C-433/18

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO MICHALA BOBEKA przedstawiona w dniu 29 lipca 2019 r. ( ) Sprawa C‑433/18 ML przeciwko OÜ Aktiva Finants [wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Korkein oikeus (sąd najwyższy, Finlandia)] Odesłanie prejudycjalne – Współpraca sądowa w sprawach cywilnych i handlowych – Jurysdykcja i uznawanie orzeczeń sądowych oraz ich wykonywanie w sprawach cywilnych i handlowych – Rozporządzenie (WE) nr 44/2001 – Artykuł 43 – Wymóg zagwarantowania skutecznego środka zaskarżenia i postępowania kontradyktoryjnego – Środek zaskarżenia orzeczenia stwierdzającego wykonalność wyroku wydanego przez sąd innego państwa członkowskiego – Postępowanie w sprawie przyjęcia do rozpoznania środka zaskarżenia na etapie odwołania do sądu drugiej instancji I. Wprowadzenie 1. Sąd estoński, Harju Maakohus (sąd pierwszej instancji w Harju, Estonia), wydał w dniu 7 grudnia 2009 r. orzeczenie zasądzające od ML (zwanego dalej „wnoszącym środek odwoławczy”) zapłatę 14838,50 koron estońskich (EEK) (około 948 EUR) na rzecz estońskiej spółki OÜ Aktiva Finants. Na wniosek Aktiva Finants Helsingin käräjäoikeus (sąd pierwszej instancji w Helsinkach, Finlandia), stwierdził wykonalność tego orzeczenia w Finlandii na podstawie rozporządzenia (WE) nr 44/2001 ( ). Wnoszący środek odwoławczy zaskarżył to orzeczenie do Helsingin hovioikeus (sądu apelacyjnego w Helsinkach, Finlandia). Sąd ten nie przyjął jego środka zaskarżenia do rozpoznania, co wnoszący środek odwoławczy kwestionuje przed sądem odsyłającym, Korkein oikeus (sądem najwyższym, Finlandia). 2. W Finlandii krajowy system środków zaskarżenia przewiduje postępowanie w sprawie przyjęcia do rozpoznania na etapie odwołania do sądu drugiej instancji środków zaskarżenia od orzeczeń sądów pierwszej instancji. Taka procedura ma zastosowanie również do środków zaskarżenia od orzeczeń wydanych w pierwszej instancji stwierdzających wykonalność orzeczenia wydanego w innym państwie członkowskim na podstawie rozporządzenia nr 44/2001. 3. W ramach rozpatrywanego odesłania prejudycjalnego zwrócono się do Trybunału o ustalenie, czy w ramach systemu ustanowionego w rozporządzeniu nr 44/2001 postępowanie w sprawie przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania takie jak to, o którym mowa w postępowaniu głównym, jest zgodne z wymogiem zagwarantowania każdej ze stron skutecznych środków zaskarżenia, jaki wynika z art. 43 ust. 1 rozporządzenia nr 44/2001, oraz czy taka procedura respektuje, zgodnie z art. 43 ust. 3 tego rozporządzenia, zasady postępowania kontradyktoryjnego. II. Ramy prawne A.   Prawo Unii 4. Zgodnie z art. 41 rozporządzenia nr 44/2001: „Po spełnieniu formalności przewidzianych w art. 53 następuje niezwłoczne stwierdzenie wykonalności orzeczenia, bez badania według art. 34 i 35. Dłużnik w tym stadium postępowania nie ma możliwości złożenia jakiegokolwiek oświadczenia”. 5. Zgodnie z art. 43 ust. 1–3 tego rozporządzenia: „1.   Każda ze stron może wnieść środek zaskarżenia od orzeczenia rozstrzygającego o wniosku o stwierdzenie wykonalności. 2.   Środek zaskarżenia wnosi się do sądu wskazanego w wykazie w załączniku III. 3.   Środek zaskarżenia jest rozpoznawany zgodnie z przepisami właściwymi dla postępowania, w którym wysłuchane zostają obydwie strony”. 6. W art. 45 omawianego rozporządzenia przewidziano: „1.   Sąd rozpoznający środek zaskarżenia zgodnie z art. 43 albo art. 44 może odmówić stwierdzenia wykonalności albo je uchylić tylko z powodu jednej z przyczyn wymienionych w art. 34 i 35. Sąd wydaje orzeczenie niezwłocznie. 2.   Orzeczenie zagraniczne nie może być w żadnym wypadku przedmiotem kontroli merytorycznej”. B.   Prawo fińskie 7. Zgodnie z brzmieniem § 5 akapit pierwszy rozdziału 25a oikeudenkäymiskaari (kodeksu postępowania sądowego) środek zaskarżenia wniesiony od orzeczenia sądu pierwszej instancji musi zostać przyjęty do rozpoznania. 8. Paragraf 11 akapit pierwszy tego rozdziału ma następujące brzmienie: „Środek zaskarżenia przyjmuje się do rozpoznania, jeżeli: 1) istnieją podstawy do powzięcia wątpliwości co do zasadności rozstrzygnięcia zawartego w orzeczeniu sądu pierwszej instancji; 2) ocena zasadności końcowego rozstrzygnięcia zawartego w orzeczeniu sądu pierwszej instancji nie jest możliwa bez przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania; 3) ze względu na potrzebę zapewnienia jednolitości wykładni jest ważne, aby środek zaskarżenia został przyjęty do rozpoznania w danej sprawie; lub 4) istnieje inna istotna przyczyna uzasadniająca przyjęcie środka zaskarżenia do rozpoznania”. 9. Zgodnie z § 13 wspomnianego rozdziału „[p]rzed wydaniem orzeczenia o przyjęciu środka zaskarżenia do rozpoznania sąd odwoławczy wzywa w razie potrzeby stronę przeciwną do udzielenia pisemnej odpowiedzi na wniesione do niego odwołanie”. 10. Zgodnie z § 14 akapit pierwszy rozdziału 25a kodeksu postępowania sądowego „[s]ąd odwoławczy rozstrzyga o przyjęciu środka zaskarżenia do rozpoznania w postępowaniu pisemnym na podstawie rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji, wniesionego do niego odwołania, ewentualnej odpowiedzi na piśmie oraz, w razie potrzeby, również na podstawie pozostałych akt postępowania”. 11. Zgodnie z § 17 tego rozdziału, jeśli odwołanie nie zostanie przyjęte do rozpoznania, orzeczenie sądu pierwszej instancji zostaje utrzymane w mocy, zaś orzeczenie musi zawierać przedstawienie żądań i odpowiedzi stron. 12. Zgodnie z § 18 omawianego rozdziału środek zaskarżenia zostaje przyjęty do rozpoznania, jeżeli przynajmniej jeden z członków trzyosobowego składu sędziowskiego opowiada się za jego przyjęciem. Skład sędziowski złożony tylko z jednego członka może jednak także zdecydować o przyjęciu do rozpoznania. 13. Zgodnie z § 1 rozdziału 26 kodeksu postępowania sądowego jeżeli środek zaskarżenia jest przyjęty do rozpoznania, a sąd odwoławczy kontynuuje rozpoznawanie odwołania, musi on zbadać, czy i w jaki sposób rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji powinno zostać zmienione. Zgodnie z § 3 tego rozdziału strona przeciwna musi zostać wezwana do udzielenia pisemnej odpowiedzi na odwołanie w terminie wyznaczonym przez sąd odwoławczy, chyba że odpowiedzi zażądano już na etapie rozpoznawania kwestii przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania lub żądanie udzielenia odpowiedzi jest w sposób oczywisty zbędne. III. Okoliczności faktyczne, postępowanie i pytania prejudycjalne 14. Wnoszący środek odwoławczy jest osobą fizyczną, która zgodnie ze swoim twierdzeniem mieszka w Finlandii od dnia 26 listopada 2007 r. Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2009 r. Harju Maakohus (sąd pierwszej instancji w Harju) zasądził od niego zapłatę kwoty 14838,50 EEK (około 948 EUR) na rzecz Aktiva Finants. 15. Postanowieniem Helsingin käräjäoikeus (sądu pierwszej instancji w Helsinkach) orzeczenie wydane w dniu 7 grudnia 2009 r. wobec wnoszącego środek odwoławczy zostało na wniosek Aktiva Finants uznane za wykonalne w Finlandii zgodnie z rozporządzeniem nr 44/2001. 16. Po doręczeniu mu tego postanowienia wnoszący środek odwoławczy wniósł zażalenie do Helsingin hovioikeus (sądu apelacyjnego w Helsinkach) i wystąpił z wnioskiem o uchylenie postanowienia Helsingin käräjäoikeus (sądu pierwszej instancji w Helsinkach) w całości. W swoim zażaleniu skierowanym do Helsingin hovioikeus (sądu apelacyjnego w Helsinkach) wnoszący środek odwoławczy podniósł, że estońskie orzeczenie zostało wydane pod jego nieobecność i że pozew ani inne pismo procesowe wszczynające postępowanie w sprawie nie zostały mu doręczone ani zakomunikowane w czasie i w sposób umożliwiający mu przygotowanie obrony. Wnoszący środek odwoławczy wskazał także, że dowiedział się o postępowaniu, dopiero gdy Helsingin käräjäoikeus (sąd pierwszej instancji w Helsinkach) doręczył mu postanowienie dotyczące stwierdzenia wykonalności. Ponadto, zdaniem wnoszącego środek odwoławczy, estoński sąd nie miał jurysdykcji w rozpatrywanej sprawie, ponieważ od dnia 26 listopada 2007 r. ma on miejsce zamieszkania w Finlandii. Na poparcie swoich argumentów wnoszący środek odwoławczy powołał się również na art. 34 i 35 rozporządzenia nr 44/2001. 17. Helsingin hovioikeus (sąd apelacyjny w Helsinkach) nie przyjął do rozpoznania środka zaskarżenia wniesionego przez wnoszącego środek odwoławczy, kończąc tym samym postępowanie w sprawie zażalenia. 18. Wnoszący środek odwoławczy zwrócił się do sądu odsyłającego z wnioskiem o przyjęcie do rozpoznania środka zaskarżenia od orzeczenia Helsingin hovioikeus (sądu apelacyjnego w Helsinkach). Wniosek ten został uwzględniony w dniu 24 stycznia 2017 r. W środku odwoławczym do Korkein oikeus (sądu najwyższego) wnoszący środek odwoławczy wniósł o uchylenie orzeczenia Helsingin hovioikeus (sądu apelacyjnego w Helsinkach), przyjęcie środka zaskarżenia do rozpoznania i przekazanie sprawy temu sądowi w celu rozpoznania. 19. W tym kontekście sąd odsyłający wskazuje, że należy ustalić, czy postępowanie w sprawie przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania na etapie odwołania do sądu drugiej instancji, takie jak postępowanie główne, jest właściwe, gdy przedmiotem środka zaskarżenia jest orzeczenie sądu pierwszej instancji stwierdzające wykonalność orzeczenia wydanego w innym państwie członkowskim zgodnie z rozporządzeniem nr 44/2001. Dodaje on, że powinien również wypowiedzieć się w przedmiocie zgodności postępowania w sprawie przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania z rozporządzeniem nr 44/2001, a konkretnie z wymogiem zagwarantowania postępowania kontradyktoryjnego, o którym mowa w art. 43 ust. 3 tego rozporządzenia. 20. W tych okolicznościach Korkein oikeus (sąd najwyższy) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „1) Czy przewidziane w krajowych przepisach o wnoszeniu środków zaskarżenia postępowanie w sprawie przyjmowania środków zaskarżenia do rozpoznania jest zgodne z zagwarantowanym w art. 43 ust. 1 rozporządzenia nr 44/2001 prawem obu stron do skutecznego środka zaskarżenia, gdy środek zaskarżenia jest wnoszony od orzeczenia sądu pierwszej instancji dotyczącego uznania lub wykonania orzeczenia na podstawie rozporządzenia nr 44/2001? 2) Czy w ramach postępowania w sprawie przyjmowania środków zaskarżenia do rozpoznania spełnione są przesłanki dotyczące postępowania […] w rozumieniu art. 43 ust. 3 rozporządzenia nr 44/2001, jeżeli strona, przeciwko której wnoszony jest środek zaskarżenia, nie została wysłuchana w przedmiocie wniesionego środka zaskarżenia przed wydaniem decyzji o jego przyjęciu do rozpoznania? Czy warunki te są spełnione, jeżeli strona, przeciwko której wnoszony jest środek zaskarżenia, zostanie wysłuchana przed wydaniem decyzji o przyjęciu środka zaskarżenia do rozpoznania? 3) Czy dla dokonania wykładni ma znaczenie okoliczność, że osoba wnosząca środek zaskarżenia może być nie tylko stroną, która wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie wykonalności i której wniosek został oddalony, ale również stroną, przeciwko której wystąpiono o stwierdzenie wykonalności, jeżeli wniosek ten został uwzględniony?”. 21. Rząd fiński i Komisja Europejska złożyli uwagi na piśmie i zostali wysłuchani na rozprawie, która odbyła się w dniu 15 maja 2019 r. IV. Ocena 22. Struktura niniejszej opinii jest następująca. W ramach pierwszego pytania prejudycjalnego analiza systemu ustanowionego przez rozporządzenie nr 44/2001 oraz fińskiego postępowania w sprawie przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania na etapie odwołania do sądu drugiej instancji prowadzi mnie do stwierdzenia, że art. 43 tego rozporządzenia dopuszcza, pod pewnymi warunkami, takie postępowanie (A). W ramach drugiego i trzeciego pytania prejudycjalnego, które przeanalizuję łącznie, po zbadaniu zakresu zasady kontradyktoryjności, stwierdzam, że postępowanie w sprawie przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania takie jak to toczące się w postępowaniu głównym nie narusza wymogu zagwarantowania postępowania kontradyktoryjnego (B). A.   W przedmiocie pierwszego pytania prejudycjalnego 23. Poprzez swoje pierwsze pytanie prejudycjalne sąd odsyłający zwraca się w istocie do Trybunału o rozstrzygnięcie w przedmiocie zgodności przewidzianego w fińskim systemie prawnym postępowania w sprawie przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania z wymogiem zagwarantowania skutecznego środka zaskarżenia wynikającym z art. 43 ust. 1 rozporządzenia nr 44/2001. 1. System ustanowiony przez rozporządzenie nr 44/2001 24. Zgodnie z zasadą wzajemnego zaufania i kontynuując założenia Konwencji z dnia 27 września 1968 r. o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych ( ), zmienionej przez kolejne konwencje o przystąpieniu nowych państw członkowskich do tej konwencji ( ), mające zastosowanie w niniejszej sprawie ( ) rozporządzenie nr 44/2001 ma na celu uczynienie uznawania i wykonywania orzeczeń szybszym i prostszym. Ten akt prawa wtórnego upraszcza formalności, w związku z czym orzeczenia sądowe wydawane w jednym państwie członkowskim są uznawane z mocy prawa, bez potrzeby przeprowadzania specjalnego postępowania, a procedura zmierzająca do stwierdzenia w jednym państwie członkowskim wykonalności orzeczenia wydanego w innym państwie członkowskim jest skuteczna i szybka ( ). 25. Jednakże procedura exequatur umożliwia również zapewnienie kontroli orzeczenia wydanego w innym państwie członkowskim w świetle podstaw odmowy wykonania enumeratywnie wymienionych przez prawodawcę Unii w art. 34 i 35 rozporządzenia nr 44/2001. Procedura exequatur obejmuje zatem dwa odrębne etapy. 26. W pierwszej kolejności, zgodnie z art. 41 rozporządzenia nr 44/2001, strona wnosi o stwierdzenie wykonalności wyroku wydanego w innym państwie członkowskim w ramach postępowania niespornego. Na tym etapie nie można badać podstaw odmowy wykonania przewidzianych w art. 34 i 35 tego rozporządzenia ani na wniosek stron, ani też z urzędu. Jeśli strona, która posiada legitymację procesową, złoży do sądu lub organu właściwego do jego rozpoznania wniosek o stwierdzenie wykonalności spełniający konieczne wymogi formalne, sąd lub organ współpracujący ma obowiązek uwzględnienia tego wniosku. Zgodnie z motywem 17 wspomnianego rozporządzenia nadanie klauzuli wykonalności następuje zatem „niemal automatycznie”. 27. W drugiej kolejności art. 43 rozporządzenia nr 44/2001 przewiduje możliwość wniesienia środka zaskarżenia od orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie wniosku o stwierdzenie wykonalności. Zgodnie z art. 44 tego rozporządzenia orzeczenie wydane w przedmiocie tego środka zaskarżenia może być z kolei przedmiotem środka zaskarżenia szczególnego dla każdego państwa członkowskiego, zdefiniowanego w załączniku IV do wspomnianego rozporządzenia. Środek zaskarżenia, o którym mowa w art. 43 rozporządzenia nr 44/2001, może wnieść wnioskujący o stwierdzenie wykonalności, jeśli odmówiono stwierdzenia wykonalności na pierwszym etapie, oraz strona, przeciwko której wniesiono o wykonanie. W przeciwieństwie do pierwszego etapu ten drugi etap jest, zgodnie z samym brzmieniem art. 43 ust. 3 rozporządzenia nr 44/2001, kontradyktoryjny. 28. System środków zaskarżenia, o którym mowa w art. 43 omawianego rozporządzenia, nie jest jednak tak jasny, jak mógłby sugerować poprzedni punkt. 29. Wątpliwości pojawiają się już na poziomie tekstu. Tak więc, ze względu na różnorodność pojęć użytych przez prawodawcę Unii w różnych wersjach językowych rozporządzenia nr 44/2001, trudno jest ustalić, czy prawodawca ten zamierzał ustanowić w art. 43 tego rozporządzenia „środek zaskarżenia” czy „odwołanie” ( ). 30. Jednakże na płaszczyźnie systemowej dwa etapy postępowania o stwierdzenie wykonalności nie pokrywają się w rzeczywistości z rozróżnieniem między pierwszą instancją a instancją odwoławczą. Wniosek o stwierdzenie wykonalności zakłada kontrolę formalną i na tym etapie rozporządzenie nr 44/2001 nie dopuszcza badania w świetle podstaw odmowy wykonania przewidzianych w art. 34 i 35. W związku z tym nie chodzi tu sensu stricto o postępowanie w pierwszej instancji. W ramach środka zaskarżenia przewidzianego w art. 43 tego rozporządzenia, chociaż żaden przepis tego rozporządzenia nie ogranicza zarzutów lub argumentów, które mogą zostać podniesione na poparcie środka zaskarżenia wniesionego od orzeczenia sądu pierwszej instancji, sąd rozpoznający środek zaskarżenia może jednak odmówić stwierdzenia wykonalności lub je uchylić tylko z powodu jednej z przyczyn wymienionych w art. 34 i 35 omawianego rozporządzenia ( ). W związku z tym nie chodzi tu sensu stricto o postępowanie odwoławcze. 31. Te same wątpliwości pojawiają się również przy wskazaniu sądów, jakie wynika z wykazu zawartego w załączniku III do rozporządzenia nr 44/2001, do których należy wnieść środek zaskarżenia zgodnie z art. 43 ust. 2 tego rozporządzenia. Z lektury tego załącznika wynika, że sądy wyznaczone przez państwa członkowskie są dość niejednorodne, zarówno pod względem formalnym (formalnego poziomu rozpatrywanego sądu w systemie krajowym, w tym sądy pierwszej instancji, ale także sądy apelacyjne), jak i pod względem proceduralnym (w tym bezpośrednie zwrócenie się do sądu apelacyjnego, lecz również pośrednie poprzez sąd pierwszej instancji, a także wniesienie środka zaskarżenia do różnych sądów w zależności od tego, czy wnosi go pozwany, czy powód). 32. Tymczasem, pomimo tych niejasności, jest oczywiste, że postępowanie przed wyznaczonymi sądami musi zgodnie z art. 43 ust. 3 rozporządzenia nr 44/2001 spełniać przynajmniej trzy warunki. 33. Po pierwsze, jak podkreśliła Komisja w swoich uwagach na piśmie, art. 43 tego rozporządzenia ustanawia bezwarunkowe prawo obu stron do zaskarżenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie wniosku o stwierdzenie wykonalności. 34. Po drugie, zasadniczym celem ustanowionej w art. 43 rozporządzenia nr 44/2001 procedury zaskarżenia jest umożliwienie sprawdzenia istnienia podstaw odmowy wykonania przewidzianych w art. 34 i 35 tego rozporządzenia ( ), które mogą uniemożliwić wykonanie wyroku wydanego w innym państwie członkowskim. 35. Po trzecie, co się tyczy szczegółowych zasad zaskarżenia przewidzianego w art. 43 rozporządzenia nr 44/2001, przepis ten należy interpretować w świetle praw podstawowych, a w szczególności art. 47 akapit drugi Karty praw podstawowych Unii Europejskiej ( ). Taki środek zaskarżenia powinien w konsekwencji być skuteczny. 2. Fińskie postępowanie w sprawie przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania na etapie odwołania do sądu drugiej instancji 36. Z akt sprawy, którymi dysponuje Trybunał, oraz z informacji przedstawionych przez rząd fiński podczas rozprawy wynika, że postępowanie w sprawie przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania ma następujące cechy. 37. Procedura ta jest przewidziana w odniesieniu do wszystkich postępowań odwoławczych od orzeczeń sądów pierwszej instancji wydawanych w sprawach spornych lub niespornych, z wyjątkiem niektórych spraw karnych. Ma ona również zastosowanie, jak wskazał rząd fiński, w ramach środków zaskarżenia przewidzianych w rozporządzeniu nr 44/2001. 38. Z tego względu postępowanie w przedmiocie środka wnoszone do sądu apelacyjnego obejmuje dwa etapy. W pierwszej kolejności sąd apelacyjny określa, w świetle przewidzianych przez prawo podstaw, czy zostały spełnione przesłanki przyjęcia środka do rozpoznania. W stosownych przypadkach, w drugiej kolejności, postępowanie jest kontynuowane, a sąd apelacyjny przystępuje do pełnego rozpoznania wniesionego środka. 39. W ramach pierwszego etapu postępowania odwoławczego strona, która wniosła środek odwoławczy, powinna w piśmie wszczynającym postępowanie wskazać zarzuty i dowody powoływane na poparcie żądania uchylenia orzeczenia wydanego w pierwszej instancji. W piśmie wszczynającym postępowanie musi ona również wskazać podstawę i argumenty, w oparciu o które wniesiony środek miałby zostać przyjęty do rozpoznania. 40. Na tej podstawie sąd apelacyjny powinien zbadać z urzędu każdą z czterech podstaw uzasadniających przyjęcie wniesionego środka do rozpoznania, o których mowa w art. 11 akapit pierwszy rozdziału 25a kodeksu postępowania sądowego. W tym celu bierze on pod uwagę orzeczenie sądu pierwszej instancji, pismo wszczynające postępowanie, akta sprawy, w tym wyrok zagraniczny, i informacje, jakie należy przedstawić na podstawie art. 54 rozporządzenia nr 44/2001. 41. W przypadku wystąpienia jednej z podstaw przyjęcia środka do rozpoznania i jeżeli przynajmniej jeden członek sądu apelacyjnego opowie się za przyjęciem do rozpoznania, sąd apelacyjny powinien przyjąć wniesiony środek do rozpoznania, nie dysponując w tym względzie żadnymi uprawnieniami dyskrecjonalnymi. Wniesiony środek nie jest przyjmowany do rozpoznania, jeżeli jest oczywiste, że żadna z czterech podstaw przyjęcia do rozpoznania nie znajduje zastosowania. 3. Postępowanie w sprawie przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania oraz zasada skuteczności 42. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału w braku uregulowań Unii Europejskiej obowiązujących w tej dziedzinie zadaniem państw członkowskich, zgodnie z zasadą autonomii proceduralnej państw członkowskich, jest określenie zasad postępowania służących ochronie uprawnień podmiotów prawa wynikających z prawa Unii ( ). 43. Jeśli chodzi o postępowanie w sprawie przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania rozpatrywane w postępowaniu głównym z uwag rządu fińskiego wynika, że procedura ta została ustanowiona przez ustawodawcę krajowego, by osiągnąć dwa cele. Po pierwsze, ma ona sprostać wzrostowi obciążenia pracą sądów apelacyjnych i wydłużeniu czasu trwania postępowań, które z niego wynikają. Po drugie, stanowi ona odpowiedź na konieczność rozpoznania środka zaskarżenia zgodnie ze skuteczną procedurą, chroniącą prawa stron. Tak więc procedura ta uwzględnia charakter sprawy wniesionej do sądu apelacyjnego, tak aby można było w ramach prostszego postępowania rozpoznać sprawy, których rozpoznanie przez sąd apelacyjny nie jest uzasadnione ważnymi względami związanymi z ochroną prawną skarżącego oraz z ogólnym interesem sprawy. 44. Nie ma moim zdaniem żadnych wątpliwości co do tego, że takie cele, które ostatecznie sprowadzają się do celów szybkości postępowania i lepszego podziału zasobów sądowych, są uzasadnione ( ). 45. Jednakże z utrwalonego orzecznictwa wynika, że przewidziane przez państwa członkowskie zasady proceduralne nie mogą być mniej korzystne od zasad dotyczących podobnych środków zaskarżenia w zakresie ochrony praw wywodzonych z wewnętrznego porządku prawnego (zasada równoważności) i nie mogą powodować w praktyce, że korzystanie z uprawnień wynikających z porządku prawnego Unii stanie się niemożliwe lub nadmiernie utrudnione (zasada skuteczności) ( ). 46. W niniejszej sprawie, w zakresie, w jakim okazuje się, że fińskie postępowanie w sprawie przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania ma zastosowanie do wszystkich środków zaskarżenia orzeczeń wydanych przez sąd pierwszej instancji w sprawach spornych lub w postępowaniu niespornym, niezgodność z zasadą równoważności można od razu odrzucić. 47. W odniesieniu do poszanowania zasady skuteczności należy ustalić, czy postępowanie w sprawie przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania nie czyni niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym skorzystania ze środka zaskarżenia określonego w art. 43 rozporządzenia nr 44/2001. 48. Należy na wstępie w sposób ogólny zauważyć, że zasada skuteczności nie zawiera wymogów wykraczających poza wymogi wynikające z prawa do skutecznej ochrony sądowej, gwarantowanego w karcie ( ). Jednakże prawo to nie jest uprawnieniem bezwzględnym. Tak więc Trybunał, opierając się wyraźnie na orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, uznał już, że prawo do sądu ( ), którego szczególnym aspektem jest prawo dostępu do sądu, nie jest prawem bezwzględnym i może podlegać ograniczeniom dopuszczonym w sposób dorozumiany, gdyż ze swej natury wymaga ono uregulowania przez państwo, które dysponuje w tym zakresie pewnymi uprawnieniami dyskrecjonalnymi. Zdaniem Trybunału ograniczenia te nie mogą uszczuplać dostępu otwartego dla jednostki w taki sposób lub w takim zakresie, że zostanie naruszona istota jej prawa do sądu. W końcu muszą one zmierzać do zgodnego z prawem celu i musi istnieć racjonalny stosunek proporcjonalności między zastosowanymi środkami a zamierzonym celem ( ). 49. W niniejszej sprawie wydaje się, że postępowanie w sprawie przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania rozpatrywane w postępowaniu głównym jest zgodne z zasadą skuteczności, pod warunkiem, po pierwsze, że pozwala ono na uwzględnienie podstaw odmowy wykonania, a po drugie, że ewentualne orzeczenie o odmowie przyjęcia do rozpoznania jest należycie uzasadnione. 50. Po pierwsze, należy upewnić się, że postępowanie w sprawie przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania nie godzi w cel środka zaskarżenia ustanowionego w art. 43 rozporządzenia nr 44/2001, jakim jest umożliwienie weryfikacji istnienia podstaw odmowy wykonania orzeczenia wydanego w innym państwie członkowskim, przewidzianych w art. 34 i 35 tego rozporządzenia. Jakkolwiek wyłącznie do sądu odsyłającego należy zbadanie, czy prawo fińskie pozwala na uwzględnienie tych podstaw w ramach rozpoznawania wniosku o przyjęcie środka zaskarżenia do rozpoznania, to jednak następne punkty mają na celu przedstawienie kilku wytycznych w tej kwestii. 51. W tym względzie wydaje się, że podstawy przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania określone w art. 11 akapit pierwszy rozdziału 25a kodeksu postępowania sądowego umożliwiają uwzględnienie art. 34 i 35 rozporządzenia nr 44/2001. 52. W szczególności wydaje się bowiem, że podstawy odmowy wykonania przewidziane przez prawodawcę Unii w art. 34 i 35 rozporządzenia nr 44/2001 mogą zostać subsumowane do pierwszej i czwartej podstawy przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania, zgodnie z którymi środek zaskarżenia należy przyjąć do rozpoznania, jeżeli istnieją powody, by wątpić w zasadność orzeczenia sądu pierwszej instancji, lub jeżeli istnieje inna poważna podstawa dla przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania. 53. Z tego względu sąd apelacyjny, już na etapie przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania, wydaje się mieć możliwość zweryfikowania, czy w ramach środka zaskarżenia wniesionego na podstawie art. 43 rozporządzenia nr 44/2001 podstawy odmowy wykonania określone w art. 34 i 35 tego rozporządzenia wymagają przeprowadzenia pogłębionej analizy wydanego w pierwszej instancji orzeczenia dotyczącego wniosku o stwierdzenie wykonalności. 54. Po drugie, wydaje się, że postępowanie w sprawie przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania jest zorganizowane w taki sposób, iż pozwala ono w praktyce, chociaż z perspektywy ekonomii procesowej, na ocenę na tym etapie zasadności orzeczenia wydanego w pierwszej instancji. 55. W istocie postępowanie w sprawie przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania takie jak przewidziane przez prawo fińskie nie jest podobne do wstępnego filtru zmierzającego do zbadania dopuszczalności środka zaskarżenia. Tak jak to zostało podkreślone przez rząd fiński, na etapie przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania sąd apelacyjny sprawdza, w szczególności w świetle orzeczenia sądu pierwszej instancji i akt sprawy, czy istnieją powody, by wątpić w zasadność orzeczenia sądu pierwszej instancji. Ocena dokonana na tym etapie przez sąd apelacyjny zbliża się zatem do wstępnego badania, choćby pobieżnego, samej istoty orzeczenia wydanego w pierwszej instancji ( ). 56. Co więcej, jakkolwiek prawo do skutecznej ochrony sądowej oznacza możliwość dostępu do sądu, to nie oznacza ono jednak automatycznego dostępu do jednolitego postępowania, nawet jeśli środek zaskarżenia miałby zostać oddalony. Wydaje się zaś, że w praktyce środek zaskarżenia nie jest przyjmowany do rozpoznania tylko w przypadkach, gdy dla wszystkich członków sądu apelacyjnego jest oczywiste, iż środek zaskarżenia jest całkowicie bezzasadny. Zdaniem rządu fińskiego podstawy przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania powinny bowiem być interpretowane w sposób elastyczny i korzystny dla strony wnoszącej o przyjęcie środka zaskarżenia do rozpoznania ( ). Zatem środek zaskarżenia mógłby zostać oddalony na etapie przyjęcia do rozpoznania jedynie w przypadku, gdyby był oczywiście bezzasadny. We wszystkich innych przypadkach środek zaskarżenia, po przyjęciu do rozpoznania przez sąd apelacyjny, zostanie ostatecznie rozpoznany w sposób pogłębiony. 57. Po trzecie, postępowanie główne jest zgodne z art. 43 rozporządzenia nr 44/2001 tylko wtedy, gdy ewentualne orzeczenia o odmowie przyjęcia do rozpoznania są należycie uzasadnione. 58. Rozprawa wykazała w tym względzie znaczną rozbieżność opinii między rządem fińskim a Komisją. Rząd fiński twierdził, że zgodnie z kodeksem postępowania sądowego takie orzeczenie należy uzasadnić, podczas gdy Komisja, opierając się na tym samym kodeksie, wskazywała, że nie zawsze jest to konieczne. 59. Do Trybunału nie należy rozstrzyganie pomiędzy tymi przeciwstawnymi stanowiskami dotyczącymi prawidłowej wykładni prawa krajowego – lecz ustalenie, jakie wymogi wynikają z prawa Unii. Prawo to wymaga zaś, by orzeczenia, takie jak odmowa przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania na etapie odwołania do sądu drugiej instancji, były obowiązkowo uzasadnione. 60. Przede wszystkim obowiązek uzasadnienia wynika w sposób ogólny z jego dwóch funkcji. Pozwala on zainteresowanemu na poznanie względów, które skłoniły sąd do wydania orzeczenia, zaś sądowi, do którego może zostać wniesiony środek zaskarżenia od tego orzeczenia, dostarcza informacji wystarczających do dokonania kontroli sądowej ( ). W tym względzie Trybunał wskazał już, że z poszanowania prawa do sprawiedliwego procesu wynika wymóg, wedle którego każde orzeczenie sądu powinno być uzasadnione, aby umożliwić pozwanemu zrozumienie względów, z jakich wydano przeciwko niemu wyrok, oraz wniesienie odpowiednio i skutecznie środka zaskarżenia od owego orzeczenia ( ). 61. Tymczasem gdyby sąd apelacyjny nie był zobowiązany do uzasadnienia swojego orzeczenia, w szczególności w przypadku odmowy przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania, to przewidziana przez prawo fińskie możliwość wniesienia do sądu najwyższego środka zaskarżenia na to orzeczenie o odmowie byłaby w dużej mierze teoretyczna. W braku uzasadnienia co najmniej trudne byłoby skuteczne kwestionowanie orzeczenia sądu apelacyjnego i sąd najwyższy nie byłby w stanie ocenić jego zasadności. 62. Następnie obowiązek uzasadnienia na poziomie orzeczenia wydanego w postępowaniu odwoławczym przed sądem drugiej instancji jest szczególnie fundamentalny w ramach systemu środków zaskarżenia ustanowionego przez rozporządzenie nr 44/2001. I tak należy przypomnieć, że z jednej strony orzeczenie w przedmiocie wniosku o stwierdzenie wykonalności wydane w pierwszej instancji nie podlega obowiązkowi uzasadnienia; z drugiej strony wydaje się, że w Finlandii, tak jak w innych państwach członkowskich, skarga do sądu najwyższego na orzeczenie wydane w postępowaniu odwoławczym przed sądem drugiej instancji jest również poddana systemowi uprzedniego przyjęcia. 63. Co za tym idzie, orzeczenie wydane w wyniku środka zaskarżenia przewidzianego w art. 43 rozporządzenia nr 44/2001 jest pierwszym (i potencjalnie również ostatnim) orzeczeniem, w którym powinny być w pełni uwzględnione podstawy odmowy wykonania przewidziane w art. 34 i 35 tego rozporządzenia. Nie można sobie wyobrazić, by strona mogła skorzystać z możliwości przyznanych w omawianym rozporządzeniu w celu doprowadzenia do niepowodzenia wykonania wyroku wydanego w innym państwie członkowskim, nie będąc nigdy adresatem uzasadnionego orzeczenia ( ). 64. Wreszcie okoliczność, że postępowanie w sprawie przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania dotyczy, w niniejszym przypadku, etapu odwołania do sądu drugiej instancji, jest decydująca dla obowiązku uzasadnienia. Z uwagi bowiem na tę okoliczność stanowisko – całkowicie rozsądne – Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, zgodnie z którym orzeczenie wydane w ramach postępowania filtrującego na etapie postępowania kasacyjnego („drugie odwołanie” do sądów najwyższych, na ogół ograniczone do kwestii prawnych) niekoniecznie musi być uzasadnione ( ), nie może być logicznie stosowane do postępowania w sprawie przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania na etapie odwołania do sądu drugiej instancji, jeżeli postępowanie to stanowi w rzeczywistości pierwszy środek zaskarżenia umożliwiający uwzględnienie podstaw odmowy wykonania wyroku wydanego w innym państwie członkowskim. 65. Z powyższego wynika, że do sądu odsyłającego należy sprawdzenie, czy orzeczenia o odmowie przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania na etapie odwołania do sądu drugiej instancji muszą być obowiązkowo uzasadnione. W sytuacji gdyby na sądzie apelacyjnym nie spoczywał taki obowiązek, postępowanie w sprawie przyjęcia do rozpoznania byłoby moim zdaniem niezgodne z art. 43 rozporządzenia nr 44/2001. Gdyby bowiem okazało się, że postępowanie w sprawie przyjęcia do rozpoznania zostało wszczęte w ramach krajowego systemu środków zaskarżenia bez uwzględnienia specyfiki systemu ustanowionego przez rozporządzenie nr 44/2001, taka okoliczność mogłaby prowadzić do mechanicznego stosowania tej procedury i byłaby trudna do pogodzenia z wymogami rozporządzenia nr 44/2001. 66. W świetle całości powyższych rozważań uważam, że art. 43 ust. 1 rozporządzenia nr 44/2001 pozwala na przeprowadzenie postępowania w sprawie przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania takiego jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, pod warunkiem że – mając na uwadze rozstrzygnięcie co do istoty sprawy – można w nim powołać się na podstawy odmowy wykonania określone w art. 34 i 35 rozporządzenia nr 44/2001 i mogą one zostać uwzględnione jako podstawy do przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania oraz że – z proceduralnego punktu widzenia – orzeczenia o odmowie przyjęcia do rozpoznania wymagają obowiązkowego uzasadnienia. B.   W przedmiocie drugiego i trzeciego pytania prejudycjalnego 67. W drugim pytaniu prejudycjalnym sąd odsyłający zwraca się zasadniczo do Trybunału o ustalenie, czy postępowanie w sprawie przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania na etapie odwołania do sądu drugiej instancji takie jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, w którym strona przeciwna lub strona, która nie wniosła pierwotnego środka zaskarżenia, nie zostaje wysłuchana, jest zgodne z zasadą kontradyktoryjności wyrażoną w art. 43 ust. 3 rozporządzenia nr 44/2001. 68. Co się tyczy pytania trzeciego sądu odsyłającego – rozumiem je jako zmierzające do ustalenia skutków tego, że art. 43 ust. 1 tego rozporządzenia przewiduje, iż środek zaskarżenia może zostać wniesiony nie tylko przez stronę, która wniosła o stwierdzenie wykonalności, ale także przez stronę, przeciwko której wykonalność została stwierdzona. 69. Z powyższego wynika, że te dwa pytania mają zasadniczo ten sam cel: zmierzają one do ustalenia zgodności postępowania rozpatrywanego w postępowaniu głównym z art. 43 ust. 3 rozporządzenia nr 44/2001. Proponuję zatem rozpoznać je łącznie. 70. Przede wszystkim nie dostrzegam, w jaki sposób takie postępowanie, które z uzasadnionych względów prawidłowego administrowania wymiarem sprawiedliwości ma na celu przede wszystkim umożliwienie szybkiego rozpoznania w oczywisty sposób bezzasadnych środków zaskarżenia, miałoby być niezgodne z zasadą kontradyktoryjności. 71. O ile bowiem art. 43 ust. 3 rozporządzenia nr 44/2001 przewiduje jednoznacznie, że środek zaskarżenia jest rozpoznawany zgodnie z regułami postępowania, w którym wysłuchane zostają obydwie strony, o tyle należy jednak stwierdzić, że prawodawca Unii nie wyjaśnił dokładniej wymogów związanych z kontradyktoryjnym charakterem postępowania. W konsekwencji organizacja postępowania w przedmiocie środka zaskarżenia wchodzi w zakres autonomii proceduralnej państw członkowskich, pod warunkiem że przestrzegana jest zasada kontradyktoryjności, rozumiana w świetle specyfiki systemu procedury exequatur wprowadzonego rozporządzeniem nr 44/2001. 72. Zasada kontradyktoryjności ma w ramach systemu ustanowionego przez rozporządzenie nr 44/2001 fundamentalne znaczenie dla zapewnienia swobodnego przepływu orzeczeń sądowych w Unii Europejskiej. Jak bowiem wskazano powyżej ( ), procedura exequatur ma na celu umożliwienie wnioskodawcy, w sposób prosty i szybki, na warunkach niekontradyktoryjnego postępowania ( ), uzyskanie stwierdzenia wykonalności orzeczenia wydanego w innym państwie członkowskim wraz z niezbędnymi gwarancjami ( ). Natomiast, jako że postępowanie w pierwszej „instancji” nie ma charakteru kontradyktoryjnego, prawodawca Unii wprowadził wyraźny wymóg, aby postępowanie w przedmiocie środka zaskarżenia miało taki charakter ( ). 73. Co się tyczy wymogów wynikających z zasady kontradyktoryjności Trybunał wielokrotnie podkreślał, że w ramach postępowań zarówno administracyjnych, jak i sądowych, zasada ta wymaga, ogólnie rzecz ujmując, aby strony postępowania administracyjnego lub sądowego miały prawo zajęcia stanowiska w przedmiocie okoliczności faktycznych i dokumentów, na których oparta zostanie decyzja administracyjna lub orzeczenie sądowe, a także do omówienia materiału dowodowego i uwag przedstawionych przed organem administracyjnym lub sądowym oraz zarzutów co do prawa podniesionych z urzędu przez ten organ, na których zamierza on oprzeć swoje rozstrzygnięcie ( ). 74. Konkretnie rzecz ujmując: zasada ta chroni stronę w odniesieniu do elementów decydujących ( ) dla wydania decyzji lub orzeczenia, które wpływają na jej interesy ( ). Tak więc poszanowanie zasady kontradyktoryjności jest nierozerwalnie związane z koncepcją, że elementy służące za podstawę decyzji lub orzeczenia wydanych na niekorzyść strony powinny być przedmiotem ustosunkowania się przez tę stronę ( ). 75. Tymczasem, biorąc pod uwagę tę definicję zasady kontradyktoryjności, nie widzę żadnego powodu, by uznać, że postępowanie w sprawie przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania takie jak rozpatrywane w postępowaniu głównym narusza tę zasadę. 76. Skoro sąd apelacyjny nie może, na etapie przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania, wydać orzeczenia niekorzystnego lub naruszającego interesy strony przeciwnej, to znaczy strony, która nie wszczęła postępowania, prawo tej strony do kontradyktoryjnego postępowania nie zostaje naruszone, jeśli na tym etapie postępowania nie przedstawia ona żadnych uwag. 77. Tak więc, po pierwsze, odmowa przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania skutkuje utrzymaniem w mocy orzeczenia wydanego w pierwszej instancji, z którego ta strona korzysta, i, z wyjątkiem skargi do sądu najwyższego, czyni je prawomocnym. W konsekwencji orzeczenie to nie może być niekorzystne dla strony czerpiącej korzyści z wyroku wydanego w pierwszej instancji ( ). 78. Po drugie, podczas rozprawy rząd fiński potwierdził, czemu Komisja nie zaprzeczyła, że bez względu na status strony wszczynającej postępowanie sąd apelacyjny nie może na etapie przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania zmienić orzeczenia co do istoty. W szczególności nie może on na przykład uznać środka zaskarżenia za oczywiście zasadny bez wysłuchania strony przeciwnej ( ), co w przeciwnym wypadku stanowiłoby, rzecz jasna, istotne naruszenie zasady kontradyktoryjności. 79. Po trzecie, orzeczenie wydane na etapie przyjęcia do rozpoznania jest orzeczeniem wstępnym, którego zakres jest z definicji ograniczony do kwestii kontynuacji postępowania. Co za tym idzie, nie przesądza ono o ocenie środka zaskarżenia w następstwie jego pełnego rozpoznania. W związku z tym w przypadku, gdy środek zaskarżenia zostaje przyjęty do rozpoznania bez zwrócenia się o przedstawienie uwag do strony, która nie wszczęła postępowania – bez względu na to, czy, w zależności od przypadku, wnioskowała ona o stwierdzenie wykonalności, czy stwierdzenie wykonalności zostało orzeczone wobec niej – to takie orzeczenie również nie może samo w sobie naruszać interesów tej strony. 80. Na rozprawie, podobnie jak w swoich uwagach na piśmie, Komisja podnosiła, że zasada kontradyktoryjności jest na tyle istotna, iż nie może być przedmiotem ograniczeń i że w związku z tym fiński system przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania nie jest zgodny z tą zasadą. 81. Oprócz faktu, że takie „bezwzględne” stanowisko nie pozwala na pogodzenie wymogów w zakresie ochrony prawa do obrony z innymi w pełni uzasadnionymi interesami, takimi jak na przykład względy związane z szybkością postępowania i prawidłowym administrowaniem wymiarem sprawiedliwości, pragnę zauważyć przede wszystkim, że Komisja nie była w stanie wykazać jakiegokolwiek konkretnego naruszenia zasady kontradyktoryjności w niniejszej sprawie. 82. Pragnę wreszcie podkreślić, że z uwag rządu fińskiego wynika, iż stronie, która nie wszczęła postępowania poprzez wniesienie środka zaskarżenia, należy obowiązkowo umożliwić przedstawienie jej stanowiska na etapie pełnego jego rozpoznania. Wydaje się zatem, że zgodnie z art. 43 ust. 3 rozporządzenia nr 44/2001 poszanowanie zasady kontradyktoryjności jest zapewnione na etapie, na którym orzeczenie sądu apelacyjnego może być niekorzystne dla tej strony. 83. W świetle całości powyższych rozważań uważam, że art. 43 ust. 3 rozporządzenia nr 44/2001 należy interpretować w ten sposób, iż postępowanie w sprawie przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania takie jak rozpatrywane w postępowaniu głównym nie narusza wymogu zagwarantowania postępowania kontradyktoryjnego, o ile orzeczenie wydane na etapie przyjęcia do rozpoznania nie może, jako takie, naruszyć interesów strony przeciwnej. V. Wnioski 84. W świetle wszystkich powyższych rozważań proponuję Trybunałowi, by na pytania prejudycjalne przedstawione przez Korkein oikeus (sąd najwyższy, Finlandia) odpowiedział w następujący sposób: 1) Artykuł 43 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych pozwala na przeprowadzenie postępowania w sprawie przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania takiego jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, pod warunkiem że – mając na uwadze rozstrzygnięcie co do istoty sprawy – można w nim powołać się na podstawy odmowy wykonania określone w art. 34 i 35 rozporządzenia nr 44/2001 i mogą one zostać uwzględnione jako podstawy do przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania oraz że – z proceduralnego punktu widzenia – orzeczenia o odmowie przyjęcia do rozpoznania wymagają obowiązkowego uzasadnienia. 2) Artykuł 43 ust. 3 rozporządzenia nr 44/2001 należy interpretować w ten sposób, iż postępowanie w sprawie przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania takie jak rozpatrywane w postępowaniu głównym nie narusza wymogu zagwarantowania postępowania kontradyktoryjnego, o ile orzeczenie wydane na etapie przyjęcia do rozpoznania nie może, jako takie, naruszyć interesów strony przeciwnej. ( ) Język oryginału: francuski. ( ) Rozporządzenie Rady z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. 2001, L 12, s. 1, wyd. spec. w jęz. polskim: rozdział 19, tom 4, s. 42). ( ) Dz.U. 1998, C 27, s. 1. ( ) Zwaną dalej „konwencją brukselską”. ( ) Ponieważ postępowanie przed sądem estońskim zostało wszczęte przed dniem 10 stycznia 2015 r., rozporządzenie nr 44/2001 znajduje nadal zastosowanie ratione temporis na podstawie art. 66 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1215/2012 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. 2012, L 351, s. 1). ( ) Zobacz motywy 16 i 17 rozporządzenia nr 44/2001. Zobacz również wyrok z dnia 14 grudnia 2006 r., ASML, C‑283/05, EU:C:2006:787, pkt 23. ( ) W niektórych wersjach językowych rozporządzenia nr 44/2001, takich jak wersje w językach hiszpańskim, francuskim lub włoskim, terminem użytym w odniesieniu do tej drugiej instancji sądowej jest termin „zaskarżenie”, co sugeruje pierwszą instancję; zachowują one tym samym pod względem funkcjonalnym wierność strukturze tego rozporządzenia. Natomiast w innych wersjach językowych użyte zostało pojęcie „odwołania”, o czym świadczą wersje angielska („appeal”) lub czeska („opravný prostředek”), które sugerują w ten sposób drugą instancję, zgodnie z faktem, że z formalnego punktu widzenia chodzi często o sąd drugiej instancji. ( ) Zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 44/2001. ( ) Zwracam w tym względzie uwagę, że jakkolwiek rozporządzenie nr 1215/2012 zniosło procedurę exequatur, to jednak nie została zniesiona kontrola podstaw odmowy wykonania sformułowanych w art. 34 i 35 rozporządzenia nr 44/2001, o czym świadczą art. 45 i 46 rozporządzenia nr 1215/2012. ( ) Zwanej dalej „kartą”. Zobacz podobnie wyrok z dnia 11 września 2014 r., A (C‑112/13, EU:C:2014:2195, pkt 51 i przytoczone tam orzecznictwo), zważywszy, że procedurę zaskarżenia mającą na celu podważenie orzeczenia stwierdzającego wykonalność wyroku na podstawie art. 43 rozporządzenia nr 44/2001 należy uznać za stosowanie prawa Unii w rozumieniu art. 51 karty [postanowienie z dnia 13 czerwca 2012 r., GREP (C‑156/12, niepublikowane, EU:C:2012:342, pkt 31)]. ( ) Zobacz wyrok z dnia 8 listopada 2005 r., Leffler, C‑443/03, EU:C:2005:665, pkt 49. ( ) Europejski Trybunał Praw Człowieka orzekał już w sprawie zgodności z art. 6 i 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (podpisanej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r.) mechanizmów filtrowania środków zaskarżenia na poziomie apelacji i kasacji. Trybunał wielokrotnie orzekał, że prawo dostępu do sądu może podlegać ograniczeniom, pod warunkiem że ograniczenia te nie naruszają samej istoty art. 6 tej konwencji i realizują zgodny z prawem cel. W tym względzie cele związane z prawidłowym administrowaniem wymiarem sprawiedliwości i unikaniem przeciążenia organów sądowych zostały uznane przez ten Trybunał za zgodne z prawem [wyroki ETPC: z dnia 13 lipca 1995 r. w sprawie Tolstoy Miloslavsky przeciwko Zjednoczonemu Królestwu (CE:ECHR:1995:0713JUD001813991, § 61); z dnia 11 października 2001 r. Rodríguez Valín przeciwko Hiszpanii (CE:ECHR:2001:1011JUD004779299, § 22); z dnia 19 grudnia 1997 r., Brualla Gómez de la Torre przeciwko Hiszpanii (CE:ECHR:1997:1219JUD002673795, § 36)]. ( ) Zobacz w odniesieniu do współpracy sądowej w sprawach cywilnych wyroki: z dnia 8 listopada 2005 r., Leffler, C‑443/03, EU:C:2005:665, pkt 50; z dnia 9 listopada 2016 r., ENEFI, C‑212/15, EU:C:2016:841, pkt 30. ( ) Zobacz wyroki: z dnia 26 września 2018 r., Belastingdienst/Toeslagen (Skutek zawieszający odwołania), C‑175/17, EU:C:2018:776, pkt 47; z dnia 26 września 2018 r., Staatssecretaris van Veiligheid en justitie (Skutek zawieszający odwołania), C‑180/17, EU:C:2018:775, pkt 43. ( ) Którego nie należy mylić z prawem do kilku instancji sądowych. W tym względzie z orzecznictwa Trybunału wynika, że zasada skutecznej ochrony sądowej przyznaje jednostce prawo dostępu do sądu, a nie do kilku instancji [wyrok z dnia 28 lipca 2011 r., Samba Diouf (C‑69/10, EU:C:2011:524, pkt 69)]. ( ) Zobacz postanowienie z dnia 16 listopada 2010 r., Internationale Fruchtimport Gesellschaft Weichert/Komisja, C‑73/10 P, EU:C:2010:684, pkt 53 i przytoczone tam orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. ( ) W tym zakresie postępowanie w sprawie przyjęcia środka zaskarżenia do rozpoznania można porównać z wnioskiem o wyrażenie zgody na przeprowadzenie postępowania w przedmiocie kontroli sądowej, którego dotyczy sprawa zakończona wyrokiem z dnia 15 marca 2018 r., North East Pylon Pressure Campaign i Sheehy (C‑470/16, EU:C:2018:185). ( ) Ponadto z art. 18 rozdziału 25a kodeksu postępowania sądowego wydaje się wynikać, że środek zaskarżenia jest przyjmowany do rozpoznania, jeżeli co najmniej jeden z trzech członków składu orzekającego opowiada się za przyjęciem do rozpoznania. ( ) Zobacz w szczególności wyrok z dnia 15 listopada 2012 r., Rada/Bamba, C‑417/11 P, EU:C:2012:718, pkt 49. ( ) Wyrok z dnia 6 września 2012 r., Trade Agency, C‑619/10, EU:C:2012:531, pkt 53. ( ) Doniosłość bycia adresatem uzasadnionego orzeczenia wzmacnia również fakt, że z art. 44 w związku z załącznikiem IV do rozporządzenia nr 44/2001 wynika, iż państwa członkowskie nie są zobowiązane do ustanowienia środka odwoławczego od orzeczenia wydanego w wyniku środka zaskarżenia przewidzianego w art. 43 tego rozporządzenia. ( ) Zobacz decyzje ETPC o dopuszczalności: z dnia 9 marca 1999 r. w sprawie spółki akcyjnej Immeuble groupe Kosser przeciwko Francji (CE:ECHR:1999:0309DEC003874897); z dnia 28 stycznia 2003 r., Burg i in. przeciwko Francji (CE:ECHR:2003:0128DEC003476302); a także z dnia 6 września 2005 r., Glender przeciwko Szwecji (CE:ECHR:2005:0906DEC002807003). ( ) Zobacz pkt 24–26 niniejszej opinii. ( ) W art. 41 rozporządzenia nr 44/2001 wyjaśniono jednoznacznie, że „[d]łużnik w tym stadium postępowania nie ma możliwości złożenia jakiegokolwiek oświadczenia”. ( ) Zobacz, w kontekście konwencji brukselskiej, wyroki: z dnia 21 maja 1980 r., Denilauler, 125/79, EU:C:1980:130, pkt 14; z dnia 12 lipca 1984 r., P., 178/83, EU:C:1984:272, pkt 11; z dnia 10 lipca 1986 r., Carron, 198/85, EU:C:1986:313, pkt 8. ( ) Zobacz wyrok z dnia 11 maja 2000 r., Renault, C‑38/98, EU:C:2000:225, pkt 21 i przytoczone tam orzecznictwo. ( ) W odniesieniu do procedur administracyjnych w ramach wprowadzania w życie prawa Unii w państwach członkowskich zob. wyroki: z dnia 22 października 2013 r., Sabou, C‑276/12, EU:C:2013:678, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 5 listopada 2014 r., Mukarubega, C‑166/13, EU:C:2014:2336, pkt 46 i przytoczone tam orzecznictwo; a także z dnia 9 listopada 2017 r., Ispas, C‑298/16, EU:C:2017:843, pkt 26. Zobacz w odniesieniu do postępowań administracyjnych lub sądowych przed organami lub sądami Unii wyrok z dnia 17 grudnia 2009 r., szczególna procedura kontroli orzeczenia M/EMEA, C‑197/09 RX‑II, EU:C:2009:804, pkt 41 i przytoczone tam orzecznictwo. ( ) Zobacz wyroki: z dnia 2 grudnia 2009 r., Komisja/Irlandia i in., C‑89/08 P, EU:C:2009:742, pkt 56; z dnia 17 grudnia 2009 r., szczególna procedura kontroli orzeczenia M/EMEA, C‑197/09 RX‑II, EU:C:2009:804, pkt 41. Zobacz analogicznie stanowisko Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w wyroku z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie Pellegrini przeciwko Włochom, CE:ECHR:2001:0720JUD003088296, § 44. ( ) W sprawach administracyjnych dla uznania naruszenia prawa do obrony jednej ze stron, które pociąga za sobą stwierdzenie nieważności aktu Unii, ważne jest, aby naruszone zostały interesy tej strony (zob. jako przykład zastosowania tego orzecznictwa wyrok z dnia 2 października 2003 r., Corus UK/Komisja, C‑199/99 P, EU:C:2003:531, pkt 19–25). Co się tyczy naruszenia zasady kontradyktoryjności przed sądem Unii pragnę przypomnieć, że na mocy art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej jedynie nieprawidłowości proceduralne przed Sądem Unii Europejskiej naruszające interesy wnoszącego odwołanie mogą stanowić podstawę odwołania. ( ) Zdaniem zarówno Trybunału, jak i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, zakres gwarancji związanych z poszanowaniem zasady kontradyktoryjności, rozpatrywany samodzielnie czy też jako składnik prawa do obrony, może różnić się w szczególności w zależności od specyfiki rozpatrywanego postępowania (wyrok z dnia 5 listopada 2014 r., Mukarubega, C‑166/13, EU:C:2014:2336, pkt 54). Zobacz ogólnie N. Fricero, „Le droit à une procédure civile contradictoire dans la jurisprudence de la Cour européenne des droits de l’homme”, Revue trimestrielle des droits de l’Homme, Anthemis, Wavre, 2016, s. 381–393, w szczególności s. 388–390. ( ) Zgodnie z art. 17 rozdziału 25a kodeksu postępowania sądowego jeżeli środek zaskarżenia nie zostanie przyjęty do rozpoznania, orzeczenie sądu pierwszej instancji zostaje utrzymane w mocy. ( ) Można w tym względzie dokonać analogii z uproszczonym rozpoznawaniem odwołań przez Trybunał. W przypadku odwołania oczywiście bezzasadnego Trybunał może zdecydować o oddaleniu tego odwołania w drodze postanowienia z uzasadnieniem, bez wysłuchania stron. Natomiast w przypadku oczywiście zasadnego odwołania Trybunał może je uznać za zasadne dopiero po wysłuchaniu stron (zob., odpowiednio, art. 181 i 182 regulaminu postępowania przed Trybunałem).