C-427/05

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO JÁNA MAZÁKA przedstawiona w dniu 8 maja 2007 r.(1) Sprawa C‑427/05 Porto Antico di Genova SpA przeciwko Agenzia delle Entrate – Ufficio Genova 1 [wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Commissione Tributaria Regionale di Genova (Włochy)] Artykuł 21 ust. 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 4253/88 zmienionego rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2082/93 ‑ Fundusze strukturalne ‑ Zakaz odliczeń ‑ Zgodność przepisów krajowych w zakresie uwzględniania przyznanej pomocy wspólnotowej przy ustalaniu podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym I –    Wprowadzenie 1.        Postanowieniem z dnia 19 listopada 2005 r. Commissione Tributaria Regionale di Genova (regionalny sąd podatkowy w Genui) przedstawił Trybunałowi dwa pytania prejudycjalne dotyczące wykładni art. 21 ust. 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 4253/88 z dnia 19 grudnia 1988 r. ustanawiającego przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2052/88 w odniesieniu do koordynacji działań różnych funduszy strukturalnych między nimi oraz z operacjami Europejskiego Banku Inwestycyjnego i innymi istniejącymi instrumentami finansowymi(2), zmienionego rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2082/93 z dnia 20 lipca 1993 r.(3) (zwanego dalej „rozporządzeniem nr 4253/88” lub „rozporządzeniem”). 2.        Pytania te powstały w ramach sporu pomiędzy Agenzia delle Entrate – Ufficio di Genova 1 (służbą w ramach włoskiego ministerstwa gospodarki i finansów, zwaną dalej „administracją podatkową”) a Porto Antico di Genova SpA (spółką zwaną dalej „Porto Antico”) w przedmiocie złożonego przez Porto Antico wniosku o zwrot podatku, do którego podstawy opodatkowania zostały zaliczone, między innymi dotacje wypłacone z funduszy wspólnotowych i liguryjskich funduszy regionalnych. W tych okolicznościach sąd krajowy zmierza, co do zasady, do ustalenia, czy art. 21 ust. 3 rozporządzenia nr 4253/88 należy interpretować w ten sposób, że krajowy przepis podatkowy, uwzględniający przy ustalaniu podstawy opodatkowania kwoty uzyskane ze wspólnotowych funduszy strukturalnych, pozostaje z nim w sprzeczności. II – Ramy prawne A –    Prawo wspólnotowe 3.        Artykuł 21 rozporządzenia nr 4253/88(4) jest częścią tytułu VI wspomnianego rozporządzenia, zatytułowanego „Przepisy finansowe”, a sam jest zatytułowany „Płatności”. Artykuł 21 ust. 3 akapit drugi stanowi: „Płatności są dokonywane na rzecz końcowych beneficjentów bez jakichkolwiek odliczeń i wstrzymań, które mogłyby obniżyć kwotę pomocy finansowej, do jakiej mają oni prawo” [tłumaczenie nieoficjalne]. B –    Przepisy krajowe znajdujące zastosowanie w sprawie 4.        Stosowane przepisy krajowe dotyczące wymiaru podatku dochodowego są zawarte w dekrecie prezydenta Republiki nr 917 z dnia 22 grudnia 1986 r. (zwanym dalej „DPR nr 917”)(5). Artykuł 55 ust. 3 DPR nr 917 w brzemieniu obowiązującym w momencie zajścia okoliczności leżących u podstawy sporu – tj. w 2000 r. – stanowi: „Jako dodatkowy dochód są traktowane również: […] b)      dochód w gotówce lub naturze uzyskany w postaci dotacji lub darowizny, z wyjątkiem płatności, do których odnosi się art. 53 ust. 1 lit. e) i f) oraz przeznaczonych na zakup środków trwałych podlegających amortyzacji, bez względu na typ finansowania. Przychody te są zaliczane jako dochód w roku podatkowym ich uzyskania lub przy zastosowaniu metody liniowej – w roku podatkowym ich uzyskania i w trakcie następnych lat podatkowych, nie później niż w czwartym następującym roku podatkowym. […]”.        III – Stan faktyczny, postępowanie i pytania prejudycjalne 5.        Z postanowienia sądu krajowego wynika, że w zeznaniu podatkowym za rok podatkowy 2000 spółka Porto Antico uwzględniła pomoc uzyskaną z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) oraz z liguryjskich funduszy regionalnych jako aktywa w celach ustalenia podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym na podstawie IRPEG (Imposta sul Reddito delle Persone Giuridiche – podatek dochodowy od osób prawnych) i IRAP (Imposta Regionale sulle Attivita Produttive – podatek regionalny od produkcji) w tym roku podatkowym. Spółka Porto Antico uiściła podatek wymierzony w oparciu o złożone zeznanie podatkowe. 6.        W przekonaniu o błędnym ujęciu wspomnianych subwencji jako aktywów dla celów ustalenia podstawy opodatkowania spółka Porto Antico bezskutecznie zwróciła się do Amministrazione Finanziaria z wnioskiem o zwrot uiszczonej nadwyżki w całkowitej kwocie 336 989 000 LIT. Podstawą prawną wniosku spółki był art. 21 ust. 3 rozporządzenia. 7.        Porto Antico wniosła skargę do Commissione Tributaria Provinciale di Genova przeciw dorozumianej decyzji Amministrazione Finanziaria o oddaleniu jej wniosku o zwrot. Wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2003 r. sąd ten uznał skargę za zasadną. 8.        Administracja podatkowa wniosła apelację do sądu odsyłającego, podnosząc, że uzyskana pomoc finansowa nie może być zwolniona od podatku na podstawie art. 21 rozporządzenia. 9.        W tych okolicznościach Commissione Tributaria Regionale di Genova uznał, że rozstrzygnięcie tej kwestii jest niezbędne do wydania wyroku w sprawie – skoro stwierdzenie jakiejkolwiek sprzeczności krajowych przepisów podatkowych z rozporządzeniem nr 4253/88 skutkowałoby oddaleniem środka odwoławczego wniesionego przez administrację podatkową – wobec czego sąd ten zwrócił się do Trybunału z następującymi pytaniami prawnymi: „1.      Czy art. 55 DPR (dekretu Prezydenta Republiki) nr 917 z dnia 22 grudnia 1986 r. (w brzmieniu obowiązującym w 2000 r.), stosownie do którego dotacje są uwzględniane przy ustaleniu podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym, jest zgodny z art. 21 ust. 3 rozporządzenia 2082/93, który stanowi, iż »płatności są dokonywane na rzecz końcowych beneficjentów bez jakichkolwiek odliczeń lub wstrzymań, które mogłoby zmniejszać kwotę pomocy finansowej, do której mają oni prawo «? 2.      Czy w przypadku stwierdzenia niezgodności będzie ona dotyczyła wyłącznie środków przyznanych i wypłaconych przez instytucje wspólnotowe, czy też będzie ona obejmowała również środki wypłacane zgodnie z jednolitym dokumentem programowym przez instytucje krajowe?”. IV – Analiza prawna A –    Pierwsze pytanie prejudycjalne 10.      W pierwszym pytaniu sąd krajowy, co do zasady, zmierza do ustalenia, czy art. 21 ust. 3 rozporządzenia nr 4253/88 należy interpretować w ten sposób, że krajowy przepis podatkowy, zgodnie z którym kwoty uzyskane ze wspólnotowych funduszy strukturalnych winny być uwzględniane w celach ustalenia podstawy opodatkowania, pozostaje z nim w sprzeczności. 1.      Podstawowe argumenty stron 11.      W ramach niniejszego postępowania uwagi na piśmie przedstawiły: rząd włoski, francuski, irlandzki, niderlandzki, rząd Zjednoczonego Królestwa i szwedzki, jak również Komisja oraz Porto Antico. Przedstawiciele Irlandii, Komisji i spółki Porto Antico byli również obecni na rozprawie, która odbyła się w dniu 15 lutego 2007 r. 12.      Wszystkie strony, z wyjątkiem spółki Porto Antico, zgadzają się, że przepisy krajowe, takie jak DPR nr 917, przewidujące uwzględnienie kwot uzyskanych z wspólnotowych funduszy strukturalnych w celach ustalenia podstawy opodatkowania, nie pozostają w sprzeczności z art. 21 ust. 3 rozporządzenia oraz że w konsekwencji na pytanie pierwsze należy udzielić odpowiedzi przeczącej. 13.      Rządy jak i Komisja utrzymują, co do zasady, że zakaz jakichkolwiek „odliczeń” lub „wstrzymań” wyrażony w art. 21 ust. 3 rozporządzenia, który określa jedynie szczegółowe sposoby dokonania płatności – odnosi się do momentu dokonania płatności i ma na celu zapewnienie, że beneficjent otrzyma całość pomocy finansowej, nie ponosząc kosztów związanych z opłatami manipulacyjnymi i kosztami administracyjnymi. Przepis ten nie ma jednak zastosowania do podatków, takich jak te, których sprawa dotyczy, pobieranych zazwyczaj w późniejszym terminie po fakcie otrzymania całości pomocy finansowej przez końcowego beneficjenta. 14.      W opinii wyżej wymienionych stron wynika to tak z brzmienia samego rozporządzenia, jak i jego przedmiotu i celów. Powołując się na orzecznictwo Trybunału(6), podnoszą one, co do zasady, że rozporządzenie wyłącza jedynie opłaty bezpośrednio i nieodłącznie związane z wypłacanymi kwotami, co nie zachodzi w niniejszym przypadku. Niektóre spośród przywołanych stron na poparcie swych twierdzeń powołują się na obecnie obowiązujące rozporządzenie Rady (WE) nr 1260/1999 z dnia 21 czerwca 1999 r. ustanawiające przepisy ogólne w sprawie funduszy strukturalnych(7), które uchyliło rozporządzenie nr 4253/88, a które precyzuje, między innymi, iż „[n]ie mają miejsca żadne potrącenia, wstrzymania lub późniejsze szczególne opłaty, które mogłyby obniżyć powyższe kwoty” (podkreślenie moje). 15.      Spółka Porto Antico podkreśla natomiast fakt, że obciążenie podatkami, takimi jak będące przedmiotem sporu, skutkuje obniżeniem kwoty pomocy, a w przypadku uznania uprawnienia państwa członkowskiego do stosowania takich obciążeń fiskalnych prowadziłoby w praktyce do podważenia skuteczności rozporządzenia. Wskazuje ona na fakt, że poprzez taki pobór podatków państwa członkowskie mogą udaremnić cele społeczno-gospodarcze realizowane przez Wspólnotę poprzez alokację środków z funduszy, a nawet skierować część pomocy finansowej do budżetu państwa. Ponadto w opinii Porto Antico istnieje ryzyko, że egzekwowanie podatków bezpośrednich w taki sposób w różnych państwach członkowskich prowadzić będzie do naruszenia zasady równości, gdyż przy braku harmonizacji w zakresie podatków bezpośrednich we Wspólnocie systemy fiskalne w państwach członkowskich wykazują różnice. 2.      Ocena 16.      Należy przede wszystkim zaznaczyć, że brzmienie art. 21 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia nie wyłącza, samo w sobie, zastosowania tego przepisu do poboru podatków, takich jak będących przedmiotem sporu w niniejszej sprawie. 17.      Zgodnie ze słuszną uwagą Komisji pojęcia „odliczenia lub wstrzymania” mogą, co do zasady, odnosić się również do zmniejszenia wymiaru pomocy finansowej w drodze opodatkowania. Niemniej jednak, w kontekście niniejszej sprawy jedynie pojęcie „odliczenia” może mieć znaczenie, ponieważ sporna kwota podatku nie została wstrzymana przy wypłacie pomocy, lecz została następnie pobrana w drodze nałożonego na Porto Antico podatku dochodowego. 18.      Należy dodać, że motywy rozporządzenia nie wskazują czy zakaz dokonywania odliczeń obejmuje swym zakresem również obciążenia wynikające z podatków bezpośrednich. 19.      Ponadto nie sposób zgodzić się z argumentem, by przepis krajowy, taki jak sporny przepis w niniejszej sprawie, był niezgodny z art. 21 ust. 3 wyłącznie z tego powodu, że kwestie podatków bezpośrednich należą do kompetencji państw członkowskich. Należy przypomnieć w tym względzie, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, mimo że podatki bezpośrednie należą do kompetencji państw członkowskich, są one zobowiązane wykonywać swoje uprawnienia zgodnie z prawem wspólnotowym(8). W szczególności sporny środek nie może osłabiać lub kolidować z mechanizmem ustanowionym rozporządzeniem(9), które powinno być interpretowane stosownie do jego brzmienia, kontekstu i celów(10). 20.      Trybunał miał uprzednio sposobność, w sprawie Komisja przeciwko Portugalii, orzekać w kontekście kwot wypłacanych w ramach dofinansowania z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR), Sekcja Orientacji, w przedmiocie znaczenia i zakresu zastosowania art. 21 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia, który zakazuje obciążania pomocy państwa przyznanych beneficjentom(11). Wcześniej Trybunał orzekł w przedmiocie podobnych przepisów dotyczących EFOGR, Sekcja Gwarancji, które wymagają wypłaty beneficjentom pomocy w całości(12). 21.      W wyroku w sprawie Komisja przeciwko Portugalii Trybunał wyjaśnił, że zasady wynikające z orzecznictwa Trybunału w zakresie przepisów rozporządzeń odnoszących się do EFOGR, Sekcja Gwarancji, mają również zastosowanie do pomocy wypłacanej na podstawie art. 21 rozporządzenia nr 4253/88 z tytułu EFOGR, Sekcja Orientacji. Trybunał odniósł się w tym względzie do wspólnych cech Sekcji Gwarancji i Orientacji, w szczególności faktu, iż są one finansowane z budżetu wspólnotowego, co pozwala na przyznawanie pomocy finansowej w postaci subwencji na działania wynikające z ich odpowiednich zakresów kompetencji. Trybunał podkreślił, że „[t]ego rodzaju pomoc, pochodząca z tego samego źródła finansowania, jest poddana takim samym zasadom płatności jak zasada, która wymaga, by kwota otrzymana przez beneficjenta odpowiadała kwocie, która została mu przyznana”(13). 22.      Mimo że niniejsza sprawa dotyczy pomocy finansowej z innego funduszu strukturalnego, głównie z EFRR, nie ma powodu, aby wymóg ustanowiony w art. 21 ust. 3 rozporządzenia, by pomoc była wypłacana w całości, interpretować w kontekście niniejszej sprawy w inny sposób niż w przywołanym powyżej orzecznictwie. 23.      Zgodnie z orzecznictwem zakaz dokonywania odliczeń nie może być interpretowany w sposób czysto formalny, jako odnoszący się jedynie do odliczeń rzeczywiście dokonanych w momencie płatności. Dlatego zakaz jakichkolwiek odliczeń należy interpretować jako mający zastosowanie do wszystkich opłat, które mają bezpośredni i nieodłączny związek z wypłaconymi kwotami(14). 24.      Podstawowe pytanie nie polega zatem na tym, na jakim etapie i w jaki techniczny sposób odliczenie jest dokonywane, ale raczej czy pozostaje ono w szczególnym związku z wypłatą pomocy finansowej. Dla zobrazowania tego wymogu należy przywołać odliczenia, jakie Trybunał uznał za sprzeczne z prawem wspólnotowym. 25.      Tak oto w wyroku w sprawie Kellinghusen i Ketelsen Trybunał orzekł, że wymóg dokonania wypłaty w całości zakazuje państwom członkowskim, między innymi, nakładania opłat administracyjnych z tytułu wniosków o dopłaty wyrównawcze, które skutkują obniżeniem kwoty pomocy(15). 26.      W wyroku w sprawie Szwecja przeciwko Komisji Trybunał uznał, że sporny zakaz odnosi się do opłaty za wydanie map, pozostającej w bezpośrednim związku z wypłatą pomocy wyrównawczej, jako że żaden wniosek nie mógł zostać skutecznie złożony bez załączenia mapy wydanej przez organy krajowe(16). 27.      Wreszcie w wyroku w sprawie Komisja przeciwko Portugalii pobrane opłaty, które były przeznaczone na wynagrodzenie za usługi świadczone przez Ifadap – instytucję krajową odpowiedzialną za zarządzanie zadaniami w ramach pomocy finansowej z EFOGR, Sekcja Orientacji, były bezpośrednio i nieodłącznie związane z wypłacanymi kwotami w ten sposób, że były one należne po złożeniu wniosków o pomoc i odpowiadały odsetkowi od wartości projektu finansowanego w ramach pomocy przyznanej z EFOGR, Sekcja Orientacji(17). 28.      W niniejszej sprawie sytuacja jest zdecydowanie inna. Jak to potwierdził przedstawiciel spółki Porto Antico na rozprawie, po uzyskaniu pomocy finansowej przez zainteresowane przedsiębiorstwo i przekazaniu do wykorzystania na cele działalności gospodarczej, pomoc stała się składnikiem majątku przedsiębiorstwa, i jak inne przychody i wydatki została włączona do podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Kwoty przyznanej pomocy finansowej są zatem opodatkowane na zasadach ogólnych i wedle stawek określonych włoskimi przepisami o podatku dochodowym. 29.      Nie sposób dlatego zgodzić się z argumentem, jakoby pobór spornego podatku stanowił odliczenie bezpośrednio i nieodłącznie związane z kwotami wypłacanymi, powyżej rozumieniu przywołanego wyżej orzecznictwa, nawet jeśli spółka Porto Antico twierdzi, że możliwe jest określenie kwoty podatku odprowadzonej od uzyskanej pomocy finansowej. W szczególności należy zwrócić uwagę w tym względzie na fakt, że wypłata danej pomocy finansowej nie była i w istocie nie mogła być uzależniona od późniejszego zaliczenia jej do podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. 30.      Oczywiście Porto Antico nie jest całkowicie w błędzie, podnosząc w kontekście zakazu odliczeń, że nawet podatki bezpośrednie, takie jak sporny podatek, prowadzą ostatecznie do obniżenia kwoty uzyskanej pomocy pozostającej do dyspozycji beneficjenta. Niemniej jednak powtarzam, że Trybunał ograniczył zakres zakazu odliczeń, ustanowionego w art. 21 ust. 3 rozporządzenia, do opłat, które są związane bezpośrednio i nieodłącznie z wypłacanymi kwotami. Odliczenia pozostające w bardziej odległym związku z pomocą wspólnotową, takie jak w niniejszej sprawie – dokonane poprzez pobór podatku dochodowego, nie stoją na przeszkodzie skutecznemu stosowaniu rozporządzenia, a w konsekwencji nie są sprzeczne z prawem wspólnotowym. 31.      Co więcej, jak wiele stron utrzymywało, wydaje się mało prawdopodobne, by zakaz odliczeń ustanowiony w art. 21 rozporządzenia, który odnosi się mimo wszystko do „płatności”, miał w intencji prawodawcy mieć tak szeroki zakres. 32.      Należy następnie zwrócić uwagę, że pomoc finansowa uzyskana w całości, jak wymaga tego art. 21 ust. 3 drugi akapit rozporządzenia, winna być wykorzystana przez beneficjenta stosownie do obowiązujących w danym państwie członkowskim warunków gospodarczych i prawnych, włączając nie tylko poziom opodatkowania, ale również inne istotne czynniki, takie jak koszt dostępnej infrastruktury lub ogólny poziom cen. 33.      Wprawdzie oznacza to, że w niektórych państwach członkowskich pomoc może być ostatecznie miej „warta” niż w innych, jest to jednak konsekwencja różnic pomiędzy państwami członkowskimi, które wciąż istnieją w takich dziedzinach jak, w szczególności, bezpośrednie opodatkowanie, które zgodnie z obowiązującym prawem wspólnotowym nie są jeszcze zharmonizowane. 34.      Wbrew twierdzeniom Porto Antico różnice tego rodzaju polegające zaledwie na dopuszczalnej odmienności systemów prawnych i gospodarczych państw członkowskich, w tym systemu fiskalnego, nie mogą jednak być uznawane jako sprzeczne z zasadą równości. Należy ponadto dodać, że rzekomo dyskryminujący względem pomocy uzyskanej z funduszy wspólnotowych charakter DPR nr 917 nie był przedmiotem zarzutu. 35.      W świetle powyższych uwag proponuję odpowiedzieć na pierwsze z przedłożonych pytań prejudycjalnych, że art. 55 DPR nr 917, na mocy którego kwoty uzyskane ze wspólnotowych funduszy strukturalnych są uwzględniane przy ustalaniu podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym, jest zgodny z art. 21 ust. 3 rozporządzenia. B –    Drugie pytanie prejudycjalne 36.      W świetle odpowiedzi udzielonej na pytanie pierwsze nie ma potrzeby rozważania pytania drugiego, ponieważ ma ono znaczenie jedynie w okolicznościach stwierdzenia sprzeczności z prawem wspólnotowym. V –    Wnioski 37.      Proponuję zatem, by odpowiedź Trybunału na przedstawione pytania prejudycjalne miała następujące brzmienie: Krajowy przepis podatkowy, taki jak art. 55 dekretu prezydenta Republiki nr 917 z dnia 22 grudnia 1986 (w wersji obowiązującej w 2000 r.), na mocy którego kwoty uzyskane ze wspólnotowych funduszy strukturalnych są uwzględniane przy ustalaniu podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym, jest zgodny z art. 21 ust. 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 4253/88 z dnia 19 grudnia 1988 r. ustanawiającego przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2052/88 w odniesieniu do koordynacji działań różnych funduszy strukturalnych między nimi oraz z operacjami Europejskiego Banku Inwestycyjnego i innymi istniejącymi instrumentami finansowymi, który stanowi, że „[p]łatności są dokonywane na rzecz końcowych beneficjentów bez jakiegokolwiek odliczeń lub obciążeń, które mogłyby zmniejszyć kwotę pomocy finansowej, do jakiej mają oni prawo”. 1 – Język oryginału: angielski. 2 – Dz.U. L 374, str. 1 – Rozporządzenie Rady (EWG) zmieniające rozporządzenie nr 4253/88 z dnia 19 grudnia 1988 r. ustanawiające przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2052/88 w odniesieniu do koordynacji działań różnych funduszy strukturalnych między nimi oraz z operacjami Europejskiego Banku Inwestycyjnego i innymi istniejącymi instrumentami finansowymi (Dz.U. L 374, str. 1). 4 – Sąd krajowy – jak i niektóre strony – odwołuje się w pytaniach do art. 21 ust. 3 rozporządzenia nr 2082/93. Niemniej jednak, ponieważ jest to jedynie rozporządzanie wprowadzające zmiany, będę się dalej odnosił w sposób bardziej poprawny do art. 21 ust. 3 zmienionego rozporządzenia. 5 – Występujący również pod nazwą „Testo unico delle imposte sui redditi” (tekst jednolity przepisów o podatku dochodowym), GURI nr 302, dodatek zwykły. 6 – W szczególności wyroki Trybunału: z dnia 5 października 2006 r. w sprawie C‑84/04 Komisja przeciwko Portugalii, Zb.Orz. str. I‑9843, z dnia 7 października 2004 r. w sprawie C‑312/02 Szwecja przeciwko Komisji, Zb.Orz. str. I‑9247, z dnia 22 października 1998 r. w sprawach połączonych C‑36/97 i C‑37/97 Kellinghusen i Ketelsen, Rec. str. I‑6337, oraz z dnia 19 maja 1998 r. w sprawie C‑132/95 Jensen i Korn-og Foderstofkompagniet, Rec. str. I‑2975. 7 – Dz.U. 1999, L 161, str. 1 8 – Zobacz podobnie, w szczególności wyrok Trybunału z dnia 7 września 2004 r. w sprawie C‑319/02 Manninen, Zb.Orz. str. I‑7477, pkt 19, oraz przywołane tam orzecznictwo. 9 – Zobacz podobnie wyrok z dnia 10 marca 1981 r. w sprawach połączonych 36/80 i 71/80 Irish Creamery Milk, Rec. str. 735, pkt 15. 10 – Zobacz podobnie, między innymi, wyrok z dnia 17 listopada 1983 r. w sprawie 292/82, Rec. str. 3781, pkt. 12. 11 – Wyżej wymieniony w przypisie 6, pkt 29 i 30. 12 – Zobacz ww. w przypisie 6 wyroki w sprawie Kellinghusen i Ketelsen, Szwecja przeciwko Komisji oraz Jensen i Korn-og Foderstofkompagniet. 13 – Zobacz odnośnie tej argumentacji ww. w przypisie 6 wyrok w sprawie Komisja przeciwko Portugalii, pkt 31 i 32. 14 – Zobacz ww. w przypisie 6 wyrok w sprawie Komisja przeciwko Portugalii, pkt 35 oraz Szwecja przeciwko Komisji, pkt 22. 15 – Zobacz ww. w przypisie 6 wyrok w sprawie Kellinghusen i Ketelsen, pkt 21. 16  Zobacz ww. w przypisie 6 wyrok w sprawie Szwecja przeciwko Komisji, pkt 24 i 25. 17 – Zobacz ww. w przypisie 6 wyrok w sprawie Komisja przeciwko Portugalii, pkt 36.