C-415/02
Opinia rzecznika generalnegoTSUE2004-01-15CELEX: 62002CC0415ECLI:EU:C:2004:31
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy art. 11 dyrektywy Rady 69/335/EWG stoi na przeszkodzie krajowym przepisom nakładającym podatek od subskrypcji nowo emitowanych papierów wartościowych oraz od fizycznego wydania papierów wartościowych na okaziciela w ramach operacji gromadzenia kapitału?Ratio decidendi
Rzecznik Generalny uznała, że dyrektywa 69/335/EWG ma na celu wspieranie swobodnego przepływu kapitału poprzez harmonizację podatków od gromadzenia kapitału i zakazanie innych podatków pośrednich od emisji papierów wartościowych. Pojęcie „emisji” w art. 11 dyrektywy należy interpretować szeroko, obejmując nim nie tylko właściwą emisję przez spółkę, ale również przydział i wydanie papierów wartościowych subskrybentom, ponieważ są to operacje nieodzowne dla rzeczywistego gromadzenia kapitału. Opodatkowanie tych operacji byłoby równoznaczne z opodatkowaniem samej emisji i gromadzenia kapitału. Art. 12 ust. 1 lit. a) dyrektywy, zezwalający na opodatkowanie „przeniesienia papierów wartościowych”, jest przepisem derogacyjnym i powinien być interpretowany ściśle, nie obejmując pierwotnego przydziału lub wydania papierów wartościowych subskrybentom, które stanowią „pierwotne” nabycie własności. Przyjęcie odmiennej wykładni pozbawiłoby art. 11 dyrektywy znaczenia i byłoby sprzeczne z jej celami.Stan faktyczny
Komisja Wspólnot Europejskich zarzuciła Królestwu Belgii, że nakłada podatek od publicznego obrotu papierami wartościowymi (TOB) oraz podatek od wydania papierów wartościowych na okaziciela (TLT). Podatek TOB dotyczył przydziału na rzecz subskrybenta w związku z publiczną emisją, wystawieniem, propozycją nabycia lub sprzedażą publiczną. Podatek TLT dotyczył wydania papierów wartościowych na okaziciela, dotyczących belgijskich lub zagranicznych funduszy publicznych. Komisja uznała, że te podatki są sprzeczne z art. 11 dyrektywy 69/335/EWG, który zakazuje opodatkowania emisji papierów wartościowych.Rozstrzygnięcie
1) Stwierdzić, że nakładając podatek od subskrypcji papierów wartościowych nowej emisji, jak też, w przypadku papierów wartościowych na okaziciela, od wydania tych papierów subskrybentom, w ramach operacji zakładania spółki, podwyższania kapitału, tworzenia funduszy inwestycyjnych lub zaciągania pożyczek, Królestwo Belgii uchybiło zobowiązaniom, które na nim ciążą na mocy art. 11 dyrektywy Rady 69/335/EWG z dnia 17 lipca 1969 r. dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału.
2) Obciążyć Królestwo Belgii kosztami postępowania.Pełny tekst orzeczenia
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
ANTONIA TIZZANA
przedstawiona w dniu 15 stycznia 2004 r. (1)
Sprawa C-415/02
Komisja Wspólnot Europejskich
przeciwko
Królestwu Belgii
Dyrektywa 69/335/EWG – Podatki pośrednie od gromadzenia kapitału – Opodatkowanie publicznego obrotu papierami wartościowymi – Opodatkowanie wydania papierów wartościowych na okaziciela
1. W niniejszej sprawie Komisja Wspólnot Europejskich zarzuca Królestwu Belgii, że uchybiło ono zobowiązaniom, które ciążą na
nim na mocy art. 11 dyrektywy Rady 69/335/EWG z dnia 17 lipca 1969 r. dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału
(zwanej dalej „dyrektywą 69/335” lub „dyrektywą”)(2), nakładając, w sprzeczności z tym przepisem, podatek od subskrypcji papierów wartościowych nowej emisji, jak też, w przypadku
papierów wartościowych na okaziciela, od fizycznego wydania tych papierów subskrybentom, w ramach operacji zakładania spółki,
podwyższania kapitału, tworzenia funduszy inwestycyjnych lub zaciągnięcia pożyczek.
