozporządzeniem nr 1215/2012 21.      Rozumie się samo przez się, że gdyby rozporządzenie 2015/848, o którego wykładnię zwraca się sąd odsyłający, nie miało zastosowania do powództwa o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej wytoczonego przez syndyka masy upadłościowej w państwie członkowskim wszczęcia postępowania upadłościowego przeciwko organowi podatkowemu innego państwa członkowskiego, nie byłoby potrzeby badania, czy ów organ podatkowy może powołać się na swój immunitet jurysdykcyjny wobec wykonywania przez sąd odsyłający jurysdykcji międzynarodowej. Jednakże, jak to przedstawię poniżej, nie podzielam zastrzeżeń sformułowanych przez rząd włoski w kwestii braku możliwości zastosowania rozporządzenia 2015/848 do sytuacji rozpatrywanej w postępowaniu głównym. 22.      Kwestia relacji pomiędzy rozporządzeniem 2015/848 i rozporządzeniem nr 1215/2012 zdaje się być wyraźnie uregulowana w owych rozporządzeniach oraz w orzecznictwie w tej dziedzinie. Zgodnie z art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012 ma ono bowiem zastosowanie w sprawach cywilnych i handlowych. Z zakresu jego stosowania wyłączone są sprawy podatkowe, celne, administracyjne oraz sprawy dotyczące odpowiedzialności państwa za działania lub zaniechania w wykonywaniu władzy publicznej (acta iure imperii). Ponadto w art. 1 ust. 2 lit. b) wyraźnie wyłączono z zakresu stosowania tego rozporządzenia upadłości, układy i inne podobne postępowania. Postępowania te wchodzą natomiast w zakres stosowania rozporządzenia 2015/848, jak to przewidziano w ust. 1 jego art. 1, zatytułowanego „Zakres zastosowania”. 23.      W tym względzie należy przypomnieć, że owo wyłączenie wynikało już, w odniesieniu do tych dziedzin, z konwencji brukselskiej(8) i z obowiązujących po niej późniejszych rozporządzeń, a mianowicie rozporządzenia (WE) nr 44/2001(9) i obecnie obowiązującego rozporządzenia nr 1215/2012, zaś jeżeli chodzi o postępowania upadłościowe – z rozporządzenia (WE) nr 1346/2000(10), zastąpionego i uchylonego rozporządzeniem 2015/848. 24.      Ponadto w sprawozdaniu Virgósa-Schmita(11) podkreślono, że postępowanie upadłościowe, będące postępowaniem o charakterze zbiorowym, wymaga wyraźnego określenia sytuacji prawnych, co może zapewnić jedynie akt prawny przyjęty przez umawiające się państwa członkowskie(12). W świetle szczególnego charakteru stanowiących odstępstwo przepisów w dziedzinie upadłości – w odniesieniu do charakteru ogólnych przepisów prawa cywilnego i handlowego – całkowicie uzasadnione jest bowiem, aby przepisy w zakresie jurysdykcji międzynarodowej dotyczące postępowań upadłościowych oraz przepisy dotyczące spraw cywilnych i handlowych były wyraźnie określone. 25.      Otóż, z orzecznictwa Trybunału wynika zasadniczo, że akty prawne w zakresie ustalania jurysdykcji międzynarodowej, z jednej strony, w sprawach cywilnych i handlowych oraz, z drugiej strony, w sprawach dotyczących postępowań upadłościowych, należy interpretować w taki sposób, by uniknąć wszelkiego nakładania się zakresów ustanowionych tymi aktami przepisów oraz wszelkich luk prawnych(13). Powództwa wyłączone na podstawie rozporządzenia dotyczącego międzynarodowej jurysdykcji w sprawach cywilnych i handlowych wchodzą w zakres stosowania rozporządzenia w przedmiocie międzynarodowej jurysdykcji w sprawach dotyczących postępowań upadłościowych. Symetrycznie powództwa niewchodzące w zakres stosowania tego ostatniego rozporządzenia, należą do zakresu stosowania rozporządzenia dotyczącego spraw cywilnych i handlowych(14), pod warunkiem że znajduje ono zastosowanie(15). 26.      Rozwiązanie to skodyfikowano przy okazji przekształcenia dokonanego rozporządzeniem 2015/848, które oprócz określenia zakresów stosowania przepisów dotyczących, po pierwsze, postępowań upadłościowych oraz, po drugie, spraw cywilnych i handlowych, obecnie przewiduje wyraźnie, że w wykładni rozporządzenia 2015/848 należy maksymalnie unikać luk regulacyjnych między tym rozporządzeniem a rozporządzeniem nr 1215/2012(16). Logicznie rzecz ujmując, ograniczeń dotyczących dziedzin wyłączonych z zakresu stosowania rozporządzenia nr 1215/2012, przywołanych w pkt 22 niniejszej opinii, nie należy zatem przenosić na grunt stosowania rozporządzenia 2015/848. 27.      Niemniej jednak, aby móc zastosować wskazany powyżej wniosek należy upewnić się, że sytuacja rozpatrywana w postępowaniu głównym rzeczywiście wchodzi w zakres przedmiotowy stosowania rozporządzenia 2015/848. 2.      W przedmiocie stosowania rozporządzenia 2015/848 do sprawy o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej dotyczącej płatności dokonanych na rzecz organu podatkowego na podstawie prawa podatkowego 28.      Zgodnie z art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2015/848, dotyczącym jurysdykcji sądów państwa wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej, podwójnym kryterium istotnym dla stwierdzenia, że sprawa ta wchodzi w zakres stosowania tego rozporządzenia jest podstawa prawna owej sprawy oraz intensywność związku istniejącego pomiędzy sprawą sądową a postępowaniem upadłościowym, wobec czego sądy te mają jurysdykcję w sprawach wynikających bezpośrednio z postępowania upadłościowego i z nim ściśle powiązanych(17). 29.      Innymi słowy, z brzmienia art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2015/848 w związku z art. 1 ust. 1 i art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia w żadnym razie nie wynika, że do celów ustalenia zakresu jego stosowania istotne są okoliczności kontekstowe, takie jak występujące w sprawie w postępowaniu głównym, a mianowicie powiązane z podstawą zaspokojonej wierzytelności (wierzytelność podatkowa) lub też ze statusem wierzyciela (organ podatkowy, strona pozwana w postępowaniu głównym)(18). Bezsporne jest jednak, że postępowanie główne dotyczy sprawy wynikającej bezpośrednio z postępowania upadłościowego, przy czym sprawa o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej jest zresztą jedynym przykładem takiej sprawy wymienionym w art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2015/848. W konsekwencji sprawa ta wchodzi w zakres stosowania owego rozporządzenia. 30.      Wydaje mi się, że ten wniosek może znajdować potwierdzenie w kontekście i celach rozporządzenia 2015/848. 31.      Należy przypomnieć, że tzw. sprawy o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej obejmują szeroki zakres spraw, które, oparte na upadłości dłużnika, mają na celu stwierdzenie bezskuteczności transakcji i operacji dokonanych przez dłużnika i na jego rzecz. Prawdą jest, że te transakcje i operacje o charakterze cywilnym lub handlowym zajmują w życiu dłużnika ważne miejsce, wpływając na jego sytuację finansową i ewentualnie wywołując konsekwencje, gdy dłużnik staje w obliczu upadłości. Niemniej jednak w zakresie, w jakim dłużnicy prowadzą działalność o charakterze cywilnym i handlowym, podlegają oni również szerszemu zakresowi obowiązków, zwłaszcza o charakterze podatkowym. Wydaje się zatem wysoce prawdopodobne, że poza wierzytelnościami związanymi z transakcjami i operacjami w sprawach cywilnych i handlowych, wierzytelności znajdujące swoją podstawę w innych zobowiązaniach, w szczególności o charakterze podatkowym, również wchodzą w zakres stosowania rozporządzenia 2015/848, wówczas gdy dotyczy ich sprawa o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej. 32.      W tym względzie art. 2 pkt 12 rozporządzenia 2015/848, dotyczący definicji „wierzyciela zagranicznego”, przewiduje wyraźnie, że pojęcie to obejmuje organy podatkowe państw członkowskich innych niż państwo wszczęcia postępowania upadłościowego. Niewątpliwie w tym rozporządzeniu owej definicji użyto w przepisach dotyczących w szczególności prawa do zgłoszenia wierzytelności, a zatem odnoszących się do sytuacji przeciwnych do tej, w której znajduje się polski organ podatkowy w sprawie w postępowaniu głównym. Nie uważam jednak, aby dokonanie rozróżnienia w zakresie stosowania przepisów jurysdykcyjnych dotyczących postępowań upadłościowych w zależności od statusu wierzycieli zagranicznych w postępowaniu przed sądem lub też w zależności od wykonywanego przez owych wierzycieli zagranicznych prawa, a mianowicie prawa do zgłoszenia wierzytelności lub prawa do obrony, w przypadku żądania dokonania przez nich zwrotu wierzytelności zapłaconych przez dłużnika objętego postępowaniem upadłościowym, stanowiło właściwe kryterium(19). 33.      Ponadto wydaje mi się, że cele realizowane przez rozporządzenie 2015/848 stoją na przeszkodzie wyłączeniu stosowania jego art. 6 ust. 1 w przypadku powództwa o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej skierowanemu przeciwko organowi podatkowemu w celu odzyskania płatności VAT, w tym sensie, że takie stosowanie zależałoby od kryterium dotyczącego statusu wierzycieli zagranicznych lub wykonywanego przez tych ostatnich prawa. Celem tego rozporządzenia jest bowiem zapewnienie skuteczności przeprowadzania postępowań upadłościowych(20) poprzez przyznanie nadrzędnej pozycji ogółowi wierzycieli(21) oraz wspieranie zasady równego traktowania wierzycieli(22). Celów tych nie można byłoby jednak osiągnąć, gdyby właściwy system prawny ustalano na podstawie wyżej wymienionego kryterium. 34.      Wreszcie, cele, jakimi są przewidywalność jurysdykcji w sprawach dotyczących upadłości i, w związku z tym, pewność prawa, przemawiają za wykładnią, zgodnie z którą rozporządzenie 2015/848 znajduje zastosowanie w przypadku, gdy powództwo o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej wytoczono przeciwko pozwanemu mającemu status organu podatkowego państwa członkowskiego innego niż państwo wszczęcia postępowania upadłościowego. Dokonywana w ramach Unii harmonizacja przepisów dotyczących jurysdykcji dla powództw o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej upadłego przyczynia się bowiem do realizacji tych celów(23), a harmonizacja ta mogłaby zostać utrudniona, gdyby dokonywano różnicowania w stosowaniu systemu prawnego przewidzianego w tym rozporządzeniu w zależności od charakteru wierzytelności podatkowej i statusu wierzyciela. 35.      Wynika stąd, że wyłączenie z zakresu stosowania rozporządzenia 2015/848 powództwa o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej wytoczonego przeciwko organowi podatkowemu państwa członkowskiego innego niż państwo wszczęcia postępowania oznaczałoby nieuzasadnione zawężenie zakresu tego rozporządzenia i byłoby sprzeczne z zamierzonymi przez nie celami. 3.      Wniosek częściowy 36.      W świetle wszystkich powyższych rozważań uważam, po pierwsze, że ograniczeń przewidzianych w rozporządzeniu nr 1215/2012 nie można zastosować do postępowań upadłościowych, które są objęte przepisami stanowiącymi odstępstwo od przepisów przewidzianych dla spraw cywilnych i handlowych, a których to postępowań upadłościowych dotyczy rozporządzenie 2015/848. Po drugie, art. 6 ust. 1 tego ostatniego rozporządzenia ma zastosowanie w przypadku, gdy powództwo o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej jest wytoczone w odniesieniu do płatności dokonanej na rzecz organu podatkowego państwa członkowskiego innego niż państwo wszczęcia postępowania upadłościowego. 37.      Uwzględniając powyższy wniosek dokonam następnie analizy zakresu immunitetu jurysdykcyjnego w porządku prawnym Unii oraz jego relacji w odniesieniu do art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2015/848 w celu ustalenia, czy ów immunitet jurysdykcyjny stoi na przeszkodzie wykonywaniu przez sąd odsyłający jurysdykcji przewidzianej w tym rozporządzeniu. B.      W przedmiocie wpływu zasady immunitetu jurysdykcyjnego, na którą powołano się w odniesieniu do powództwa o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej, na wykonywanie jurysdykcji państwa członkowskiego wszczęcia postępowania upadłościowego 38.      Odpowiedź na pytanie zadane przez sąd odsyłający w niniejszej sprawie skłania mnie do zbadania istnienia zasad dotyczących zrzeczenia się immunitetu jurysdykcyjnego w ramach porządku prawnego Unii oraz ich skutków. Badanie to powinno uwzględniać kilka aspektów prawa Unii, wynikających zarówno z prawa pierwotnego, jak i z przepisów rozporządzenia 2015/848, przy czym należy jednak rozpocząć od kilku uwag wstępnych. 1.      Uwagi wstępne 39.      W tym względzie należy na wstępie przypomnieć sposób, w jaki prawo Unii odnosi się do ogólnego prawa międzynarodowego w jego formie zwyczajowej(24), a także cechy charakterystyczne prawa Unii. Następnie należy poczynić wyjaśnienia w przedmiocie kwalifikacji aktu stanowiącego podstawę płatności, do których odzyskania dąży syndyk masy upadłościowej w drodze powództwa o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej. a)      W przedmiocie relacji między prawem Unii a prawem międzynarodowym 40.      Należy przypomnieć, że Unia jest podmiotem prawa międzynarodowego i że z tego tytułu jest podmiotem praw międzynarodowych oraz podlega zobowiązaniom międzynarodowym. W szczególności spoczywa na niej obowiązek poszanowania ogólnego prawa międzynarodowego, którego jest częścią. Ponadto musi zapewnić swoim państwom członkowskim przestrzeganie zasad międzynarodowych, aby nie skłaniać ich do naruszania zobowiązań wynikających z instrumentów kodyfikacji, w których one uczestniczą(25). 41.      W tym względzie art. 3 ust. 5 TUE, który obecnie stanowi kodyfikację orzecznictwa Trybunału(26), przewiduje, że w stosunkach zewnętrznych Unia przyczynia się do ścisłego przestrzegania i rozwoju prawa międzynarodowego. W związku z tym przyjmując dany akt prawny, jest ona zobowiązana przestrzegać prawa międzynarodowego w całości, w tym międzynarodowego prawa zwyczajowego, które wiąże instytucje Unii(27). 42.      Unia, która wprawdzie podziela „genezę” organizacji międzynarodowych z uwagi na utworzenie jej w drodze umowy, jej międzynarodową osobowość prawną, jej skład państwowy, określenie jej kompetencji czy też jej działalność międzynarodową, stanowi jednak wyjątkowy podmiot prawa międzynarodowego, charakteryzujący się swoją specyfiką, której nie można sprowadzić do zwykłej organizacji międzynarodowej, nie będąc przy tym państwem(28). 43.      Trybunał wielokrotnie orzekał, że traktaty założycielskie Unii(29) nadały jej nowy, autonomiczny porządek prawny, którego przestrzeganie musi ona zapewnić(30). Ta autonomia prawa Unii, zarówno w kontekście prawa państw członkowskich, jak i prawa międzynarodowego, znajduje uzasadnienie w zasadniczych cechach Unii i jej prawa, związanych w szczególności ze strukturą konstytucyjną Unii, jak również z samą naturą tego prawa. Prawo Unii charakteryzuje się bowiem tym, że pochodzi z niezależnego źródła, jakie stanowią traktaty, że ma pierwszeństwo przed prawem państw członkowskich oraz że wiele przepisów znajdujących zastosowanie do pochodzących z nich jednostek i nich samych jest bezpośrednio skutecznych. Owe cechy doprowadziły do powstania ustrukturyzowanej sieci zasad, przepisów i wzajemnie zależnych od siebie stosunków prawnych wiążących wzajemnie samą Unię i jej państwa członkowskie, jak również te państwa między sobą(31). 44.      Owa autonomia, która jest przede wszystkim charakterystyczna dla stosunku prawa Unii do prawa państw członkowskich(32), ma również istotny wpływ na postrzeganie stosunków prawnych między państwami członkowskimi w ramach Unii, oraz, in fine, na wnioski, jakie należy wywieść w odniesieniu do konsekwencji, jakie dla tych stosunków prawnych ma relacja między zwyczajowym prawem międzynarodowym a prawem Unii. Na państwach członkowskich Unii ciążą bowiem zobowiązania zarówno z punktu widzenia porządku prawnego Unii, jak i prawa międzynarodowego. 45.      W tym względzie nie będę pierwszym, który uzna istnienie delikatnej relacji między zobowiązaniami Unii, z jednej strony, do przestrzegania prawa międzynarodowego, a z drugiej strony, do zapewnienia swojej autonomii, czy też znaczenie, jakie ma utrzymanie równowagi między konstytucyjną tożsamością Unii a gwarancją, by prawo Unii nie stało się nieprzyjazne dla wspólnoty międzynarodowej, lecz było jej aktywnym elementem(33). Aby zatem zapewnić harmonijne współistnienie zobowiązań i norm wynikających z dwóch różnych porządków prawnych, ani prawo Unii, ani prawo międzynarodowe, a w szczególności prawo zwyczajowe, nie mogą służyć do uchylania się od zobowiązań w ramach drugiego odnośnego porządku prawnego. 46.      Jeżeli chodzi o zwyczaj międzynarodowy, ogólnie rzecz ujmując można go zdefiniować jako „proces normatywny prowadzący do utworzenia normy prawa międzynarodowego, początkowo niepisanej. […] [z]wyczaj jest wynikiem połączenia rzeczywistej praktyki oraz uznania przez państwa charakteru prawnego – a zatem wiążącego – zachowań stanowiących taką praktykę (opinio juris sive necessitatis)”(34). Jest on zatem tworem szczególnym, ponieważ jego istnienie nie zależy od zgody jego adresatów(35). Co się tyczy odstępstwa od zwyczaju międzynarodowego, jest ono możliwe jedynie w ramach stosunków inter partes, ponieważ zwyczaj ten, mając charakter powszechny, zawsze wiąże osoby trzecie, które nie udzieliły zgody na stosowanie zasady odbiegającej od międzynarodowego prawa zwyczajowego(36). 47.      W szczególności w odniesieniu do immunitetu jurysdykcyjnego należy przypomnieć, że immunitet jurysdykcyjny, ustanowiony w ramach międzynarodowego prawa zwyczajowego, chroni państwa przed postępowaniami w ich sprawach przed sądami zagranicznymi. Trybunał przyjął w świetle praktyki międzynarodowej, że immunitet ten, znajdujący oparcie w zasadzie „par in parem non habet imperium”, zgodnie z którą równy nie ma władzy nad równym, nie ma charakteru absolutnego. Jest on bowiem uznawany w zależności od charakteru dokonanych czynności. W szczególności można wykluczyć immunitet jurysdykcyjny w sytuacjach, gdy powództwo dotyczy działań, które nie są objęte zakresem wykonywania władzy publicznej, a mianowicie działań dokonywanych iure gestionis, podczas gdy uznaje się go powszechnie w sytuacji, gdy spór dotyczy działań suwerennych dokonywanych iure imperii. Ta wykładnia zakresu zasady immunitetu jurysdykcyjnego wynika z utrwalonego orzecznictwa(37). 48.      Poczyniwszy powyższe uściślenia należy teraz przedstawić kilka wyjaśnień w przedmiocie kwalifikacji czynności stanowiącej podstawę płatności, do których odzyskania dąży syndyk masy upadłościowej w sprawie w postępowaniu głównym, oraz wynikających z tego konsekwencji dla rozstrzygnięcia przedstawionej w niniejszej sprawie problematyki. b)      W przedmiocie kwalifikacji czynności będącej podstawą płatności, których dotyczy powództwo ostwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej, jako działania w ramach uprawnień władzy publicznej 49.      Jak już wspomniano, z orzecznictwa Trybunału wynika, że na immunitet jurysdykcyjny można się powołać wyłącznie wówczas, gdy mamy do czynienia z działaniem w ramach uprawnień władzy publicznej. 50.      W tym względzie nie ulega wątpliwości, że powództwo o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej oraz roszczenie o zwrot dochodzone w ramach tego powództwa wchodzą w zakres przepisów dotyczących upadłości. Nie ulega również wątpliwości, że podstawą dokonanych na rzecz organów podatkowych płatności należnych z tytułu VAT, których zwrotu domaga się syndyk masy upadłościowej, jest prawo podatkowe państwa członkowskiego Unii innego niż państwo wszczęcia postępowania upadłościowego. Oczywistym jest, że możliwość nakładania i pobierania VAT wchodzi w zakres par excellence władzy publicznej państwa. Uprawnienia takie przysługują władzy publicznej w celu organizacji jej wpływów podatkowych, od których w szerszym ujęciu zależą finanse publiczne. W ten sposób oba stosunki prawne zbiegają się w rozpatrywanej sprawie, w tym sensie, że w drodze powództwa o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej dąży się do odzyskania płatności pobranych na podstawie działania w ramach uprawnień władzy publicznej. 51.      Sąd odsyłający zwraca uwagę Trybunału, nawet jeżeli nie podziela on tego stanowiska, na pogląd części doktryny niemieckiej sugerujący, że w przypadku powództwa o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej wniesionego w odniesieniu do płatności dokonanej na podstawie prawa podatkowego można uznać, że nie mamy do czynienia z działaniem w ramach uprawnień władzy publicznej. Zasadniczo roszczenie o zwrot podniesione w ramach powództwa o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej nie wywodzi się z uprzedniego stosunku prawnego między dłużnikiem w postępowaniu upadłościowym a drugą stroną postępowania w sprawie o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej. 52.      Uważam jednak, że taki wniosek nie wytrzymuje próby zastosowania kryteriów wynikających z orzecznictwa Trybunału, przywołanych w pkt 47 niniejszej opinii. Kryterium decydującym o kwalifikacji działania jest bowiem źródło żądania powoda. W szczególności chodzi o ustalenie, czy owo żądanie ma swoje źródło w działaniu podjętym w ramach uprawnień władzy publicznej. Charakter powództwa wytoczonego przez powoda nie ma natomiast znaczenia dla tej kwalifikacji. Tymczasem powództwo mające na celu uzyskanie odszkodowania pieniężnego za szkodę majątkową i zadośćuczynienia za krzywdy wyrządzone skarżącym – powództwo o charakterze cywilnym par excellence – uznano za wyłączone z zakresu stosowania konwencji brukselskiej właśnie z tego powodu, że wytoczono je w odniesieniu do działania w ramach uprawnień władzy publicznej(38). 53.      Uważam, że to orzecznictwo można w pełni zastosować do sytuacji rozpatrywanej w postępowaniu głównym. To nie charakter roszczenia dochodzonego w ramach postępowania ani charakter powództwa wytoczonego przed sądami krajowymi, lecz charakter czynności, której stwierdzenia bezskuteczności się dochodzi, powinien służyć za podstawę określenia kwalifikacji danego działania jako actus iure imperii czy iure gestionis(39). 54.      W tym względzie należy podkreślić, że na istnienie zobowiązania podatkowego oraz, bardziej ogólnie, na kompetencję państwa do ustalenia kwoty tego zobowiązania nie ma wpływu powództwo takie jak rozpoznawane w postępowaniu głównym. Sądy państwa członkowskiego wszczęcia postępowania upadłościowego nie muszą bowiem dokonywać oceny zgodności z prawem podatku, ponieważ ta zgodność z prawem jest pozbawiona znaczenia w kontekście powództw o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej. Niemniej jednak wykonywanie tej kompetencji zależy od prawa państwa członkowskiego wszczęcia postępowania upadłościowego, które tym samym określa moment, w którym owo wykonywanie kompetencji może wywołać skutki. Tylko w tym sensie od organu podatkowego innego państwa członkowskiego mógłby zostać zasądzony zwrot kwot pobranych w ramach wykonywania przysługującej mu władzy publicznej. 55.      Co najmniej sztuczne byłoby zatem skupianie się na charakterze roszczenia dochodzonego w ramach powództwa o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej lub na charakterze samego powództwa, w celu zneutralizowania rzeczywistego charakteru czynności, której stwierdzenia bezskuteczności się dochodzi, a którą w rozpoznawanej sprawie jest pobór VAT. Przyjęcie innego punktu widzenia powodowałoby również budzące poważne wątpliwości konsekwencje w odniesieniu do zakresu zasady immunitetu jurysdykcyjnego w porządku prawnym Unii. 56.      Po pierwsze, istnieje prawdopodobieństwo pozbawienia sensu samego rozróżnienia między acta iure imperii a iure gestionis, jeżeli obecnie będziemy się opierać na charakterze dochodzonego roszczenia lub powództwa wytoczonego w odniesieniu do takich działań. W szczególności odejście, w sposób zupełnie bezprecedensowy w ramach postępowań upadłościowych, od ugruntowanej praktyki dotyczącej kwalifikacji tych działań przesłaniałoby, z prawnego punktu widzenia, samo państwo, które powołuje się na immunitet jurysdykcyjny(40). Po drugie, taki wniosek spowodowałby tym samym stan niepewności prawa, ponieważ kwalifikacja działań jako iure imperii lub iure gestionis mogłaby się różnić w zależności od danej sprawy(41). 57.      Poczyniwszy powyższe wyjaśnienia należy stwierdzić, że gdyby w niniejszej sprawie oparto się na praktyce polegającej na dokonaniu rozróżnienia między acta iure imperii a iure gestionis, analiza powinna zakończyć się wyciągnięciem wniosku, zgodnie z którym immunitet jurysdykcyjny stoi na przeszkodzie wykonywaniu przez sąd odsyłający jurysdykcji przewidzianej w rozporządzeniu 2015/848, ponieważ płatności, do których zwrotu na rzecz masy upadłości dąży syndyk masy upadłościowej, dokonano na podstawie actus iure imperii podjętego przez państwo członkowskie inne niż państwo wszczęcia postępowania upadłościowego. Uważam jednak, że z powodów, które przedstawię poniżej, sytuacja rozpatrywana w postępowaniu głównym jest w sposób oczywisty bardziej złożona, wobec czego zakwalifikowanie działania jako iure imperii nie może automatycznie prowadzić do wykluczenia wykonywania jurysdykcji międzynarodowej przez sąd odsyłający. 58.      W poniższej analizie na wstępie zbadam, czy w porządku prawnym Unii istnieją zasady dotyczące kształtowania immunitetu jurysdykcyjnego, a następnie zbadam możliwość ich ewentualnego zastosowania w sytuacji będącej przedmiotem postępowania głównego. 2.      W przedmiocie istnieniawramach porządku prawnego Unii zasad dotyczących kształtowania immunitetu jurysdykcyjnego 59.      Bezsporne jest, że w międzynarodowym prawie zwyczajowym istnieją trzy formy wyraźnego zrzeczenia się immunitetu, które mogą wynikać z umowy międzynarodowej, umowy sporządzonej na piśmie, oświadczenia złożonego przed sądem lub poinformowania w ramach określonego postępowania. Nie jest również kwestionowane, że – wciąż w ramach międzynarodowego prawa zwyczajowego – takie zrzeczenie się może być dorozumiane, jeżeli można je wywieść z umowy międzynarodowej lub z traktatu. 60.      Zdaniem rządów państw członkowskich, jak wyjaśniły one na rozprawie, w porządku prawnym Unii ważne może być jedynie wyraźne zrzeczenie się immunitetu jurysdykcyjnego, wyrażone przez same państwa członkowskie. Takie zrzeczenie się nie może zatem być zawarte w akcie prawa wtórnego ani też nie może być dorozumiane. Unia, która posiada osobowość prawną, nie ma bowiem ogólnej kompetencji do zrzeczenia się tegoż immunitetu w imieniu państw członkowskich. 61.      W tym względzie, w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Unia została ustanowiona przez jej państwa członkowskie. Znajduje ona swe źródło w woli państw członkowskich, wyrażonej w przyjętych przez nie wiążących umowach, a mianowicie obecnie w TUE i TFUE, w których określono realizowane przez Unię cele, zasady funkcjonowania jej instytucji, procesy decyzyjne oraz stosunki między Unią a państwami członkowskimi(42). To zresztą na podstawie tej samej woli państw członkowskich Unia stopniowo nabywała kompetencje, które owe państwa postanowiły jej przekazać, i uzyskała osobowość prawną odrębną od osobowości prawnej swoich członków. 62.      Państwa członkowskie, również na podstawie swojej woli, zaakceptowały zatem ograniczenie przysługujących im praw suwerennych na rzecz porządku prawnego Unii i to w coraz szerszym zakresie(43). To ograniczenie praw suwerennych jest bezpośrednią konsekwencją przeniesienia kompetencji w dziedzinach przewidzianych w traktatach z wewnętrznego porządku prawnego państw członkowskich na rzecz porządku prawnego Unii. Chociaż ograniczenie przez państwa członkowskie przysługujących im praw, wobec którego nie mogą one powoływać się na późniejszy akt jednostronny niezgodny z prawem Unii, ma charakter ostateczny, jest ono jednak wytyczone przez traktaty. 63.      Niewątpliwie ograniczenie przysługujących państwom członkowskim praw suwerennych na rzecz porządku prawnego Unii w drodze przeniesienia kompetencji nie czyni z tejże Unii państwa ani nie pozbawia państw członkowskich ich suwerenności w sposób bezwzględny. Państwa te zostają bowiem zintegrowane w tym sensie, że zaangażowały się „w proces wspólnego wykonywania suwerenności, w tym w dziedzinach wchodzących w zakres kluczowych atrybutów owych suwerenności”(44). 64.      Niemniej jednak państwa członkowskie pozostają „panami traktatów”, ponieważ jedynie państwa członkowskie mogą je zmieniać(45), a ogólniej rzecz ujmując, państwa członkowskie są suwerenne w klasycznym znaczeniu, ponieważ mają prawo do podejmowania decyzji w przedmiocie samego członkostwa w Unii(46). Podobnie, państwa członkowskie zachowują swoją suwerenność w szczególności w odniesieniu do „ich tożsamoś[ci] narodow[ej], nierozerwalnie związan[ej] z ich podstawowymi strukturami politycznymi i konstytucyjnymi, w tym w odniesieniu do samorządu regionalnego i lokalnego […] [oraz] podstawow[ych] funkcj[i] państwa”(47). 65.      W tym względzie, chociaż immunitet jurysdykcyjny stanowi niewątpliwie ważny aspekt suwerenności państwa zarówno z punktu widzenia wewnętrznego(48), jak i z punktu widzenia zewnętrznego(49), swoje miejsce znajduje ona pomiędzy, z jednej strony, owym ograniczeniem praw suwerennych w drodze przeniesienia niektórych kompetencji na Unię, a z drugiej strony, tą suwerennością, która „dla państwa członkowskiego Unii utrzymuje się i w dalszym ciągu istnieje”(50). Logicznie rzecz ujmując, przystąpienie do Unii można rozumieć jako akceptację przez państwa członkowskie ograniczenia ich suwerenności wewnętrznej lub, innymi słowy, swobody w zakresie wewnętrznej organizacji państwa członkowskiego, która odtąd zależy od wspólnej decyzji w dziedzinach określonych w traktatach. 66.      W szczególności wykonywanie kompetencji normatywnych przez Unię w miejsce jej państw członkowskich oznacza, że postanowienia traktatów w zakresie różnych dziedzin polityki Unii upoważniają ją do działania w celu przyjmowania przepisów materialnoprawnych na podstawie tychże kompetencji. Innymi słowy, aby owe postanowienia dotyczące kompetencji Unii mogły wywoływać skutki, Unia jest uprawniona do przyjmowania aktów prawa wtórnego. 67.      Niemniej jednak przyjmowanie aktów prawa wtórnego nie pozbawia państw członkowskich wszystkich uprawnień decyzyjnych ani nie sprawia, że te same państwa nikną w obliczu Unii, w tym sensie, że owo przyjmowanie nie odbywa się bez ich państwowego udziału. „Trójstronną” strukturę instytucjonalną Unii(51) oraz procesy przyjmowania aktów prawa wtórnego ukształtowano bowiem w taki sposób, że prawne przyjęcie tych aktów jest niemożliwe bez instytucjonalnego udziału państw członkowskich. W szczególności udział ten jest zapewniony w ramach Rady. 68.      W konsekwencji, chociaż prawdą jest, że państwa członkowskie przeniosły na Unię swoje kompetencje w celu przyjmowania przez nią aktów prawa wtórnego, to niewłaściwe pod względem prawnym byłoby stwierdzenie, co zdają się sugerować przed Trybunałem rządy państw członkowskich, że przy przyjmowaniu tych aktów Unia działa całkowicie niezależnie od swoich państw członkowskich, jako odrębny podmiot prawny, aby tym samym wykluczyć, że zrzeczenie się immunitetu jurysdykcyjnego może nie tylko istnieć w porządku prawnym Unii, lecz również wynikać z aktu prawa wtórnego. W szczególności uważam, że okoliczność, iż zrzeczenie się może być przewidziane w akcie prawa wtórnego nie stanowi sama w sobie przeszkody dla jego ważnego istnienia w świetle prawa, ponieważ Unia działa w granicach woli swoich państw członkowskich i zgodnie ze strukturą decyzyjną, która zapewnia w szczególności owym państwom prawo współdecydowania. 69.      W drugiej kolejności rodzi się zatem pytanie o możliwość zrzeczenia się o charakterze dorozumianym, które byłoby wywiedzione z aktu prawa wtórnego. W tym względzie przyznanie, że istnieje wymóg wyłącznie wyraźnego odstępstwa od immunitetu jurysdykcyjnego może wydawać się niedostosowane do prawa Unii, na które składa się bardzo obszerny zbiór przepisów, którego nie można ograniczyć do zwykłego systemu szczególnego o ograniczonym zakresie przedmiotowym, tj. do określonej liczby traktatów międzynarodowych i pokaźnego zbioru przepisów prawa wtórnego. Kategoryczne ustanowienie warunku, zgodnie z którym odstępstwo od zwyczaju międzynarodowego musi być wyraźne(52) może zatem po prostu okazać się niemożliwe. Ponadto należy zauważyć, że uwzględniając ten dorozumiany charakter, wola zrzeczenia się nie musi koniecznie odnosić się bezpośrednio do samego immunitetu, ale może również wynikać z brzmienia aktu lub jego logiki. Wola taka może bowiem zostać wywiedziona z tego aktu lub z jego logiki, jeżeli jego zastosowanie wywoływałoby skutek tylko pod warunkiem zrzeczenia się. 70.      Ponadto, w ślad za stanowiskami rządów państw członkowskich należy zauważyć, że bezsporne jest, iż warunek, aby zrzeczenie się miało nieodzownie wyraźny charakter również nie obowiązuje w prawie międzynarodowym, ponieważ dorozumiane zrzeczenie się immunitetu jurysdykcyjnego z punktu widzenia prawa istnieje. Zatem w sytuacji, gdy powództwo Unii wytoczono w granicach kompetencji przewidzianych w traktatach nie widzę, w przeciwieństwie do rządów państw członkowskich, powodów pozwalających wykluczyć, że – podobnie jak w przypadku umowy międzynarodowej zawartej między dwoma lub kilkoma państwami w zakresie prawa międzynarodowego – w porządku prawnym Unii może istnieć dorozumiane zrzeczenie się. 71.      Argument oparty na osobowości prawnej Unii, odrębnej od osobowości prawnej jej członków, na który powołały się rządy państw członkowskich na rozprawie, nie pozwala moim zdaniem podważyć powyższego wniosku. Osobowość ta znajduje bowiem wyraz w tym, co odpowiada celom wyznaczonym Unii, której zakres kompetencji regulują traktaty. W szczególności umożliwia ona Unii działanie zarówno na płaszczyźnie wewnętrznej (poprzez prawo do zawierania umów, nabywania i zbywania towarów oraz do występowania przed sądem), jak i na płaszczyźnie międzynarodowej (w szczególności poprzez prawo do zawierania umów międzynarodowych). Przyznanie osobowości prawnej opierało się zatem na idei umożliwienia Unii przemawiania „jednym głosem” na arenie międzynarodowej oraz prowadzenia spójnych i skutecznych działań zewnętrznych(53), lecz nie pozwala ono na wykluczenie wykonywania kompetencji zgodnie z wolą państw członkowskich, tak aby te państwa członkowskie nie znikały całkowicie za Unią, któraposiada osobowość prawną. 72.      Niemniej jednak w porządku prawnym Unii, charakteryzującym się suwerennością jej państw członkowskich, którą można określić jako „przekształconą”(54), wynikające z przystąpienia do Unii ograniczenie praw suwerennych, które przejawia się w owym wykonywaniu kompetencji, nie prowadzi automatycznie do zrzeczenia się immunitetu jurysdykcyjnego w ramach całego jej porządku prawnego. Taki wniosek, stosowany w sposób bezwzględny do wszystkich dziedzin regulowanych prawem Unii i pozbawiający państwa członkowskie możliwości sprzeciwu co do poddania się wymiarowi sprawiedliwości sprawowanemu przez sądy innego państwa członkowskiego, jest bowiem pozbawiony podstawy prawnej wynikającej z traktatów i okazuje się co najmniej nieproporcjonalny. 73.      Innymi słowy, z ograniczenia przysługujących państwom członkowskim praw suwerennych na rzecz porządku prawnego Unii nie można wywieść ogólnego zrzeczenia się przez nie immunitetu jurysdykcyjnego w taki sposób, że owo ograniczenie mogłoby mieć zastosowanie we wszystkich dziedzinach określonych w traktatach w odniesieniu do organizacji niektórych obszarów polityki wewnętrznej tych państw. 74.      Jednakże w celu zapewnienia realizacji celów Unii(55), jej autonomii oraz poszanowania jej ustrukturyzowanej sieci zasad, przepisów i wzajemnie zależnych od siebie stosunków prawnych wiążących wzajemnie samą Unię i jej państwa członkowskie, jak również te państwa między sobą(56), dopuszczalne jest stwierdzenie, że międzynarodowe prawo zwyczajowe, w zakresie, w jakim dotyczy ono zasady immunitetu jurysdykcyjnego, podlega kształtowaniu w ramach porządku prawnego Unii. W szczególności nie można wykluczyć, że po pierwsze, prawo Unii może przewidywać okazjonalne zrzeczenie się immunitetu jurysdykcyjnego, a po drugie, że owo zrzeczenie się może być nie tylko wyraźne, lecz również – jak to przewidują mające zastosowanie w prawie międzynarodowym zasady dotyczące zrzekania się – dorozumiane. Wniosek taki nasuwa się tym bardziej w świetle konieczności zapewnienia harmonijnego współistnienia zobowiązań i norm wynikających z dwóch różnych porządków prawnych w sposób opisany w pkt 45 niniejszej opinii. 3.      W przedmiocie stosowania zasad dotyczących kształtowania immunitetu jurysdykcyjnego w ramach porządku prawnego Unii 75.      Uważam, że istnieją względy, wynikające zarówno z rozporządzenia 2015/848, jak i z prawa pierwotnego Unii, uzasadniające uznanie, że z owego rozporządzenia można wywieść okazjonalne i dorozumiane zrzeczenie się immunitetu jurysdykcyjnego, co należy przeanalizować poniżej. a)      W przedmiocie względów wynikających z rozporządzenia 2015/848 76.      Na wstępie należy przypomnieć, że ani art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2015/848 w związku z art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia, ani wspomniane rozporządzenie rozpatrywane jako całość, nie zawierają odniesienia do wyraźnego zrzeczenia się zasady immunitetu jurysdykcyjnego państw członkowskich Unii w przypadku wytoczenia powództwa o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej przeciwko organowi podatkowemu państwa członkowskiego innego niż państwo wszczęcia postępowania upadłościowego. W związku z tym uważam, że liczne względy leżące u podstaw kontekstu i celów tego samego rozporządzenia pozwalają przypuszczać, że owo zrzeczenie się można wywieść w sposób dorozumiany. 77.      W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że wymogi dotyczące ustalania jurysdykcji zgodnie z rozporządzeniem 2015/848 są zasadniczo następujące: sądy państwa członkowskiego, na którego terytorium znajduje się główny ośrodek podstawowej działalności dłużnika, posiadają jurysdykcję do wszczęcia postępowania upadłościowego(57) oraz w sprawach wynikających bezpośrednio z tego postępowania i z nim ściśle powiązanych, takich jak sprawa o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej(58). Dla postępowania upadłościowego i jego skutków właściwe jest prawo państwa członkowskiego, w którym zostaje wszczęte postępowanie(59). Owo prawo określa zasady dotyczące tego, jakie wierzytelności mogą być zgłoszone do masy upadłościowej dłużnika oraz sposób postępowania z wierzytelnościami powstałymi po wszczęciu postępowania upadłościowego(60). Ponadto każdy wierzyciel może zgłosić swoją wierzytelność w postępowaniu głównym i w każdym postępowaniu wtórnym(61), w szczególności organy podatkowe państwa członkowskiego(62). Celem rozporządzenia jest zatem zapewnienie równego traktowania wszystkich wierzycieli(63). 78.      Tymczasem skutkiem uznania, że organ podatkowy, wymieniony zresztą wyraźnie wśród wierzycieli zagranicznych w rozumieniu art. 2 pkt 12 rozporządzenia 2015/848, może powołać się na przysługujący mu immunitet jurysdykcyjny w ramach sporu takiego jak w sprawie w postępowaniu głównym, byłoby właśnie stworzenie nierówności między wierzycielami, co jest sprzeczne z celami rozporządzenia 2015/848. Polski organ podatkowy uzyskałby bowiem, wcześniej niż ogół wierzycieli, całość wierzytelności, podczas gdy wszyscy inni wierzyciele mieliby prawo do zaspokojenia swoich wierzytelności jedynie w zakresie proporcjonalnym, a ponadto według kategorii dotyczących kolejności ich zaspokajania. Co więcej nie ulega wątpliwości, że krajowe organy podatkowe, w przeciwieństwie do polskiego organu podatkowego, nie mogłyby powoływać się na przysługujący im immunitet przed ich własnymi sądami krajowymi(64). 79.      Ogólniej rzecz ujmując, takie stanowisko naruszałoby jednolite i spójne stosowanie przepisów dotyczących jurysdykcji przewidzianych w rozporządzeniu 2015/848, ponieważ wykonywanie jurysdykcji na podstawie przepisów tego rozporządzenia różniłoby się w zależności od statusu pozwanego i danego państwa wszczęcia postępowania, podczas gdy żadne z postanowień rzeczonego rozporządzenia nie pozwala na uzasadnienie takiego odmiennego traktowania ze względu na ów status(65). 80.      W drugiej kolejności, z rozporządzenia 2015/848 wynika, że jego przyjęcie uznano za konieczne do osiągnięcia celu polegającego na skutecznym i sprawnym funkcjonowaniu postępowań upadłościowych(66), a nawet na poprawie skuteczności i efektywności tych postępowań o transgranicznych skutkach(67). Uwzględniając bowiem transgraniczne skutki działalności przedsiębiorstw, a tym samym związanych z nimi postępowań upadłościowych, rozporządzenie podkreśla konieczność koordynacji działań, które mają zostać podjęte w stosunku do majątku niewypłacalnego dłużnika. W szczególności uznano za niezbędne, aby postanowienia dotyczące jurysdykcji, uznawania oraz prawa właściwego w tym zakresie zostały zawarte w akcie prawa unijnego, który jest wiążący dla państw członkowskich oraz bezpośrednio w nich stosowany. 81.      W tym względzie oczywiste jest, że gdyby organ państwa członkowskiego innego niż państwo wszczęcia postępowania mógł się powołać na przysługujący mu immunitet jurysdykcyjny, istniałoby ryzyko, że owa skuteczność będzie zagrożona. Taki sprzeciw wobec wykonywania jurysdykcji w ramach rozporządzenia 2015/848 skutkowałby bowiem brakiem zwrotu do masy upadłości płatności dokonanych na rzecz wierzyciela zagranicznego, w rozpatrywanym przypadku organu podatkowego innego państwa członkowskiego, i spowodowałoby szkodę w tej masie. 82.      Ponadto rozporządzenie 2015/848 przewiduje określone odstępstwa od zasad, które ustanawia. Odstępstwa te mają jednak charakter wyjątkowy(68). W szczególności wydaje się, że to rozporządzenie rozpatrywane jako całość odzwierciedla wyraźną wolę prawodawcy Unii uniknięcia wszelkich przeszkód we współpracy wymiarów sprawiedliwości państw członkowskich w ramach postępowań upadłościowych i pozwala zakładać brak wpływu acta iure imperii na wykonywanie jurysdykcji w rozumieniu rozporządzenia 2015/848. 83.      Ponadto wydaje się, że ten wniosek dotyczący braku wpływu acta iure imperii na owo wykonywanie jurysdykcji może znaleźć potwierdzenie w świetle innych aktów prawnych w zakresie jurysdykcji, uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych, w których prawodawca Unii zadbał o wyraźne wyłączenie z ich zakresu stosowania powództw wytoczonych przeciwko państwu w celu dochodzenia jego odpowiedzialności za działania lub zaniechania w wykonywaniu władzy publicznej(69). Uważam zatem, że brak takiego wyraźnego wyłączenia w ramach rozporządzenia 2015/848 świadczy o woli pominięcia wszelkich skutków związanych z działaniami w ramach władzy publicznej w zakresie zasad określonych we wspomnianym rozporządzeniu. 84.      Ogólniej rzecz ujmując, jeżeli chodzi o pewność i przewidywalność prawa Unii, zastanawiam się nad logiką leżącą u podstaw rozporządzenia 2015/848 jako aktu prawa wtórnego mającego na celu realizację celów określonych w art. 81 TFUE. W szczególności, co pozostałoby z zasad regulujących konflikty jurysdykcyjne w zakresie jurysdykcji międzynarodowej w postępowaniach upadłościowych, gdyby państwom członkowskim zezwolono na odstępowanie od nich, pomimo że, po pierwsze, rozporządzenie to jest dla nich wiążące we wszystkich swoich aspektach, a po drugie, nie przewiduje ono żadnych odstępstw od swoich przepisów na podstawie publicznego i zagranicznego statusu wierzyciela, umożliwiającego powołanie się na immunitet jurysdykcyjny? 85.      W trzeciej i ostatniej kolejności należy przypomnieć, że Trybunał potwierdził wyłączny charakter jurysdykcji międzynarodowej do rozpoznawania powództw wytaczanych bezpośrednio na podstawie postępowania upadłościowego i ściśle z nim związanych, takich jak powództwa o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej(70). 86.      W tym względzie zastanawiam się nad kwestią poszanowania skutecznej ochrony sądowej. W szczególności, gdyby sąd odsyłający nie mógł wykonywać swojej jurysdykcji do rozpoznania powództwa o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej wniesionego przeciwko organowi podatkowemu innego państwa członkowskiego, istniałoby ryzyko pozbawienia syndyka masy upadłościowej prawa dostępu do sądu, który stanowi jeden z elementów prawa do skutecznej ochrony sądowej, wymieniony w art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Powództwo przed sądami polskimi byłoby bowiem niedopuszczalne ze względu na jurysdykcję wyłączną. Tymczasem wszczęcie wtórnego postępowania upadłościowego w państwie członkowskim innym niż państwo wszczęcia postępowania głównego, stanowi wyjątek uwarunkowany tym, że dłużnik ma swój oddział(71) w tym innym państwie członkowskim(72). 87.      Moim zdaniem możliwość powołania się na immunitet jurysdykcyjny nie może w żadnym wypadku zależeć od istnienia możliwości wszczęcia postępowania wtórnego lub jej braku. Ponadto, gdyby nawet w sprawie w postępowaniu głównym istniała możliwość wszczęcia takiego postępowania, jego wszczęcie wyłącznie po to, aby wytoczyć powództwo o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej byłoby sprzeczne z jego celem, który zasadniczo polega na przyczynianiu się do skutecznego zarządzania masą upadłościową dłużnika lub do efektywnej likwidacji całego majątku(73). W przypadku braku oddziału syndyk masy upadłościowej zostałby zatem całkowicie pozbawiony prawa do skutecznego środka prawnego. Tymczasem taki skutek nie może znaleźć uzasadnienia w charakterze działania w ramach władzy publicznej, na którym opierają się płatności, których zwrotu dochodzi ów syndyk. 88.      W tym względzie w postępowaniu przed Trybunałem niektóre rządy państw członkowskich uważają, że możliwość powołania się na immunitet jurysdykcyjny nie jest uzależniona od tego, czy możliwe jest wszczęcie postępowania wtórnego lub skorzystanie z innego środka prawnego przeciwko działaniom organu podatkowego państwa członkowskiego innego niż państwo wszczęcia postępowania. Pozostałe rządy podnoszą, że w rozpatrywanej sprawie nie doszło do pozbawienia prawa dostępu do sądu, ponieważ właściwy sąd został wyznaczony, lecz uznał on powództwo za niedopuszczalne. 89.      Te argumenty rządów państw członkowskich, przedstawione w szczególności na rozprawie, nie przekonują mnie. 90.      W sprawach, w których powoływano się na immunitet jurysdykcyjny Trybunał orzekł już bowiem, że sąd odsyłający powinien się upewnić, że jeśli uwzględni zarzut oparty na tym immunitecie, jednostki nie zostaną pozbawione prawa dostępu do sądu, który stanowi jeden z elementów prawa do skutecznej ochrony sądowej, wymieniony w art. 47 Karty praw podstawowych(74). Uznanie, że dostęp do sądu byłby zapewniony, chociaż powołanie się na immunitet jurysdykcyjny stałoby na przeszkodzie wykonywaniu jurysdykcji międzynarodowej, budzi moje wątpliwości, między innymi co do zakresu owego prawa do skutecznej ochrony sądowej, a w szczególności co do tego, czy nie zostałoby ono w ten sposób całkowicie unicestwione przez takie rozumowanie. Moim zdaniem, gdyby przyjąć stanowisko bronione przez rządy państw członkowskich, istniałoby ryzyko stworzenia rzeczywistej sytuacji braku prawa dostępu do sądu po stronie syndyka masy upadłościowej, przy czym nie dysponuje on żadną przewidywalną alternatywą umożliwiającą mu wniesienie powództwa o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej przeciwko polskiemu organowi podatkowemu. 91.      Wszystkie rozważania dotyczące rozporządzenia 2015/848 skłaniają mnie do stwierdzenia, że zawiera ono dorozumiane zrzeczenie się immunitetu jurysdykcyjnego. Ów wniosek dotyczący dorozumianego zrzeczenia się immunitetu jurysdykcyjnego w ramach aktu prawa wtórnego, jakim jest rozporządzenie 2015/848, jest również zgodny z prawem pierwotnym, świadczy tym samym o wyraźnej i jednoznacznej woli państw członkowskich uznania pierwszeństwa zasad regulujących konflikty jurysdykcyjne, które mogą zaistnieć ze względu na różne porządki prawne i ich własne przepisy jurysdykcyjne dotyczące immunitetu jurysdykcyjnego, w sprawach postępowań upadłościowych. b)      W przedmiocie względów wynikających z prawa pierwotnego Unii 92.      Moim zdaniem istnienie dorozumianego zrzeczenia się immunitetu jurysdykcyjnego w ramach stosowania rozporządzenia 2015/848 jest nie tylko zgodne z prawem pierwotnym, wynikającym z woli państw członkowskich Unii, ale może również znaleźć potwierdzenie w jego przepisach. 93.      Na wstępie należy przypomnieć, że w ramach Unii mamy już do czynienia z kształtowaniem immunitetu jurysdykcyjnego. Wszystkie państwa członkowskie uznały bowiem obligatoryjną jurysdykcję Trybunału w określonych dziedzinach, w tym w sporach, w których owe państwa członkowskie mogą być przed nim pozywane(75). Uznaje się zatem, że w określonych przypadkach takie kształtowanie państwowego immunitetu jurysdykcyjnego jest możliwe w celu dostosowania się do specyfiki porządku prawnego Unii. 94.      W tym kontekście w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że dotyczący celów Unii art. 3 ust. 2 TUE przewiduje, iż zapewnia ona swoim obywatelom przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości. Utworzenie tej przestrzeni przewidziano w tytule V TFUE. W szczególności zgodnie z art. 81 ust. 1 TFUE, który stanowi podstawę prawną rozporządzenia 2015/848, „Unia rozwija współpracę sądową w sprawach cywilnych mających skutki transgraniczne, w oparciu o zasadę wzajemnego uznawania orzeczeń sądowych i pozasądowych. Współpraca ta może obejmować przyjmowanie środków w celu zbliżenia przepisów ustawowych i wykonawczych państw członkowskich”. Kwestia ta wchodzi w zakres stosowania kompetencji dzielonych między Unią a jej państwami członkowskimi, w związku z czym państwa członkowskie ograniczają swoje prawa suwerenne w rozumieniu opisanym w pkt 62–66 niniejszej opinii, w zakresie w jakim Unia wykonuje swoje kompetencje. 95.      Akceptując, z chwilą ratyfikacji traktatów, uczestnictwo w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, przestrzeganie prawa Unii w tej dziedzinie oraz przyznanie Unii kompetencji dzielonych, państwa członkowskie zaakceptowały zatem również, że akty prawa wtórnego przyjęte w celu rozwijania tej przestrzeni, w szczególności zgodnie z art. 81 ust. 2 TFUE, określają zasady regulujące konflikty jurysdykcyjne, które mogą zaistnieć ze względu na różne porządki prawne i ich własne przepisy jurysdykcyjne. 96.      Należy stąd wywieść, że owa akceptacja rozciąga się zatem, zgodnie z zasadami dotyczącymi konfliktów jurysdykcyjnych określonymi w aktach prawnych w tej dziedzinie, na akceptację rozstrzygania przez sądy innych państw członkowskich sporów wynikających w szczególności z postępowań upadłościowych, w tym sporów wynikających bezpośrednio z postępowania upadłościowego i ściśle z nim związanych. 97.      W tym kontekście należy zauważyć, po pierwsze, że zgodnie z załączonym do traktatów Unii protokołem nr 21, dotyczącym w szczególności Irlandii(76), państwo to posiada specjalny status w odniesieniu do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, w tym sensie, że środki przyjęte w ramach tej przestrzeni nie wiążą go w sposób automatyczny i zależą od jego dobrowolnego udziału(77). Po drugie, zgodnie z dotyczącym Królestwa Danii protokołem nr 22, państwo to nie uczestniczy w środkach przyjętych w ramach przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości(78). Na owe państwa członkowskie nie można zatem nałożyć żadnego obowiązku w tej dziedzinie. Nie dotyczy to państw członkowskich uczestniczących w tej przestrzeni bez zastrzeżeń. W związku z tym przyznanie, że przy stosowaniu rozporządzenia regulującego konflikty jurysdykcyjne w zakresie jurysdykcji międzynarodowej dotyczące postępowań upadłościowych można powoływać się na zasadę immunitetu jurysdykcyjnego wynikającą z międzynarodowego prawa zwyczajowego, może okazać się w sposób oczywisty niezgodne ze zobowiązaniami wszystkich państw, które przystąpiły do traktatów na takich samych warunkach i bez zastrzeżeń innych niż te wyrażone w protokołach dodatkowych(79). 98.      Ów wniosek dotyczący istnienia dorozumianego odstępstwa od immunitetu jurysdykcyjnego w sprawach dotyczących postępowań upadłościowych, który znajduje potwierdzenie w prawie pierwotnym, nasuwa się tym bardziej w świetle, w drugiej kolejności, zasady równości państw członkowskich Unii wobec traktatów, której poszanowanie Unia zapewnia(80). 99.      Zasada ta znajdowała swoje źródło, jeszcze przed wpisaniem jej do traktatów, w orzecznictwie Trybunału(81). Trybunał uznał bowiem, że przynależność do Unii (dawniej do Wspólnot) umożliwia jej członkom korzystanie z jej dobrodziejstw, ale jest dla nich również źródłem zobowiązań. W szczególności wyjaśniono, że nie można dopuścić, aby państwo członkowskie stosowało przepisy rozporządzenia w sposób niepełny lub wybiórczy, tak aby „udaremnić istnienie pewnych elementów prawodawstwa [Unii] […], które uznaje za sprzeczne z określonymi interesami krajowymi […], czerpiąc przy tym nieuzasadnioną korzyść ze szkodą dla swoich partnerów”(82). 100. W związku z tym w rozpoznawanej sprawie zezwolenie polskiemu organowi podatkowemu na powołanie się na przysługujący mu immunitet jurysdykcyjny, a tym samym udaremnienie wykonywania przez sąd odsyłający jego jurysdykcji międzynarodowej przez wzgląd na podstawę, na której opierają się płatności, których zwrotu domaga się syndyk masy upadłościowej, a mianowicie działanie w ramach władzy publicznej, w praktyce oznaczałoby nadanie pierwszeństwa interesom krajowym przed prawem Unii i zagroziłoby równości państw członkowskich w odniesieniu do zobowiązań wynikających z tego prawa. 101. W tym względzie udaremnienie wykonywania jurysdykcji międzynarodowej w rozumieniu rozporządzenia 2015/848 poprzez możliwość powołania się na immunitet jurysdykcyjny mogłoby zostać uznane za ukryte nadanie pierwszeństwa prawu krajowemu przed prawem Unii. Takie pierwszeństwo nie może jednak być uzasadnione w świetle zasad rządzących porządkiem prawnym Unii, jak to wyjaśniono w pkt 62 niniejszej opinii. 102. Prawdą jest, że zgodnie z art. 4 ust. 2 TUE Unia powinna w szczególności szanować podstawowe funkcje państwa. Nie ulega jednak wątpliwości, że nakładanie VAT wchodzi w zakres takich podstawowych funkcji, a nawet prerogatyw władzy publicznej. Chociaż państwa członkowskie pozostają zawsze gospodarzami swoich suwerennych funkcji, to jednak muszą je wykonywać z poszanowaniem prawa Unii(83). 103. Z tytułu przynależności do Unii państwa członkowskie zobowiązują się bowiem – jak stanowi art. 4 ust. 3 TUE – do lojalnej i solidarnej współpracy, nawet w dziedzinach należących do ich podstawowych funkcji. Zasada ta ma zastosowanie do wszystkich instytucji krajowych. Chociaż w orzecznictwie owa zasada jest często wykorzystywana w celu uzasadnienia obowiązków państw członkowskich i instytucji Unii w zakresie ich współpracy(84), główną ideą leżącą u podstaw tej zasady jest zapewnienie zakresu i skuteczności prawa Unii w drodze wzajemnego szacunku i wzajemnej pomocy w wypełnianiu zadań wynikających z traktatów. Z logicznego punktu widzenia zasada współpracy obejmuje nie tylko działania pozytywne (podejmowanie środków mających na celu zapewnienie skuteczności prawa Unii), ale także działania negatywne (powstrzymywanie się od przyjmowania środków, które byłyby sprzeczne z tą skutecznością, a nawet z celami Unii). Nie ulega jednak wątpliwości, że powołanie się na immunitet jurysdykcyjny stanowi działanie negatywne, które utrudnia wykonywanie przez sąd niemiecki jurysdykcji na podstawie przepisów Unii, a w konsekwencji zagraża skuteczności tych przepisów poprzez wykonywanie prerogatyw władzy publicznej(85). 104. Wreszcie należy zauważyć, że takie powołanie się może utrudniać funkcjonowanie rynku kapitałowego, który stanowi jedną z kluczowych polityki, którą Unia zamierza realizować celu wspierania swojego rozwoju gospodarczego, a tym samym również rozwoju swoich państw członkowskich. Istnieje bowiem ryzyko, że niepewność co do losu wierzytelności w przypadku transgranicznej upadłości, spowodowana możliwością powołania się na immunitet jurysdykcyjny, osłabi inwestycje, a w konsekwencji również ograniczy skuteczność jednolitego rynku jako całości. Gdyby zatem w sprawie w postępowaniu głównym uwzględniono immunitet jurysdykcyjny państwa członkowskiego, interesowi jednego państwa członkowskiego Unii przyznano by pierwszeństwo ze szkodą dla zbiorowych interesów wszystkich państw członkowskich, przy czym te ostatnie interesy są ponadto nierozerwalnie związane z samym pojęciem Unii. 105. Z powyższych względów uważam, że prawo pierwotne Unii, wynikające z woli jej państw członkowskich, pozwala kształtować zasadę immunitetu jurysdykcyjnego wynikającą z międzynarodowego prawa zwyczajowego w sposób okazjonalny i dorozumiany, tak, że należy stwierdzić istnienie dorozumianego zrzeczenia się immunitetu jurysdykcyjnego w ramach rozporządzenia 2015/ 848(86). 4.      Uwagi końcowe 106. Niemniej jednak załóżmy, że należy przyjąć stanowisko bronione przed Trybunałem przez rządy państw członkowskich, zgodnie z którym, zasadniczo, immunitet jurysdykcyjny, na który powołał się polski organ podatkowy w odniesieniu do powództwa o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej przed sądami niemieckimi w celu odzyskania płatności z tytułu VAT dokonanych na rzecz tego organu, stoi na przeszkodzie wykonywaniu przez sąd odsyłający jurysdykcji określonej w rozporządzeniu 2015/848, ponieważ rozporządzenie to nie przewiduje możliwości dorozumianego zrzeczenia się. 107. W tym względzie, pomijając okoliczność, że takie stanowisko nie jest uzasadnione w świetle wywodzonych z prawa pierwotnego względów związanych z celami i zasadami postępowania, określonymi przez same państwa członkowskie w ramach porządku prawnego Unii, to w przypadku jego przyjęcia prowadziłoby ono w rzeczywistości do paradoksalnego skutku. Suwerenność państwa członkowskiego innego niż państwo wszczęcia postępowania upadłościowego podlegałaby bowiem ochronie ze szkodą dla suwerenności tego ostatniego, ponieważ stosowanie jego materialnego prawa upadłościowego, zgodnie z normami kolizyjnymi przewidzianymi dla postępowań upadłościowych w rozporządzeniu 2015/848, udaremniłby immunitet jurysdykcyjny innego państwa członkowskiego. 108. Ponadto należy zauważyć, że poza wymiarem finansowym lub księgowym prawo upadłościowe ma również wymiar społeczny, bardziej ludzki i podstawowy, ponieważ ma ono na celu nie tylko przyczynianie się do prawidłowego funkcjonowania rynku, stabilności gospodarczej i zaufania do kredytu, lecz także zapewnienie ochrony interesów, które państwa członkowskie, w ramach wykonywania swojej suwerenności i poprzez przyjęcie przepisów materialnego prawa upadłościowego, uznają za istotne. Przepisy te odzwierciedlają zatem argumenty społeczne, w szczególności dotyczące pracowników, o charakterze podatkowym, dotyczące środowiska i inne. Wszystkie te wymiary znajdują w szczególności odzwierciedlenie w systemie kategorii dotyczących kolejności zaspokajania wierzycieli, który wynika z przepisów materialnego prawa upadłościowego państw członkowskich Unii. 109. Nie potrzeba jednak wielkiej wyobraźni by zrozumieć, że uznanie immunitetu jurysdykcyjnego w odniesieniu do powództwa o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej skutkowałoby wystosowaniem „wezwania do działania” na wzór polskiego organu podatkowego. Gdyby organ ten mógł odzyskać należność podatkową z naruszeniem kolejności zaspokajania wierzycieli przewidzianej w prawie niemieckim, bez ryzyka narażania się na kontrolę sądową na podstawie prawa państwa członkowskiego wszczęcia postępowania upadłościowego, to dlaczego organy podatkowe innych państw członkowskich nie miałyby działać w ten sposób we wszystkich innych transgranicznych postępowaniach upadłościowych? W konsekwencji państwa członkowskie mogą być bardzo zaskoczone stając w obliczu nie tylko całkowitej zmiany ustanowionego w rozporządzeniu 2015/848 systemu prowadzenia transgranicznych postępowań upadłościowych, ale także podważenia wszystkich przesłanek w zakresie pierwszeństwa, ustanowionych w ich krajowym prawie upadłościowym, ponieważ masa upadłości mogłaby ulec uszczupleniu w wyniku wykonywania uprawnień podatkowych innego państwa członkowskiego ze szkodą dla pozostałych wierzycieli i bez możliwości przeprowadzenia kontroli sądowej przez sądy państwa wszczęcia postępowania. 110. Moim zdaniem stanowisko bronione przed Trybunałem przez rządy państw członkowskich neutralizuje wszystkie wymiary prawa upadłościowego na korzyść immunitetu jurysdykcyjnego jako elementu ich suwerenności. Jednakże, niezależnie od tego, jak ważny byłby ten element, stwarza on problem w zakresie poszanowania suwerenności innego państwa członkowskiego, którego prawo materialne powinno – zgodnie z prawem – mieć zastosowanie i wobec którego obywatele tego państwa mogą mieć uzasadnione oczekiwania. 5.      Proponowana odpowiedź 111. Proponuję zatem odpowiedzieć na pytanie prejudycjalne zadane Trybunałowi w niniejszej sprawie w ten sposób, że art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2015/848 w związku z art. 2 pkt 12 i art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia należy interpretować jako pozwalający wywieść istnienie dorozumianego zrzeczenia się immunitetu jurysdykcyjnego w przypadku, gdy zgodnie ze wspomnianym rozporządzeniem ustalono jurysdykcję międzynarodową sądów państwa wszczęcia postępowania upadłościowego w sprawach wynikających bezpośrednio z tego postępowania i z nim ściśle powiązanych, wnoszonych przeciwko organom władzy publicznej państw członkowskich Unii. 112. Ponadto na wypadek gdyby Trybunał nie przychylił się do mojej propozycji odpowiedzi na pytanie prejudycjalne, uważam za istotne podkreślenie, że aby nie utrudniać syndykowi masy upadłościowej dostępu do wymiaru sprawiedliwości należałoby wówczas ponownie rozważyć wyłączny charakter jurysdykcji międzynarodowej przewidzianej w przepisach rozporządzenia 2015/848. V.      Wnioski 113. W świetle powyższych rozważań proponuję Trybunałowi, by na pytanie prejudycjalne przedstawione przez Bundesgerichtshof (federalny trybunał sprawiedliwości, Niemcy) udzielił następującej odpowiedzi: Artykuł 6 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/848 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie postępowania upadłościowego w związku z art. 2 pkt 12 i art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że: zawiera on dorozumiane zrzeczenie się immunitetu jurysdykcyjnego w przypadku, gdy zgodnie ze wspomnianym rozporządzeniem ustalono jurysdykcję międzynarodową sądów państwa członkowskiego, na którego terytorium wszczęto postępowanie upadłościowe, w sprawach wynikających bezpośrednio z tego postępowania i z nim ściśle powiązanych, wnoszonych przeciwko organom władzy publicznej państw członkowskich Unii Europejskiej. 1      Język oryginału: francuski. 2      Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie postępowania upadłościowego (Dz.U. 2015, L 141, s. 19). 3      Rada Europy, Seria traktatów europejskich, nr 74. Konwencja ta została opracowana w ramach Rady Europy i przedstawiona państwom do podpisu w Bazylei (Szwajcaria) w dniu 16 maja 1972 r. Konwencja ta nie została ratyfikowana przez Rzeczpospolitą Polską. 4      Konwencja ta, przyjęta w dniu 2 grudnia 2004 r. przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych i przedstawiona państwom do podpisu w dniu 17 stycznia 2005 r., do tej pory nie weszła w życie. 5      Postanowienia tej konwencji są czasami uznawane za wyraz zasad międzynarodowego prawa zwyczajowego [zob. J. Crawford, Brownlie’s Principles of Public International Law, Oxford University Press, Oxford, 2019 (wyd. 9), s. 473 i przytoczone tam orzecznictwo]. 6      Dla pełności wywodu należy przypomnieć, że dla postępowania upadłościowego rozpatrywanego w sprawie w postępowaniu głównym właściwe jest prawo państwa członkowskiego wszczęcia postępowania (art. 7 ust. 1 w związku z motywem 66 rozporządzenia 2015/848), tj. prawo niemieckie. Zdaniem sądu odsyłającego § 129 ust. 1 oraz § 130 ust. 1 zdanie pierwsze pkt 2 niemieckiej ustawy o postępowaniu upadłościowym przewidują, że czynność prawna dokonana przed wszczęciem postępowania upadłościowego ze szkodą dla wierzycieli w postępowaniu upadłościowym, na podstawie której przyznano zaspokojenie jednemu z wierzycieli w postępowaniu upadłościowym, podlega zaskarżeniu, jeżeli dokonano jej po wystąpieniu z wnioskiem o wszczęcie postępowania upadłościowego, a ów wierzyciel w chwili dokonywania czynności wiedział o tym wniosku. Bezsporne jest, że polski organ podatkowy został poinformowany o wspomnianym wniosku oraz że płatności na rzecz tego samego organu dokonano w okresie między złożeniem wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego a wszczęciem tego postępowania. 7      Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. 2012, L 351, s. 1.). 8      Konwencja z dnia 27 września 1968 r. o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. 1972, L 299, s. 32), zmieniona kolejnymi konwencjami w sprawie przystąpienia nowych państw członkowskich do tej konwencji (zwana dalej „konwencją brukselską”). 9      Rozporządzenie Rady z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. 2001, L 12, s. 1). 10      Rozporządzenie Rady z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego (Dz.U. 2000, L 160, s. 1). 11      Sporządzone przez M. Virgósa i E. Schmita sprawozdanie objaśniające z dnia 8 lipca 1996 r. do konwencji w sprawie postępowania upadłościowego z dnia 3 maja 1996 r., dokument Rady Unii Europejskiej 6500/96, DRS 8 (CFC) (zwane dalej „sprawozdaniem Virgósa-Schmita”). 12      Rozporządzenie nr 1346/2000, zastąpione i uchylone rozporządzeniem 2015/848, było następcą europejskiej konwencji w sprawie postępowania upadłościowego (dokument Rady CONV/INSOL/X1), która sama była zwieńczeniem ponad 25 lat debat i negocjacji. Konwencja nie weszła w życie, ponieważ Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej nie podpisało jej przed upływem uzgodnionego terminu wyznaczonego na dzień 23 maja 1996 r. Jednakże brzmienie pierwszego z tych rozporządzeń, w istocie przejęte przez drugie z nich, jest w zasadniczym zakresie identyczne z brzmieniem owej konwencji. W tych okolicznościach sprawozdanie Virgósa-Schmita może dostarczyć użytecznych wskazówek w przedmiocie wykładni tego ostatniego rozporządzenia. 13      Tytułem uzupełnienia należy dodać, że z orzecznictwa wynika, iż w odróżnieniu od zakresu stosowania rozporządzenia nr 1215/2012, zakres stosowania rozporządzenia 2015/848 nie powinien być interpretowany szeroko (wyrok z dnia 6 lutego 2019 r., NK, C535/17, EU:C:2019:96, pkt 24–26). 14      Wyroki: z dnia 4 września 2014 r., Nickel & Goeldner Spedition (C157/13, EU:C:2014:2145, pkt 21 i przytoczone tam orzecznictwo); z dnia 11 czerwca 2015 r., Comité d’entreprise de Nortel Networks i in. (C649/13, EU:C:2015:384, pkt 26 i przytoczone tam orzecznictwo). W tym względzie przypomnę, że wnioski wynikające z tego orzecznictwa należy rozpatrywać w odpowiadającym im kontekście. Pomimo ewentualnego zaistnienia trudności praktycznych, które mogą wszakże pojawić się w danej sytuacji, zwłaszcza w przypadku postępowań hybrydowych lub wstępnych do postępowań upadłościowych (zob. The Implementation of the New Insolvency Regulation, Recommendations and Guidelines JUST/2013/JCIV/AG/4679, Max Planck Institute, s. 36–40 i 63–65), takie podejście do wykładni rozporządzeń 2015/848 i nr 1215/2012 znajdzie zatem zastosowanie tylko wówczas, gdy mamy do czynienia z sytuacją wyraźnie wyłączoną z zakresu ostatniego z tych rozporządzeń i wyraźnie objętą zakresem pierwszego z nich. 15      Artykuł 1 rozporządzenia nr 1215/2012 określa zakres stosowania tego rozporządzenia w sposób autonomiczny. 16      Motyw 7 rozporządzenia 2015/848. 17      Zobacz podobnie wyrok z dnia 9 listopada 2017 r., Tünkers France i Tünkers Maschinenbau (C641/16, EU:C:2017:847, pkt 22, 28 i przytoczone tam orzecznictwo). To w zależności od źródła będącego podstawą powództwa należy bowiem identyfikować dziedzinę, do której należy owo powództwo (zob. podobnie wyrok z dnia 4 grudnia 2014 r., H, C295/13, EU:C:2014:2410, pkt 21 i przytoczone tam orzecznictwo). 18      Dodatkowo należy zauważyć, że niewątpliwie owe okoliczności – jako elementy charakteryzujące stosunek prawny łączący strony sporu lub przedmiot tego sporu – mogą być istotne dla ustalenia, czy dana sprawa jest objęta zakresem stosowania rozporządzenia nr 1215/2012 (zob. podobnie wyrok z dnia 7 maja 2020 r., Rina, C‑641/18, zwany dalej „wyrokiem Rina”, EU:C:2020:349, pkt 32). Jednakże, w świetle brzmienia art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2015/848 oraz, jak zobaczymy poniżej, w świetle kontekstu i celów tego ostatniego, takie elementy nie mają znaczenia dla ustalenia zakresu stosowania rozporządzenia 2015/848. 19      W każdym razie wprowadzenie takiego kryterium nieuchronnie doprowadziłoby do komplikacji w stosowaniu zasady jurysdykcji określonej w art. 6 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2015/848, a nawet pozbawiłoby tę zasadę skuteczności (effet utile). 20      Motyw 1 rozporządzenia 2015/848. 21      Motywy 41 i 48 rozporządzenia 2015/848. 22      Motyw 63 rozporządzenia 2015/848. 23      Wyrok z dnia 16 stycznia 2014 r., Schmid (C328/12, EU:C:2014:6, pkt 33). 24      W tym względzie uściślam, że wnioski wynikające z mojej analizy dotyczą wyłącznie międzynarodowego prawa zwyczajowego. 25      Jean Félix Delile „Les effets de la coutume internationale dans l’ordre juridique de l’Union européenne”, Cahiers de droit européen, 2017, s. 159–192. 26      W doktrynie podkreśla się, że orzecznictwo Trybunału uległo zmianie w zakresie stanowiska dotyczącego włączania norm prawa międzynarodowego do porządku prawnego Unii, które to stanowisko różni się w ramach trzech „okresów”. Pierwszy z nich był przychylny prawu międzynarodowemu zasadniczo w tym sensie, że Wspólnotę Europejską wiązały wszystkie przepisy ogólnego prawa międzynarodowego, od których jej państwa członkowskie nie wprowadziły odstępstw, wobec czego w przypadku zaistnienia luki w prawie wspólnotowym na Trybunale w sposób dorozumiany spoczywał obowiązek stosowania zasad międzynarodowego prawa zwyczajowego. Drugi okres różnił się od pierwszego istnieniem niechęci do stosowania przepisów prawa międzynarodowego prowadzącej do podkreślania autonomii prawa wspólnotowego i jego wyraźnego oddzielenia od prawa międzynarodowego, niewątpliwie z uwagi na brak w tamtym czasie wyraźnego postanowienia w traktatach założycielskich, które mogłoby nałożyć obowiązek przestrzegania prawa międzynarodowego, ale także na brak woli zachęcania sądów krajowych do kierowania do Trybunału pytań prejudycjalnych, przy jednoczesnym przyznaniu pierwszeństwa podejściu, zgodnie z którym źródeł prawa wspólnotowego szuka się raczej w prawie krajowym niż w prawie międzynarodowym. Wreszcie, trzeci okres, który rozpoczął się w latach 90. XX w., charakteryzuje się otwarciem prawa Unii na prawo międzynarodowe, czego kodyfikację stanowi obecnie art. 3 ust. 5 TUE (J. Malenovský „Le juge et la coutume internationale: perspective de l’Union européenne et de la Cour de justice”, The Law and Practice of International Courts and Tribunals, vol. 12, 2013, s. 218). 27      Wyrok z dnia 21 grudnia 2011 r., Air Transport Association of America i in. (C366/10, EU:C:2011:864, pkt 101 i przytoczone tam orzecznictwo). 28      Zobacz na przykład: L. Dubouis „La nature de l’Union européenne” w: G. Cohen-Jonathan, J. Dutheil de la Rochère (dir.), Constitution européenne, démocratie et droits de l’homme, Bruylant, 2003, s. 84. 29      Dawniej Wspólnot. 30Opinia 1/91 (Porozumienie EOG – I) z dnia 14 grudnia 1991 r. (EU:C:1991:490, pkt 35). 31      Wyrok z dnia 10 grudnia 2018 r., Wightman i in. (C621/18, EU:C:2018:999, pkt 45 i przytoczone tam orzecznictwo). 32      Stanowisko rzeczniczki generalnej J. Kokott dotyczące opinii 2/13 [(Przystąpienie Unii do EKPC), EU:C:2014:2475, pkt 159]. 33      Opinia rzecznika generalnego M. Szpunara w sprawie Rina (C641/18, EU:C:2020:3, pkt 141). 34      J. Salmon (éd.), Dictionnaire de droit international public, Bruylant, Bruxelles, 2001, s. 283, 284. 35      A. Soussan, „Droit international non conventionnel et ordre juridique de l’Union européenne”, Union européenne et droit international, en l’honneur de P. Daillier, Éditions Pedone, Paris, 2012. 36      E. Leray i A. Potteau, L'intégration du droit international coutumier dans l'ordre juridique communautaire, La Semaine Juridique, Édition Générale n° 5, 3 février 1999, II 10022, s. 5. 37      Zobacz w szczególności wyroki: z dnia 19 lipca 2012 r., Mahamdia (C‑154/11, EU:C:2012:491, pkt 55); wyrok Rina (pkt 56 i przytoczone tam orzecznictwo); z dnia 3 września 2020 r., Supreme Site Services i in. (C‑186/19, EU:C:2020:638, pkt 59 i przytoczone tam orzecznictwo). 38      Zobacz wyrok z dnia 15 lutego 2007 r., Lechouritou i in. (C292/05, EU:C:2007:102, pkt 41). Podobnie, w wyroku Rina, to nie na podstawie powództwa o odszkodowanie wytoczonego przed sądem krajowym, lecz na podstawie czynności z zakresu klasyfikacji i certyfikacji, przeprowadzonych przez spółki, których sprawa dotyczyła, Trybunał uznał, z zastrzeżeniem ustaleń, których dokonanie należało do sądu odsyłającego, że owe czynności nie były podejmowane w ramach wykonywania prerogatyw władzy publicznej (pkt 49 tego wyroku). 39      W tym względzie należy zauważyć, że charakter czynności, których dotyczy powództwo o stwierdzanie bezskuteczności czynności prawnej, nie zmienia się ze względu na status osoby fizycznej lub prawnej, która spełnia swoje zobowiązanie, ani na okoliczność, że wierzytelności podatkowe nie są odzyskiwane przez sam organ podatkowy. Zapłata zobowiązania podatkowego oznacza bowiem również akceptację tej zapłaty przez ów organ. Ponadto brak zapłaty może pociągać za sobą konsekwencje przewidziane w przepisach podatkowych niemających związku ze stosunkami z zakresu prawa prywatnego, wobec czego zapłata podatków jest nierozerwalnie związana z wykonywaniem władzy publicznej. 40      Należy przypomnieć, że rozróżnienie między acta iure gestionis a iure imperii opiera się na kwestii, czy państwo działa jako osoba prywatna – w tym sensie, że realizacja danego działania nie wiąże się z wykonywaniem władzy publicznej, czyli innymi słowy, czy owo działanie jest tego rodzaju, że mogłaby się go podjąć każda jednostka – czy też działanie to wchodzi w zakres wykonywania władzy publicznej. 41      Jak bowiem wynika z orzecznictwa przytoczonego w pkt 47 niniejszej opinii, kryterium decydującym dla stwierdzenia zastosowania immunitetu jurysdykcyjnego, jest charakter działania, w odniesieniu do którego wytoczono powództwo. Moim zdaniem nie istnieje żaden obiektywny powód pozwalający na ustanowienie, w ramach postępowań upadłościowych, do celów kwalifikacji danego działania, nowego kryterium związanego z charakterem dochodzonego roszczenia lub powództwa wytoczonego w odniesieniu do takiego działania. 42      Artykuł 1 TUE. 43      Zobacz podobnie wyrok z dnia 5 lutego 1963 r., van Gend & Loos (26/62, EU:C:1963:1) i opinia 2/13 (Przystąpienie Unii do EKPC) z dnia 18 grudnia 2014 r. (EU:C:2014:2454, pkt 157). 44      J.-D. Mouton „Vers la reconnaissance de droits fondamentaux aux États dans le système communautaire?” w: Les dynamiques du droit européen en début de siècle. Mélanges en l’honneur de J.-C. Gautron, Paris, Pedone, 2004, s. 473. 45      Artykuł 48 TUE. 46      Artykuł 50 TUE. 47      Artykuł 4 ust. 2 TUE. Wyróżnienie własne. Jak jednak wiadomo, rozróżnienie między tymi rozmaitymi dziedzinami polityki Unii i państw członkowskich w praktyce nie zawsze jest tak wyraźne. 48      Chodzi tu o wyłączną kompetencję państwa w odniesieniu do jego terytorium i jego ludności, wyrażającą się w niezależności państwa, zasadzie nieingerencji oraz przysługującej mu swobodzie w zakresie organizacji wewnętrznej. 49      A mianowicie, że wszystkie państwa jako podmioty prawa międzynarodowego są równe i żadne z nich nie podlega władzy innego. 50      H. Gaudin „L’identité de l’Union européenne au prisme de la souveraineté de ses États membres”, Revue générale du droit, Chronique de droit de l’Union, 2021. 51      W tym sensie, że Rada czuwa nad interesami państw członkowskich, Komisja czuwa nad interesami Unii, a Parlament nad interesami obywateli. 52      Jiri Malenovsky, A la recherche d’une solution intersystémique aux rapports du droit international et du droit de l’union européenne, w: Annuaire français de droit international, volume 65, 2019, s. 201–234. 53      O. Blin, „La personnalité juridique de l'Union européenne après Lisbonne: véritable acquisition ou simple reconnaissance?” w: X. Bioy (éd.), La personnalité juridique. Traditions et évolutions, séries „Les Travaux de l’IFR Mutation des normes juridiques”, n° 14, Presses de l’Université Toulouse 1 Capitole, LGDJ – Lextenso Editions. Toulouse, 2013, s. 131–142. 54      H. Gaudin, op.cit. 55      Należy podkreślić, że chodzi o cele określone przez same państwa członkowskie. 56      Zobacz pkt 43 niniejszej opinii. 57      Artykuł 3 ust. 1 rozporządzenia 2015/848. 58      Artykuł 6 ust. 1 rozporządzenia 2015/848. 59      Artykuł 7 ust. 1 rozporządzenia 2015/848. 60      Artykuł 7 ust. 2 lit. g) rozporządzenia 2015/848. 61      Artykuł 45 ust. 1 rozporządzenia 2015/848. 62      Artykuł 2 pkt 12 rozporządzenia 2015/848. 63      Motyw 63 rozporządzenia 2015/848. 64      Rozumie się samo przez się, że na immunitet jurysdykcyjny można się powoływać wyłącznie przed sądami innego państwa. 65      W tym względzie należy zauważyć, że jedynym państwem członkowskim, które co do zasady nie jest związane stosowaniem tego rozporządzenia, jak to wynika z motywu 88 rozporządzenia 2015/848, jest Królestwo Danii. 66      Motyw 3 rozporządzenia 2015/848. 67      Motyw 8 rozporządzenia 2015/848. 68      Wśród owych odstępstw należy wymienić te, które wynikają z art. 20 w związku z art. 33 rozporządzenia 2015/848 dotyczących skutków wykonywania jurysdykcji międzynarodowej na podstawie tego rozporządzenia. Tymczasem w rozpatrywanym przypadku, chociaż powołanie się na immunitet jurysdykcyjny stanowi przeszkodę w wykonywaniu jurysdykcji ważnie ustalonej na podstawie przepisów ustanowionych w rzeczonym rozporządzeniu, nie stanowi to odstępstwa przewidzianego w tym rozporządzeniu. 69      Artykuł 1 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012 i art. 2 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 655/2014 z dnia 15 maja 2014 r. ustanawiające procedurę europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym w celu ułatwienia transgranicznego dochodzenia wierzytelności w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. 2014, L 189, s. 59). Niewątpliwie kwestię zakresu stosowania aktu prawnego Unii należy odróżnić od kwestii wykonywania jurysdykcji wywiedzionej z takiego aktu. W rozpoznawanej sprawie przykład ten dotyczy zatem wyłącznie braku wpływu acta iure imperii na wykonywanie jurysdykcji międzynarodowej na podstawie rozporządzenia 2015/848. 70      Wyrok z dnia 14 listopada 2018 r., Wiemer & Trachte (C‑296/17, EU:C:2018:902, pkt 36). Prawdą jest, że w tym wyroku chodziło o wykładnię zakresu jurysdykcji międzynarodowej w ramach postępowań upadłościowych, regulowanej w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 1346/2000, zastąpionego, przy zachowaniu prawie identycznego brzmienia, rozporządzeniem 2015/848. Chociaż art. 6 ust. 1 tego ostatniego rozporządzenia wprowadza dodatkowy przepis, to uważam, że owo orzecznictwo dotyczące zakresu jurysdykcji międzynarodowej w ramach poprzedniego rozporządzenia można zastosować z uwagi na okoliczność, że te powództwa podlegają, w rozumieniu rozporządzenia 2015/848, tej samej jurysdykcji międzynarodowej, co same postępowania upadłościowe. 71      Artykuł 3 ust. 2 rozporządzenia 2015/848. 72      Dla pełności wywodu należy podkreślić, że syndyk masy upadłościowej w sprawie w postępowaniu głównym zapytany o tę kwestię na rozprawie wyjaśnił, że nie stwierdzono istnienia takiego oddziału. 73      Motyw 48 rozporządzenia 2015/848. 74      Wyrok Rina, pkt 55. Dla pełności wywodu należy uściślić, po pierwsze, że wyrok ETPC z dnia 27 listopada 2025 r. w sprawie Renouard przeciwko Francji (CE:ECHR:2025:1127JUD004691121, §§ 53, 54), na który powołał się rząd francuski na rozprawie, również nie pozwala na wywiedzenie przeciwnego wniosku. Z tego wyroku wynika zasadniczo, że uwzględnienie zarzutu immunitetu jurysdykcyjnego przed sądami francuskimi nie zostało uznane za nieproporcjonalne ograniczenie przysługującego skarżącemu prawa dostępu do sądu, ponieważ ów skarżący miał do dyspozycji środki odwoławcze przed sądami Zjednoczonych Emiratów Arabskich. W przeciwieństwie do niniejszej sprawy, chociaż immunitet jurysdykcyjny stanowił przeszkodę w wykonywaniu jurysdykcji, żaden inny środek odwoławczy nie był możliwy. Prawdą jest, w sprawie dotyczącej niezależności powołania się na immunitet jurysdykcyjny w odniesieniu do istnienia innych środków odwoławczych umożliwiających uzyskanie odszkodowania, Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że kwestia, czy państwo może korzystać z immunitetu przed sądami innego państwa jest całkowicie odrębna od kwestii, czy państwo to ponosi odpowiedzialność międzynarodową i czy spoczywa na nim obowiązek naprawienia szkody. Należy jednak podkreślić, że ta ostatnia sprawa wpisuje się w bardzo szczególny kontekst dotyczący odszkodowań dla ofiar zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości, związany również ze szczególnymi okolicznościami negocjacji prowadzonych w tej sprawie między zainteresowanymi państwami [wyrok MTS w sprawie Immunitety jurysdykcyjne państwa (Niemcy/Włochy, w której Grecja była interwenientem), C.I.J. Recueil 2012, s. 99– 102]. 75      Zobacz art. 258–260 TFUE. 76      Chociaż protokół ten pierwotnie wiązał Zjednoczone Królestwo i Irlandię, to nie jest tak już od czasu brexitu. Obecnie protokół ten ma zatem zastosowanie wyłącznie do Irlandii. 77      Zgodnie z motywem 87 rozporządzenia 2015/848 Irlandia wyraziła jednak chęć uczestniczenia w przyjęciu i stosowaniu tego rozporządzenia. 78      Zgodnie z motywem 88 rozporządzenia 2015/848 Królestwo Danii nie uczestniczy w przyjęciu tego rozporządzenia i nie jest nim związane ani go nie stosuje. 79      Zobacz podobnie postanowienie z dnia 22 czerwca 1965 r., Acciaierie San Michele/Wysoka Władza (9/65, EU:C:1965:63). 80      Artykuł 4 ust. 2 TUE. 81      Wyrok z dnia 7 lutego 1973 r., Komisja/Włochy (39/72, EU:C:1973:13). 82      Zobacz w szczególności pkt 20, 24 i 25 wyroku z dnia 7 lutego 1973 r., Komisja/Włochy (39/72, EU:C:1973:13). Trybunał ostatecznie stwierdził, że odnośne państwo członkowskie uchybiło ciążącym na nim zobowiązaniom wynikającym z jego przynależności do Unii. 83      Zobacz w szczególności analogicznie wyrok z dnia 13 kwietnia 2010 r., Bressol i in. (C73/08, EU:C:2010:181, pkt 28 i przytoczone tam orzecznictwo). 84      Zobacz na przykład wyrok z dnia 27 czerwca 2000 r., Komisja/Portugalia (C404/97, EU:C:2000:345, pkt 40) i postanowienie z dnia 6 grudnia 1990 r., Zwartveld i in. (C2/88-IMM, EU:C:1990:440, pkt 17–21). Ponadto, to postanowienie jest interesujące z punktu widzenia wykładni przez analogię. W owym postanowieniu Trybunał uznał, że protokół w sprawie przywilejów i immunitetów przyznanych Wspólnotom Europejskim nie może w żadnym wypadku być interpretowany jako pozwalający instytucjom wspólnotowym na nieprzestrzeganie obowiązku lojalnej współpracy. Jeśli tak jest w przypadku Unii, to dlaczego państwa członkowskie mogłyby zatem korzystać z immunitetu jurysdykcyjnego w celu uniknięcia tego obowiązku, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie przy stosowaniu przepisów jurysdykcyjnych? 85      Taki wniosek wynika oczywiście z faktu, że istnieją przepisy szczególne prawa Unii dotyczące jurysdykcji międzynarodowej w sprawach postępowań upadłościowych. Prawdą jest, że w braku przepisów prawa Unii w tej kwestii należałoby odwołać się do prawa krajowego i zasad prawa międzynarodowego (zob. analogicznie wyrok z dnia 16 grudnia 1981 r., Foglia, 244/80, EU:C:1981:302, pkt 24). 86      Oczywiście wniosek ten odnosi się wyłącznie do państw członkowskich. Chociaż sądy państwa wszczęcia postępowania upadłościowego są również właściwe do rozpoznawania powództw skierowanych przeciwko obywatelom państw trzecich (zob. wyrok z dnia 16 stycznia 2014 r., Schmid, C328/12, EU:C:2014:6, pkt 33 i sentencja), to jednak państwa te nie uczestniczą w projekcie europejskim i nie można uznać, że zrzekły się immunitetu jurysdykcyjnego. Niewątpliwie stanowisko to narusza zasadę równego traktowania organów podatkowych państwa członkowskiego i państwa trzeciego. Jest to jednak skutek nieodłącznie związany z systemem stworzonym przez rozporządzenie. Ponadto, ponieważ państwa trzecie nie są związane przepisami jurysdykcyjnymi przewidzianymi w rozporządzeniu 2015/848, powództwo o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej można byłoby wytoczyć w tych państwach, co pozwoliłoby zapobiec przewidywanemu nierównemu traktowaniu.