C-459/07
WyrokTSUE2009-04-02CELEX: 62007CJ0459ECLI:EU:C:2009:224
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy art. 202 i art. 233 akapit pierwszy lit. d) wspólnotowego kodeksu celnego należy interpretować w ten sposób, że zajęcie towarów nielegalnie wprowadzonych na obszar celny Wspólnoty powoduje wygaśnięcie długu celnego tylko wówczas, gdy zajęcie to następuje, zanim towary miną pierwszy urząd celny położony na tym obszarze?Ratio decidendi
Trybunał stwierdził, że „nielegalne wprowadzenie” towarów na obszar celny Wspólnoty następuje, gdy towary te, po przekroczeniu zewnętrznej granicy, znajdują się poza pierwszym urzędem celnym i nie zostały do niego dostarczone ani przedstawione organom celnym. Dług celny powstaje równocześnie z tym nielegalnym wprowadzeniem. Wygaśnięcie długu celnego na podstawie art. 233 akapit pierwszy lit. d) kodeksu celnego, poprzez zajęcie i przepadek towarów, następuje tylko wtedy, gdy zajęcie to ma miejsce, zanim towary miną pierwszy urząd celny. Taka ścisła wykładnia jest konieczna dla ochrony środków własnych Wspólnoty, ponieważ zajęcie towarów po minięciu pierwszego urzędu celnego, które odbywa się przypadkowo, nie gwarantuje skutecznego nadzoru celnego i zwiększa ryzyko wprowadzenia towarów do obrotu.Stan faktyczny
Żandarmeria kraju związkowego Górna Austria prowadziła podsłuchy telefoniczne w związku z przemytem papierosów. W dniu 21 maja 2001 r. V. Elshani został ujęty w pobliżu miasta Wels (Austria) w autokarze, w którym ukrytych było 150 kartonów papierosów. Zajęcie nastąpiło przed dotarciem autokaru do miejscowości Eferding, miejsca przeznaczenia. Papierosy zostały zajęte, orzeczono ich przepadek i zniszczono. Hauptzollamt Linz zobowiązał V. Elshaniego do uiszczenia należności celnych przywozowych w wysokości 961,46 EUR.Rozstrzygnięcie
1) Artykuł 202 i art. 233 akapit pierwszy lit. d) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego wspólnotowy kodeks celny, zmienionego rozporządzeniem (WE) nr 2700/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 listopada 2000 r., należy interpretować w ten sposób, że zajęcie towarów nielegalnie wprowadzonych na obszar celny Wspólnoty powoduje wygaśnięcie długu celnego tylko wówczas, gdy zajęcie to następuje, zanim towary miną pierwszy urząd celny położony na tym obszarze.
2) Nie ma potrzeby odpowiadać na pytanie drugie.Pełny tekst orzeczenia
Sprawa C‑459/07
Veli Elshani
przeciwko
Hauptzollamt Linz
(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez
Unabhängiger Finanzsenat, Außenstelle Graz)
Wspólnotowy kodeks celny – Artykuł 202 i art. 233 akapit pierwszy lit. d) – Powstanie długu celnego – Nielegalne wprowadzenie towarów – Zajęcie z orzeczeniem przepadku – Wygaśnięcie długu celnego – Chwila, w której powinno nastąpić zajęcie
Streszczenie wyroku
1. Unia celna – Powstanie długu celnego w następstwie nielegalnego wprowadzenia towarów – Pojęcie i chwila, w której ma miejsce
nielegalne wprowadzenie towaru – Minięcie pierwszego urzędu celnego bez dopełnienia w nim formalności celnych
(rozporządzenie Rady nr 2913/92, art. 38 ust. 1, art. 40, art. 202 ust. 1)
2. Unia celna – Powstanie długu celnego w następstwie nielegalnego wprowadzenia towarów – Wygaśnięcie długu celnego – Chwila,
w której następuje zajęcie towarów nielegalnie wprowadzonych na obszar celny Wspólnoty
(rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2700/2000; rozporządzenie Rady nr 2913/92, art. 202, art. 233 akapit pierwszy
lit. d))
3. Pytania prejudycjalne – Właściwość Trybunału – Granice – Pytania pozbawione w sposób oczywisty znaczenia dla sprawy i pytania
hipotetyczne zadane w kontekście wykluczającym użyteczną odpowiedź – Pytania pozbawione związku z przedmiotem sporu przed
sądem krajowym
(art. 234 WE)
1. Nielegalnym wprowadzaniem na obszar celny Wspólnoty jest przywóz towarów z pominięciem kolejnych etapów określonych w rozporządzeniu
nr 2913/92 ustanawiającym wspólnotowy kodeks celny, zmienionym rozporządzeniem nr 2700/2000. Po pierwsze, zgodnie z art. 38
ust. 1 kodeksu towary wprowadzane na obszar celny Wspólnoty powinny zostać bezzwłocznie przewiezione do wyznaczonego urzędu
celnego albo do wolnego obszaru celnego. Po drugie, zgodnie z art. 40 tegoż kodeksu towary, które zostały dostarczone do urzędu
celnego, powinny zostać przedstawione organom celnym.
W konsekwencji „nielegalne wprowadzenie” towarów na wspomniany obszar celny w rozumieniu art. 202 wspólnotowego kodeksu celnego
ma miejsce w sytuacji, gdy po przekroczeniu zewnętrznej granicy Wspólnoty towary te znajdują się na tym obszarze celnym poza
pierwszym urzędem celnym znajdującym się na obszarze celnym Wspólnoty i nie zostały do tego urzędu dostarczone ani przedstawione
organom celnym, ze skutkiem, iż organy celne nie zostały powiadomione o wprowadzeniu tych towarów przez osoby odpowiedzialne
za spełnienie tego obowiązku. Ponadto przywóz towarów, dokonany w takich okolicznościach, skutkuje powstaniem długu celnego
między innymi po stronie osoby, która dokonała tego przywozu w chwili nielegalnego wprowadzenia, tj. w czasie, gdy nie ulega
wątpliwości, iż formalności, określone między innymi w art. 38–41 kodeksu celnego, nie zostały dopełnione. Zatem nielegalne
wprowadzenie i powstanie długu następują równocześnie.
(por. pkt 21, 26–28; pkt 1 sentencji)
2. Artykuł 202 i art. 233 akapit pierwszy lit. d) rozporządzenia nr 2913/92 ustanawiającego wspólnotowy kodeks celny, zmienionego
rozporządzeniem nr 2700/2000, należy interpretować w ten sposób, że zajęcie towarów nielegalnie wprowadzonych na obszar celny
Wspólnoty powoduje wygaśnięcie długu celnego tylko wówczas, gdy zajęcie to następuje, zanim towary miną pierwszy urząd celny
położony na tym obszarze.
W istocie celem wygaśnięcia długu celnego, o którym mowa w art. 233 akapit pierwszy lit. d) kodeksu celnego, jest uniknięcie
nałożenia cła, w przypadku gdy towar, jakkolwiek nielegalnie wprowadzony na obszar Wspólnoty, nie mógł jednak zostać wprowadzony
do obrotu, wobec czego nie stanowi zagrożenia konkurencyjnego dla towarów wspólnotowych. Na gruncie kodeksu zajęcie i przepadek
towarów po ich nielegalnym wprowadzeniu, o których mowa w art. 233 akapit pierwszy lit. d) tego kodeksu, stanowi przyczynę
wygaśnięcia długu celnego, która powinna podlegać wykładni ścisłej, która to przyczyna odpowiada potrzebie ochrony środków
własnych Wspólnoty. Stanowi ona cel, którego nie może podważać tworzenie nowych podstaw wygaśnięcia długu celnego. Jest to
tym bardziej konieczne przy określaniu chwili, w której musi nastąpić zajęcie towarów, które może spowodować wygaśnięcie długu
celnego w odniesieniu do tych towarów. Wynika stąd, iż zajęcie towarów, wprowadzanych na obszar celny Wspólnoty z naruszeniem
formalności, określonych w art. 38–41 kodeksu celnego, które ma miejsce za miejscem położenia pierwszego urzędu celnego na
tym obszarze i które w praktyce odbywa się przypadkowo, nie może prowadzić do wygaśnięcia długu celnego na podstawie art. 233
akapit pierwszy lit. d) kodeksu celnego.
(por. pkt 29–31, 34; pkt 1 sentencji)
3. Wyłącznie do sądu krajowego, przed którym toczy się spór i który wobec tego musi przyjąć na siebie odpowiedzialność za wydane
orzeczenie, należy ocena, w świetle konkretnych okoliczności sprawy, zarówno niezbędności orzeczenia prejudycjalnego do wydania
wyroku, jak i istotnego charakteru pytań skierowanych do Trybunału.
Niemniej jednak Trybunał nie może udzielić odpowiedzi na zadane przez sąd krajowy pytanie, gdy żądana wykładnia lub ocena
ważności normy wspólnotowej, będąca przedmiotem pytania prejudycjalnego, w sposób oczywisty nie ma żadnego związku ze stanem
faktycznym lub przedmiotem sporu w postępowaniu przed sądem krajowym, lub też gdy problem ma charakter hipotetyczny albo gdy
Trybunał nie posiada wiedzy na temat okoliczności faktycznych lub prawnych niezbędnej, aby odpowiedzieć na postawione mu pytania
w użyteczny sposób. Jest tak w przypadku pytania prejudycjalnego zmierzającego do poddania ocenie Trybunału ważności przepisu
wspólnotowego, który nie stanowi przedmiotu postępowania przed sądem krajowym i w sposób oczywisty pozbawiony jest związku
z przedmiotem sporu przed sądem krajowym.
(por. pkt 40–45)
WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)
z dnia 2 kwietnia 2009 r.(*)
Wspólnotowy kodeks celny – Artykuł 202 i art. 233 akapit pierwszy lit. d) – Powstanie długu celnego – Nielegalne wprowadzenie towarów –Zajęcie z orzeczeniem przepadku – Wygaśnięcie długu celnego – Chwila, w której powinno nastąpić zajęcie
W sprawie C‑459/07
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Unabhängiger
Finanzsenat, Außenstelle Graz (Austria) postanowieniem z dnia 20 września 2007 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 9 października
2007 r., w postępowaniu
Veli Elshani
przeciwko
Hauptzollamt Linz,
TRYBUNAŁ (trzecia izba),
w składzie: A. Rosas, prezes izby, J. Klučka, U. Lõhmus (sprawozdawca), P. Lindh i A. Arabadjiev, sędziowie,
rzecznik generalny: P. Mengozzi,
sekretarz: B. Fülöp, administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 24 września 2008 r.,
rozważywszy uwagi przedstawione:
– w imieniu rządu austriackiego przez C. Pesendorfer, działającą w charakterze pełnomocnika,
– w imieniu rządu duńskiego przez B. Weis Fogh, działającą w charakterze pełnomocnika,
– w imieniu rządu polskiego przez M. Dowgielewicza, działającego w charakterze pełnomocnika,
– w imieniu rządu fińskiego przez J. Heliskoskiego, działającego w charakterze pełnomocnika,
– w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez S. Schønberga oraz M. Šimerdovą, działających w charakterze pełnomocników, wspieranych
przez M. Núñez-Müller, Rechtsanwalt,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 4 listopada 2008 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1 Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 202 i art. 233 akapit pierwszy lit. d) rozporządzenia
Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego wspólnotowy kodeks celny (Dz.U. L 302, s. 1), zmienionego
rozporządzeniem (WE) nr 2700/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 listopada 2000 r. (Dz.U. L 311, s. 17) (zwanego
dalej „kodeksem celnym”).
2 Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy V. Elshanim a Hauptzollamt Linz (głównym urzędem celnym w Linzu, zwanym
dalej „Hauptzollamt”), mającego za przedmiot powstanie oraz wygaśnięcie długu celnego.
Ramy prawne
3 Zgodnie z art. 4 kodeksu celnego:
„Użyte w niniejszym kodeksie określenia oznaczają:
[...]
19) »przedstawienie towarów organom celnym« oznacza zawiadomienie organów celnych, w wymaganej formie, o dostarczeniu towarów
do urzędu celnego albo do innego miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organy celne;
[…]”.
4 Zgodnie z art. 38 kodeksu celnego:
„1. Towary wprowadzane na obszar celny Wspólnoty zostają bezzwłocznie przewiezione przez osobę, która dokonała wprowadzenia, trasą
określoną przez organy celne i zgodnie z ich instrukcjami:
a) do urzędu celnego wyznaczonego przez organy celne albo w inne miejsce wyznaczone lub uznane przez te organy;
[…]
2. Każda osoba przejmująca odpowiedzialność za przewóz towarów po ich wprowadzeniu na obszar celny Wspólnoty, w szczególności
w wyniku przeładunku, staje się odpowiedzialna za wykonanie zobowiązania określonego w ust. 1.
[…]”.
5 Artykuł 40 kodeksu celnego stanowi:
„Towary, które zgodnie z art. 38 ust. 1 lit. a) zostały dostarczone do urzędu celnego albo miejsca wyznaczonego lub uznanego
przez organy celne, zostają przedstawione organom celnym przez osobę, która wprowadziła je na obszar celny Wspólnoty, lub,
w zależności od przypadku, przez osobę, która przejęła odpowiedzialność za przewóz towarów po ich wprowadzeniu”.
6 Artykuł 202 kodeksu celnego ma brzmienie następujące:
„1. Dług celny w przywozie powstaje w wyniku:
a) nielegalnego wprowadzenia na obszar celny Wspólnoty towaru podlegającego należnościom przywozowym;
[…]
Nielegalnym wprowadzeniem towaru w rozumieniu niniejszego artykułu jest każde wprowadzenie dokonane z naruszeniem przepisów
art. 38–41 i art. 177 tiret drugie.
2. Dług celny powstaje z chwilą nielegalnego wprowadzenia towaru.
3. Dłużnikami są:
– osoba, która dokonała nielegalnego wprowadzenia,
[...]”.
7 Artykuł 203 kodeksu celnego stanowi:
„1. Dług celny w przywozie powstaje w wyniku:
– usunięcia spod dozoru celnego towaru podlegającego należnościom przywozowym.
2. Dług celny powstaje z chwilą usunięcia towaru spod dozoru celnego.
[…]”.
8 Artykuł 233 kodeksu celnego ma brzmienie następujące:
„Bez uszczerbku dla obowiązujących przepisów dotyczących przedawnienia długu celnego, jak również odnoszących się do niepokrycia
długu celnego w przypadku niewypłacalności dłużnika stwierdzonej drogą sądową, dług celny wygasa:
a) przez uiszczenie kwoty należności;
b) przez umorzenie kwoty należności;
c) jeżeli wobec towarów zgłoszonych do procedury celnej określającej obowiązek uiszczenia należności:
– zgłoszenie celne zostało unieważnione,
– jeżeli towary przed ich zwolnieniem zostały zajęte i równocześnie lub w późniejszym terminie orzeczono ich przepadek bądź
zostały zniszczone na polecenie organów celnych, zostały zniszczone lub stały się przedmiotem zrzeczenia zgodnie z art. 182,
bądź zostały zniszczone lub nieodwracalnie utracone ze względu na ich charakter lub w wyniku nieprzewidzianych okoliczności
bądź działania siły wyższej;
d) jeżeli towary, wobec których w przypadkach określonych w art. 202 powstał dług celny, zostały zajęte przy nielegalnym wprowadzaniu
i równocześnie lub w późniejszym terminie orzeczono ich przepadek.
Jednakże w przypadku zajęcia i orzeczenia przepadku, dla celów przepisów prawa karnego mającego zastosowanie wobec naruszeń
przepisów celnych, dług celny uważa się za niewygasły, w przypadku gdy prawo karne państwa członkowskiego przewiduje, że należności
celne są podstawą do określania sankcji lub że istnienie długu celnego stanowi podstawę do wszczęcia postępowania karnego”.
9 W odniesieniu do wprowadzania towarów do Wspólnoty, zgodnie z art. 163 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca
1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia nr 2913/92 (Dz.U. L 253, s. 1), zmienionego rozporządzeniem
Komisji (WE) nr 2787/2000 z dnia 15 grudnia 2000 r. (Dz.U. L 330, s. 1):
„1. Do celów art. 32 ust. 1 lit. e) i art. 33 lit. a) kodeksu [celnego] za miejsce wprowadzenia na obszar celny Wspólnoty uważa
się:
[…]
c) dla towarów przewożonych koleją, wodną drogą śródlądową lub transportem drogowym, miejsce pierwszego urzędu celnego;
[…]”.
Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
10 Z akt sprawy przedłożonych Trybunałowi wynika, iż żandarmeria kraju związkowego Górna Austria prowadziła podsłuchy telefoniczne
w rejonie miejscowości Eferding w związku z przemytem papierosów. W trakcie tych czynności powstało podejrzenie, iż V. Elshani
oraz jego brat przemycają papierosy z Kosowa do Austrii w dwóch autokarach.
11 Dzięki kontroli rozmów telefonicznych, w dniu 21 maja 2001 r. ujęto V. Elshaniego w pobliżu miasta Wels (Austria), w jednym
z autokarów, w którego środkowym korytarzu ukrytych było 150 kartonów papierosów. Nastąpiło to jeszcze przed dotarciem autokaru
do miejscowości Eferding, stanowiącej jego miejsce przeznaczenia. Papierosy zostały zajęte przez austriackie organy celne,
a następnie orzeczono ich przepadek i zniszczono je pod nadzorem urzędowym.
12 W postępowaniu przed sądem krajowym skarżącego uznano za odpowiedzialnego za dług celny powstały w okresie pomiędzy dniem
19 maja 2001 r. a dniem 21 maja 2001 r. Dokładna data powstania długu celnego zależy od tego, kiedy w przypadku określonej
trasy z Kosowa przez Albanię do Brindisi (Włochy), a następnie do Austrii, wspomniane kartony papierosów zostały nielegalnie
wprowadzone na obszar celny Wspólnoty.
13 Decyzją z dnia 13 listopada 2002 r. Hauptzollamt Linz zobowiązał skarżącego do uiszczenia przywozowych należności celnych
za wspomniane kartony papierosów w wysokości 961,46 EUR.
14 Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji w dniu 13 grudnia 2002 r. Decyzją z dnia 7 lipca 2003 r. Hauptzollamt oddalił
odwołanie jako bezzasadne.
15 Rozpatrując skargę wniesioną przez V. Elshaniego od tej ostatniej decyzji, Unabhängiger Finanzsenat, Außenstelle Graz (niezależna
izba skarbowa, oddział zamiejscowy w Grazu) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami
prejudycjalnymi:
„1) Zważywszy, iż przesłanka wygaśnięcia [długu celnego], o której mowa w art. 233 akapit pierwszy lit. d) […] kodeks[u] celn[ego]
[…], nie odnosi się do momentu powstania długu celnego, lecz do okresu po powstaniu długu celnego, gdyż odnosi się do długu
celnego, który »powstał« w przypadkach określonych w art. 202 kodeksu celnego, czy wyrażenie »przy nielegalnym wprowadzaniu«
w rozumieniu art. 233 akapit pierwszy lit. d) kodeksu celnego należy interpretować w taki sposób, że:
– wprowadzanie na obszar celny Wspólnoty towaru, co do którego powstał dług celny na podstawie art. 202 kodeksu celnego, kończy
się już z chwilą jego wprowadzenia do granicznego urzędu celnego lub na inne, wskazane przez urząd celny miejsce, najpóźniej
jednak z chwilą opuszczenia granicznego urzędu celnego lub innego wskazanego miejsca, ponieważ towar znalazł się tym samym
wewnątrz obszaru celnego, tak że zajęcie i przepadek towarów dokonane po tym okresie nie prowadzą już do wygaśnięcia długu
celnego,
lub tak interpretować, że:
– wprowadzanie na obszar celny Wspólnoty towaru, co do którego powstał dług celny na podstawie art. 202 kodeksu celnego, z gospodarczego
punktu widzenia trwa tak długo, jak długo jest on transportowany w ramach jednolitego procesu związanego z wprowadzaniem towaru
na obszar celny, a więc dopóki towar będący na obszarze celnym nie dotarł jeszcze do pierwszego miejsca przeznaczenia i nie
został tam złożony, w związku z czym zajęcie i przepadek towarów dokonane do tego czasu prowadzą do wygaśnięcia długu celnego?
2) Zważywszy, że w przypadku nielegalnego zachowania w rozumieniu art. 202 kodeksu celnego, które zostało ujawnione przy wprowadzaniu,
dług celny obligatoryjnie wygasa i że zajęcie towarów bezpośrednio podczas usuwania spod dozoru celnego, jako zachowanie nielegalne
w rozumieniu art. 203 kodeksu celnego, nie prowadzi do natychmiastowego wygaśnięcia długu celnego, czy art. 233 akapit pierwszy
lit. d) kodeksu celnego należy interpretować w ten sposób, że wygaśnięcie długu celnego wyraźnie ograniczone do przypadków
powstania długu celnego na mocy art. 202 kodeksu celnego jest mimo to zgodne z nakazem równego traktowania nielegalnego zachowania?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytania pierwszego
16 Pytanie to dotyczy w istocie kwestii, czy art. 202 oraz art. 233 akapit pierwszy lit. d) kodeksu celnego należy interpretować
w ten sposób, że zajęcie towarów wprowadzonych nielegalnie na obszar celny Wspólnoty powoduje wygaśnięcie długu celnego jedynie
wówczas, gdy zajęcie nastąpi przed tym, jak towary opuszczą urząd celny, czy też następuje to także wówczas, gdy zajęcie nastąpi
później, w czasie transportu towarów, ale zanim towary dotrą do pierwszego miejsca przeznaczenia.
17 Rząd austriacki jest zdania, iż wyrażenie „przy nielegalnym wprowadzaniu” zawarte w art. 233 akapit pierwszy lit. d) kodeksu
celnego stanowi niezależne pojęcie obejmujące okres, którego nie należy mylić z wprowadzeniem towarów na obszar celny jako
takim, które następuje z chwilą przekroczenia granicy.
18 Według rządów austriackiego i fińskiego, wprowadzanie towarów, co do których powstał dług celny zgodnie z art. 202 kodeksu
celnego, trwa, z punktu widzenia gospodarczego, tak długo, jak długo trwa ich transport, który uważany jest za proces jednolity,
a więc aż do momentu, gdy towary dotrą do pierwszego miejsca przeznaczenia; w związku z tym aż do tej chwili zajęcie oraz
orzeczenie przepadku towarów wciąż wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia długu celnego. Wykładnia ta zgodna jest z funkcją
gospodarczą oraz celem ceł, które wymagają, by dług celny wygasł z chwilą, gdy nielegalnie wprowadzone towary zostaną zajęte
i zostanie względem nich orzeczony przepadek, zanim wejdą do obrotu gospodarczego.
19 W tym względzie należy zauważyć, że wprowadzanie towarów na obszar celny Wspólnoty, które uregulowane jest w szczególności
przez przepisy art. 37–57 kodeksu celnego, mające zastosowanie do towarów wprowadzanych na ten obszar, zanim otrzymają określone
przeznaczenie celne, kończy się, w wypadku wprowadzania drogą lądową, z chwilą przekroczenia granicy przez te towary, oraz
że pojęcie to nie jest tożsame z pojęciem „nielegalnego wprowadzenia” w rozumieniu art. 202 kodeksu celnego.
20 Z brzmienia art. 202 ust. 1 kodeksu celnego wyraźnie wynika, iż „nielegalne wprowadzenie” w rozumieniu tego przepisu oznacza
w szczególności każde wprowadzenie z naruszeniem przepisów art. 38–41 tego kodeksu.