I – Ramy prawne
A – Uregulowania wspólnotowe
2. Zgodnie z art. 10 dyrektywy 69/335:
„Oprócz podatku kapitałowego, Państwa Członkowskie nie naliczają żadnych podatków w odniesieniu do spółek, przedsiębiorstw,
stowarzyszeń lub osób prawnych prowadzących działalność skierowaną na zysk w odniesieniu do:
a) operacji, o których mowa w art. 4(3);
b) wkładów, pożyczek lub świadczenia usług w ramach operacji, o których mowa w art. 4;
c) rejestracji lub jakichkolwiek innych formalności wymaganych przed rozpoczęciem prowadzenia działalności gospodarczej, które
mogą być wymagane od spółek, przedsiębiorstw, stowarzyszeń lub osób prawnych prowadzących działalność skierowaną na zysk ze
względu na ich formę prawną”.
3. Artykuł 11 dyrektywy przewiduje ponadto, że:
„Państwa Członkowskie nie pobierają żadnego podatku od:
a) tworzenia, emisji, dopuszczenia do notowania na giełdzie, wprowadzenia na rynek lub obrotu akcjami, obligacjami lub innymi
papierami wartościowymi tego samego rodzaju, a także świadectwami udziałowymi, bez względu na osobę emitenta;
b) pożyczek, łącznie z obligacjami państwowymi, zaciągniętych poprzez emisję obligacji lub innych zbywalnych papierów wartościowych,
bez względu na osobę emitenta, lub jakichkolwiek związanych z tym formalności, ani od tworzenia, emisji, dopuszczenia do notowania
na giełdzie, wprowadzenia na rynek lub obrotu tymi obligacjami lub innymi zbywalnymi papierami wartościowymi”.
4. Jednakże zgodnie z art. 12 dyrektywy:
„1. Niezależnie od art. 10 i 11 Państwa Członkowskie mogą naliczać:
a) podatki od przeniesienia papierów wartościowych, o stawce zryczałtowanej bądź nie”.
B – Uregulowania krajowe
5. Na mocy art. 120 i 121 code des taxes assimilées au timbre (belgijskiej ustawy o opłatach zbliżonych do opłaty skarbowej,
zwanej dalej „CTAT”) podatek od publicznego obrotu papierami wartościowymi (taxe sur les opérations de bourse, zwany dalej
„TOB”) dotyczy transakcji zawartych lub dokonanych w Belgii. Podlega mu w szczególności wszelki przydział na rzecz subskrybenta
w związku z dokonywanymi w drodze publicznej subskrypcji emisją, wystawieniem, propozycją nabycia lub sprzedażą publiczną.
6. Ponadto, na mocy art. 159 CTAT, wydanie papierów wartościowych na okaziciela, dotyczących belgijskich lub zagranicznych funduszy
publicznych podlega podatkowi od wydania papierów wartościowych na okaziciela (taxe sur les livraisons de titres au porteur,
zwanemu dalej „TLT”).
II – Stan faktyczny i przebieg postępowania
7. Komisja, uznając, że TOB i TLT są sprzeczne z art. 11 dyrektywy 69/335, wystosowała do Królestwa Belgii w dniu 10 maja 1999
r. wezwanie do usunięcia uchybienia, wzywając je do przedstawienia uwag w terminie dwóch miesięcy. Władze belgijskie w dniu
2 sierpnia 1999 r. dostarczyły odpowiedź na rzeczone wezwanie. Komisja, nieusatysfakcjonowana odpowiedzią, którą otrzymała,
wystosowała w dniu 26 stycznia 2000 r. uzasadnioną opinię, wzywając Królestwo Belgii do podjęcia niezbędnych kroków w celu
usunięcia zarzucanego uchybienia. Wobec odmowy ze strony tego państwa zastosowania się do wspomnianej uzasadnionej opinii,
w dniu 19 listopada 2002 r. Komisja wniosła do Trybunału niniejszą skargę.
8. Komisja i Królestwo Belgii przedstawiły Trybunałowi pisemne uwagi.
III – Analiza prawna
9. Komisja zarzuca Królestwu Belgii, jak zostało to już wspomniane, że poprzez nałożenie obydwu spornych podatków naruszyło ono
zakaz opodatkowania emisji papierów wartościowych ustanowiony w art. 11 dyrektywy 69/335. Zdaniem Komisji, zakaz ten niewątpliwie
obejmuje przedmiotowe podatki, z uwagi na to, że podatki te, odnosząc się do operacji takich jak przydział i wydanie nowych
papierów wartościowych, obciążają w rzeczywistości samą emisję tych papierów, niezależnie od tego, czy chodzi o emisję akcji
przy zakładaniu spółki, podwyższaniu kapitału, czy przy tworzeniu funduszy inwestycyjnych lub zaciąganiu pożyczek.
10. Rząd belgijski kwestionuje to stanowisko, przeciwstawiając mu różnorodne argumenty, do których powrócę w dalszej kolejności.
11. Ze swej strony sądzę, że dla lepszego naświetlenia problemu należy przede wszystkim za Trybunałem przypomnieć, że dyrektywa
ma na celu „wspieranie swobodnego przepływu kapitału uznawanego za zasadniczy element tworzenia unii ekonomicznej o cechach
podobnych do cech rynku wewnętrznego”. (4)
12. Dla osiągnięcia tego celu ustanowiony został w dyrektywie system, na mocy którego gromadzenie kapitału podlega jednemu podatkowi
(podatkowi kapitałowemu) „pobieranemu jednokrotnie w obrębie wspólnego rynku i na jednakowym poziomie we wszystkich Państwach
Członkowskich”(5), z wyłączeniem wszelkich innych podatków o odmienym charakterze lub wysokości, oprócz tych wyraźnie wymienionych w art. 12
dyrektywy(6).
13. Wynika to jednoznacznie zarówno ze sprawozdania towarzyszącego projektowi dyrektywy, w którym stwierdzone zostało, że „niniejszy
projekt dyrektywy zakłada zniesienie wszelkich podatków pośrednich od gromadzenia kapitału innych niż podatek kapitałowy”(7), jak i z ostatniego motywu samej dyrektywy, zgodnie z którym „utrzymanie innych podatków pośrednich o takich samych cechach
jak podatek kapitałowy lub opłaty stemplowej od papierów wartościowych może udaremnić cel środków przewidzianych w niniejszej
dyrektywie, w związku z czym te podatki powinny zostać zniesione”.
14. Komisja słusznie zatem podkreśla, że zakaz opodatkowania „w jakikolwiek sposób emisji akcji, udziałów lub innych papierów
wartościowych tego samego rodzaju”, zawarty w art. 11 dyrektywy powinien objąć nie tylko właściwą emisję nowych papierów wartościowych
przez spółkę emitującą, ale w nieodzowny sposób również przydział i wydanie tych papierów subskrybentom. Jest tak z tego prostego
powodu, że przepływ kapitału nie dokonuje się w próżni, a zatem jego gromadzenie – dokonane w zamiarze założenia spółki, podwyższenia
kapitału bądź emisji obowiązkowej pożyczki – nie może odbyć się bez przydziału lub wydania subskrybentom papierów wartościowych
nowej emisji. Opodatkowanie tych operacji z gospodarczego punktu widzenia byłoby równoznaczne z opodatkowaniem ich emisji,
a zatem z opodatkowaniem gromadzenia kapitału, które operacje te reprezentują.
15. Wynika z tego, że wyrażenie „emisja” użyte w art. 11 dyrektywy należy rozumieć jako obejmujące również przydział (lub, w przypadku
papierów wartościowych na okaziciela, wydanie) papierów wartościowych subskrybentom.
16. Stanowisko to w sposób pośredni znajduje potwierdzenie również w orzecznictwie Trybunału, który jednoznacznie opowiedział
się na rzecz konieczności przyjęcia rozszerzającej wykładni przedmiotowego przepisu, zgodnie z celami dyrektywy.
17. W wyroku z dnia 27 października 1998 r. w sprawach połączonych C 31/97 i C 32/97 Trybunał stwierdził bowiem, że „wykładni
art. 11 lit. b) dyrektywy należy dokonywać w ten sposób, że zakaz nakładania podatku od obowiązkowej pożyczki obejmuje także
zakaz opodatkowania spłaty takiej pożyczki”. Skądinąd „[o ile] prawdą jest, że [przepis ten] nie wymienia wyraźnie spłaty obowiązkowej pożyczki, o tyle zakaz naliczania podatku od emisji obowiązkowej pożyczki przy zezwoleniu na opodatkowanie spłaty takiej pożyczki
prowadziłby, w sprzeczności z celem dyrektywy, do opodatkowania pożyczki jako całkowitej operacji gromadzenia kapitału” (8).
18. Tymczasem całkowity zakaz opodatkowania „w jakikolwiek sposób” emisji papierów wartościowych dotyczy właśnie „całej operacji
gromadzenia kapitału”, a zatem również operacji niezbędnych dla rzeczywistego jej przeprowadzenia.
19. Zdaniem natomiast rządu belgijskiego „emisja” papierów wartościowych, o której mówi art. 11 dyrektywy, różni się od nabycia
tych papierów przez subskrybentów, w wyniku czego zakaz opodatkowania obejmowałby jedynie pierwszą z tych operacji, z wyłączeniem
drugiej.
20. Rząd ten dostrzega pośrednie potwierdzenie tej tezy przede wszystkim w projekcie dyrektywy Rady w sprawie podatków pośrednich
od obrotu papierami wartościowymi (zwanym dalej „projektem dyrektywy z 1976 r.”), który to projekt nie został skądinąd przyjęty (9). Projekt ten czynił wyraźnie rozróżnienie między „emisją papierów wartościowych i pierwotnym nabyciem tych papierów w ramach
emisji” (10), definiując przy tym emisję jako „zbycie papierów wartościowych przez emitenta” (11) i zakazując wyraźnie opodatkowania obydwu tych operacji.
21. Zgodnie ze stanowiskiem rządu belgijskiego, ponieważ rzeczony projekt dyrektywy nie został przyjęty, Państwa Członkowskie
zachowały możliwość opodatkowania pierwotnego nabycia papierów wartościowych w ramach emisji, z wyłączeniem jedynie możliwości
opodatkowania przez nie „emisji” tych papierów, na mocy art. 11 dyrektywy 69/335.
22. Argument ten, sam w sobie, wydaje się raczej naciągany. Niezależnie od tego należy jednak zaznaczyć, jak czyni to skądinąd
słusznie Komisja, że rozróżnienie poczynione w projekcie dyrektywy z 1976 r. miało w rzeczywistości zupełnie inne uzasadnienie.
Artykuł 2 ust. 1 wspomnianego projektu przewidywał bowiem, że „każde zbycie lub nabycie papierów [a zatem, należy to podkreślić,
również emisja i nabycie papierów wartościowych w ramach emisji] [stanowi] odrębną transakcję podlegającą opodatkowaniu”.
Należy zatem dodać, że jeśli projekt zostałby przekształcony w dyrektywę, zakaz zawarty w art. 11 dyrektywy 69/335 obowiązywałby
względem obydwu operacji będących przedmiotem rozróżnienia. Projekt ten potwierdzał w istocie jedynie to, co zawierał już
wspomniany art. 11.
23. Następnie, jeśli chodzi w szczególności o TOB, rząd belgijski, powołując się także na orzecznictwo Trybunał (12), zauważa, że zakaz opodatkowania operacji wymienionych w art. 11 dyrektywy nałożony na Państwa Członkowskie dotyczy „spółek
kapitałowych” (lub emitentów papierów wartościowych), a nie inwestorów (lub pierwotnych subskrybentów tych papierów). TOB
nie obejmuje zesztą każdej operacji związanej z papierami wartościowymi, lecz wyłącznie operacje dokonywane z udziałem zawodowych
pośredników, jako że jego celem jest opodatkowanie transakcji papierami wartościowymi przeprowadzanych na zlecenie giełdowe.
W rezultacie obowiązek uiszczenia TOB obejmuje nie emitujące spółki, ale wyłącznie dealerów giełdowych pośredniczących w operacjach
papierami wartościowymi na rzecz ich klientów (nabywców, sprzedających, subskrybentów), nawet jeśli w następstwie tego rzeczone
obciążenie podatkowe zostaje przeniesione na tych klientów. Rząd ten wnioskuje z tego, że przedmiotowy podatek nie jest objęty
zakresem zastosowania dyrektywy.
24. Należy jednak przede wszystkim zauważyć, że potwierdzenie tego argumentu w orzecznictwie Trybunału sprowadza się do tego,
że w odniesieniu do dyrektywy 69/335 Trybunał orzekał dotychczas wyłącznie w sporach dotyczących podatków nałożonych na „spółki
kapitałowe”. Tymczasem oczywistym jest, że chodzi tu o okoliczność zupełnie przypadkową, która nie może sama w sobie stanowić
przekonywającego argumentu.
25. Skądinąd nie dostrzegam, w jaki sposób argument przedstawiony przez rząd belgijski znajdowałby zastosowanie w kwestii rozpatrywanej
w niniejszej sprawie. Jak podkreśla to bowiem Komisja, dyrektywa ogranicza się do zakazu wyłącznie podatków od gromadzenia
kapitału, innych niż podatek kapitałowy lub podatki wymienione w art. 12 dyrektywy, niezależnie od tego, czy podmiotami obciążonymi
podatkiem są pośrednicy, czy ich klienci, inwestorzy (na których ostatecznie spoczywa obciążenie fiskalne). Kwestia zgodności
z prawem TOB nie ulega zatem zmianie.
26. Nie przekonuje mnie również argument dotyczący TLT przedstawiony przez rząd belgijski (zob. pkt 6 niniejszej opinii), aby
uniknąć objęcia tego podatku zakazem zawartym w art. 11 dyrektywy. Rząd ten twierdzi, że należy dokonać rozróżnienia między
„zdematerializowaną” emisją papierów wartościowych a „fizyczną” operacją przydziału (wydania) papierów subskrybentom. Ta ostatnia
byłaby całkowicie różna i niezależna od pierwszej i mogłaby samodzielnie podlegać opodatkowaniu. Byłoby to zresztą uzasadnione
z uwagi na zadanie, jakie spełnia TLT w kraju takim jak Belgia, w którym papiery wartościowe na okaziciela występują nadal
w postaci fizycznej. To bowiem w celu unowocześnienia belgijskich rynków finansowych i zachęcenia inwestorów do dokonywania
operacji na „zdematerializowanych” papierach wartościowych, sporne przepisy ustanowiły podatek zrównany z opłatą skarbową
od wydania papierów wartościowych na okaziciela.
27. W związku z tym ostatnim twierdzeniem można zauważyć, że z ostatniego motywu dyrektywy wynika między innymi, iż to właśnie
„inne podatki pośrednie o takich samych cechach jak […] opłaty skarbowe od papierów wartościowych [mogą] udaremnić cel środków
przewidzianych […] w niniejszej dyrektywie, w związku z czym te podatki powinny zostać zniesione” (13).
28. Tym samym fakt, że podatek ten, w celu unowocześnienia belgijskich rynków finansowych, ma zniechęcić do wydawania papierów
wartościowych w postaci fizycznej, jest mało znaczący w niniejszej sprawie, a w każdym razie nie może on stanowić ważnego
uzasadnienia dla TLT. Cel ten można bowiem osiągnąć, podobnie jak ma to miejsce w innych Państwach Członkowskich, za pomocą
różnorodnych i bardziej zgodnych z celami dyrektywy środków, jak np. przepisy zakazujące spółkom kapitałowym emisji papierów
wartościowych na okaziciela.
29. Zasadniczym jednak, dla podważenia zasadności rozróżnienia rządu belgijskiego pomiędzy emisją papierów wartościowych na okaziciela
i wydaniem ich subskrybentom, poczynionego w celu uzasadnienia przedmiotowego podatku, pozostaje argument przedstawiony w
pkt 14 niniejszej opinii. Mam mianowicie na myśli okoliczność, że każda z dwóch operacji w celu gromadzenia kapitału jest
odwrotną stroną tej drugiej, a zatem opodatkowanie nawet jedynie tej drugiej prowadziłoby do obłożenia gromadzenia kapitału
podatkiem wyższym od obowiązującego w przypadku wkładów kapitałowych. Pozostawałoby to jednak w jawnej sprzeczności z przedstawionymi
powyżej celami dyrektywy.
30. Sądzę zatem, iż można zasadnie przyjąć, że zdarzenia powodujące powstanie obowiązku zapłaty obydwu spornych podatków – a mianowicie
przydział subskrybentom papierów wartościowych nowej emisji (w przypadku TOB) i fizyczne wydanie subskrybentom papierów wartościowych
na okaziciela nowej emisji (w przypadku TLT) – objęte są zakresem pojęcia „emisji” papierów wartościowych zawartego w art.
11 dyrektywy 69/335 i, co za tym idzie, powinny być uznane, na mocy tego przepisu, za operacje niepodlegające opodatkowaniu.
31. Pozostaje jeszcze do rozważenia kwestia, czy operacje te nie mogą jednak podlegać opodatkowaniu na mocy art. 12 ust. 1 lit.
a) dyrektywy, który, jak wskazałem to powyżej, zezwala na nałożenie podatku „od przeniesienia papierów wartościowych”, niezależnie
od art. 11 (i art. 10).
32. Zdaniem rządu belgijskiego, przepis ten jest bowiem sformułowany w sposób stanowiący wyraźne odstępstow od przepisów poprzedzających,
a zatem zawęża on zakres zakazów obejmujących te podatki. W związku z tym przepisem tym objęty jest również przydział (lub
wydanie) papierów wartościowych subskrybentom.
33. Wniosku tego, jak zauważa rząd belgijski, nie podważa argument Komisji, zgodnie z którym pojęcie „przeniesienia” papierów
wartościowych, użyte w art. 12 dyrektywy, zakłada z konieczności istnienie poprzedniego właściciela tych papierów, a zatem
w konsekwencji, ich uprzedni przydział lub, w przypadku papierów wartościowych na okaziciela, ich wcześniejsze wydanie subskrybentom.
Taka wykładnia nie tylko nie znajduje potwierdzenia w tekście ani w pracach przygotowawczych nad dyrektywą 69/335, ale ponadto
pozostaje w sprzeczności z wyrokiem z dnia 17 grudnia 1998 r. w sprawie Codan, który, jak twierdzi dalej rząd belgijski, potwierdza
rozszerzającą wykładnię art. 12 (14).
34. Komisja kwestionuje to twierdzenie za pomocą argumentów, które, jak chciałbym to od razu podkreślić, uznaję za bardziej przekonywające.
35. Zgodnie ze wstępną i ogólną uwagą Komisji art. 12 dyrektywy, jako przepis derogacyjny, powinien być interpretowany w sposób
ścisły, tak aby w jak najmniejszym stopniu oddziaływać na cele i zakres ogólnych zasad zawartych w dyrektywie. Dodam jeszcze,
że nie chodzi zatem o to, aby art. 12 nie został pozbawiony treści poprzez rozszerzającą wykładnię art. 11 dyrektywy, lecz
wręcz odwrotnie.
36. Nie wydaje mi się, aby przyjęcie takiej wykładni, która z pewnością odpowiada stanowisku utrwalonemu w orzecznictwie wspólnotowym,
zostało podważone z uwagi na ww. wyrok w sprawie Codan, na który powołuje się rząd belgijski.
37. W tej sprawie – jak należy przypomnieć – spółka kapitałowa z siedzibą w Danii sprzeciwiła się obciążeniu jej przez duńskie
organy podatkowe podatkiem od przeniesienia akcji, twierdząc, że art. 12 ust. 1 lit. a) dyrektywy zezwala Państwom Członkowskim
wyłącznie na opodatkowanie operacji papierami wartościowymi notowanymi na giełdzie lub związanymi z notowanymi na giełdzie
spółkami. Na poparcie swojego stanowiska rzeczona spółka przywołała brzmienie przedmiotowego art. 12 w duńskiej i niemieckiej
wersji językowej, który zamiast wyrażenia „podatki od przeniesienia papierów wartościowych”, występującego we wszystkich innych
wersjach językowych dyrektywy, zawiera wyrażenie „podatki od operacji giełdowych”. Trybunał odrzucił jednak ten argument,
a przede wszystkim odrzucił roszczenie dokonania zróżnicowanej wykładni tego przepisu w zależności od poszczególnych wersji
językowych. Przeciwnie, w sposób wyraźny uznał on, że „odrzucenie jasnego brzmienia art. 12 ust. 1 lit. a) dyrektywy, występującego
w większości wersji językowych i przyjęcie, co za tym idzie, rozróżnienia pomiędzy spółkami notowanymi na giełdzie i tymi,
które nie są notowane, byłoby sprzeczne nie tylko z wymogiem jednolitej wykładni dyrektywy, ale mogłoby również prowadzić
do zakłócenia konkurencji i rezygnacji przez niektóre spółki z wejścia na giełdę” (pkt 29 wyroku w sprawie Codan).
38. Tybunał podjął zatem w tym przypadku staranie, z zamiarem uniknięcia zakłócenia konkurencji, nie tyle aby dokonać rozszerzającej
wykładni art. 12 ust. 1 lit. a), ale aby zapewnić jednolitą wykładnię tego przepisu. Nie uważam jednak, by ww. wyrok w sprawie
Codan mogł być użyteczny dla poparcia stanowiska przyjętego przez rząd belgijski w niniejszej sprawie.
39. Natomiast stanowisko Komisji, do którego się przychylam, zakłada, że art. 12 dyrektywy, o ile odpowiada to danej sytuacji,
powinien być rozumiany w ten sposób, że przepis ten odnosi się do każdego „przeniesienia” papierów wartościowych, oprócz ich
przydziału (lub wydania, jeśli chodzi o papiery wartościowe na okaziciela) subskrybentom.
40. Z uwagi bowiem na ich charakter, operacje te, w znaczeniu technicznym, zakładają nie tyle „przeniesienie”, ile nabycie niemalże
„pierwotne” papierów wartościowych, zatwierdzając pierwsze nabycie ich własności. Dopiero zatem od momentu takiego nabycia
można mówić następnie o ich „przeniesieniu”.
41. Z tego punktu widzenia jest oczywiste, że jeśli art. 12 ust. 1 lit. a) należy rozumieć w ten sposób, że Państwa Członkowskie
mogą opodatkować również przydział papierów wartościowych na okaziciela przez spółkę emitującą, to wówczas zakaz opodatkowania
emisji papierów wartościowych zawarty w art. 11 rzeczonej dyrektywy pozbawiony byłby jakiegokolwiek znaczenia, co pozostawałoby
w wyraźnej sprzeczności z zasadami wykładni przywołanymi w pkt 35 niniejszej opinii.
42. Nie ulega wątpliwości, co wynika również z projektu dyrektywy z 1976 r., że zakaz opodatkowania „wszelkich transakcji papierami
wartościowymi stanowiłby, z punktu widzenia właściwego funkcjonowania rynków finansowych, rozwiązanie najbardziej pożądane” (15). W tymże projekcie Komisja stwierdziła także, że ścisłe przestrzeganie tego zakazu nie byłoby możliwe z uwagi na „wymogi
budżetowe Państw Członkowskich”.
43. W celu zaspokojenia tych wymogów dyrektywa 69/335 w art. 11 i 12 ust. 1 lit. a) zezwoliła na opodatkowanie jedynie operacji
przeniesienia, które następując po przydziale (lub wydaniu) papierów wartościowch nie są związane z gromadzeniem kapitału
i stanowią właśnie „transakcje papierami wartościowymi”.
44. Przyjęcie odwrotnej wykładni prowadziłoby, moim zdaniem, do zaprzeczenia wspomnianym celom dyrektywy, jak też odnoszącemu
się do niej orzecznictwu. Nie sądzę bowiem, aby można było faktycznie wątpić, że utrzymanie w niektórych tylko Państwach Członkowskich
pośrednich podatków od nabycia papierów wartościowych nowej emisji stanowi, niezależnie od podmiotu obciążonego tym podatkiem,
jedną z przeszkód w swobodnym przepływie kapitału, które dyrektywa stara się usunąć.
45. Proponuję zatem, aby Trybunał orzekł, że nakładając podatek od subskrypcji papierów wartościowych nowej emisji, jak też, w
przypadku papierów wartościowych na okaziciela, od wydania tych papierów subskrybentom, w ramach operacji zakładania spółki,
podwyższania kapitału, tworzenia funduszy inwestycyjnych lub zaciągania pożyczek, Królestwo Belgii uchybiło zobowiązaniom,
które na nim ciążą na mocy art. 11 dyrektywy 69/335.
IV – W przedmiocie kosztów
46. Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu Trybunału kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca
sprawę. Ponieważ Komisja zgłosiła takie żądanie i zważywszy na przyjęte przeze mnie stanowisko w kwestii rozstrzygnięcia skargi,
uważam, że wniosek ten należy uwzględnić.
V – Wnioski
47. Na podstawie powyższych rozważań proponuję Trybunałowi wydanie następującego orzeczenia:
„1) Nakładając podatek od subskrypcji papierów wartościowych nowej emisji, jak też, w przypadku papierów wartościowych na okaziciela,
od wydania tych papierów subskrybentom, w ramach operacji zakładania spółki, podwyższania kapitału, tworzenia funduszy inwestycyjnych
lub zaciągania pożyczek, Królestwo Belgii uchybiło zobowiązaniom, które na nim ciążą na mocy art. 11 dyrektywy Rady 69/335/EWG
z dnia 17 lipca 1969 r. dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału.
2) Królestwo Belgii zostaje obciążone kosztami postępowania”.
– Język oryginału: włoski.
– Dz.U. L 249, str. 25.
– Artykuł 4 zawiera listę operacji podlegających podatkowi kapitałowemu, jak np. utworzenie spółki kapitałowej lub podwyższenie
kapitału spółki kapitałowej poprzez wniesienie wkładów jakiegokolwiek rodzaju [ust. 1 lit. a) i c)], jak również operacji
mogących podlegać podatkowi kapitałowemu, jak np. zaciągnięcie pożyczki przez spółkę kapitałową, jeśli wierzyciel uprawniony
jest do udziału w zyskach spółki [ust. 2 lit. c)].
– Wyrok z dnia 20 kwietnia 1993 r. w sprawach połączonych C 71/91 i C 178/91 Ponente Carni i Cispadana Costruzioni, Rec.
str. I 1915, pkt 19.
– Tamże.
– Wyrok z dnia 2 lutego 1988 r. w sprawie 36/86 Dansk Sparinvest, Rec. str. 409.
– Dokument IV/COM(64) 526 wersja ostateczna, z dnia 14 grudnia 1964 r., str. 7. Moje podkreślenie.
– Wyrok w sprawie FECSA i ACESA, Rec. str. I 6491, pkt 18 i 19. Moje podkreślenie.
– Dz.U. C 133, str. 1.
– Zobacz art. 4 ust. 1 lit. a) rzeczonego projektu, w którym emisja została zdefiniowana jako „zbycie papierów wartościowych
przez emitenta, obejmujące również emisję w wyniku kapitalizacji rezerw”.
– Zobacz załącznik do projektu dyrektywy, pkt V.
– Rząd belgijski powołuje się na te same, co przywołane przez Komisję wyroki, a w szczególności na ww. wyrok w sprawie Dansk
Sparinvest oraz na wyrok z dnia 25 maja 1989 r. w sprawie 15/88 Maxi Di, Rec. str. 1391.
– Moje podkreślenie.
– C 236/97, Rec. str. I 8679.
– Zobacz projekt dyrektywy, czwarty motyw.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło