C-43/14

WYROK TRYBUNAŁU (druga izba) z dnia 26 lutego 2015 r. ( *1 ) „Odesłanie prejudycjalne — Ochrona warstwy ozonowej — System handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych w Unii Europejskiej — Metoda przydziału uprawnień — Przydział bezpłatnych uprawnień — Stosowanie do takiego przydziału podatku od darowizn” W sprawie C‑43/14 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Nejvyšší správní soud (najwyższy sąd administracyjny, Republika Czeska) postanowieniem z dnia 18 grudnia 2013 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 27 stycznia 2014 r., w postępowaniu: ŠKO-Energo s. r. o. przeciwko Odvolací finanční ředitelství, TRYBUNAŁ (druga izba), w składzie: R. Silva de Lapuerta, prezes izby, K. Lenaerts, wiceprezes Trybunału, pełniący obowiązki sędziego drugiej izby, J.C. Bonichot (sprawozdawca), A. Arabadjiev i J.L. da Cruz Vilaça, sędziowie, rzecznik generalny: J. Kokott, sekretarz: M. Aleksejev, administrator, uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 19 listopada 2014 r., rozważywszy uwagi przedstawione: — w imieniu ŠKO-Energo s. r. o. przez T. Zatloukala, radcę, — w imieniu Odvolací finanční ředitelství przez D. Jerouška i E. Nedorostkovą, działających w charakterze pełnomocników, — w imieniu rządu czeskiego przez M. Smolka i J. Vláčila, działających w charakterze pełnomocników, — w imieniu Komisji Europejskiej przez E. Kružíkovą, P. Němečkovą i K. Mifsuda‑Bonniciego, działających w charakterze pełnomocników, po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 11 grudnia 2014 r., wydaje następujący Wyrok Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 10 dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 2003 r. ustanawiającej system handlu przydziałami [uprawnieniami do] emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz zmieniającej dyrektywę Rady 96/61/WE (Dz.U. L 275, s. 32). Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy ŠKO-Energo s. r. o. (zwaną dalej „spółką ŠKO-Energo”) a Odvolací finanční ředitelství (izbą skarbową) w przedmiocie zapłaty podatku od przydziału uprawnień do emisji gazów cieplarnianych na lata 2011 i 2012. Ramy prawne Prawo Unii Dyrektywa 2003/87 zgodnie z jej motywem 5 przyczynia się do realizacji podjętych przez Wspólnotę Europejską i jej państwa członkowskie zobowiązań w celu zmniejszenia antropogenicznych emisji gazów cieplarnianych zgodnie z decyzją Rady 2002/358/WE z dnia 25 kwietnia 2002 r. dotyczącą zatwierdzenia przez Wspólnotę Europejską protokołu z Kioto do ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu i wspólnej realizacji wynikających z niego zobowiązań (Dz.U. L 130, s. 1 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 11, t. 42, s. 24) poprzez skuteczny europejski system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych i z najmniejszym możliwym zmniejszeniem rozwoju gospodarczego oraz zatrudnienia. Motyw 7 dyrektywy 2003/87 brzmi następująco: „Przepisy wspólnotowe odnoszące się do rozdzielania przydziałów [uprawnień] przez państwa członkowskie są niezbędne w celu przyczynienia się do zachowania spójności rynku wewnętrznego oraz w celu uniknięcia zakłócania konkurencji”. Artykuł 1 dyrektywy 2003/87, zatytułowany „Przedmiot”, przewiduje: „Niniejsza dyrektywa ustanawia system handlu przydziałami [uprawnieniami do] emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie […] w celu wspierania zmniejszania emisji gazów cieplarnianych w efektywny pod względem kosztów oraz skuteczny gospodarczo sposób”. Artykuł 10 dyrektywy 2003/87, zatytułowany „Metoda rozdzielania”, stanowi: Państwa członkowskie rozdzielają przynajmniej 95% przydziałów [uprawnień] wolnych od opłat na trzyletni okres rozpoczynający się dnia 1 stycznia 2005 r. Na pięcioletni okres rozpoczynający się dnia 1 stycznia 2008 r. państwa członkowskie rozdzielają przynajmniej 90% przydziałów [uprawnień] wolnych od opłat”. Prawo czeskie Ustawa nr 357/1992 o podatku od spadków, darowizny i przeniesienia własności nieruchomości, zmieniona ustawą nr 402/2010 (zwana dalej „ustawą nr 357/1992”), zawiera przepisy nakładające na bezpłatne nabycie uprawnień do emisji gazów cieplarnianych podatek od darowizn. Paragraf 6 ust. 8 ustawy nr 357/1992 stanowi: „Podatek od darowizn jest należny z tytułu bezpłatnego uzyskania uprawnień do emisji gazów cieplarnianych w latach 2011 i 2012 na produkcję energii elektrycznej w ramach instalacji, która w dniu 1 stycznia 2005 r. lub po tym dniu wytwarzała energię elektryczną na sprzedaż osobom trzecim i w której żadna działalność związana z handlem uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych nie jest prowadzona, z wyjątkiem spalania paliw […] przez producenta energii elektrycznej”. Paragraf 7a tej ustawy, zatytułowany „Podstawa opodatkowania uprawnień uzyskanych bezpłatnie”, stanowi: „1.   Podstawę opodatkowania uprawnień uzyskanych bezpłatnie stanowi średnia wartość rynkowa uprawnień do emisji gazów cieplarnianych w dniu 28 lutego danego roku kalendarzowego pomnożona przez liczbę uprawnień uzyskanych bezpłatnie do celów produkcji energii elektrycznej w danym roku kalendarzowym. 2.   Średnia wartość rynkowa uprawnień do emisji gazów cieplarnianych w dniu 28 lutego danego roku kalendarzowego jest publikowana przez ministerstwo środowiska naturalnego w sposób umożliwiający zdalny dostęp”. Paragraf 14a wspomnianej ustawy, zatytułowany „Stawka podatku od darowizn za uprawnienia uzyskane bezpłatnie”, stanowi: „Stawka podatku od darowizn za uprawnienia uzyskane bezpłatnie wynosi 32%”. Paragraf 20 pkt 1 i 15 ustawy nr 357/1992 ma następujące brzmienie: „1.   Od podatku od spadków i darowizn wolne jest bezpłatne nabycie majątku: a) przez Republikę Czeską lub inne państwo członkowskie Unii Europejskiej, Norwegię lub Islandię (zwane dalej »innym państwem członkowskim«), a także bezpłatne przeniesienie własności przez Republikę Czeską, z wyjątkiem uprawnień uzyskanych bezpłatnie oraz nabycia majątku od innego państwa europejskiego […] […] 15.   Od podatku od darowizn wolne jest bezpłatne uzyskanie uprawnień w ilości, która odpowiada proporcji energii elektrycznej wytworzonej łącznie z produkcji energii elektrycznej i ciepła w stosunku do całkowitej ilości energii elektrycznej wytworzonej w latach 2005 i 2006”. Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne Spółka ŠKO-Energo uzyskała bezpłatnie na lata 2011 i 2012 uprawnienia do emisji gazów cieplarnianych na produkcję energii elektrycznej, za które Finanční úřad (urząd skarbowy) żąda od niej kwoty 20473152 koron czeskich (CZK) z tytułu podatku od darowizn. Spółka ŠKO-Energo zakwestionowała bez powodzenia to opodatkowanie w Finanční ředitelství, a następnie wniosła sprawę do Krajský soud v Praze, przed którym podniosła niezgodność tego podatku z art. 10 dyrektywy 2003/87. Krajský soud v Praze uwzględnił jej żądanie. Rozpatrujący apelację Nejvyšší správní soud wyraża wątpliwości co do zgodności tego podatku z prawem Unii, w szczególności z art. 10 dyrektywy 2003/87, który przewiduje przydział co najmniej 90% uprawnień do emisji wolnych od opłat w latach 2008–2012. W tych okolicznościach Nejvyšší správní soud postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym: „Czy art. 10 [dyrektywy 2003/87] należy interpretować w ten sposób, że stoi na przeszkodzie stosowaniu krajowych przepisów, które obejmują podatkiem od darowizn bezpłatny przydział uprawnień do emisji w danym okresie?”. W przedmiocie pytania prejudycjalnego Poprzez swoje pytanie sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy art. 10 dyrektywy 2003/87, w zakresie, w jakim zobowiązuje państwa członkowskie do rozdziału co najmniej 90% uprawnień do emisji gazów cieplarnianych bezpłatnie w latach 2008–2012, należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie zastosowaniu podatku od darowizn takiego jak ten, o którym mowa w postępowaniu głównym. Jak wynika z brzmienia art. 10 dyrektywy 2003/87, zgodnie z którym w okresie rozpatrywanym w postępowaniu głównym państwa członkowskie rozdzielają przynajmniej 90% uprawnień do emisji gazów cieplarnianych wolnych od opłat, sprzeciwia się on pobieraniu opłat za przydział (wyrok Iberdrola i in., C‑566/11, C‑567/11, C‑580/11, C‑591/11, C‑620/11 i C‑640/11, EU:C:2013:660, pkt 27). Trybunał wyjaśnił jednak, że ani art. 10 dyrektywy 2003/87, ani żaden inny przepis tej dyrektywy nie dotyczą wykorzystania tych uprawnień do emisji lub nie ograniczają wyraźnie prawa państw członkowskich do ustanawiania środków mogących mieć wpływ na skutki gospodarcze wykorzystania tych uprawnień (wyrok Iberdrola i in., EU:C:2013:660, pkt 28). W tych okolicznościach państwa członkowskie mogą co do zasady ustanawiać środki polityki gospodarczej, takie jak kontrola cen stosowanych na rynkach niektórych towarów lub ważnych zasobów, określające sposób, w jaki wartość uprawnień do emisji gazów cieplarnianych przydzielonych bezpłatnie jest przerzucana na konsumentów (wyrok Iberdrola i in., EU:C:2013:660, pkt 29). Ustanowienie takich środków nie może jednakże neutralizować zasady bezpłatnego przydziału uprawnień do emisji gazów cieplarnianych ani naruszać celów dyrektywy 2003/87 (wyrok Iberdrola i in., EU:C:2013:660, pkt 30). W tym względzie zasada bezpłatności przewidziana w art. 10 dyrektywy 2003/87 sprzeciwia się nie tylko bezpośredniemu ustalaniu ceny za przydział uprawnień do emisji gazów cieplarnianych, lecz również pobraniu a posteriori opłaty za przydział rzeczonych uprawnień (wyrok Iberdrola i in., EU:C:2013:660, pkt 31). W niniejszej sprawie z akt przekazanych Trybunałowi wynika, że podatek od darowizn, którego dotyczy postępowanie główne, obciąża stawką 32% uprawnienia do emisji gazów cieplarnianych uzyskane bezpłatnie na produkcję energii elektrycznej w wyniku spalania paliw silnikowych, z wyjątkiem kogeneracji. Należy więc stwierdzić, że środek taki jak ten, o którym mowa w postępowaniu głównym, odnoszący się tylko do przydziału uprawnień do emisji, a nie ich wykorzystania, zresztą w określonym sektorze, i to w ciągu ograniczonego okresu odpowiadającego w części okresowi, dla którego prawodawca unijny ustanowił przejściowo zasadę niemal bezpłatności przydziału uprawnień, stanowi obciążenie bezpłatnego przydziału uprawnień do emisji gazów cieplarnianych niezgodne z wymogiem bezpłatności wprowadzonym w dyrektywie 2003/87. Należy również dodać, że taki środek, który – jak wynika z postanowienia odsyłającego – był przeznaczony na znalezienie dodatkowych przychodów dla operatorów elektrowni fotowoltaicznych, realizuje cele odmienne od celów dyrektywy 2003/87. W konsekwencji nie może on też zostać uznany za bardziej rygorystyczny środek ochronny w rozumieniu art. 193 TFUE (zob. analogicznie wyroki: Deponiezweckverband Eiterköpfe, C‑6/03, EU:C:2005:222, pkt 49, 52; a także Azienda Agro‑Zootecnica Franchini i Eolica di Altamura, C‑2/10, EU:C:2011:502, pkt 50). Rząd czeski podniósł jednak, że art. 10 dyrektywy 2003/87 nie stoi na przeszkodzie podatkowi od darowizn takiemu jak w postępowaniu głównym, gdyż w praktyce obciąża on mniej niż 10% całkowitej wartości uprawnień do emisji gazów cieplarnianych przydzielonych przez to państwo członkowskie. W tym względzie należy jednak zaznaczyć, że zdanie drugie tego artykułu przewiduje dla rozpatrywanego okresu zasadę bezpłatnego rozdziału przynajmniej 90% uprawnień, nie odnosząc się do ich wartości. Należy również podkreślić, że interpretacja broniona przez rząd czeski jest sprzeczna z realizowanym przez art. 10 dyrektywy 2003/87 celem tymczasowego złagodzenia skutków ekonomicznych wprowadzenia przez Unię Europejską rynku uprawnień do emisji gazów cieplarnianych, bez utraty konkurencyjności niektórych sektorów produkcji objętych tą dyrektywą (wyrok Iberdrola i in., EU:C:2013:660, pkt 39). Cel taki oznacza bowiem, że ograniczenie do 10% liczby uprawnień, które mogą być przedmiotem odpłatnego przydziału, powinno być oceniane z punktu widzenia podmiotów każdego z rozpatrywanych sektorów, a nie w stosunku do wszystkich uprawnień wydanych przez państwo członkowskie, przy poszanowaniu zasady równości. W świetle tych rozważań sąd odsyłający powinien zweryfikować, czy można uznać, iż w przypadku podatku od darowizn, o którym mowa w postępowaniu głównym, przestrzegany jest pułap 10% odpłatnego przydziału uprawnień do emisji przewidzianego w art. 10 dyrektywy 2003/87. W konsekwencji na zadane pytanie należy odpowiedzieć, że art. 10 dyrektywy 2003/87 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie stosowaniu podatku od darowizn takiego jak ten, o którym mowa w postępowaniu głównym, jeżeli podatek ten przekracza pułap 10% odpłatnego przydziału uprawnień do emisji przewidzianego w tym artykule, co powinien zweryfikować sąd odsyłający. W przedmiocie kosztów Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.   Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:   Artykuł 10 dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 2003 r. ustanawiającej system handlu przydziałami [uprawnieniami do] emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz zmieniającej dyrektywę Rady 96/61/WE należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie stosowaniu podatku od darowizn takiego jak ten, o którym mowa w postępowaniu głównym, jeżeli podatek ten przekracza pułap 10% odpłatnego przydziału uprawnień do emisji przewidzianego w tym artykule, co powinien zweryfikować sąd odsyłający.   Podpisy ( *1 ) Język postępowania: czeski.