C-458/15

WYROK TRYBUNAŁU (piąta izba) z dnia 20 czerwca 2019 r. ( *1 ) Odesłanie prejudycjalne – Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Zwalczanie terroryzmu – Środki ograniczające skierowane przeciwko niektórym osobom i podmiotom – Zamrożenie środków finansowych – Wspólne stanowisko 2001/931/WPZiB – Artykuł 1 ust. 4 i 6 – Rozporządzenie (WE) nr 2580/2001 – Artykuł 2 ust. 3 – Decyzja Rady o pozostawieniu nazwy organizacji w wykazie osób, grup i podmiotów uczestniczących w aktach terrorystycznych – Ważność W sprawie C‑458/15 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Landgericht Saarbrücken (sąd okręgowy w Saarbrücken, Niemcy) postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2015 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 28 sierpnia 2015 r., w postępowaniu karnym przeciwko: K.P. TRYBUNAŁ (piąta izba), w składzie: K. Lenaerts, prezes Trybunału, pełniący obowiązki prezesa piątej izby, F. Biltgen (sprawozdawca) i C. Vajda, sędziowie, rzecznik generalny: E. Sharpston, sekretarz: D. Dittert, kierownik wydziału, uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 12 września 2018 r., rozważywszy uwagi przedstawione: – w imieniu K.P. przez A. Golzema i A. Naglera, Rechtsanwälte, – w imieniu Rady Unii Europejskiej przez B. Driessena i J.P. Hixa, działających w charakterze pełnomocników, – w imieniu Komisji Europejskiej przez T. Ramopoulosa i F. Erlbachera, działających w charakterze pełnomocników, po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 24 stycznia 2019 r., wydaje następujący Wyrok Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni: – decyzji Rady 2007/445/WE z dnia 28 czerwca 2007 r. wykonującej art. 2 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 2580/2001 w sprawie szczególnych środków restrykcyjnych skierowanych przeciwko niektórym osobom i podmiotom, mających na celu zwalczanie terroryzmu, i uchylającej decyzje 2006/379/WE oraz 2006/1008/WE (Dz.U. 2007, L 169, s. 58); – decyzji Rady 2007/868/WE z dnia 20 grudnia 2007 r. wykonującej art. 2 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 2580/2001 w sprawie szczególnych środków restrykcyjnych skierowanych przeciwko niektórym osobom i podmiotom, mających na celu zwalczanie terroryzmu, i uchylającej decyzję 2007/445/WE (Dz.U. 2007, L 340, s. 100); – decyzji Rady 2008/583/WE z dnia 15 lipca 2008 r. wykonującej art. 2 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 2580/2001 w sprawie szczególnych środków restrykcyjnych skierowanych przeciwko niektórym osobom i podmiotom, mających na celu zwalczanie terroryzmu, i uchylającej decyzję 2007/868/WE (Dz.U. 2008, L 188, s. 21); – decyzji Rady 2009/62/WE z dnia 26 stycznia 2009 r. wykonującej art. 2 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 2580/2001 w sprawie szczególnych środków restrykcyjnych skierowanych przeciwko niektórym osobom i podmiotom, mających na celu zwalczanie terroryzmu, i uchylającej decyzję 2008/583/WE (Dz.U. 2009, L 23, s. 25); oraz – rozporządzenia Rady (WE) nr 501/2009 z dnia 15 czerwca 2009 r. wykonującego art. 2 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 2580/2001 w sprawie szczególnych środków restrykcyjnych skierowanych przeciwko niektórym osobom i podmiotom, mających na celu zwalczanie terroryzmu, i uchylającego decyzję 2009/62/WE (Dz.U. 2009, L 151, s. 14), w zakresie, w jakim na mocy tych aktów nazwa organizacji Tygrysy – Wyzwoliciele Tamilskiego Ilamu (zwanej dalej „LTTE”) została pozostawiona w wykazie, o którym mowa w art. 2 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2580/2001 z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie szczególnych środków restrykcyjnych skierowanych przeciwko niektórym osobom i podmiotom mających na celu zwalczanie terroryzmu (Dz.U. 2001, L 344, s. 70). Wniosek ten został przedstawiony w toku postępowania karnego prowadzonego przeciwko K.P., podejrzanemu o przestępstwo udostępniania środków finansowych na rzecz LTTE w okresie od 11 sierpnia 2007 r. do 27 listopada 2009 r. Ramy prawne Prawo międzynarodowe W dniu 28 września 2001 r. Rada Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych przyjęła rezolucję nr 1373 (2001) określającą zakrojoną na szeroką skalę strategię walki z terroryzmem, w szczególności walki z finansowaniem terroryzmu. Punkt 1 lit. c) tej rezolucji stanowi między innymi, że wszystkie państwa niezwłocznie zamrożą fundusze i inne aktywa finansowe lub zasoby gospodarcze osób, które popełniają lub usiłują popełnić akty terrorystyczne, ułatwiają ich popełnienie lub w nich uczestniczą, oraz podmiotów należących do tych osób lub przez nie kontrolowanych, a także osób lub podmiotów działających w imieniu lub według poleceń wyżej wspomnianych osób i podmiotów. Wspomniana rezolucja nie zawiera wykazu osób, wobec których te środki ograniczające powinny być stosowane. Prawo Unii Wspólne stanowisko 2001/931/WPZiB W celu wprowadzenia w życie rezolucji 1373 (2001) Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych w dniu 27 grudnia 2001 r. Rada Unii Europejskiej przyjęła wspólne stanowisko 2001/931/WPZiB w sprawie zastosowania szczególnych środków w celu zwalczania terroryzmu (Dz.U. 2001, L 344, s. 93). Artykuł 1 tego wspólnego stanowiska stanowi: „1.   Niniejsze wspólne stanowisko stosuje się, zgodnie z przepisami poniższych artykułów, do osób, grup i podmiotów uczestniczących w aktach terrorystycznych i wymienionych w załączniku. […] 4.   Lista [Wykaz] w załączniku jest sporządzana[y] na podstawie dokładnych informacji lub materiałów zawartych w odpowiednich aktach, które wskazują, że decyzja została podjęta przez właściwą władzę w odniesieniu do osób, grup i podmiotów, których to dotyczy, bez względu na to, czy dotyczy to wszczęcia dochodzenia lub postępowania w sprawie o akt terrorystyczny, usiłowania popełnienia takiego aktu, uczestniczenia w nim lub ułatwienia dokonania takiego aktu, opartego na poważnych i wiarygodnych dowodach lub poszlakach, lub skazania za takie czyny. Osoby, grupy i podmioty określone przez Radę Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych [jako] związane z terroryzmem i przeciwko którym zarządziła ona sankcje, mogą być włączone do tej listy [umieszczone w tym wykazie]. Do celów niniejszego ustępu »właściwa władza« oznacza władzę sądowniczą lub, gdy władze sądownicze nie mają właściwości w zakresie objętym niniejszym ustępem, równoważną właściwą władzę w tym zakresie. […] 6.   Nazwiska osób i nazwy podmiotów na liście w załączniku [w wykazie ujętym w załączniku] są poddawane kontroli w regularnych odstępach czasu, co najmniej raz w ciągu każdych sześciu miesięcy, w celu zapewnienia, że istnieją podstawy do utrzymania [pozostawienia] ich na liście [w wykazie]”. Wspólne stanowisko 2001/931 zawiera załącznik zatytułowany „Pierwsza lista [Pierwszy wykaz] osób, grup i podmiotów wymienionych w art. 1”. LTTE nie figuruje w tym wykazie. Wspomniany załącznik był wielokrotnie zmieniany. Nazwa LTTE została umieszczona w wykazie po raz pierwszy na mocy wspólnego stanowiska Rady 2006/380/WPZiB z dnia 29 maja 2006 r. aktualizującego wspólne stanowisko 2001/931 i uchylającego wspólne stanowisko 2006/231/WPZiB (Dz.U. 2006, L 144, s. 25). Rozporządzenie (WE) nr 2580/2001 Rada, uznając, że środki określone we wspólnym stanowisku 2001/931 muszą zostać wprowadzenie w życie na poziomie Unii Europejskiej, przyjęła rozporządzenie nr 2580/2001. W art. 2 tego rozporządzenia przewidziano: „1.   Poza wyjątkami dopuszczonymi na mocy art. 5 i 6: a) wszystkie fundusze [środki finansowe], inne aktywa finansowe i zasoby gospodarcze należące do i będące własnością lub posiadane przez osobę fizyczną lub osobę prawną, grupę lub podmiot wymienione [w wykazie określonym] w ust. 3 zostają zamrożone; b) fundusze [środki finansowe], inne aktywa finansowe i zasoby gospodarcze nie zostają udostępnione, bezpośrednio lub pośrednio, osobie fizycznej lub prawnej, grupie lub podmiotowi wymienionym na liście określonej w ust. 3 ani na ich rzecz. 2.   Poza wyjątkami dopuszczonymi na mocy art. 5 i 6 zakazane jest świadczenie usług finansowych osobie fizycznej lub prawnej, grupie lub podmiotowi wymienionym na liście określonej [w wykazie określonym] w ust. 3 ani [oraz] na ich rzecz. 3.   Rada, stanowiąc jednomyślnie, ustanawia, przegląda i zmienia [wykaz] osób, grup i podmiotów, do których stosuje się niniejsze rozporządzenie, zgodnie z przepisami ustanowionymi w art. 1 ust. 4, 5 i 6 wspólnego stanowiska 2001/931/WPZiB. Na takiej liście [w takim wykazie] znajdują się: i) osoby fizyczne dokonujące lub usiłujące dokonać, uczestniczące w [nim] lub ułatwiające dokonanie jakiegokolwiek aktu terrorystycznego; ii) osoby prawne, grupy lub podmioty dokonujące lub usiłujące dokonać, uczestniczące w [nim] lub ułatwiające dokonanie jakiegokolwiek aktu terrorystycznego; iii) osoby prawne, grupy lub podmioty będące własnością lub kontrolowane przez jedną lub więcej osób fizycznych lub prawnych, grupy lub podmioty określone w [ppkt] (i) oraz (ii); albo iv) osoby fizyczne lub prawne, grupy lub podmioty działające w imieniu lub pod kierownictwem jednej lub więcej osób fizycznych lub prawnych, grup lub podmiotów określonych w [ppkt] (i) oraz (ii)”. W dniu 27 grudnia 2001 r. Rada przyjęła też decyzję 2001/927/WE ustanawiającą wykaz przewidziany w art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001 (Dz.U. 2001, L 344, s. 83). LTTE nie figurowała w tym wykazie. Akty dotyczące umieszczenia nazwy LTTE w wykazie przewidzianym w art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001 Na podstawie decyzji 2006/379/WE z dnia 29 maja 2006 r. wykonującej art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001 i uchylającej decyzję 2005/930/WE (Dz.U. 2006, L 144, s. 21) Rada po raz pierwszy umieściła nazwę LTTE w wykazie przewidzianym w art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001. Nazwa LTTE została pozostawiona w wykazie na mocy decyzji Rady 2006/1008/WE z dnia 21 grudnia 2006 r. wykonującej art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001 (Dz.U. 2006, L 379, s. 123), a następnie na mocy aktów Rady rozpatrywanych w postępowaniu głównym, mianowicie decyzji 2007/445, 2007/868, 2008/583 i 2009/62 oraz rozporządzenia nr 501/2009. Po przyjęciu każdego z tych aktów LTTE zostało przekazane ich uzasadnienie. Prawo niemieckie Paragraf 34 Außenwirtschaftsgesetz (ustawy o handlu zagranicznym, zwanej dalej „AWG”), w brzmieniu obowiązującym w okresie od 8 kwietnia 2006 r. do 23 kwietnia 2009 r., stanowił: „[…] (4)   Karze pozbawienia wolności od sześciu miesięcy do lat pięciu podlega, kto […] 2. narusza opublikowany w Bundesanzeiger i bezpośrednio skuteczny zakaz dokonywania wywozu, sprzedaży, dostawy, udostępniania, przekazywania, świadczenia usług, dokonywania inwestycji, wspierania lub obchodzi taki zakazu, przewidziany w akcie prawnym Wspólnot Europejskich i służący wprowadzeniu w życie sankcji gospodarczej ustanowionej przez Radę Unii Europejskiej w dziedzinie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa. […] (6)   Karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż dwa lata podlega, kto […] 2. popełnia czyn, o którym mowa w ust. 1, 2 lub 4, w celu odniesienia korzyści pieniężnej lub jako członek grupy zorganizowanej utworzonej w celu ciągłego popełniania takich czynów – przy udziale innego członka tej grupy, […]”. Paragraf 34 AWG, w brzmieniu obowiązującym w okresie od 24 kwietnia 2009 r. do 11 listopada 2010 r., stanowił: […] (4)   Karze pozbawienia wolności od sześciu miesięcy do lat pięciu podlega, kto […] 2. narusza opublikowany w Bundesanzeiger i bezpośrednio skuteczny zakaz dokonywania wywozu, wwozu, przewozu, usunięcia, sprzedaży, dostawy, udostępniania, przekazywania, świadczenia usług, dokonywania inwestycji, wspierania lub obchodzi takiego zakazu, przewidziany w akcie prawnym Wspólnot Europejskich i służący wprowadzeniu w życie sankcji gospodarczej ustanowionej przez Radę Unii Europejskiej w dziedzinie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa […]. […] (6)   Karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż dwa lata podlega, kto […] 2. popełnia czyn, o którym mowa w ust. 1, 2 lub 4, w celu odniesienia korzyści pieniężnej lub jako członek grupy zorganizowanej utworzonej w celu ciągłego popełniania takich czynów – przy udziale innego członka tej grupy. […]”. W następstwie przeredagowania AWG wspomniane wyżej przepisy znajdują się w istocie w § 18 ust. 1 i 8 tej ustawy. Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne W trakcie postępowania przygotowawczego prowadzonego przeciwko osobom trzecim dokonano przeszukania mieszkania K.P. W toku przeszukania zajęte zostały przedmioty, wśród których znajdowały się pokwitowania darowizn przekazanych na rzecz LTTE oraz ulotki informacyjne związane z demonstracją zorganizowaną przez tę organizację. K.P., podejrzewany o pełnienie funkcji lokalnego przedstawiciela tamilskiego komitetu organizacyjnego w okręgu Saarland (kraj związkowy Sarry, Niemcy), został oskarżony przez Staatsanwaltschaft Saarbrücken (prokuraturę w Saarbrücken, Niemcy) o popełnienie, w charakterze członka zorganizowanej grupy oraz w 43 przypadkach idealnego zbiegu przestępstw, przestępstwa z art. 34 ust. 4 pkt 2 oraz art. 34 ust. 6 pkt 2 AWG. W okresie od 11 sierpnia 2007 r. do 27 listopada 2009 r. zainteresowany miał pozyskać od żyjących w Niemczech Tamilów darowizny w wysokości 69385 EUR, które miał przekazać tamilskiemu komitetowi organizacyjnemu w Oberhausen (Niemcy) na finansowanie walki z rządem centralnym Sri Lanki. Na rozprawie w dniu 1 lipca 2015 r. przed sądem odsyłającym K.P. stwierdził, że umieszczenie nazwy LTTE w wykazie przewidzianym w art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001 było nieważne, w związku z czym nie może stanowić podstawy prawnej skazania go za okres rozpatrywany w postępowaniu głównym. W tym względzie K.P. powołał się z jednej strony na wyrok z dnia 29 czerwca 2010 r., E i F (C‑550/09, EU:C:2010:382), którym Trybunał stwierdził nieważność decyzji o umieszczeniu w wykazie nazwy innej organizacji (Devrimci Halk Kurtulus Partis‑Cephesi), oraz z drugiej strony na wyrok Sądu Unii Europejskiej z dnia 16 października 2014 r., LTTE/Rada (T‑208/11 i T‑508/11, EU:T:2014:885), którym Sąd stwierdził nieważność rozporządzeń wykonawczych przyjętych przez Radę w latach 2011–2014, na mocy których nazwa LTTE została pozostawiona we wspomnianym wykazie. Tymczasem do decyzji i rozporządzenia Rady rozpatrywanych w postępowaniu głównym znajdują zastosowanie te same podstawy stwierdzenia nieważności. Sąd odsyłający podnosi, że w celu określenia znamion czynu zabronionego przepisy karne AWG odsyłają do innych przepisów ustawowych, takich jak decyzje Rady wprowadzające w życie sankcje gospodarcze w dziedzinie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa. Zdaniem sądu odsyłającego należy zatem ustalić, czy w kontekście sprawy rozpatrywanej w postępowaniu głównym decyzja o umieszczeniu nazwy LTTE w wykazie przewidzianym w art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001 jest ważna w odniesieniu do okresu od 11 sierpnia 2007 r. do 27 listopada 2009 r. W świetle uzasadniania wyroku z dnia 16 października 2014 r., LTTE/Rada (T‑208/11 i T‑508/11, EU:T:2014:885) istnieją bowiem wątpliwości co do tego, czy nazwa LTTE została umieszczona w wykazie zgodnie z obowiązującymi wymogami, jako że okres rozpatrywany w postępowaniu głównym jest wcześniejszy od okresu rozpatrywanego w sprawach, które zakończyły się tym wyrokiem. W przypadku stwierdzenia nieważności decyzji o umieszczeniu nazwy LTTE w wykazie zakaz udostępniania środków finansowych i innych aktywów wynikający z art. 2 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 2580/2001 byłby bezpodstawny. Sąd odsyłający dodaje, że wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest dopuszczalny, gdyż decyzje i rozporządzenie rozpatrywane w postępowaniu głównym nie dotyczyły K.P. bezpośrednio i indywidualnie w rozumieniu art. 263 TFUE, w związku z czym ewentualne zaskarżanie tych aktów skargą o stwierdzenie nieważności byłoby niedopuszczalne. W tych okolicznościach Landgericht Saarbrücken (sąd okręgowy w Saarbrücken, Niemcy) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym: „Czy umieszczenie [nazwy LTTE] w wykazie przewidzianym w art. 2 ust. 3 rozporządzenia [nr 2580/2001] z dnia 11 sierpnia 2007 r. na okres od 11 sierpnia 2007 r. do 27 listopada 2009 r. włącznie, w szczególności na podstawie decyzji Rady: – z dnia 28 czerwca 2007 r. ([2007/445]), – z dnia 20 grudnia 2007 r. ([2007/868]), – z dnia 15 lipca 2008 r. ([2008/583]), – z dnia 26 stycznia 2009 r. ([2009/62]), i na podstawie rozporządzenia [nr 501/2009] jest nieważne?”. W przedmiocie pytania prejudycjalnego Poprzez swoje pytanie prejudycjalne sąd odsyłający zmierza do ustalenia, czy akty Rady rozpatrywane w postępowaniu głównym są ważne w zakresie, w jakim na ich podstawie nazwa LTTE została pozostawiona w wykazie przewidzianym w art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001. W szczególności sąd ten pragnie się dowiedzieć, czy można powołać się na względy, którymi w wyroku z dnia 16 października 2014 r., LTTE/Rada (T‑208/11 i T‑508/11, EU:T:2014:885), którego sentencja została potwierdzona wyrokiem Trybunału z dnia 26 lipca 2017 r., Rada/LTTE (C‑599/14 P, EU:C:2017:583), Sąd kierował się dla stwierdzenia nieważności aktów Rady, na mocy których nazwa LTTE została pozostawiona w tym wykazie w latach 2011–2014, również wobec aktów Rady rozpatrywanych w postępowaniu głównym. W przedmiocie dopuszczalności wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem jeżeli przed sądem krajowym podniesiona została kwestia ważności aktu przyjętego przez instytucje Unii Europejskiej, do tego sądu należy ocena, czy rozstrzygnięcie tej kwestii jest niezbędne dla wydania przezeń orzeczenia i czy w konsekwencji należy zwrócić się do Trybunału o rozstrzygnięcie w tym zakresie (zob. podobnie wyroki: z dnia 8 lipca 2010 r., Afton Chemical, C‑343/09, EU:C:2010:419, pkt 13; a także z dnia 4 maja 2016 r., Philip Morris Brands i in., C‑547/14, EU:C:2016:325, pkt 31). W tym względzie należy przypomnieć, że każda strona ma prawo podnosić przed sądem krajowym, do którego wniesiono skargę, zarzut nieważności przepisów zawartych w aktach unijnych, które służą za podstawę decyzji lub aktu krajowego wydanego wobec niej, oraz skłonić ten sąd, który samodzielnie nie jest właściwy do stwierdzenia takiej nieważności, do zwrócenia się w tym względzie do Trybunału w drodze pytania prejudycjalnego (zob. podobnie wyrok z dnia 29 czerwca 2010 r., E i F, C‑550/09, EU:C:2010:382, pkt 45). Uznanie tego prawa zakłada jednak, że strona ta nie dysponuje prawem do wniesienia, w trybie art. 263 TFUE, bezpośredniej skargi na przepisy, których ponosi ona konsekwencje, i nie jest w stanie żądać stwierdzenia ich nieważności (zob. podobnie wyrok z dnia 29 czerwca 2010 r., E i F, C‑550/09, EU:C:2010:382, pkt 46). W niniejszym przypadku, mając na uwadze, że umieszczenie nazwy LTTE w wykazie przewidzianym w art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001 w okresie od 11 sierpnia 2007 r. do 27 listopada 2009 r. stanowiło, na podstawie § 34 ust. 4 AWG, jedną z podstaw aktu oskarżenia przeciwko K.P., sąd krajowy słusznie przypomina, że K.P. nie miał możliwości złożenia skargi bezpośredniej na akty Rady rozpatrywane w postępowaniu głównym. W wykazie przewidzianym w art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001 nie zostało bowiem umieszczone samo nazwisko K.P., a jedynie nazwa LTTE jako organizacji. Ponadto, jak trafnie zauważyła rzecznik generalna w pkt 30 opinii, z akt sprawy, którymi dysponuje Trybunał, wynika, że K.P. pełnił rolę lokalnego przedstawiciela tamilskiego komitetu organizacyjnego, należącego do silnie zhierarchizowanej struktury organizacyjnej nadzorowanej przez przedstawicieli regionalnych i przedstawicieli na poziomie Niemiec. Z uwagi na pozycję, jaką zainteresowany zajmował w tej hierarchii, nie ma wątpliwości, że nie miał on uprawnień do reprezentowania LTTE w ramach skargi do sądu Unii o stwierdzenie nieważności aktów rozpatrywanych w postępowaniu głównym. Z całą pewnością nie można też uznać, że owe akty dotyczyły K.P. indywidualnie w rozumieniu art. 263 ust. 4 TFUE, gdyż nie dotyczą go one ze względu na określone cechy szczególne lub sytuację faktyczną, która wyróżnia go z ogółu podmiotów (zob. podobnie wyrok z dnia 18 stycznia 2007 r., PKK i KNK/Rada, C‑229/05 P, EU:C:2007:32, pkt 72–74). Z powyższych rozważań wynika, że pytanie prejudycjalne jest dopuszczalne. W przedmiocie istoty pytania prejudycjalnego W przedmiocie zakresu badania ważności Z ducha współpracy, na którym winno opierać się postępowanie w trybie prejudycjalnym, wynika, że sąd krajowy musi przedstawić w postanowieniu odsyłającym dokładne powody, dla których uważa, że odpowiedź na jego pytania dotyczące wykładni lub ważności niektórych przepisów prawa Unii jest niezbędna do rozwiązania sporu (zob. wyrok z dnia 4 maja 2016 r., Philip Morris Brands i in., C‑547/14, EU:C:2016:325, pkt 47). Jest zatem istotne, by sąd krajowy wskazał w szczególności dokładne powody, które doprowadziły do powstania wątpliwości w przedmiocie ważności danych przepisów prawa Unii, i przedstawił podstawy nieważności, które w związku z tym mogą mieć jego zdaniem znaczenie. Tego rodzaju wymóg wynika również z art. 94 lit. c) regulaminu postępowania przed Trybunałem (zob. wyrok z dnia 4 maja 2016 r., Philip Morris Brands i in., C‑547/14, EU:C:2016:325, pkt 48 i przytoczone tam orzecznictwo). Informacje zawarte w postanowieniach odsyłających powinny nie tylko pozwolić Trybunałowi na udzielenie użytecznych odpowiedzi, ale także dostarczyć państwom członkowskim oraz innym zainteresowanym możliwości przedstawienia uwag, zgodnie z art. 23 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Zadaniem Trybunału jest zapewnić tę możliwość, biorąc pod uwagę fakt, iż zgodnie ze wskazanym artykułem statutu zainteresowanym stronom doręczane jest tylko postanowienie odsyłające wraz z tłumaczeniem na język urzędowy każdego państwa członkowskiego; nie otrzymują one natomiast akt postępowania krajowego, jakie sąd odsyłający ewentualnie przesłał do Trybunału (zob. wyrok z dnia 4 maja 2016 r., Philip Morris Brands i in., C‑547/14, EU:C:2016:325, pkt 49 i przytoczone tam orzecznictwo). Z powyższego wynika, że w ramach pytania dotyczącego ważności przepisu prawa Unii badanie ważności tego przepisu Trybunał musi oprzeć na podstawach nieważności wskazanych w postanowieniu odsyłającym. W niniejszym przypadku sąd odsyłający zastanawia się nad ważnością pięciu aktów Rady, na mocy których nazwa LTTE została pozostawiona w wykazie przewidzianym w art. 2 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 2580/2001, a mianowicie decyzji 2007/445, 2007/868, 2008/583 i 2009/62 i rozporządzenia nr 501/2009. Ponadto sąd odsyłający wyraźnie odnosi się do względów, którymi kierował się Sąd w wyroku z dnia 16 października 2014 r., LTTE/Rada (T‑208/11 i T‑508/11, EU:T:2014:885), stwierdzając nieważność decyzji Rady o umieszczeniu nazwy LTTE w tym wykazie w latach 2011–2014, co zostało potwierdzone wyrokiem Trybunału z dnia 26 lipca 2017 r., Rada/LTTE (C‑599/14 P, EU:C:2017:583). W uzasadnionym wniosku o przeprowadzenie rozprawy K.P. podniósł jednakże, że w ramach niniejszej sprawy Trybunał winien również zbadać ważność decyzji Rady o pierwotnym umieszczeniu nazwy LTTE w wykazie przewidzianym w art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001, w niniejszym przypadku decyzji 2006/379. Jak bowiem wynika z pkt 51 wyroku z dnia 26 lipca 2017 r., Rada/LTTE (C‑599/14 P, EU:C:2017:583), decyzja o pozostawieniu nazwiska osoby, nazwy grupy lub nazwy podmiotu w wykazie w rzeczywistości stanowi jedynie przedłużenie pierwotnej decyzji o umieszczeniu ich w tym wykazie. Ponadto sąd odsyłający wprost odniósł się do wyroku z dnia 29 czerwca 2010 r., E i F (C‑550/09, EU:C:2010:382, pkt 55), w którym Trybunał stwierdził nieważność decyzji o umieszczeniu nazwy tego podmiotu w wykazie ze względu na okoliczność, że ani decyzja o umieszczeniu jego nazwy w tym wykazie, ani kolejne decyzje o pozostawieniu w nim tej nazwy nie zostały wystarczająco uzasadnione, stosownie do przesłanek stosowania rozporządzenia nr 2580/2001. Jednakże z jednej strony w przeciwieństwie do sprawy, w której zapadł wyrok z dnia 29 czerwca 2010 r., E i F (C‑550/09, EU:C:2010:382), w której żadna z rozpatrywanych decyzji nie zawierała uzasadnienia, z pkt 13 niniejszego wyroku wynika, że wszystkie akty rozpatrywane w postępowaniu głównym wskazywały powody, dla których zdaniem Rady pozostawienie nazwy LTTE w wykazie przewidzianym w art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001 było uzasadnione. Z drugiej strony ustalenie dokonane w pkt 51 wyroku z dnia 26 lipca 2017 r., Rada/LTTE (C‑599/14 P, EU:C:2017:583), zgodnie z którym pozostawienie nazwiska osoby, nazwy grupy lub nazwy podmiotu w wykazie przewidzianym w art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001 stanowi w istocie przedłużenie decyzji o pierwotnym ich umieszczeniu w wykazie, należy interpretować w kontekście kontroli dalszego utrzymywania się ryzyka uczestnictwa tej osoby, grupy lub podmiotu w działalności terrorystycznej, przy czym jedyną kwestią istotną dla oceny możliwości pozostawienia danych nazwisk i nazw w wykazie jest co do zasady to, czy od czasu poprzedniej kontroli sytuacja faktyczna nie zmieniła się w taki sposób, że nie pozwala na dalsze trwanie przy konkluzji o utrzymywaniu się tego ryzyka (zob. podobnie wyrok z dnia 26 lipca 2017 r., Rada/LTTE, C‑599/14 P, EU:C:2017:583, pkt 46). Pierwotna decyzja o umieszczeniu nazwiska osoby, nazwy grupy lub nazwy podmiotu w wykazie przewidzianym w art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001 i kolejny akt o pozostawieniu ich w tym wykazie stanowią bowiem dwa odrębne akty prawne, przyjęte na różnych podstawach prawnych – pierwszy na podstawie art. 1 ust. 4 wspólnego stanowiska 2001/931, który wymaga istnienia decyzji krajowej pochodzącej od właściwej władzy, drugi na podstawie art. 1 ust. 6 tego wspólnego stanowiska, który nie wymaga istnienia takiej decyzji krajowej. Rozróżnienie to tłumaczy się okolicznością, że pozostawienie nazwiska osoby, nazwy grupy lub nazwy podmiotu w wykazie nie jest w istocie jedynie przedłużeniem decyzji o pierwotnym ich umieszczeniu w wykazie, ale wymaga dalszego utrzymywania się ryzyka uczestnictwa danej osoby, danej grupy lub danego podmiotu w działalności terrorystycznej, jakie zostało początkowo stwierdzone przez Radę (zob. podobnie wyrok z dnia 26 lipca 2017 r., Rada/LTTE, C‑599/14 P, EU:C:2017:583, pkt 59–61). W tych okolicznościach, z uwagi na to, że sąd odsyłający nie przedstawił stosownego wniosku w tym względzie, niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, dotyczący ważności aktów Rady, na mocy których nazwa LTTE została pozostawiona w wykazie przewidzianym w art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001 w przedmiotowym okresie, nie obliguje Trybunału do zbadania ważności decyzji o pierwszym umieszczeniu nazwy tej organizacji w wykazie. Rozszerzenie kontroli ważności na akty, które nie zostały wymienione w odesłaniu prejudycjalnym, mogłoby zresztą, jak trafnie zauważyła rzecznik generalna w pkt 36 opinii, pozbawić zainteresowane strony możliwości przedstawienia uwag, zgodnie z art. 23 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, i naruszyć ich prawo do obrony. W przedmiocie ważności aktów rozpatrywanych w postępowaniu głównym Jak wynika z pkt 28 niniejszego wyroku, zadaniem Trybunału jest zbadanie ważności decyzji i rozporządzenia Rady rozpatrywanych w postępowaniu głównym w świetle stwierdzenia nieważności aktów, na mocy których nazwa LTTE została pozostawiona w wykazie w latach 2011–2014, w wyroku dnia 16 października 2014 r., LTTE/Rada (T‑208/11 i T‑508/11, EU:T:2014:885), potwierdzonego przez Trybunał wyrokiem z dnia 26 lipca 2017 r., Rada/LTTE (C‑599/14 P, EU:C:2017:583). W tym względzie należy podkreślić, że w przypadku kwestionowania przed sądem Unii ważności decyzji o pozostawieniu nazwiska osoby, nazwy grupy lub nazwy podmiotu w wykazie przewidzianym w art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001, sąd ten jest zobowiązany zweryfikować w szczególności, po pierwsze, poszanowanie obowiązku uzasadnienia przewidzianego w art. 296 TFUE, a tym samym to, czy przywołane powody są wystarczająco precyzyjne i konkretne, a po drugie, to, czy powody te są wykazane (zob. podobnie wyrok z dnia 26 lipca 2017 r., Rada/LTTE, C‑599/14 P, EU:C:2017:583, pkt 70). Należy uściślić, że w niniejszym przypadku pytania sądu odsyłającego dotyczą wyłącznie poszanowania przez Radę obowiązku uzasadnienia aktów rozpatrywanych w postępowaniu głównym. W tym kontekście ponownie należy przypomnieć, że uzasadnienie musi opisywać w sposób jasny i jednoznaczny rozumowanie instytucji, która wydała akt, pozwalając zainteresowanym poznać podstawy przyjętego środka w celu oceny jego zasadności, a właściwemu sądowi przeprowadzenie kontroli (zob. podobnie wyroki: z dnia 15 listopada 2012 r., Al‑Aqsa/Rada i Niderlandy/Al‑Aqsa, C‑539/10 P i C‑550/10 P, EU:C:2012:711, pkt 138; z dnia 29 czerwca 2010 r., E i F, C‑550/09, EU:C:2010:382, pkt 54; a także z dnia 26 lipca 2017 r., Rada/LTTE, C‑599/14 P, EU:C:2017:583, pkt 29). Co się tyczy warunków, w jakich Rada może, w ramach przeglądu decyzji o umieszczeniu nazwiska osoby, nazwy grupy lub nazwy podmiotu w wykazie przewidzianym w art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001, zdecydować o pozostawieniu ich w tym wykazie, należy zauważyć, jak już przypomniano w pkt 44 niniejszego wyroku, że art. 1 wspólnego stanowiska 2001/931 wprowadza rozróżnienie pomiędzy z jednej strony pierwotnym umieszczeniem w rzeczonym wykazie nazwiska osoby, nazwy grupy lub nazwy podmiotu, o których mowa w ust. 4 tego artykułu, a z drugiej strony pozostawieniem w wykazie nazwiska osoby, nazwy grupy lub nazwy podmiotu już umieszczonych w tym wykazie, o czym mowa w ust. 6 tego artykułu (zob. podobnie wyrok z dnia 26 lipca 2017 r., Rada/LTTE, C‑599/14 P, EU:C:2017:583, pkt 58). O ile pierwotna decyzja o umieszczeniu w wykazie przewidzianym w art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001 wymaga ze strony Rady, aby oparła ona swą decyzję w tym względzie na dokładnych informacjach lub materiałach zawartych w aktach sprawy, wskazujących na to, że decyzja została podjęta przez właściwą władzę, o tyle w odniesieniu do kolejnych decyzji o pozostawieniu w tym wykazie instytucja ta ma obowiązek przedstawić okoliczności pozwalające wykazać, że sprawdziła, czy od czasu pierwotnego umieszczenia w wykazie lub poprzedniej kontroli sytuacja faktyczna nie zmieniła się w taki sposób, że nie pozwala już na dalsze trwanie przy konkluzji o związku danej osoby, danej grupy lub danego podmiotu z działalności terrorystyczną (zob. podobnie wyrok z dnia 26 lipca 2017 r., Rada/LTTE, C‑599/14 P, EU:C:2017:583, pkt 45, 46 i przytoczone tam orzecznictwo). W ramach kontroli dalszego utrzymywania się ryzyka uczestnictwa danej osoby, danej grupy lub danego podmiotu w działalności terrorystycznej trzeba w szczególności wziąć pod uwagę, oprócz wcześniejszego rozstrzygnięcia zawartego w decyzji krajowej, która służyła za podstawę pierwotnego umieszczenia nazwiska tej osoby, nazwy tej grupy lub nazwy tego podmiotu w wykazie przewidzianym w art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001, najnowsze okoliczności faktyczne świadczące o utrzymywaniu się tego ryzyka (zob. podobnie wyroki: z dnia 18 lipca 2013 r., Komisja i in./Kadi, C‑584/10 P, C‑593/10 P i C‑595/10 P, EU:C:2012:518, pkt 156; a także z dnia 26 lipca 2017 r., Rada/LTTE, C‑599/14 P, EU:C:2017:583, pkt 52, 54). W niniejszym przypadku z uzasadnienia aktów rozpatrywanych w postępowaniu głównym wynika, że w celu pozostawienia nazwy LTTE w wykazie przewidzianym w art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001 Rada oparła się w szczególności na dwóch decyzjach wydanych przez właściwe władze Zjednoczonego Królestwa w 2001 r., które posłużyły za podstawę pierwotnego umieszczenia nazwy LTTE w tym wykazie, oraz na popełnieniu 12 czynów wchodzących w zakres pojęcia „aktu terrorystycznego” w rozumieniu art. 1 ust. 3 wspólnego stanowiska 2001/931, które można było im przypisać. W konsekwencji, jak trafnie zauważyła rzecznik generalna w pkt 51–53 opinii, uzasadnienie to umożliwiło LTTE poznanie szczególnych i konkretnych powodów, dla których Rada uznała, że nazwa tej organizacji powinna zostać pozostawiona w wykazie. Co się tyczy kwestii, czy to uzasadnienie jest wystarczające do wykazania dalszego utrzymywania się ryzyka uczestnictwa LTTE w działalności terrorystycznej, należy przypomnieć, że w wyroku z dnia 26 lipca 2017 r., Rada/LTTE (C‑599/14 P, EU:C:2017:583), który dotyczył zgodności z prawem aktów, na mocy których nazwa LTTE została pozostawiona w wykazie przewidzianym w art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001 w latach 2011–2014, Trybunał przede wszystkim stwierdził, że pomiędzy wydaniem w 2001 r. decyzji Zjednoczonego Królestwa, które służyły za podstawę pierwotnego umieszczeniu tej nazwy w wykazie, a przyjęciem aktów, na mocy których nazwa tej organizacji została pozostawiona w wykazie w latach 2011–2014, upłynął istotny okres czasu. Trybunał stwierdził następnie, że jak wynikało z uzasadniania tych aktów, LTTE poniosła porażkę wojskową, ogłoszoną przez rząd Sri Lanki w maju 2009 r., która znacznie osłabiła tę organizację. Trybunał doszedł do wniosku, że Rada była obowiązana oprzeć decyzję o pozostawieniu nazwy LTTE w tym wykazie na nowszych okolicznościach, świadczących o utrzymywaniu się ryzyka uczestnictwa LTTE w działalności terrorystycznej (zob. podobnie wyrok z dnia 26 lipca 2017 r., Rada/LTTE, C‑599/14 P, EU:C:2017:583, pkt 55). W tym względzie należy stwierdzić w pierwszej kolejności, że w niniejszym przypadku między przyjęciem decyzji krajowych, które posłużyły jako podstawa pierwotnego umieszczenia nazwy LTTE w wykazie przewidzianym w art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001, a przyjęciem aktów rozpatrywanych w postępowaniu głównym upłynął krótszy okres czasu. Jak zauważyła rzecznik generalna w pkt 60 opinii, pomiędzy datą ostatniego aktu terrorystycznego, na którym oparła się Rada w różnych uzasadnieniach, a mianowicie dniu 16 października 2006 r., a pierwszym aktem rozpatrywanym w postępowaniu głównym, czyli decyzją 2007/445, przyjętą w dniu 28 czerwca 2007 r., upłynęło nieco ponad osiem miesięcy. Co więcej, mniej niż dwa lata dzieliło ten pierwszy akt i ostatni akt rozpatrywany w postępowaniu głównym, czyli rozporządzenie nr 501/2009, przyjęte w dniu 15 czerwca 2009 r. Nie można zatem uznać, że akty terrorystyczne popełnione w 2006 r., jak i decyzje krajowe właściwych władz Zjednoczonego Królestwa przyjęte w 2001 r., stanowiły elementy stanu faktycznego zbyt oddalone w czasie, by uzasadnić pozostawienie nazwy LTTE w wykazie przewidzianym w art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001 poprzez przyjęcie aktów rozpatrywanych w postępowaniu głównym. W drugiej kolejności, w odniesieniu do rozwoju okoliczności faktycznych, Trybunał orzekł już, że porażka wojskowa poniesiona przez LTTE w maju 2009 r. stanowiła istotną zmianę okoliczności faktycznych, mogącą podważyć dalsze utrzymywanie się ryzyka uczestnictwa LTTE w działalności terrorystycznej, i że w uzasadnieniach decyzji przyjętych w latach 2011–2014, na mocy których nazwa LTTE została pozostawiona w wykazie przewidzianym w art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001, Rada była zobowiązana do wskazania okoliczności, na których opierała się jej ocena, zgodnie z którą, pomimo wspomnianej porażki wojskowej LTTE zamierzała dalej dokonywać ataków terrorystycznych na Sri Lance (zob. podobnie wyrok z dnia 26 lipca 2017 r., Rada/LTTE, C‑599/14 P, EU:C:2017:583, pkt 79). W niniejszej sprawie należy zauważyć, że chociaż porażka wojskowa LTTE nastąpiła w dniu 15 maja 2009 r., to rozporządzenie nr 501/2009, które zostało przyjęte w dniu 15 czerwca 2009 r. i które wśród aktów rozpatrywanych w postępowaniu głównym jest jedynym aktem przyjętym po tej porażce, nie wspomina ani o tym zdarzeniu, ani tym bardziej o przyczynach przemawiających za pozostawieniem nazwy LTTE w tym wykazie mimo tego zdarzenia. Prawdą jest, jak podniosła rzecznik generalna w pkt 61 opinii, że okres sześciu miesięcy, po upływie którego należy – zgodnie z art. 1 ust. 6 wspólnego stanowiska 2001/931 – dokonać kontroli decyzji o umieszczeniu nazwiska osoby, nazwy grupy lub nazwy podmiotu w wykazie, jest krótkim terminem, skutkiem czego również w przypadku gdy nie doszło do aktu terrorystycznego w danym okresie, a nawet w przypadku poniesienia porażki wojskowej przed upływem tego okresu, pozostawienie ich w wykazie na kolejny okres, może zostać uznane za środek ostrożności. Z uwagi bowiem na uprawnienia dyskrecjonalne, jakimi dysponuje Rada w ramach środków służących zapobiegania działalności terrorystycznej oraz zapewnieniu właściwej równowagi między utrzymaniem międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa a ochroną swobód i praw podstawowych zainteresowanej osoby, Rada winna dysponować prawem do pozostawienia nazwiska danej osoby, nazwy danej grupy lub nazwy danego podmiotu w wykazie przewidzianym w art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001 nawet po niedawnym zakończeniu działalności terrorystycznej we właściwym tego słowa znaczeniu, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami. Niemniej jednak w niniejszym przypadku, nawet przy założeniu, że Rada uznała, iż niezależnie od poniesionej przez LTTE porażki wojskowej usunięcie jej nazwy z wykazu byłoby przedwczesne, to nadal ciążył na niej obowiązek – w świetle obowiązku uzasadnienia – przedstawienia powodów tej decyzji. Brak jakiegokolwiek wyjaśnienia w tym względzie stanowi zatem, jak zauważyła rzecznik generalna w pkt 66 opinii, uchybienie w rozumieniu art. 296 TFUE, powodujące nieważność rozporządzenia nr 501/2009. Z powyższych rozważań wynika, że badanie pytań prejudycjalnych nie wykazało, by istniał jakikolwiek element mogący podważać ważność decyzji 2007/445, 2007/868, 2008/583 i 2009/62. Z kolei rozporządzenie nr 501/2009 jest nieważne w zakresie, w jakim na jego mocy nazwę LTTE pozostawiono w wykazie przewidzianym w art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001. W przedmiocie kosztów Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.   Z powyższych względów Trybunał (piąta izba) orzeka, co następuje:   1) Badanie pytania prejudycjalnego nie wykazało, by istniał jakikolwiek element mogący podważać ważność: – decyzji Rady 2007/445/WE z dnia 28 czerwca 2007 r. wykonującej art. 2 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 2580/2001 w sprawie szczególnych środków restrykcyjnych skierowanych przeciwko niektórym osobom i podmiotom, mających na celu zwalczanie terroryzmu, i uchylającej decyzje 2006/379/WE oraz 2006/1008/WE; – decyzji Rady 2007/868/WE z dnia 20 grudnia 2007 r. wykonującej art. 2 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 2580/2001 w sprawie szczególnych środków restrykcyjnych skierowanych przeciwko niektórym osobom i podmiotom, mających na celu zwalczanie terroryzmu, i uchylającej decyzję 2007/445/WE; – decyzji Rady 2008/583/WE z dnia 15 lipca 2008 r. wykonującej art. 2 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 2580/2001 w sprawie szczególnych środków restrykcyjnych skierowanych przeciwko niektórym osobom i podmiotom, mających na celu zwalczanie terroryzmu, i uchylającej decyzję 2007/868/WE oraz – decyzji Rady 2009/62/WE z dnia 26 stycznia 2009 r. wykonującej art. 2 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 2580/2001 w sprawie szczególnych środków restrykcyjnych skierowanych przeciwko niektórym osobom i podmiotom, mających na celu zwalczanie terroryzmu, i uchylającej decyzję 2008/583/WE.   2) Stwierdza się nieważność rozporządzenia Rady (WE) nr 501/2009 z dnia 15 czerwca 2009 r. wykonującego art. 2 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 2580/2001 w sprawie szczególnych środków restrykcyjnych skierowanych przeciwko niektórym osobom i podmiotom, mających na celu zwalczanie terroryzmu, i uchylającego decyzję 2009/62/WE, w zakresie, w jakim na jego mocy nazwa organizacji Tygrysy – Wyzwoliciele Tamilskiego Ilamu została pozostawiona w wykazie przewidzianym w art. 2 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2580/2001 z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie szczególnych środków restrykcyjnych skierowanych przeciwko niektórym osobom i podmiotom, mających na celu zwalczanie terroryzmu.   Podpisy ( *1 ) Język postępowania: niemiecki.