21 Trybunał orzekł, iż nielegalnym wprowadzaniem jest przywóz towarów z pominięciem kolejnych etapów procedury przewidzianych
w kodeksie celnym. Po pierwsze, zgodnie z art. 38 ust. 1 kodeksu, towary wprowadzane na obszar celny Wspólnoty powinny zostać
bezzwłocznie przewiezione do wyznaczonego urzędu celnego albo do wolnego obszaru celnego. Po drugie, zgodnie z art. 40 tegoż
kodeksu, towary, które zostały dostarczone do urzędu celnego, powinny zostać przedstawione organom celnym. Przedstawienie
towarów organom celnym określone zostało w art. 4 pkt 19 kodeksu jako zawiadomienie organów celnych, w wymaganej formie, o dostarczeniu
towarów do urzędu celnego albo do innego miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organy celne (wyrok z dnia 3 marca 2005 r.
w sprawie C‑195/03 Papismedov i in., Zb.Orz. s. I‑1667, pkt 26).
22 Z brzmienia przywołanych wyżej przepisów art. 38–41 kodeksu celnego wynika, że aby towar mógł być uznany za legalnie wprowadzony
na obszar celny Wspólnoty, należy, po dokonaniu jego przywozu, przewieźć go do wyznaczonego urzędu celnego albo do wolnego
obszaru celnego i przedstawić organom celnym. Ten ostatni obowiązek, ciążący na osobie, która dokonuje wprowadzenia, lub osobie
odpowiedzialnej za transport, przewidziany został po to, by organy celne nie tylko wiedziały, że towar został przywieziony,
lecz również były w posiadaniu stosownych danych na temat rodzaju danego artykułu czy produktu, a także znały ilość przywiezionego
towaru. Te właśnie informacje umożliwiają prawidłową identyfikację towarów dla potrzeb klasyfikacji taryfowej i, w stosownych
przypadkach, dla potrzeb naliczenia należności celnych przywozowych (ww. wyrok w sprawie Papismedov i in., pkt 27).
23 W tym względzie Trybunał orzekł, że jak wynika to z brzmienia i systematyki art. 4 pkt 19, art. 38 ust. 1 i art. 40 kodeksu
celnego, wszelkie towary wprowadzane na obszar celny Wspólnoty powinny zostać przedstawione organom celnym. Nie zwalnia z tego
obowiązku okoliczność, iż określone towary zostały ukryte w tajnych schowkach w pojeździe, w którym były przewożone (wyrok
z dnia 4 marca 2004 r. w połączonych sprawach C‑238/02 i C‑246/02 Viluckas i Jonusas, Rec. s. I–2141, pkt 22).
24 Należy dodać, iż jak jasno wynika z art. 163 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 2454/93, zmienionego rozporządzeniem nr 2787/2000,
dla potrzeb ustalania wartości celnej przywożonych towarów, „miejscem wprowadzenia na obszar celny Wspólnoty” jest, w wypadku
towarów przewożonych drogą lądową, miejsce położenia pierwszego urzędu celnego.
25 Wynika stąd, jak trafnie podnosi Komisja Wspólnot Europejskich, iż nielegalne wprowadzenie towarów zostaje dokonane z chwilą,
gdy towary te miną pierwszy urząd celny położony wewnątrz obszaru celnego Wspólnoty bez przedstawiania tych towarów organom
celnym.
26 W konsekwencji należy przyjąć, iż „nielegalne wprowadzenie” towarów na obszar celny Wspólnoty w rozumieniu art. 202 wspólnotowego
kodeksu celnego ma miejsce w sytuacji, gdy po przekroczeniu zewnętrznej granicy Wspólnoty towary te znajdują się na tym obszarze
celnym poza pierwszym urzędem celnym i nie zostały do tego urzędu dostarczone ani przedstawione organom celnym, ze skutkiem,
iż organy celne nie zostały powiadomione o wprowadzeniu tych towarów przez osoby odpowiedzialne za spełnienie tego obowiązku.
27 Z brzmienia art. 202 ust. 2 i 3 kodeksu celnego wynika, iż przywóz towarów na obszar celny Wspólnoty, dokonany w okolicznościach
opisanych w punkcie poprzedzającym, skutkuje powstaniem długu celnego między innymi po stronie osoby, która dokonała tego
przywozu w chwili nielegalnego wprowadzenia, tj. w czasie, gdy nie ulega wątpliwości, iż formalności, określone między innymi
w art. 38–41 kodeksu celnego, nie zostały dopełnione. Zatem nielegalne wprowadzenie i powstanie długu następują równocześnie.
28 Ponieważ zajęcie towarów po ich nielegalnym wprowadzeniu oraz ich równoczesny lub późniejszy przepadek prowadzą, zgodnie z art. 233
akapit pierwszy lit. d) kodeksu celnego, do wygaśnięcia długu celnego, wyłania się zagadnienie, kiedy powinno nastąpić zajęcie,
by spowodować zwolnienie z długu.
29 Należy stwierdzić, że celem wygaśnięcia długu celnego, o którym mowa w art. 233 akapit pierwszy lit. d) kodeksu celnego, jest
uniknięcie nałożenia cła, w przypadku gdy towar, jakkolwiek nielegalnie wprowadzony na obszar Wspólnoty, nie mógł jednak zostać
wprowadzony do obrotu, wobec czego nie stanowi zagrożenia konkurencyjnego dla towarów wspólnotowych.
30 Na gruncie kodeksu celnego, zajęcie i przepadek towarów po ich nielegalnym wprowadzeniu, o których mowa w art. 233 akapit
pierwszy lit. d) tego kodeksu, stanowi przyczynę wygaśnięcia długu celnego, która powinna podlegać wykładni ścisłej; to samo
dotyczy sytuacji, o których mowa w art. 233 lit. a)–c), tj. uiszczenia kwoty należności, umorzenia kwoty należności, unieważnienia
zgłoszenia celnego, a także zajęcia wraz z orzeczeniem przepadku, zniszczenia, zrzeczenia się lub nieodwracalnej utraty zgłoszonych
uprzednio towarów, jeżeli mają miejsce przed ich zwolnieniem.
31 Powyższa analiza znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału, który w wyroku z dnia 14 listopada 2002 r. w sprawie C‑112/01
SPKR, Rec. s. I‑10655, pkt 31 orzekł, iż art. 233 kodeksu celnego odpowiada potrzebie ochrony środków własnych Wspólnoty;
celu tego nie może podważać tworzenie nowych podstaw wygaśnięcia długu celnego. Jest to tym bardziej konieczne przy określaniu
chwili, w której musi nastąpić zajęcie towarów, które może spowodować wygaśnięcie długu celnego w odniesieniu do tych towarów.
32 Należy w tym względzie zauważyć, iż obecność na obszarze celnym Wspólnoty nielegalnie wprowadzonych towarów samo przez się
tworzy znaczące ryzyko, iż towary te zostaną w końcu wprowadzone do obrotu gospodarczego państw członkowskich i że z chwilą,
gdy towary te miną rejon, w którym znajduje się pierwszy urząd celny położony wewnątrz obszaru celnego, prawdopodobieństwo,
że organy celne, dzięki zbiegowi okoliczności, ujawnią towary w wyniku wyrywkowych kontroli, ulega zmniejszeniu.
33 Organy celne najskuteczniej mogą sprawować ścisły nadzór nad wprowadzaniem towarów na obszar celny Wspólnoty, działając w urzędach
celnych, strategicznie położonych przy miejscach wejścia położonych wzdłuż zewnętrznych granic, mając na celu zapobieganie
zarówno nieuczciwej konkurencji, która dotyka producentów wspólnotowych, jak i utracie wpływów fiskalnych, która wiąże się
z przemytem.
34 Wynika stąd, iż zajęcie towarów, wprowadzanych na obszar celny Wspólnoty z naruszeniem formalności, określonych w art. 38–41
kodeksu celnego, które ma miejsce za miejscem położenia pierwszego urzędu celnego na tym obszarze i które w praktyce odbywa
się przypadkowo, nie może prowadzić do wygaśnięcia długu celnego na podstawie art. 233 akapit pierwszy lit. d) kodeksu celnego.
35 Rząd fiński twierdzi, iż taka wykładnia art. 233 akapit pierwszy lit. d) kodeksu celnego narusza zasadę równego traktowania
w zakresie, w jakim osoby, które dopuściły się nielegalnego wprowadzenia towarów w rozumieniu art. 202 kodeksu celnego, znalazłyby
się w odmiennej sytuacji w zależności od tego, czy ich zachowanie zostanie wykryte w granicznym urzędzie celnym, czy też poza
nim.
36 Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem dyskryminacja polega na stosowaniu różnych reguł w porównywalnych sytuacjach lub też na
stosowaniu tej samej reguły w odmiennych sytuacjach (zob. wyrok z dnia 22 grudnia 2008 r. w sprawie C‑282/07 Truck Center,
dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 37 oraz przytoczone tam orzecznictwo).
37 W tym względzie należy wskazać, iż różnica w traktowaniu, wynikająca z art. 233 akapit pierwszy lit. d) kodeksu celnego w odniesieniu
do wygaśnięcia długu celnego, zależna od tego, czy nielegalnie wprowadzone towary zostaną zajęte w toku ich wprowadzania,
czy też później, dotyczy dwóch sytuacji, których, jak wynika to wyraźnie z pkt 32 i 33 niniejszego wyroku, nie można ze sobą
obiektywnie porównywać w odniesieniu do ryzyka, jakie dla interesów Wspólnoty niesie ze sobą obecność tych towarów na jej
obszarze celnym.
38 W świetle powyższych rozważań, na pierwsze pytanie przedstawione przez sąd krajowy należy udzielić odpowiedzi, iż art. 202
i art. 233 akapit pierwszy lit. d) kodeksu celnego należy interpretować w ten sposób, że zajęcie towarów nielegalnie wprowadzonych
na obszar celny Wspólnoty powoduje wygaśnięcie długu celnego tylko wówczas, gdy zajęcie to następuje, zanim towary miną pierwszy
urząd celny położony na tym obszarze.
W przedmiocie pytania drugiego
39 Drugie pytanie prejudycjalne dotyczy w istocie zagadnienia, czy art. 233 akapit pierwszy lit. d) kodeksu celnego narusza zasadę
równego traktowania z uwagi na fakt, iż ogranicza wygaśnięcie długu celnego do sytuacji, w której towary zostały zajęte po
ich nielegalnym wprowadzeniu, wykluczając równocześnie sytuację, w której zajęcie następuje w innych wypadkach bezprawnego
zachowania, np. w wypadku usunięcia towaru spod dozoru celnego, o którym mowa w art. 203 kodeksu celnego.
40 Należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, wyłącznie do sądu krajowego, przed którym toczy się spór i który
wobec tego musi przyjąć na siebie odpowiedzialność za wydane orzeczenie, należy ocena, w świetle konkretnych okoliczności
sprawy, zarówno niezbędności orzeczenia prejudycjalnego do wydania wyroku, jak i istotnego charakteru pytań skierowanych do
Trybunału (zob. wyrok z dnia 15 czerwca 2006 r. w sprawie C‑466/04 Acereda Herrera, Zb.Orz. s. I‑5341, pkt 47 oraz przytoczone
tam orzecznictwo).
41 Niemniej jednak Trybunał ocenił, że nie może udzielić odpowiedzi na zadane przez sąd krajowy pytanie, gdy oczywiste jest,
że żądana wykładnia lub ocena ważności normy wspólnotowej, będąca przedmiotem pytania prejudycjalnego, w sposób oczywisty
nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub przedmiotem sporu w postępowaniu przed sądem krajowym, lub też gdy problem
ma charakter hipotetyczny albo gdy Trybunał nie posiada wiedzy na temat okoliczności faktycznych lub prawnych niezbędnej aby
odpowiedzieć na postawione mu pytania w użyteczny sposób (zob. ww. wyrok w sprawie Acereda Herrera, pkt 48).
42 Uzasadnieniem zwrócenia się z pytaniem prejudycjalnym nie jest bowiem zamiar uzyskania doradczych opinii w odniesieniu do
pytań o charakterze ogólnym czy hipotetycznym, lecz potrzeba związana nierozerwalnie z rzeczywistym rozstrzygnięciem sporu
(zob. wyrok z dnia 12 marca 1998 r. w sprawie C‑314/96 Djabali, Rec. s. I‑1149, pkt 19 oraz ww. wyrok w sprawie Acereda Herrera,
pkt 49).
43 W niniejszej sprawie, jak wynika to już z samego brzmienia drugiego pytania prejudycjalnego oraz z uzasadnienia postanowienia
o wystąpieniu z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym sporządzonego przez sąd krajowy, pytanie to zmierza
do poddania ocenie Trybunału ważności art. 233 akapit pierwszy lit. d) kodeksu celnego z tego względu, iż przepis ten nie
przewiduje wygaśnięcia długu celnego także w okolicznościach, o których mowa w art. 203 kodeksu celnego, tj. w wypadku usunięcia
towaru spod dozoru celnego, co miałoby stanowić naruszenie zasady równego traktowania.
44 Tymczasem z postanowienia o wystąpieniu z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym oraz z uwag przedstawionych
Trybunałowi wynika, iż usunięcie towarów spod nadzoru celnego, o którym mowa w art. 203 kodeksu celnego, jako zdarzenie powodujące
powstanie długu celnego, nie stanowi przedmiotu postępowania przed sądem krajowym.
45 Należy wobec tego stwierdzić, zgodnie ze stanowiskiem zajętym przez rząd austriacki oraz przez Komisję w przedstawionych przez
nich uwagach, iż pytanie to w sposób oczywisty pozbawione jest związku z przedmiotem sporu przed sądem krajowym, który to
spór dotyczy długu powstałego zgodnie z art. 202 kodeksu celnego na skutek nielegalnego wprowadzenia towarów na obszar celny
Wspólnoty.
46 Z uwagi na powyższe, nie ma potrzeby odpowiadać na pytanie drugie.
W przedmiocie kosztów
47 Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:
1) Artykuł 202 i art. 233 akapit pierwszy lit. d) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego
wspólnotowy kodeks celny, zmienionego rozporządzeniem (WE) nr 2700/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 listopada
2000 r., należy interpretować w ten sposób, że zajęcie towarów nielegalnie wprowadzonych na obszar celny Wspólnoty powoduje
wygaśnięcie długu celnego tylko wówczas, gdy zajęcie to następuje, zanim towary miną pierwszy urząd celny położony na tym
obszarze.
2) Nie ma potrzeby odpowiadać na pytanie drugie.
Podpisy
* Język postępowania: niemiecki.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło