C-411/02

Sprawa C-411/02 Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Austrii   Uchybienie zobowiązaniom Państwa Członkowskiego – Niewłaściwa transpozycja – Dyrektywa 98/10/WE – Telekomunikacja – Pojęcia „podstawowa forma rachunku szczegółowego” oraz „dodatkowy stopień specyfikacji” Streszczenie wyroku Zbliżanie ustawodawstw – Sektor telekomunikacji – Zasada otwartej sieci (ONP) w telefonii głosowej oraz usługi powszechne w telekomunikacji – Dyrektywa 98/10 – Obowiązek wprowadzenia przez Państwa Członkowskie rachunku szczegółowego – Przepisy przewidujące zestawienie opłat jedynie ze względu na ich rodzaj – Niedopuszczalność (dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 98/10, art. 14 ust. 2) Państwo Członkowskie, które wybiera wykaz opłat, zawierający zestawienie opłat telefonicznych jedynie ze względu na ich rodzaj, i który w konsekwencji nie jest wystarczająco szczegółowy dla zapewnienia efektywnej weryfikacji i kontroli dokonanej przez konsumenta, czego wymaga art. 14 ust. 2 dyrektywy 98/10 w sprawie zastosowania zasady otwartej sieci (ONP) w telefonii głosowej oraz w sprawie usług powszechnych w telekomunikacji w konkurencyjnym środowisku, uchybia zobowiązaniom, które na nim ciążą na mocy powyższego przepisu. W konsekwencji, chociaż dyrektywa ta nie ustala wyraźnie, które z informacji bezwzględnie musi zawierać podstawowa forma rachunku szczegółowego, to ustanawia ona jednak minimalny stopień specyfikacji informacji, który ustala się według tego, co jest konieczne, aby umożliwić abonentowi weryfikację i kontrolę opłat za korzystanie ze stacjonarnej sieci usług telefonii publicznej. 19 Rachunek, który wykazuje jedynie liczbę połączeń, szczegóły dotyczące taryf, z których skorzystano oraz odpowiadającą im łączną kwotę, nie umożliwia takiej weryfikacji i kontroli. (por. pkt 16, 19, 24 i sentencja) WYROK TRYBUNAŁU (druga izba) z dnia 14 września 2004 r. (*) Uchybienie zobowiązaniom Państwa Członkowskiego – Niewłaściwa transpozycja – Dyrektywa 98/10/WE – Telekomunikacja – Pojęcia „podstawowej formy rachunku szczegółowego” oraz „dodatkowego stopnia specyfikacji” W sprawie C-411/02 mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie artykułu 226 WE, uchybienia Państwa Członkowskiego, wniesioną w dniu 18 listopada 2002 r., Komisja Wspólnot Europejskich, reprezentowana przez C. Schmidt oraz M. Shottera, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu, strona skarżąca, przeciwko Republice Austrii, reprezentowanej przez E. Riedla oraz T. Kramlera, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu, strona pozwana, TRYBUNAŁ (druga izba), w składzie: C. W. A. Timmermans, prezes izby, C. Gulmann (sprawozdawca), J.-P. Puissochet, J. N. Cunha Rodrigues i N. Colneric, sędziowie, rzecznik generalny: M. Poiares Maduro, sekretarz: L. Hewlett, główny administrator, uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 12 lutego 2004 r., rozważywszy uwagi przedstawione przez strony, po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 16 marca 2004 r., wydaje następujący Wyrok 1        Komisja Wspólnot Europejskich wniosła w skardze o stwierdzenie, że Republika Austrii uchybiła zobowiązaniom, które ciążą na niej na mocy art. 14 ust. 2 dyrektywy 98/10/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 lutego 1998 r. w sprawie stosowania zasady otwartej sieci (ONP) w telefonii głosowej oraz w sprawie usług powszechnych w telekomunikacji w konkurencyjnym środowisku (Dz.U. L 101, str. 24, zwanej dalej „dyrektywą”) w ten sposób, że wprowadziła sposób fakturowania zawierający zestawienie opłat jedynie ze względu na ich rodzaj, który nie jest wystarczająco szczegółowy dla zapewnienia konsumentowi możliwości efektywnej kontroli.  Ramy prawne  Uregulowania wspólnotowe 2        Zgodnie z art. 1 ust. 1 zdanie drugie dyrektywy ma ona na celu zapewnienie dostępu do dobrej jakości stacjonarnych usług telefonii publicznej w obrębie Wspólnoty oraz zdefiniowanie zestawu usług, do których wszyscy użytkownicy, włącznie z konsumentami, powinni mieć, w świetle specyficznych warunków krajowych, dostęp w ramach powszechnych usług, za przystępną cenę. 3        W tym celu art. 14 dyrektywy zawarty w tytule „Rachunek szczegółowy, wybieranie tonowe i selektywne kodowanie połączeń telefonicznych” przewiduje, że: „1. W celu zagwarantowania, że użytkownicy stacjonarnych sieci telefonii publicznej będą mieli jak najwcześniej dostęp do usług dodatkowych, takich jak: –        […] –        rachunek szczegółowy i selektywne kodowanie połączeń telefonicznych dostępnych na żądanie, Państwa Członkowskie mogą wyznaczyć operatora lub operatorów, którzy do dnia 31 grudnia 1998 r. umożliwią korzystanie z usług dodatkowych jak największej liczbie użytkowników i dopilnują, aby do dnia 31 grudnia 2001 r. usługi dodatkowe były powszechnie dostępne. […] 2.       Na podstawie wymogów ustawodawstwa dotyczącego ochrony danych osobowych i prywatności, ujętego w dyrektywie 95/46/WE i w dyrektywie 97/66/WE, rachunki będą wystarczająco uszczegółowione, w celu umożliwienia weryfikacji i kontroli opłat za korzystanie ze stacjonarnej sieci i/lub stacjonarnych usług telefonii publicznej. Podstawowy stopień specyfikacji rachunku szczegółowego będzie dostępny dla użytkowników bez dodatkowej opłaty. W razie potrzeby dodatkowy stopień specyfikacji może być udostępniony abonentom za umiarkowaną opłatą lub nieodpłatnie. Krajowe władze regulacyjne mogą określić podstawowy stopień specyfikacji rachunków szczegółowych. Bezpłatne połączenia telefoniczne abonentów, w tym połączenia z numerami telefonów zaufania, nie będą zamieszczane na rachunkach szczegółowych” [tłumaczenie nieoficjalne].  Uregulowania krajowe 4        Transpozycji dyrektywy służy Telekommunikationsgesetz (federalna ustawa o telekomunikacji, BGBl. I, nr 10/1997, zwana dalej „TKG”), jak również cztery rozporządzenia. W szczególności § 94 ust. 1 TKG, który powinien dokonywać transpozycji art. 14 ust. 2 dyrektywy, przewiduje: „1.      Rachunki abonentów przedstawiane są w formie wykazu opłat, który zawiera zestawienie opłat ze względu na ich rodzaj. Na wniosek abonenta opłaty należy przedstawić jako rachunek szczegółowy lub w innym, oferowanym w ogólnych warunkach umów, stopniu specyfikacji. Za wykaz opłat wskazujący dodatkowy stopień specyfikacji w porównaniu z podstawowym wykazem w ogólnych warunkach umów może zostać przewidziana opłata. Opłata ta zależy od kosztów powstałych w związku z dodatkową specyfikacją. […]”.  Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi 5        Pismem z dnia 23 września 1998 r. Republika Austrii przekazała Komisji tytułem transpozycji dyrektywy do prawa austriackiego tekst TKG wraz z przepisami wykonawczymi. 6        Pismem z dnia 20 kwietnia 2001 r. Komisja przedstawiła zastrzeżenia odnośnie do właściwej transpozycji art. 14 ust. 2 dyrektywy przez Republikę Austrii oraz wezwała ją zgodnie z artykułem 226 WE do przedstawienia uwag w terminie dwóch miesięcy. 7        Pismem z dnia 20 czerwca 2001 r. władze austriackie poinformowały Komisję, że ich zdaniem § 94 TKG odpowiada wymogom art. 14 ust. 2 dyrektywy. Rachunek standardowy przewidziany w § 94 TKG jest wystarczająco uszczegółowiony dla umożliwienia użytkownikowi weryfikacji i kontroli własnych opłat telefonicznych w rozumieniu dyrektywy. 8        Stwierdzając, że austriacki podstawowy stopień specyfikacji rachunku szczegółowego nie umożliwia konsumentowi skutecznego kontrolowania własnych opłat telefonicznych, Komisja wydała dnia 20 grudnia 2001 r. uzasadnioną opinię, w której podtrzymała zarzut i wezwała Republikę Austrii do wydania przepisów koniecznych dla zastosowania się do wymogów dyrektywy w okresie dwóch miesięcy od doręczenia opinii. 9        Ponieważ rząd austriacki potwierdził pismem z dnia 27 lutego 2002 r. stanowisko, zgodnie z którym krajowe przepisy właściwie dokonują transpozycji art. 14 ust. 2 dyrektywy, Komisja postanowiła wnieść niniejszą skargę.  W przedmiocie skargi 10      Komisja zarzuca Republice Austrii nieuwzględnienie postanowień art. 14 ust. 2 dyrektywy, zgodnie z którym rachunki muszą być wystarczająco uszczegółowione w celu umożliwienia weryfikacji i kontroli opłat za korzystanie z sieci telefonii publicznej. 11      Jej zdaniem austriackie przepisy nie spełniają tego wymogu. Paragraf 94 ust. 1 TKG przewiduje bowiem dla dostawcy usług telekomunikacyjnych jedynie obowiązek wystawienia rachunku z „zestawieniem opłat ze względu na ich rodzaj­”, dopuszcza w związku z tym działanie operatora polegające na tym, że kwoty na rachunku ujęte są według rodzajów połączeń, bez wykazywania poszczególnych rozmów. 12      Na podstawie takiego rachunku abonent może jedynie stwierdzić, że w okresie objętym takim rachunkiem opiewającym na określoną kwotę została wykonana określona liczba rozmów w różnych strefach taryfowych. Taki rachunek nie pozwala zatem na sprawdzenie daty konkretnej rozmowy telefonicznej ani numeru, z którym dokonano połączenia, wobec czego nie pozwala abonentowi na weryfikację i kontrolę jego opłat. 13      Rząd austriacki sprzeciwia się takiej wykładni dyrektywy i jej ocenie dokonanej przez Komisję. Uważa on, że przepisy § 94 TKG, na mocy których do podstawowej formy rachunku szczegółowego należy włączyć zestawienie należnych opłat według grup taryfowych, odpowiadają wymogom art. 14 ust. 2 dyrektywy. 14      W rzeczywistości bowiem jego zdaniem zarówno ten przepis, jak i ogólny cel dyrektywy, nie wymagają podania w rachunku dat przeprowadzonych rozmów ani numerów, z którymi dokonano połączenia w celu umożliwienia abonentowi efektywnej weryfikacji i kontroli jego opłat. 15      Przewidziane w § 94 TKG zestawienie informacji pozwala na bezzwłoczne odkrycie nieprawidłowości lub błędów poprzez porównanie kwot widniejących na rachunku zaszeregowanych ze względu na kategorie rozmów z należnościami wynikającymi z wcześniejszych rachunków. Porównanie to umożliwia kontrolę wysokości rachunku, w szczególności poprzez sprawdzenie szczególnie drogich rodzajów połączeń i identyfikację połączeń szczególnie częstych lub szczególnie długich w porównaniu z wcześniejszymi. 16      Należy stwierdzić, że chociaż art. 14 ust. 2 dyrektywy nie ustala wyraźnie, które z informacji bezwzględnie musi zawierać podstawowa forma rachunku szczegółowego, dyrektywa ustanawia jednak minimalny stopień specyfikacji informacji, który ustala się według tego, co jest konieczne, aby umożliwić abonentowi weryfikację i kontrolę opłat za korzystanie ze stacjonarnej sieci usług telefonii publicznej. 17      Jak zauważyła Komisja, przewidziany w § 94 ust. 1 TKG wykaz, z którego abonent może się jedynie dowiedzieć, że przeprowadził w okresie objętym rachunkiem określoną liczbę rozmów w różnych strefach taryfowych za określoną kwotę łączną, nie daje abonentom możliwości weryfikacji i kontroli ich opłat na podstawie rachunku. 18      Nie wnikając w to, czy podstawowa forma rachunku szczegółowego musi zawierać wszystkie elementy, które są miarodajne dla określenia kosztów każdej pojedynczej rozmowy, należy stwierdzić, że na podstawie podstawowej formy austriackiego rachunku szczegółowego nie można zidentyfikować każdego pojedynczego połączenia w ramach różnych stref taryfowych i w konsekwencji nie podlega kontroli, czy rzeczywiście miało ono miejsce. 19      Rachunek, który wykazuje jedynie liczbę połączeń, szczegóły dotyczące taryf, z których skorzystano oraz odpowiadającą im łączną kwotę, nie umożliwia wymaganej w art. 14 ust. 2 dyrektywy weryfikacji i kontroli opłat za korzystanie ze stacjonarnej sieci telefonii publicznej. 20      Stwierdzenia tego nie obala ani argumentacja rządu austriackiego, że nie można ustalić wyższego stopnia specyfikacji podstawowej formy rachunku szczegółowego niż określony w § 94 TKG, ponieważ w przeciwnym wypadku wyraźnie przewidziana w art. 14 ust. 2 dyrektywy możliwość wystawiania rachunków o wyższym stopniu specyfikacji stałaby się zbędna i pozbawiona byłaby sensu, ani argumentacja, że rachunki zawierające wymagany przez Komisję stopień specyfikacji nieuchronnie zawierałyby informacje, które naruszają przepisy dotyczące ochrony prywatności i danych osobowych. 21      Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że fakt uwzględnienia w podstawowej formie rachunku szczegółowego wyższego stopnia specyfikacji niż przewidziany w § 94 ust. 1 TKG, tak aby sprostać wymogom art. 14 ust. 2 dyrektywy, nie prowadziłby do pozbawienia sensu wyraźnie przewidzianej w tym przepisie możliwości wystawienia rachunku o wyższym stopniu specyfikacji. 22      Można bowiem przewidzieć dalsze jeszcze stopnie specyfikacji, na podstawie których abonenci mogą, jak wykazał rzecznik generalny w przytoczonych w pkt 50 i 51 opinii przykładach, otrzymać na swoich rachunkach dodatkowe szczegóły, służące ułatwieniu kontroli ich wydatków lub dostarczające im dodatkowych informacji dotyczących korzystania z usług telefonii. Ponadto nie można wyłączyć, że również połączenia wolne od opłat, które zgodnie z art. 14 ust. 2 zdanie trzecie dyrektywy nie są uwzględniane w rachunku szczegółowym abonenta wykonującego połączenia, zostaną ujęte w ofercie dodatkowego stopnia specyfikacji. 23      Odnośnie do stwierdzenia, że rachunki o wymaganym przez Komisję stopniu specyfikacji nieuchronnie zawierałyby informacje, które naruszałyby przepisy dotyczące ochrony prywatności i danych osobowych, należy zwrócić uwagę, że rząd austriacki nie poparł tego twierdzenia wyczerpującą argumentacją, która umożliwiłaby Trybunałowi ocenę jego zasadność. 24      Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że Republika Austrii uchybiła zobowiązaniom, które ciążą na niej na mocy art. 14 ust. 2 dyrektywy w ten sposób, że wprowadziła sposób fakturowania zawierający zestawienie opłat jedynie ze względu na ich rodzaj, który nie jest wystarczająco szczegółowy dla zapewnienia konsumentowi możliwości efektywnej kontroli.  W przedmiocie kosztów 25      Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Komisja wniosła o obciążenie Republiki Austrii kosztami, a Republika Austrii przegrała sprawę, należy obciążyć ją kosztami postępowania. Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje: 1)      Republika Austrii uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 14 ust. 2 dyrektywy 98/10/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 lutego 1998 r. w sprawie zastosowania zasady otwartej sieci (ONP) w telefonii głosowej oraz w sprawie usług powszechnych w telekomunikacji w konkurencyjnym środowisku w ten sposób, że wprowadziła sposób fakturowania zawierający zestawienie opłat jedynie ze względu na ich rodzaj, który nie jest wystarczająco szczegółowy dla zapewnienia konsumentowi możliwości efektywnej kontroli. 2)      Republika Austrii zostaje obciążona kosztami postępowania. Podpisy * Język postępowania: niemiecki.