C-440/25

WyrokTSUE2026-06-04CELEX: 62025CJ0440ECLI:EU:C:2026:448

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
1. Czy art. 46 ust. 3 dyrektywy 2013/32 w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych UE przyznaje sądowi pierwszej instancji, rozpatrującemu środek zaskarżenia od decyzji o oddaleniu wniosku o ochronę międzynarodową, uprawnienie do samodzielnej i wiążącej oceny okoliczności faktycznych (w tym wiarygodności oświadczeń i obawy przed prześladowaniem) oraz zasadności wniosku, z uwzględnieniem nowych dowodów, i czy państwa członkowskie mogą ograniczyć tę właściwość sądu? 2. Jak należy interpretować pojęcie „uzasadnionej obawy przed prześladowaniem” z art. 2 lit. d) dyrektywy 2011/95, w szczególności czy odnosi się ono do rozsądnego prawdopodobieństwa prześladowania i jakie kryteria należy stosować do jego oceny?
Ratio decidendi
Trybunał stwierdził, że art. 46 ust. 3 dyrektywy 2013/32, w połączeniu z art. 47 Karty, wymaga, aby sąd pierwszej instancji rozpatrujący odwołanie od decyzji o oddaleniu wniosku o ochronę międzynarodową miał pełną właściwość do przeprowadzenia oceny ex nunc zarówno okoliczności faktycznych, jak i prawnych. Oznacza to, że sąd musi mieć możliwość samodzielnej oceny wiarygodności oświadczeń wnioskodawcy, obawy przed prześladowaniem oraz zasadności wniosku, uwzględniając wszelkie nowe dowody, które pojawiły się po decyzji organu administracyjnego. Państwa członkowskie nie mogą ograniczać tej właściwości sądu, a krajowe orzecznictwo, które przewiduje jedynie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy organowi administracyjnemu, jest niezgodne z prawem UE. Sąd krajowy musi dokonać wykładni prawa krajowego zgodnie z prawem UE, a w razie niemożności – odstąpić od stosowania przepisów krajowych, które stoją na przeszkodzie pełnej skuteczności prawa UE. Ponadto, Trybunał orzekł, że „uzasadniona obawa przed prześladowaniem” oznacza sytuację, w której istnieje uzasadnione prawdopodobieństwo, że osoba ubiegająca się o ochronę międzynarodową będzie prześladowana po powrocie do kraju pochodzenia. Ocena tej obawy musi być indywidualna, konkretna i obiektywna, uwzględniająca osobiste okoliczności wnioskodawcy, fakty i okoliczności dotyczące jego wniosku oraz ogólną sytuację w państwie pochodzenia. Nie może opierać się wyłącznie na subiektywnym punkcie widzenia wnioskodawcy, ale musi być obiektywnie uzasadniona, choć nie wymaga pewności ryzyka prześladowania.
Stan faktyczny
PM, QN, RM, SM, TM, UM, VM i WM, obywatele iraccy i członkowie tej samej rodziny (rodzice i sześcioro dzieci), złożyli w 2017 r. wnioski o udzielenie ochrony międzynarodowej w Niderlandach. Wnioski te opierały się na obawach przed zemstą, przymusowym małżeństwem i klitoridektomią córek, a także na identyfikowaniu się córek z wartością równości kobiet i mężczyzn, co prowadziło do obawy przed prześladowaniami w Iraku. Minister van Asiel en Migratie oddalił wnioski jako bezzasadne.
Rozstrzygnięcie
1) Artykuł 46 ust. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej w świetle art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej należy interpretować w ten sposób, że: po pierwsze, przyznaje on sądowi pierwszej instancji, do którego wniesiono środek zaskarżenia na decyzję o oddaleniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, właściwość do orzekania w sposób wiążący w przedmiocie wiarygodności oświadczenia przedstawionego na poparcie tego wniosku, w przedmiocie wiarygodności obawy wnioskodawcy przed prześladowaniem lub rzeczywistego ryzyka doznania przez niego poważnej krzywdy w przypadku powrotu do państwa pochodzenia, a także zasadności wspomnianego wniosku, z uwzględnieniem elementów przedstawionych w toku postępowania odwoławczego, a po drugie, państwa członkowskie nie mogą ograniczyć tej właściwości. 2) Artykuł 2 lit. d) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/95/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako beneficjentów ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do otrzymania ochrony uzupełniającej oraz zakresu udzielanej ochrony należy interpretować w ten sposób, że: wyrażenie „uzasadniona obawa przed prześladowaniem” odnosi się do sytuacji, w której istnieje uzasadnione prawdopodobieństwo, że osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej będzie prześladowana po powrocie do kraju pochodzenia, i że w celu ustalenia istnienia tej uzasadnionej obawy przed prześladowaniem właściwe organy krajowe powinny przeprowadzić indywidualną, konkretną i obiektywną ocenę osobistych okoliczności tego wnioskodawcy, faktów i okoliczności dotyczących jego wniosku oraz sytuacji w państwie pochodzenia.

Pełny tekst orzeczenia

Wydanie tymczasowe WYROK TRYBUNAŁU (druga izba) z dnia 4 czerwca 2026 r.(*) Odesłanie prejudycjalne – Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości – Polityka azylowa – Wspólne procedury udzielania i cofania ochrony międzynarodowej – Dyrektywa 2013/32/UE – Artykuł 46 – Prawo do skutecznego środka zaskarżenia – Pełne rozpatrzenie ex nunc – Zakres uprawnień sądu pierwszej instancji – Badanie okoliczności faktycznych przez sąd pierwszej instancji – Badanie przez sąd pierwszej instancji potrzeby zapewnienia ochrony międzynarodowej – Status uchodźcy lub status osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej – Dyrektywa 2011/95/UE – Warunki, jakie muszą spełnić obywatele państw trzecich, aby ubiegać się o status uchodźcy – Artykuł 2 lit. d) – „Uzasadniona obawa bycia prześladowanym” – Ocena W sprawie C‑440/25 [Ebilum](i) mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez rechtbank Den Haag, zittingsplaats Zwolle (sąd rejonowy w Hadze, ośrodek zamiejscowy w Zwolle, Niderlandy) postanowieniem z dnia 4 lipca 2025 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 4 lipca 2025 r., w postępowaniu: PM, QN, RM, SM, TM, UM, VM, WM przeciwko Minister van Asiel en Migratie, TRYBUNAŁ (druga izba), w składzie: K. Jürimäe, prezeska izby, K. Lenaerts, prezes Trybunału, pełniący obowiązki sędziego drugiej izby, F. Schalin, M. Gavalec (sprawozdawca) i Z. Csehi, sędziowie, rzecznik generalny: T. Ćapeta, sekretarz: A. Lamote, administratorka, uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 27 października 2025 r., rozważywszy uwagi, które przedstawili: –        w imieniu PM, QN, RM, SM, TM, UM, VM i WM – T. Neijzen, advocate, oraz S. Rafi, ekspertka, –        w imieniu rządu niderlandzkiego – A. Hanje oraz J. Langer, w charakterze pełnomocników, –        w imieniu rządu czeskiego – A. Edelmannová, L. Halajová oraz J. Vláčil, w charakterze pełnomocnika, –        w imieniu rządu niemieckiego – J. Möller oraz R. Kanitz, w charakterze pełnomocników, –        w imieniu Komisji Europejskiej – F. Blanc, M. Debieuvre oraz F. van Schaik, w charakterze pełnomocników, po zapoznaniu się z opinią rzeczniczki generalnej na posiedzeniu w dniu 4 grudnia 2025 r., wydaje następujący Wyrok 1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni, po pierwsze, art. 46 ust. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (Dz.U. 2013, L 180, s. 60) rozpatrywanego samodzielnie lub w związku z art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”) oraz, po drugie, art. 2 lit. d) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/95/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako beneficjentów ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do otrzymania ochrony uzupełniającej oraz zakresu udzielanej ochrony (Dz.U. 2011, L 337, s. 9). 2        Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy PM, QN, RM, SM, TM, UM, VM i WM, obywatelami irackimi, członkami tej samej rodziny, a Minister van Asiel en Migratie (ministrem ds. azylu i migracji, Niderlandy, zwanym dalej „ministrem”) w przedmiocie decyzji ministra oddalających wnioski o udzielenie ochrony międzynarodowej złożone przez tych obywateli irackich.  Ramy prawne  Prawo Unii  Dyrektywa 2011/95 3        Motyw 4 dyrektywy 2011/95 głosi: „Konwencja [dotycząca statusu uchodźców, podpisana w Genewie w dniu 28 lipca 1951 r. (Recueil des traités des Nations unies, vol. 189, s. 150, nr 2545 [1954]), (zwana dalej »konwencją genewską«)] oraz [Protokół dotyczący statusu uchodźców, podpisany w Nowym Jorku w dniu 31 stycznia 1967 r.] stanowią fundamenty międzynarodowych regulacji prawnych dotyczących ochrony uchodźców”. 4        Artykuł 2 tej dyrektywy, zatytułowany „Definicje”, stanowi w lit. d): „»uchodźca« oznacza obywatela państwa trzeciego, który posiadając uzasadnioną obawę bycia prześladowanym z powodów rasowych, religijnych, narodowościowych, przekonań politycznych lub członkostwa w określonej grupie społecznej, znajduje się poza krajem, którego jest obywatelem, i jest niezdolny do wykorzystania bądź ze względu na taką obawę nie chce wykorzystać ochrony takiego państwa, lub bezpaństwowca, który, będąc poza państwem poprzedniego miejsca stałego pobytu, z takich samych powodów, jak wskazano powyżej, jest niezdolny do powrotu lub – posiadając taką obawę – nie chce wrócić do niego, i do którego art. 12 nie ma zastosowania”. 5        Artykuł 4 omawianej dyrektywy, zatytułowany „Ocena faktów i okoliczności”, stanowi: „1.      Państwa członkowskie mogą nałożyć na wnioskodawcę obowiązek jak najszybszego przedstawienia wszystkich elementów niezbędnych do uzasadnienia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Obowiązkiem państwa członkowskiego jest ocenienie odpowiednich elementów wniosku we współpracy z wnioskodawcą. 2.      Na elementy, o których mowa w ust. 1, składają się oświadczenia wnioskodawcy oraz wszelkie dokumenty znajdujące się w jego posiadaniu odnoszące się do jego wieku, przeszłości, w tym przeszłości uwzględnianych krewnych, jego tożsamości, obywatelstwa (obywatelstw), państwa (państw) i miejsca (miejsc) poprzedniego pobytu, wcześniejszych wniosków azylowych, tras podróży, dokumentów podróży oraz powodów występowania o udzielenie ochrony międzynarodowej. 3.      Ocena wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej jest przeprowadzana indywidualnie dla każdego przypadku i obejmuje m.in.: a)      wszystkie istotne fakty odnoszące się do kraju pochodzenia w momencie podejmowania decyzji w sprawie wniosku, w tym również przepisy ustawowe i wykonawcze kraju pochodzenia oraz sposoby ich wykonywania; b)      odpowiednie oświadczenia i dokumenty przedstawione przez wnioskodawcę, informujące, czy wnioskodawca doznał lub może doznać prześladowań lub poważnej krzywdy; c)      indywidualną sytuację i osobiste uwarunkowania wnioskodawcy, w tym takie czynniki, jak jego przeszłość, płeć i wiek – by ocenić, czy w świetle osobistych uwarunkowań wnioskodawcy akty, których doświadczył lub na które mógłby zostać narażony, stanowią prześladowanie lub powodują poważną krzywdę; d)      ustalenie, czy działalność wnioskodawcy od chwili opuszczenia kraju pochodzenia służyła wyłącznie lub głównie stworzeniu warunków koniecznych do ubiegania się o ochronę międzynarodową – by ocenić, czy taka działalność naraziłaby wnioskodawcę na prześladowanie lub poważną krzywdę, jeśli powróci on do tego kraju; e)      ustalenie, czy od wnioskodawcy można by racjonalnie oczekiwać, że powinien skorzystać z ochrony innego państwa, na którego obywatelstwo mógłby się powołać. 4.      Fakt, że wnioskodawca już doznał prześladowania lub poważnej krzywdy albo że bezpośrednio groziło mu takie prześladowanie lub poważna krzywda, jest istotną przesłanką potwierdzającą uzasadnioną obawę wnioskodawcy przed prześladowaniem lub rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy, chyba że istnieją zasadne powody, aby uznać, iż akty prześladowania lub wyrządzania poważnej krzywdy się nie powtórzą. 5.      W przypadku gdy państwo członkowskie stosuje zasadę, że obowiązkiem wnioskodawcy jest uzasadnienie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, i gdy niektóre treści oświadczeń wnioskodawcy nie są poparte dokumentami ani innymi dowodami, potwierdzenie takich treści nie jest konieczne pod następującymi warunkami: a)      wnioskodawca poczynił rzeczywisty wysiłek, aby uzasadnić swój wniosek; b)      wszystkie właściwe elementy będące w posiadaniu wnioskodawcy zostały przedstawione oraz złożono zadowalające wyjaśnienia co do braku innych istotnych elementów; c)      oświadczenia wnioskodawcy zostały uznane za spójne i wiarygodne i nie są sprzeczne z dostępnymi szczegółowymi i ogólnymi informacjami mającymi znaczenie dla sprawy wnioskodawcy; d)      wnioskodawca wystąpił o udzielenie ochrony międzynarodowej w najwcześniejszym możliwym terminie, chyba że może on wskazać zasadny powód, dlaczego tego nie zrobił; oraz e)      stwierdzono ogólną wiarygodność wnioskodawcy”.  Dyrektywa 2013/32 6        Motywy 10, 16, 18, 22 i 34 dyrektywy 2013/32 brzmią następująco: „(10)      Wdrażając niniejszą dyrektywę, państwa członkowskie powinny uwzględnić odpowiednie wytyczne ustanowione przez [Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu (EASO), który w 2022 r. został zastąpiony przez Agencję Unii Europejskiej ds. Azylu (AUEA)]. […] (16)      Istotne jest, aby decyzje w sprawie wszystkich wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej podejmowane były na podstawie faktów oraz, w pierwszej instancji, przez organy, których personel posiada odpowiednią wiedzę lub przeszedł niezbędne szkolenie w dziedzinie ochrony międzynarodowej. […] (18)      Podejmowanie decyzji w sprawie wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej w najkrótszym możliwym terminie leży w interesie zarówno państw członkowskich, jak i wnioskodawców, bez uszczerbku dla odpowiedniego i kompletnego rozpatrywania wniosku. […] (22)      W interesie zarówno państw członkowskich, jak i wnioskodawców leży także zapewnienie prawidłowego uznania potrzeby ochrony międzynarodowej już na poziomie pierwszej instancji. W tym celu należy bezpłatnie udzielać wnioskodawcom informacji prawnych i proceduralnych na poziomie pierwszej instancji, uwzględniając przy tym ich szczególną sytuację. Udzielanie takich informacji powinno między innymi umożliwić wnioskodawcom lepsze zrozumienie procedury, pomagając im w ten sposób w wywiązywaniu się ze stosownych obowiązków. Wymaganie od państw członkowskich dostarczenia takich informacji jedynie za pośrednictwem prawników posiadających uprawnienia do wykonywania zawodu adwokata lub radcy prawnego stanowiłoby nadmierne obciążenie. Państwa członkowskie powinny zatem mieć możliwość wykorzystywania najodpowiedniejszych sposobów dostarczania takich informacji, na przykład za pośrednictwem organizacji pozarządowych, specjalistów z organów publicznych lub wyspecjalizowanych służb państwowych. […] (34)      Procedury rozpatrywania potrzeby uzyskania ochrony międzynarodowej powinny umożliwiać właściwym organom skrupulatne rozpatrywanie wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej”. 7        Artykuł 2 tej dyrektywy, zatytułowany „Definicje”, stanowi w lit. f): „»organ rozstrzygający« oznacza każdy organ quasisądowy lub administracyjny w państwie członkowskim odpowiedzialny za rozpatrywanie wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej i właściwy do podejmowania decyzji w takich sprawach w pierwszej instancji”. 8        Artykuł 46 wspomnianej dyrektywy 2013/32, zatytułowany „Prawo do skutecznego środka zaskarżenia”, stanowi w ust. 1 i 3: „1.      Państwa członkowskie zapewniają, aby wnioskodawcy mieli prawo do skutecznego środka zaskarżenia przed sądem w następujących sytuacjach: a)      decyzji podjętej w sprawie ich wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej, w tym decyzji: (i)      o uznaniu wniosku za bezzasadny w zakresie dotyczącym nadania statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej; […]. 3.      Aby spełnić wymogi [określone] w ust. 1, państwa członkowskie zapewniają, aby skuteczny środek zaskarżenia zapewniał pełne rozpatrzenie ex nunc zarówno okoliczności faktycznych, jak i kwestii prawnych, w tym, w stosownych przypadkach, rozpatrzenie potrzeby zapewnienia ochrony międzynarodowej na mocy dyrektywy [2011/95], co najmniej w postępowaniach odwoławczych przed sądem pierwszej instancji”.  Prawo niderlandzkie 9        Artykuł 3:3 wet houdende algemene regels van bestuursrecht (Algemene wet bestuursrecht) [ustawy ustanawiającej zasady ogólne prawa administracyjnego (ogólnej ustawy dotyczącej prawa administracyjnego)] z dnia 4 czerwca 1992 r. (Stb. 1992, nr 315), w brzmieniu obowiązującym w sporze rozpatrywanym w postępowaniu głównym (zwanej dalej „Awb”), stanowi: „Organ administracyjny nie wykonuje swojej kompetencji do wydania decyzji w celu innym niż ten, dla którego została mu ona przyznana”. 10      Artykuł 6:19 Awb stanowi: „1.      Środek zaskarżenia wnoszony do organu administracyjnego lub sądowy środek odwoławczy z mocy prawa odnosi się również do decyzji o cofnięciu, zmianie lub zastąpieniu zaskarżonej decyzji, chyba że strony nie mają w tym wystarczającego interesu. […] 6.      Cofnięcie lub zastąpienie zaskarżonej decyzji nie stoi na przeszkodzie uchyleniu tej decyzji, jeżeli wnoszący środek zaskarżenia lub środek odwoławczy ma w tym interes”.  Postępowanie główne i pytania prejudycjalne 11      PM, QN, RM, SM, TM, UM, VM i WM (zwani dalej łącznie „skarżącymi w postępowaniu głównym”) są obywatelami Iraku, członkami tej samej rodziny, w skład której wchodzą oboje rodzice oraz ich sześcioro dzieci, w tym kilka córek (zwanych dalej „córkami”). 12      W 2017 r. złożyli oni wnioski o udzielenie ochrony międzynarodowej w Niderlandach. Wnioski te opierały się na trzech grupach powodów, a mianowicie: po pierwsze, na problemach z sąsiadem oraz na obawie przed zemstą i przymusowym małżeństwem córek; po drugie, na obawie przed poddaniem córek klitoridektomii oraz, po trzecie, na identyfikowaniu się córek z podstawową wartością, jaką jest równość kobiet i mężczyzn oraz na obawie przed prześladowaniami w przypadku powrotu do Iraku. 13      Decyzjami z dnia 11 września 2023 r. minister oddalił te wnioski o udzielenie ochrony międzynarodowej jako oczywiście bezzasadne. Skarżący w postępowaniu głównym zaskarżyli te decyzje do rechtbank Den Haag, zittingsplaats Zwolle (sądu rejonowego w Hadze, ośrodek zamiejscowy w Zwolle, Niderlandy), który jest sądem odsyłającym. 14      Sąd odsyłający rozpatrzył ten środek zaskarżenia na rozprawie, która odbyła się w dniu 26 marca 2024 r., a następnie wznowił postępowanie przygotowawcze w oczekiwaniu na wydanie wyroku z dnia 11 czerwca 2024 r., Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Kobiety identyfikujące się z wartością, jaką jest równość płci) (C‑646/21, EU:C:2024:487) ze względu na to, że wyrok ten mógł mieć znaczenie w ramach rozpatrywania wspomnianej skargi. 15      W następstwie ogłoszenia wspomnianego wyroku minister ponownie przesłuchał skarżących w postępowaniu głównym, po czym sporządził nowy projekt decyzji, a decyzjami uzupełniającymi z dnia 25 lutego 2025 r. utrzymał oddalenie wspomnianych wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej. Minister przedstawił jednak dodatkowe uzasadnienie zarówno w odniesieniu do podnoszonego identyfikowania się z podstawową wartością, jaką jest równość kobiet i mężczyzn, jak i do obawy przed klitoridektomią i przymusowym małżeństwem córek. 16      Decyzje z dnia 11 września 2023 r. i decyzje uzupełniające z dnia 25 lutego 2025 r. (zwane dalej łącznie „decyzjami rozpatrywanymi w postępowaniu głównym”) zostały zaskarżone przez skarżących w postępowaniu głównym. 17      Chociaż minister wydał decyzje o cofnięciu decyzji rozpatrywanych w postępowaniu głównym, sąd odsyłający podkreśla, że zgodnie z art. 6:19 Awb jest on właściwy do uchylenia tych decyzji o cofnięciu, ponieważ skarżący w postępowaniu głównym mają interes w uchyleniu tych ostatnich decyzji. Wskazuje on w tym względzie, że decyzje o cofnięciu decyzji rozpatrywanych w postępowaniu głównym mogą zostać uchylone z dwóch różnych powodów. Po pierwsze, owe decyzje o cofnięciu zostały wydane z naruszeniem art. 3:3 Awb i w związku z tym mogą zostać uchylone z tego powodu. Po drugie, wspomniane decyzje o cofnięciu stanowią niezgodną z prawem ingerencję ministra w postępowanie przed sądem odsyłającym, w związku z czym są one sprzeczne z art. 47 Karty oraz z art. 46 dyrektywy 2013/32 i mogą zostać uchylone z tego drugiego powodu. Sąd ten zauważa wreszcie, że w związku z uchyleniem tych decyzji o cofnięciu jest on w stanie zbadać co do istoty decyzje rozpatrywane w postępowaniu głównym. 18      Co się tyczy oddalenia wniosków skarżących w postępowaniu głównym o udzielenie ochrony międzynarodowej, sąd odsyłający uważa, że dysponuje wystarczającymi informacjami, po pierwsze, aby dokonać samodzielnej oceny wiarygodności niektórych elementów oświadczenia przedstawionego na poparcie wniosków o udzielenie azylu, a mianowicie kwestii identyfikowania się z podstawową wartością, jaką jest równość kobiet i mężczyzn, a po drugie, aby dokonać samodzielnej oceny niektórych powodów powołanych na poparcie wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej, a mianowicie problemów z sąsiadem, obawy przed zemstą i obawy przed przymusowym małżeństwem córek. 19      Sąd ten wyjaśnia jednak, że zgodnie z orzecznictwem Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (wydziału sporów administracyjnych rady stanu, Niderlandy) nie może on dokonać takiej oceny. Otóż zgodnie z orzecznictwem krajowym sąd orzekający w przedmiocie zgodności z prawem decyzji o oddaleniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, który uważa, że ocena, zawarta w takiej decyzji, wiarygodności oświadczenia przedstawionego na poparcie tego wniosku i  jest niewystarczająco uzasadniona, nie może samodzielnie orzec ani w przedmiocie wiarygodności tego oświadczenia, ani w przedmiocie wspomnianego wniosku. Taki sąd powinien uchylić taką decyzję o oddaleniu tego wniosku, a następnie przekazać sprawę ministrowi do ponownego rozpatrzenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. 20      Tymczasem wspomniany sąd wskazuje, że ma wątpliwości co do zgodności wspomnianego orzecznictwa krajowego z dyrektywą 2013/32. 21      Co się tyczy obawy skarżących w postępowaniu głównym przed prześladowaniem w przypadku powrotu do Iraku, sąd odsyłający dodaje, że pojęcie „uzasadnionej obawy” nie zostało zdefiniowane w dyrektywie 2011/95 i że na szczeblu krajowym nie ustanowiono żadnych standardów w kontekście oceny takiej obawy. Gdyby jednak taka obawa miała być oceniana na podstawie matematycznego prawdopodobieństwa, sąd ten uważa, że powinien w tej kwestii przekazać sprawę ministrowi w celu dokonania takiego obliczenia, ponieważ w obecnym stanie akt sprawy i informacji dotyczących danego kraju nie dysponuje on informacjami niezbędnymi do dokonania takiego obliczenia. 22      W tych okolicznościach rechtbank Den Haag, zittingsplaats Zwolle (sąd rejonowy w Hadze, ośrodek zamiejscowy w Zwolle) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „1)      Czy z art. 46 ust. 3 dyrektywy [2013/32], ewentualnie w związku z art. 47 [Karty] lub z innego przepisu prawa Unii lub zasady prawa Unii rechtbank Den Haag, zittingsplaats Zwolle (sąd rejonowy w Hadze, ośrodek zamiejscowy w Zwolle) może wywieść uprawnienie do samodzielnego dokonania oceny wiarygodności uzasadnienia wniosku o udzielenie azylu, która to ocena zastąpi ocenę ministra? 2)      Czy z jednego z powyższych przepisów rechtbank den Haag, zittingsplaats Zwolle (sąd rejonowy w Hadze, ośrodek zamiejscowy w Zwolle) może wywieść uprawnienie do merytorycznego i ostatecznego orzeczenia w przedmiocie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na podstawie elementów uzasadnienia wniosku o udzielenie azylu, które minister uznał za wiarygodne, i – w przypadku odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze – na podstawie tych elementów owego uzasadnienia, które sąd uzna ponadto za wiarygodne? Czy [wspomniany sąd rejonowy] może zastąpić ocenę ministra własną oceną wiarygodności obawy przed prześladowaniem lub rzeczywistego ryzyka doznania poważnej krzywdy, zwłaszcza jeśli w świetle dostępnych, publicznie udostępnionych informacji o danym kraju sąd uważa się za wystarczająco poinformowany, aby takiej oceny dokonać? 3)      Czy orzecznictwo krajowe może, na przykład ze względu na autonomię proceduralną, ograniczyć uprawnienia, o których mowa w pytaniach pierwszym i drugim, w ten sposób, że uprawnienia te mają przysługiwać jednak wyłącznie ministrowi? 4)      Czy rechtbank Den Haag, zittingsplaats Zwolle (sąd rejonowy w Hadze, ośrodek zamiejscowy w Zwolle) może wziąć pod uwagę informacje, które zostały przedstawione w postępowaniu odwoławczym, ale które nie były jeszcze dostępne w administracyjnej fazie postępowania, przy ocenie, czy dysponuje wystarczającymi informacjami do wydania orzeczenia co do istoty sprawy? Czy ma przy tym znaczenie to, czy strony miały możliwość pełnego przedstawienia swojego stanowiska, na piśmie lub na rozprawie, w przedmiocie okoliczności faktycznych? 5)      Czy pod pojęciem »uzasadnionej obawy przed prześladowaniem«, o której mowa w art. 2 lit. d) dyrektywy 2011/95, należy rozumieć sytuację, w której istnieje rozsądne prawdopodobieństwo, że po powrocie do swojego kraju osoba ubiegająca się o azyl będzie prześladowana? Czy takie rozsądne prawdopodobieństwo należy doprecyzować na podstawie kryterium »rozsądnie i rozważnie myślącej osoby«, dla którego decydującym czynnikiem jest to, czy po rozważeniu wszystkich znanych okoliczności powrót do ojczyzny wydaje się nierozważny z perspektywy rozsądnie i rozważnie myślącej osoby znajdującej się w sytuacji osoby ubiegającej się o azyl? Jeżeli nie, to jakie kryterium należy wówczas stosować?”.  Postępowanie przed Trybunałem 23      Sąd odsyłający wniósł o zastosowanie w niniejszej sprawie pilnego trybu prejudycjalnego przewidzianego w art. 23a statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i w art. 107 regulaminu postępowania przed Trybunałem. 24      W dniu 22 lipca 2025 r. druga izba Trybunału postanowiła, na wniosek sędzi sprawozdawczyni i po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzeczniczki generalnej, nie uwzględnić tego wniosku. 25      Postanowieniem prezesa Trybunału z dnia 19 sierpnia 2025 r. niniejsza sprawa została poddana rozpoznaniu w trybie przyspieszonym przewidzianym w art. 105 § 1 regulaminu postępowania.  W przedmiocie rozporządzeń 2024/1347 i 2024/1348 26      Nie odnosząc się formalnie w zadanych pytaniach do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1347 z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako osób korzystających z ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do otrzymania ochrony uzupełniającej oraz zakresu udzielanej ochrony, zmieniającego dyrektywę Rady 2003/109/WE oraz uchylającego dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/95/UE (Dz.U. L, 2024/1347; sprostowanie Dz.U. L, 2025/90926), ani do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1348 z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ustanowienia wspólnej procedury ubiegania się o ochronę międzynarodową w Unii i uchylenia dyrektywy 2013/32/UE (Dz.U. L, 2024/1348; sprostowanie Dz.U. L, 2025/90922), sąd odsyłający zwrócił się do Trybunału o włączenie tych rozporządzeń do odpowiedzi udzielonych na te pytania, ponieważ może on być zmuszony do ich zastosowania w ramach rozpatrywania sprawy przed sądem krajowym. 27      Należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w ramach ustanowionej w art. 267 TFUE procedury współpracy między sądami krajowymi a Trybunałem do tego ostatniego należy udzielenie sądowi krajowemu użytecznej odpowiedzi, która umożliwi mu rozstrzygnięcie zawisłego przed nim sporu. W związku z tym Trybunał może wziąć pod rozwagę normy prawa Unii, na które sąd krajowy nie powołał się w swoim pytaniu (zob. wyroki: z dnia 20 marca 1986 r., Tissier, 35/85, EU:C:1986:143, pkt 9; z dnia 1 sierpnia 2025 r., Alace i Canpelli, C‑758/24 i C‑759/24, EU:C:2025:591, pkt 44). 28      Jednakże, po pierwsze, należy zauważyć, że zgodnie z art. 42 rozporządzenia 2024/1347 rozporządzenie to będzie miało zastosowanie od dnia 12 czerwca 2026 r. 29      Nie zostało zatem wykazane, że wykładnia tego rozporządzenia jest konieczna dla sądu odsyłającego w celu umożliwienia mu wydania orzeczenia w sprawie w postępowaniu głównym. 30      W każdym wypadku należy zauważyć, że art. 2 lit. d) dyrektywy 2011/95 i art. 3 pkt 5 rozporządzenia 2024/1347, które definiują pojęcie „uchodźcy”, mają identyczne brzmienie. W związku z tym wykładnia pojęcia „uzasadnionej obawy przed prześladowaniem”, zawartego w art. 2 lit. d) tej dyrektywy, ma znaczenie dla celów ewentualnej wykładni tego samego wyrażenia, które zostało użyte w art. 3 pkt 5 tego rozporządzenia. 31      Po drugie, z art. 79 ust. 2 i 3 rozporządzenia 2024/1348 wynika, z jednej strony, że rozporządzenie to stosuje się od dnia 12 czerwca 2026 r., a z drugiej strony, że wspomniane rozporządzenie ma zastosowanie do procedury udzielania ochrony międzynarodowej w odniesieniu do wniosków złożonych po dniu 12 czerwca 2026 r. 32      Wynika z tego, że wnioski o udzielenie ochrony międzynarodowej, takie jak wnioski skarżących w postępowaniu głównym, złożone przed tą datą, podlegają przepisom dyrektywy 2013/32. 33      W tych okolicznościach nie ma potrzeby dokonywania wykładni rozporządzeń 2024/1347 i 2024/1348.  W przedmiocie pytań prejudycjalnych  W przedmiocie pytań od pierwszego do czwartego 34      Poprzez pytania od pierwszego do czwartego, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 46 ust. 3 dyrektywy 2013/32 w związku z art. 47 Karty należy interpretować w ten sposób, że po pierwsze, przyznaje on sądowi pierwszej instancji, do którego wniesiono środek zaskarżenia na decyzję o oddaleniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, właściwość do orzekania w sposób wiążący w przedmiocie wiarygodności oświadczenia przedstawionego na poparcie wniosku o udzielenie azylu, w przedmiocie wiarygodności obawy wnioskodawcy przed prześladowaniem lub rzeczywistego ryzyka doznania przez niego poważnej krzywdy w przypadku powrotu do jego państwa pochodzenia, a także w przedmiocie zasadności wspomnianego wniosku, z uwzględnieniem elementów przedstawionych w toku postępowania odwoławczego, a po drugie, że w danym wypadku państwa członkowskie mogą ograniczyć tę właściwość w taki sposób, że jedynie organ rozstrzygający w rozumieniu art. 2 lit. f) tej dyrektywy (zwany dalej „organem rozstrzygającym”) jest właściwy do oceny wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej i do podejmowania decyzji w sprawie ich zasadności. 35      W pierwszej kolejności należy wskazać, że dyrektywa 2013/32 dokonuje rozróżnienia między „organem rozstrzygającym”, zdefiniowanym w art. 2 lit. f) jako „każdy organ quasisądowy lub administracyjny w państwie członkowskim odpowiedzialny za rozpatrywanie wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej i właściwy do podejmowania decyzji w takich sprawach w pierwszej instancji” z jednej strony, a „sądem”, o którym mowa w art. 46 z drugiej. Postępowanie przed organem rozstrzygającym jest uregulowane przepisami rozdziału III tej dyrektywy, zatytułowanego „Postępowanie w pierwszej instancji”, natomiast postępowanie przed sądem podlega normom zawartym w rozdziale V rzeczonej dyrektywy, zatytułowanym „Postępowania odwoławcze”, i zawierającym ten art. 46 (zob. wyroki: z dnia 25 lipca 2018 r., Alheto, C‑585/16, EU:C:2018:584, pkt 103; z dnia 16 lipca 2020 r., Addis, C‑517/17, EU:C:2020:579, pkt 61). 36      Jak wynika z motywu 34 dyrektywy 2013/32, procedury rozpatrywania potrzeby uzyskania ochrony międzynarodowej powinny umożliwiać właściwym organom skrupulatne rozpatrywanie wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej. 37      Ponadto należy również zaznaczyć, że z motywów 16 i 22, z art. 4, jak również z ogólnej systematyki tej dyrektywy wynika, że rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej przez organ administracyjny lub quasisądowy, dysponujące szczególnymi środkami i personelem wyspecjalizowanym w tej dziedzinie, jest zasadniczym etapem wspólnych procedur wprowadzonych wspomnianą dyrektywą (zob. wyroki: z dnia 25 lipca 2018 r., Alheto, C‑585/16, EU:C:2018:584, pkt 116; z dnia 16 lipca 2020 r., Addis, C‑517/17, EU:C:2020:579, pkt 61). 38      Należy ponadto przypomnieć, że ocena, o której mowa w art. 4 dyrektywy 2011/95, zgodnie z którą organ rozstrzygający ma wydać decyzję w sprawie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, przebiega w dwóch odrębnych etapach. W pierwszym etapie organ rozstrzygający powinien ustalić okoliczności faktyczne, które mogą stanowić dowody na poparcie tego wniosku. W drugim etapie organ ten musi dokonać oceny prawnej tych dowodów, polegającej na ustaleniu, czy w świetle okoliczności faktycznych danej sprawy spełnione są merytoryczne warunki przyznania ochrony międzynarodowej (zob. analogicznie wyrok z dnia 22 listopada 2012 r., M., C‑277/11, EU:C:2012:744, pkt 64). 39      Prawdą jest, że ocena wiarygodności oświadczenia przedstawionego na poparcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz ocena wiarygodności obawy przed prześladowaniem lub rzeczywistego ryzyka doznania poważnej krzywdy wchodzą w zakres tego pierwszego etapu i oceny okoliczności faktycznych. Ta ocena stanu faktycznego nie jest jednak wyłączona z właściwości sądu pierwszej instancji, do którego wniesiono środek zaskarżenia od decyzji o oddaleniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. 40      Artykuł 46 ust. 1 dyrektywy 2013/32 przyznaje bowiem osobom ubiegającym się o udzielenie ochrony międzynarodowej prawo do skutecznego środka zaskarżenia decyzji dotyczących takich wniosków. Artykuł 46 ust. 3 tej dyrektywy określa zakres tego prawa, przewidując, że państwa członkowskie związane tą dyrektywą powinny zapewnić, by sąd, do którego zaskarżono decyzję w sprawie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, zapewniał „pełne rozpatrzenie ex nunc zarówno okoliczności faktycznych, jak i kwestii prawnych, w tym, w stosownych przypadkach, rozpatrzenie potrzeby zapewnienia ochrony międzynarodowej na mocy dyrektywy [2011/95]”(zob. wyroki: z dnia 25 lipca 2018 r., Alheto, C‑585/16, EU:C:2018:584, pkt 106; a także z dnia 1 sierpnia 2025 r., Alace i Canpelli, C‑758/24 i C‑759/24, EU:C:2025:591, pkt 76). 41      Jeżeli chodzi o zakres tego prawa, Trybunał orzekł, że wyrażenie „zapewniają, aby skuteczny środek zaskarżenia zapewniał pełne rozpatrzenie ex nunc zarówno okoliczności faktycznych, jak i kwestii prawnych” należy interpretować w ten sposób, że państwa członkowskie są na podstawie tego powyższego przepisu zobowiązane do zorganizowania swego prawa krajowego tak, by rozpoznawanie odnośnych skarg obejmowało rozpatrzenie przez sąd wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, które umożliwią mu przeprowadzenie zaktualizowanej oceny danego przypadku (wyroki: z dnia 25 lipca 2018 r., Alheto, C‑585/16, EU:C:2018:584, pkt 110; a także z dnia 1 sierpnia 2025 r., Alace i Canpelli, C‑758/24 i C‑759/24, EU:C:2025:591, pkt 81). 42      W tej kwestii Trybunał wyjaśnił, po pierwsze, że wyrażenie „ex nunc” uwydatnia obowiązek sądu polegający na przeprowadzeniu oceny uwzględniającej w stosownym wypadku nowe okoliczności, które ujawniły się po wydaniu decyzji będącej przedmiotem skargi (wyroki: z dnia 25 lipca 2018 r., Alheto, C‑585/16, EU:C:2018:584, pkt 111; a także z dnia 1 sierpnia 2025 r., Alace i Canpelli, C‑758/24 i C‑759/24, EU:C:2025:591, pkt 82). 43      Taka ocena pozwala bowiem na rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w sposób wyczerpujący, bez potrzeby przekazywania sprawy organowi rozstrzygającemu (wyrok z dnia 25 lipca 2018 r., Alheto, C‑585/16, EU:C:2018:584, pkt 112). 44      Po drugie, Trybunał wskazał, że zawarty w art. 46 ust. 3 dyrektywy 2013/32 przymiotnik „pełne” potwierdza ze swej strony, że sąd ma obowiązek rozpatrzenia zarówno okoliczności, które organ rozstrzygający powinien był lub miał możliwość uwzględnić, jak i te, które wystąpiły po wydaniu decyzji przez ten organ (wyroki: z dnia 25 lipca 2018 r., Alheto, C‑585/16, EU:C:2018:584, pkt 113; a także z dnia 1 sierpnia 2025 r., Alace i Canpelli, C‑758/24 i C‑759/24, EU:C:2025:591, pkt 83). 45      Wynika z tego, po pierwsze, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału przytoczonym w pkt 41–43 niniejszego wyroku sąd pierwszej instancji rozpatrujący środek zaskarżenia na decyzję oddalającą wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej jest właściwy do dokonania oceny okoliczności faktycznych i dokonania własnej, wyczerpującej i zaktualizowanej oceny omawianych przed nim okoliczności faktycznych. 46      Jedynie bowiem analiza okoliczności faktycznych pozwala ocenić wiarygodność oświadczenia przedstawionego na poparcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz wiarygodność obawy przed prześladowaniem lub rzeczywistego ryzyka doznania poważnej krzywdy, które stanowią istotne elementy badania potrzeby udzielenia takiej ochrony. 47      Po drugie, sąd pierwszej instancji, do którego wniesiono środek zaskarżenia na decyzję o oddaleniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, jest zobowiązany, jak wynika z pkt 42 i 44 niniejszego wyroku, do zbadania zarówno okoliczności, które organ rozstrzygający uwzględnił lub powinien był uwzględnić, jak i tych, które zaistniały po wydaniu tej decyzji przez ten organ. 48      Oznacza to, że taki sąd może uwzględnić dowody przedstawione w toku postępowania odwoławczego, które nie były jeszcze dostępne na etapie administracyjnym. 49      Ponadto rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej byłoby znacznie opóźnione, gdyby sąd pierwszej instancji rozpatrujący środek zaskarżenia na decyzję organu rozstrzygającego oddalającą wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej musiał przekazywać sprawę organowi rozstrzygającemu, aby organ ten uwzględnił takie okoliczności przy rozstrzyganiu o potrzebie udzielenia wnioskodawcy ochrony międzynarodowej. 50      Uprawnienie tego sądu do uwzględnienia nowych okoliczności, w przedmiocie których nie wypowiedział się wspomniany organ, wpisuje się w ramy celu dyrektywy 2013/32 polegającego w szczególności, jak wynika zwłaszcza z jej motywu 18, na tym, by wnioski o udzielenie ochrony międzynarodowej były rozpatrywane „w najkrótszym możliwym terminie, bez uszczerbku dla odpowiedniego i kompletnego rozpatrywania wniosku” (wyroki: z dnia 25 lipca 2018 r., Alheto, C‑585/16, EU:C:2018:584, pkt 111, 112; a także z dnia 4 października 2024 r., Ministerstvo vnitra České republiky, Odbor azylové a migrační politiky, C‑406/22, EU:C:2024:841, pkt 78, 88). 51      Co się tyczy kwestii, czy osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej i organ rozstrzygający powinny mieć możliwość wypowiedzenia się w przedmiocie tych nowych okoliczności, Trybunał wskazał, że sąd jest zobowiązany, jak wynika z art. 47 Karty, zapewnić tej osobie możliwość wypowiedzenia się, jeżeli okoliczności te mogą niekorzystnie wpłynąć na jej sytuację (wyrok z dnia 25 lipca 2018 r., Alheto, C‑585/16, EU:C:2018:584, pkt 114). 52      Sąd ten musi również, zgodnie z zasadą kontradyktoryjności, zapewnić organowi rozstrzygającemu możliwość przedstawienia uwag w przedmiocie takich nowych okoliczności. 53      Przyjęcie takiej wykładni jest tym bardziej zasadne, że wspomniany sąd powinien uwzględnić te nowe okoliczności, aby móc wyczerpująco orzec w przedmiocie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. 54      Wynika z tego, że aby spełnić przewidziany w art. 46 ust. 3 dyrektywy 2013/32 wymóg pełnego rozpatrzenia ex nunc, krajowy sąd pierwszej instancji rozpatrujący środek zaskarżenia na decyzję organu rozstrzygającego oddalającą wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej powinien, po pierwsze, być właściwy do dokonania własnej oceny okoliczności faktycznych, a po drugie, uwzględnić nowe okoliczności, które pojawiły się po wydaniu decyzji będącej przedmiotem tego środka zaskarżenia, zapewniając jednocześnie stronom możliwość przedstawienia uwag w przedmiocie tych okoliczności. 55      W drugiej kolejności z orzecznictwa Trybunału wynika, że poprzez wprowadzenie przepisu, że sąd właściwy do orzekania w przedmiocie środka zaskarżenia na decyzję oddalającą wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej jest zobowiązany do zbadania, w danym wypadku, „potrzeby zapewnienia [wnioskodawcy] ochrony międzynarodowej”, zamiarem prawodawcy Unii było przyznanie – w drodze art. 46 ust. 3 dyrektywy 2013/32 – temu sądowi, jeżeli ów uzna, że dysponuje wszelkimi informacjami na temat okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych w tym zakresie, uprawnienia do rozstrzygnięcia w sposób wiążący, w ramach pełnego rozpatrzenia ex nunc, czyli kompletnej i zaktualizowanej oceny tych okoliczności, kwestii, czy wnioskodawca ten spełnia przewidziane w dyrektywie 2011/95 przesłanki uzyskania ochrony międzynarodowej (wyrok z dnia 29 lipca 2019 r., Torubarov, C‑556/17, EU:C:2019:626, pkt 65). 56      Po pierwsze, z powyższego orzecznictwa oraz z pkt 41–44 niniejszego wyroku wynika, że prawodawca zdefiniował w art. 46 ust. 3 dyrektywy 2013/32 zakres i intensywność badania przez krajowy sąd pierwszej instancji rozpatrujący środek zaskarżenia na decyzję organu rozstrzygającego oddalającą wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej potrzeby zapewnienia wnioskodawcom ochrony międzynarodowej. Wynika z tego, że określenie zakresu i intensywności tego badania nie wchodzi w zakres autonomii proceduralnej państw członkowskich. W związku z tym państwa członkowskie nie mogą ograniczać właściwości takiego sądu do orzekania w sprawie potrzeby udzielenia ochrony międzynarodowej. 57      Nie może być inaczej tylko dlatego, że organ rozstrzygający jest lepiej przygotowany i wyposażony do merytorycznego rozpatrywania wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej. Prawdą jest, że rozpatrzenie takiego wniosku przez ten organ stanowi, zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 37 niniejszego wyroku, istotny etap wspólnych procedur ustanowionych dyrektywą 2013/32. Jednakże w ramach systemu ustanowionego tą dyrektywą wspomniany organ nie jest jedynym organem właściwym do rozpatrywania wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej i orzekania o ich zasadności, co wynika w szczególności z orzecznictwa przytoczonego w pkt 55 niniejszego wyroku. 58      Z powyższych rozważań wynika również, że wbrew temu, co twierdzi rząd niderlandzki w swoich uwagach, krajowy sąd pierwszej instancji, przed który wniesiono środek zaskarżenia od decyzji organu rozstrzygającego w sprawie oddalenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, posiada właściwość wykraczającą poza „kontrolę w pewnym ograniczonym zakresie” decyzji organu rozstrzygającego. W związku z tym taki sąd nie może być zobowiązany do wykonywania tej właściwości „w ograniczonym zakresie”, lecz musi dokonać pełnego rozpatrzenia ex nunc, to znaczy wyczerpującego i zaktualizowanego rozpatrzenia okoliczności faktycznych i prawnych, a także potrzeby uzyskania przez wnioskodawcę ochrony międzynarodowej. 59      Po drugie, prawdą jest, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału art. 46 ust. 3 dyrektywy 2013/32 obejmuje wyłącznie „rozpatrzenie” środka zaskarżenia, a zatem nie dotyczy następstw ewentualnego uchylenia decyzji będącej jego przedmiotem (wyrok z dnia 29 lipca 2019 r., Torubarov, C‑556/17, EU:C:2019:626, pkt 54). 60      Jednakże z orzecznictwa wynika również, że przyznanie takiemu sądowi uprawnienia do orzekania w sposób wiążący w kwestii, czy wnioskodawca spełnia warunki uzyskania ochrony międzynarodowej przewidziane w dyrektywie 2011/95, oznacza, że w przypadku gdy sąd ten uchyla decyzję organu administracyjnego po przeprowadzeniu wyczerpującej i zaktualizowanej oceny potrzeby uzyskania przez wnioskodawcę ochrony międzynarodowej w świetle wszystkich istotnych okoliczności prawnych i faktycznych, i stwierdzi, że wnioskodawcy należy udzielić ochrony międzynarodowej, a następnie przekazuje sprawę temu organowi administracyjnemu, aby ten wydał nową decyzję, wspomniany organ administracyjny jest zobowiązany do udzielenia wnioskowanej ochrony międzynarodowej, z zastrzeżeniem wystąpienia okoliczności faktycznych lub prawnych, które obiektywnie wymagają dokonania nowej, zaktualizowanej oceny. Podobnie, jeżeli tenże organ administracyjny wyda następnie odmienną decyzję, nie wykazując w tym celu wystąpienia nowych okoliczności uzasadniających nową ocenę potrzeby udzielenia wspomnianemu wnioskodawcy ochrony międzynarodowej, rzeczony sąd musi uchylić tę decyzję niezgodną z jego poprzednim orzeczeniem i zastąpić ją własną decyzją w sprawie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, odstępując w razie potrzeby od stosowania uregulowań krajowych, które zakazują mu takiego działania (zob. podobnie wyrok z dnia 29 lipca 2019 r., Torubarov, C‑556/17, EU:C:2019:626, pkt 66, 73, 75, 77, 78). 61      W niniejszej sprawie z wyjaśnień przedstawionych przez sąd odsyłający wynika, że uważa on, iż dysponuje wystarczającymi informacjami, aby samodzielnie dokonać oceny wiarygodności niektórych elementów oświadczenia osób ubiegających się o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz niektórych powodów powołanych na poparcie ich wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej. Sąd odsyłający wyjaśnia jednak, że zgodnie z orzecznictwem Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (wydziału sporów administracyjnych rady stanu) nie jest on uprawniony do dokonywania takich ocen i powinien ograniczyć się do uchylenia decyzji rozpatrywanych w postępowaniu głównym, a następnie do przekazania sprawy ministrowi w celu ponownego rozpatrzenia przez niego wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej. 62      W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, stosując prawo wewnętrzne, sądy krajowe są zobowiązane tak dalece, jak jest to możliwe, dokonywać jego wykładni w świetle brzmienia i celu rozpatrywanej dyrektywy, by osiągnąć przewidziany w niej rezultat, a zatem dostosować się do art. 288 akapit trzeci TFUE (wyrok z dnia 6 listopada 2018 r., Bauer i Willmeroth, C‑569/16 i C‑570/16, EU:C:2018:871, pkt 66 i przytoczone tam orzecznictwo). 63      Zasada wykładni zgodnej wymaga, aby sądy krajowe czyniły wszystko, co leży w zakresie ich kompetencji, uwzględniając wszystkie przepisy prawa krajowego i stosując uznane w porządku krajowym metody wykładni, by zapewnić pełną skuteczność rozpatrywanej dyrektywy i dokonać rozstrzygnięcia zgodnego z realizowanymi przez nią celami (wyrok z dnia 6 listopada 2018 r., Bauer i Willmeroth, C‑569/16 i C‑570/16, EU:C:2018:871, pkt 67 i przytoczone tam orzecznictwo). 64      Jak orzekł Trybunał, wymóg dokonywania takiej wykładni zgodnej może w danym wypadku obejmować konieczność zmiany krajowego orzecznictwa przez sądy krajowe, jeżeli opiera się ono na interpretacji prawa krajowego, której nie da się pogodzić z celami dyrektywy. Co za tym idzie, sąd krajowy nie może, w szczególności, skutecznie twierdzić, że nie jest w stanie dokonać wykładni przepisu prawa krajowego zgodnie z prawem Unii tylko dlatego, że przepis ten był stale interpretowany w sposób, który nie jest zgodny z tym prawem (wyrok z dnia 17 kwietnia 2018 r., Egenberger, C‑414/16, EU:C:2018:257, pkt 72, 73 i przytoczone tam orzecznictwo). 65      Gdyby jednak taka wykładnia zgodna miała okazać się niemożliwa, Trybunał wskazał na wymóg, aby właściwy sąd, w celu stosowania prawa Unii, odstąpił od stosowania krajowych przepisów ustawowych mogących ewentualnie stać na przeszkodzie zapewnieniu pełnej skuteczności podlegających bezpośredniemu stosowaniu norm prawa Unii, takich jak art. 46 ust. 3 dyrektywy 2013/32 w związku z art. 47 Karty (wyrok z dnia 3 kwietnia 2025 r., Barouk, C‑283/24, EU:C:2025:236, pkt 41 i przytoczone tam orzecznictwo). 66      Wreszcie możliwość zaskarżenia orzeczenia krajowego sądu pierwszej instancji rozpatrującego środek zaskarżenia na decyzję organu rozstrzygającego oddalającą wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej nie może podważyć powyższych rozważań. 67      Zgodnie z brzmieniem art. 46 ust. 3 dyrektywy 2013/32 skuteczny środek zaskarżenia, który państwa członkowskie muszą przewidzieć, obejmuje „co najmniej postępowanie odwoławcze przed sądem pierwszej instancji”. Przepis ten zobowiązuje zatem państwa członkowskie do ustanowienia takiego środka zaskarżenia, pozostawiając im możliwość ustanowienia procedury odwoławczej lub kasacyjnej, przy czym cechy badania przewidzianego we wspomnianym przepisie nie różnią się w zależności od tego, czy państwa członkowskie skorzystają z tej możliwości. 68      W świetle powyższych rozważań na pytania od pierwszego do czwartego należy udzielić następującej odpowiedzi: art. 46 ust. 3 dyrektywy 2013/32 w związku z art. 47 Karty należy interpretować w ten sposób, że po pierwsze, przyznaje on sądowi pierwszej instancji, do którego wniesiono środek zaskarżenia na decyzję o oddaleniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, właściwość do orzekania w sposób wiążący w przedmiocie wiarygodności oświadczenia przedstawionego na poparcie tego wniosku, w przedmiocie wiarygodności obawy wnioskodawcy przed prześladowaniem lub rzeczywistego ryzyka doznania przez niego poważnej krzywdy w przypadku powrotu do państwa pochodzenia, a także zasadności wspomnianego wniosku, z uwzględnieniem elementów przedstawionych w toku postępowania odwoławczego, a po drugie, że państwa członkowskie nie mogą ograniczyć tej właściwości.  W przedmiocie pytania piątego 69      Poprzez pytanie piąte sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 2 lit. d) dyrektywy 2011/95 należy interpretować w ten sposób, że wyrażenie „uzasadniona obawa przed prześladowaniem” odnosi się do sytuacji, w której istnieje uzasadnione prawdopodobieństwo, że osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej będzie prześladowana po powrocie do kraju pochodzenia, a jeśli tak, to według jakich kryteriów należy ustalić istnienie takiego uzasadnionego prawdopodobieństwa. 70      W niniejszej sprawie z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, że sąd odsyłający rozważa dwa standardy oceny uzasadnionej obawy przed prześladowaniem. Po pierwsze, obawę tę można ocenić poprzez obliczenie matematycznego prawdopodobieństwa. Po drugie, wspomniana obawa może zostać zdefiniowana jako „rozsądne prawdopodobieństwo” lub „rzeczywiste ryzyko prześladowania”. W takim przypadku sąd ten dąży do ustalenia, czy właściwe kryterium polega na ustaleniu, że z punktu widzenia rozsądnie i rozważnie myślącej osoby znajdującej się w sytuacji osoby ubiegającej się o udzielenie ochrony międzynarodowej powrót do kraju pochodzenia wydaje się nieracjonalny po dokonaniu oceny wszystkich znanych okoliczności. 71      W tym względzie w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z art. 2 lit. d) dyrektywy 2011/95, w którym powtórzono brzmienie art. 1 sekcja A pkt 2 konwencji genewskiej, pojęcie „uchodźcy” oznacza w szczególności obywatela państwa trzeciego, który na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do szczególnej grupy społecznej przebywa poza państwem swojego obywatelstwa i nie może lub nie chce z powodu tej obawy korzystać z ochrony tego państwa. 72      W odniesieniu do oceny kwestii, czy osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej ma uzasadnione obawy przed prześladowaniem, Trybunał podkreślił, że taka ocena powinna być dokonywana z uwagą i ostrożnością, ponieważ wchodzą tu w grę kwestie integralności i wolności jednostki, które należą do podstawowych wartości Unii (zob. analogicznie wyrok z dnia 2 marca 2010 r., Salahadin Abdulla i in., C‑175/08, C‑176/08, C‑178/08 i C‑179/08, EU:C:2010:105, pkt 88–90).       73      Z orzecznictwa Trybunału wynika również, że w systemie dyrektywy 2011/95 ocena zasadności obawy wnioskodawcy przed prześladowaniem powinna, zgodnie z art. 4 ust. 3 tej dyrektywy, mieć charakter indywidualny i być przeprowadzana indywidualnie dla każdego przypadku. Przy dokonywaniu takiej oceny właściwe organy krajowe muszą ustalić, czy stwierdzone okoliczności świadczą o takim zagrożeniu, iż zainteresowany ma prawo obawiać się w sposób uzasadniony, w związku ze swoją indywidualną sytuacją, że rzeczywiście stanie się podmiotem aktów prześladowania. Ustalenie to powinno opierać się wyłącznie na konkretnej ocenie faktów i okoliczności, zgodnie z zasadami określonymi w szczególności w art. 4 ust. 3–5 wspomnianej dyrektywy [zob. podobnie wyrok z dnia 21 września 2023 r., Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie (Opinie polityczne w przyjmującym państwie członkowskim), C‑151/22, EU:C:2023:688, pkt 42]. 74      Artykuł 4 ust. 3 dyrektywy 2011/95 wymienia, w lit. a)–e), elementy, które należy wziąć pod uwagę do tych celów, przy czym należą do nich w szczególności wszystkie istotne fakty odnoszące się do kraju pochodzenia w momencie podejmowania decyzji w sprawie wniosku; odpowiednie oświadczenia i dokumenty przedstawione przez wnioskodawcę, informujące, czy wnioskodawca doznał lub może doznać prześladowań, oraz indywidualna sytuacja i osobiste uwarunkowania wnioskodawcy. Artykuł 4 ust. 4 tej dyrektywy uściśla, iż fakt, że wnioskodawca już doznał prześladowania albo że bezpośrednio groziło mu takie prześladowanie, jest istotną przesłanką potwierdzającą uzasadnioną obawę wnioskodawcy przed prześladowaniem, chyba że istnieją zasadne powody, aby uznać, iż akty prześladowania się nie powtórzą. 75      Właściwe organy państw członkowskich powinny zatem przeprowadzić wyczerpujące i pogłębione badanie wszystkich istotnych okoliczności dotyczących specyficznej sytuacji osobistej tego wnioskodawcy oraz bardziej ogólnego kontekstu w jego kraju pochodzenia, w szczególności jego aspektów politycznych, prawnych, sądowych, historycznych i społeczno-kulturowych, w celu ustalenia, czy wnioskodawca ma uzasadnione obawy, że będzie osobiście prześladowany [zob. podobnie wyrok z dnia 21 września 2023 r., Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie (Opinie polityczne w przyjmującym państwie członkowskim), C‑151/22, EU:C:2023:688, pkt 45]. 76      Z orzecznictwa Trybunału wynika zatem, że w celu ustalenia, czy osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej ma uzasadnioną obawę przed prześladowaniem, należy z należytą starannością i ostrożnością przeprowadzić indywidualną, konkretną i obiektywną ocenę osobistych okoliczności tej osoby, faktów i okoliczności dotyczących jej wniosku oraz sytuacji w państwie pochodzenia. 77      W drugiej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wykładni przepisów dyrektywy 2011/95 należy zatem dokonywać nie tylko w świetle ogólnej systematyki i celu tej dyrektywy, lecz również z poszanowaniem konwencji genewskiej – która, jak stanowi motyw 4 tej dyrektywy, stanowi „fundamenty międzynarodowych regulacji prawnych dotyczących ochrony uchodźców” [wyrok z dnia 4 października 2024 r., Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl i in. (Kobiety afgańskie) (C‑608/22 i C‑609/22, EU:C:2024:828, pkt 33 i przytoczone tam orzecznictwo]. 78      W tym kontekście, w świetle roli powierzonej Wysokiemu Komisarzowi Narodów Zjednoczonych do spraw Uchodźców (UNHCR) przez konwencję genewską, wydane przez niego dokumenty mają szczególne znaczenie [wyrok z dnia 16 stycznia 2024 r., Intervyuirasht organ na DAB pri MS (Kobiety będące ofiarami przemocy domowej), C‑621/21, EU:C:2024:47, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo]. 79      Wyrażenie „uzasadniona obawa przed prześladowaniem” zawarte w art. 1 lit. A pkt 2 konwencji genewskiej jest interpretowane w pkt 37–50 dokumentu UNHCR/1P/4/FRE/REV.4 z lutego 2019 r., zatytułowanego „Podręcznik dotyczący procedur i kryteriów mających zastosowanie do nadawania statusu uchodźcy oraz wytyczne w sprawie udzielania ochrony międzynarodowej w świetle konwencji z 1951 r. i protokołu z 1967 r. dotyczących statusu uchodźcy”. 80      Zgodnie z tym dokumentem „uzasadniona obawa przed prześladowaniem” ma wymiar subiektywny i obiektywny. Biorąc pod uwagę subiektywny charakter obawy, ocena sytuacji osoby ubiegającej się o ochronę międzynarodową polega raczej na ocenie jej oświadczeń niż na ocenie sytuacji istniejącej w jej kraju pochodzenia. Jednakże w zakresie, w jakim ten element subiektywny został doprecyzowany przez wyrażenie „uzasadniona”, status uchodźcy nie może być określany wyłącznie na podstawie stanu umysłu tego wnioskodawcy, lecz musi opierać się na obiektywnej sytuacji i indywidualnej ocenie. W związku z tym, aby ocenić istnienie uzasadnionej obawy, należy wziąć pod uwagę oba te elementy. 81      Z jednej strony z powyższych wskazówek wynika, że ocena istnienia „uzasadnionej obawy przed prześladowaniem” nie może opierać się wyłącznie na subiektywnym punkcie widzenia osoby ubiegającej się o ochronę międzynarodową, lecz musi opierać się na obiektywnej ocenie sytuacji. 82      Z drugiej strony wymaganym standardem jest uzasadniona obawa lub obawa, którą można w uzasadnionym stopniu wykazać. 83      W trzeciej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z motywem 10 dyrektywy 2013/32, wdrażając niniejszą dyrektywę, państwa członkowskie powinny uwzględnić odpowiednie wytyczne ustanowione przez Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu (EASO), który w 2022 r. został zastąpiony przez Agencję Unii Europejskiej ds. Azylu (EUAA). 84      Tymczasem, po pierwsze, EUAA wskazuje na s. 20 i 21 swojego poradnika praktycznego, zatytułowanego „Kwalifikowanie do objęcia ochroną międzynarodową”, że subiektywną obawę osoby ubiegającej się o ochronę międzynarodową należy uzasadnić w sposób obiektywny. Ponadto w celu oceny sytuacji wnioskodawcy należy zbadać jego indywidualną sytuację w świetle informacji dotyczących ogólnej sytuacji w jego kraju pochodzenia. 85      Po drugie, na s. 118 i 119 „Poradnika praktycznego dotyczącego oceny materiału dowodowego i oceny ryzyka ” EUAA wyjaśnia, że obawę przed prześladowaniem uznaje się za uzasadnioną, jeżeli prawdopodobieństwo wystąpienia ryzyka prześladowania osiągnie określony próg. Zgodnie zaś z tym poradnikiem praktycznym należy wymagać uzasadnionego poziomu prawdopodobieństwa, tak że nawet jeśli sama możliwość prześladowania nie jest wystarczająca do wykazania uzasadnionego charakteru podnoszonej obawy, to nie należy jednak wymagać, aby ryzyko to było pewne. 86      Po pierwsze, z tych trzech serii rozważań wynika, że w celu wykazania istnienia uzasadnionej obawy przed prześladowaniem właściwe organy krajowe nie mogą odnieść się wyłącznie do subiektywnego punktu widzenia osoby ubiegającej się o udzielenie ochrony międzynarodowej, lecz powinny przeprowadzić indywidualną, konkretną i obiektywną ocenę osobistych okoliczności tego wnioskodawcy, faktów i okoliczności dotyczących jego wniosku oraz sytuacji w państwie pochodzenia. 87      Po drugie, wynika z tego, że obawę przed prześladowaniem należy uznać za udowodnioną, jeżeli istnieje uzasadnione prawdopodobieństwo, że ryzyko prześladowania, na które powołuje się wnioskodawca, wystąpi w przypadku powrotu do jego państwa pochodzenia. 88      W świetle całości powyższych rozważań na pytanie piąte należy udzielić następującej odpowiedzi: art. 2 lit. d) dyrektywy 2011/95 należy interpretować w ten sposób, że wyrażenie „uzasadniona obawa przed prześladowaniem” odnosi się do sytuacji, w której istnieje uzasadnione prawdopodobieństwo, iż osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej będzie prześladowana po powrocie do kraju pochodzenia, i że w celu ustalenia istnienia tej uzasadnionej obawy przed prześladowaniem właściwe organy krajowe powinny przeprowadzić indywidualną, konkretną i obiektywną ocenę osobistych okoliczności tego wnioskodawcy, faktów i okoliczności dotyczących jego wniosku oraz sytuacji w państwie pochodzenia.  W przedmiocie kosztów 89      Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi. Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje: 1)      Artykuł 46 ust. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej w świetle art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej należy interpretować w ten sposób, że: po pierwsze, przyznaje on sądowi pierwszej instancji, do którego wniesiono środek zaskarżenia na decyzję o oddaleniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, właściwość do orzekania w sposób wiążący w przedmiocie wiarygodności oświadczenia przedstawionego na poparcie tego wniosku, w przedmiocie wiarygodności obawy wnioskodawcy przed prześladowaniem lub rzeczywistego ryzyka doznania przez niego poważnej krzywdy w przypadku powrotu do państwa pochodzenia, a także zasadności wspomnianego wniosku, z uwzględnieniem elementów przedstawionych w toku postępowania odwoławczego, a po drugie, państwa członkowskie nie mogą ograniczyć tej właściwości. 2)      Artykuł 2 lit. d) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/95/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako beneficjentów ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do otrzymania ochrony uzupełniającej oraz zakresu udzielanej ochrony należy interpretować w ten sposób, że: wyrażenie „uzasadniona obawa przed prześladowaniem” odnosi się do sytuacji, w której istnieje uzasadnione prawdopodobieństwo, że osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej będzie prześladowana po powrocie do kraju pochodzenia, i że w celu ustalenia istnienia tej uzasadnionej obawy przed prześladowaniem właściwe organy krajowe powinny przeprowadzić indywidualną, konkretną i obiektywną ocenę osobistych okoliczności tego wnioskodawcy, faktów i okoliczności dotyczących jego wniosku oraz sytuacji w państwie pochodzenia. Podpisy *      Język postępowania: niderlandzki. i      Niniejszej sprawie została nadana fikcyjna nazwa. Nie odpowiada ona rzeczywistej nazwie ani rzeczywistemu nazwisku żadnej ze stron postępowania.

© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło