C-460/23

WYROK TRYBUNAŁU (wielka izba) z dnia 3 czerwca 2025 r. ( *1 ) Odesłanie prejudycjalne – Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości – Kontrole graniczne, azyl i imigracja – Dyrektywa 2002/90/WE – Ogólne naruszenie polegające na ułatwianiu nielegalnego wjazdu, tranzytu i pobytu – Artykuł 1 ust. 1 lit. a) – Wykładnia zgodna z Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej – Artykuł 7 – Poszanowanie życia prywatnego i rodzinnego – Artykuł 24 – Prawa dziecka – Artykuł 52 ust. 1 – Naruszenie istoty praw podstawowych – Artykuł 18 – Prawo do azylu – Osoba powodująca, że na terytorium państwa członkowskiego wjeżdżają nielegalnie małoletni będący obywatelami państwa trzeciego, którzy jej towarzyszą i nad którymi sprawuje ona faktyczną pieczę W sprawie C‑460/23 [Kinsa] ( i ) mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Tribunale di Bologna (sąd w Bolonii, Włochy) postanowieniem z dnia 17 lipca 2023 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 21 lipca 2023 r., w postępowaniu karnym przeciwko: OB przy udziale: Procura della Repubblica presso il Tribunale di Bologna, TRYBUNAŁ (wielka izba), w składzie: K. Lenaerts, prezes, T. von Danwitz, wiceprezes, F. Biltgen, K. Jürimäe, C. Lycourgos, M.L. Arastey Sahún, S. Rodin, A. Kumin i M. Gavalec, prezesi izb, E. Regan, N. Piçarra (sprawozdawca), Z. Csehi i O. Spineanu-Matei, sędziowie, rzecznik generalny: J. Richard de la Tour, sekretarz: C. Di Bella, administrator, uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 18 czerwca 2024 r., rozważywszy uwagi, które przedstawili: – w imieniu OB – F. Cancellaro, avvocata, – w imieniu rządu włoskiego – G. Palmieri, w charakterze pełnomocnika, którą wspierali S. Faraci oraz W. Ferrante, avvocati dello Stato, – w imieniu rządu węgierskiego – M.Z. Fehér i R. Kissné Berta, w charakterze pełnomocników, – w imieniu Rady Unii Europejskiej – R. Meyer, K. Pleśniak i A. Ştefănuc, w charakterze pełnomocników, – w imieniu Komisji Europejskiej – A. Katsimerou, P.A. Messina i J. Vondung w charakterze pełnomocników, po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 7 listopada 2024 r., wydaje następujący Wyrok Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy, po pierwsze, wykładni art. 52 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”) w związku z jej art. 2, 3, 6, 7, 17 i 18, a po drugie, ważności – w świetle tych postanowień – dyrektywy Rady 2002/90/WE z dnia 28 listopada 2002 r. definiującej ułatwianie nielegalnego wjazdu, tranzytu i pobytu (Dz.U. 2002, L 328, s. 17) i decyzji ramowej Rady 2002/946/WSiSW z dnia 28 listopada 2002 r. w sprawie wzmocnienia systemu karnego w celu zapobiegania ułatwianiu nielegalnego wjazdu, tranzytu i pobytu (Dz.U. 2002, L 328, s. 1). Wniosek ten został złożony w ramach postępowania karnego wszczętego przeciwko OB, obywatelce państwa trzeciego, w związku z ułatwieniem nielegalnego wjazdu na terytorium Włoch dwóm małoletnim będącym obywatelkami tego państwa trzeciego, które jej towarzyszyły i nad którymi sprawuje ona faktyczną pieczę. Ramy prawne Prawo międzynarodowe Konwencja genewska Artykuł 31 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców, podpisanej w Genewie w dniu 28 lipca 1951 r. [Recueil des traités des Nations unies, tom 189, s. 150, nr 2545 (1954)], która weszła w życie w dniu 22 kwietnia 1954 r. i została uzupełniona Protokołem dotyczącym statusu uchodźców, zawartym w Nowym Jorku w dniu 31 stycznia 1967 r., który wszedł w życie w dniu 4 października 1967 r. (zwanej dalej „konwencją genewską”), zatytułowany „Uchodźcy przebywający nielegalnie w państwie przyjęcia”, przewiduje w ust. 1: „Umawiające się Państwa nie będą nakładały kar za nielegalny wjazd lub pobyt na uchodźców przebywających bezpośrednio z terytorium, na którym ich życiu lub wolności zagrażało niebezpieczeństwo w rozumieniu artykułu 1, i [którzy] weszli lub przebywają na ich terytorium bez zezwolenia, pod warunkiem że zgłoszą się bezzwłocznie do władz i przedstawią wiarygodne przyczyny swojego nielegalnego wjazdu lub pobytu”. Protokół z Palermo w sprawie przemytu migrantów Protokół przeciwko przemytowi migrantów drogą lądową, morską i powietrzną, uzupełniający Konwencję Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej został podpisany przez Wspólnotę Europejską w dniu 12 grudnia 2000 r. zgodnie z decyzją Rady 2001/87/WE z dnia 8 grudnia 2000 r. (Dz.U. 2001, L 30, s. 44, zwany dalej „protokołem z Palermo w sprawie przemytu migrantów”). Protokół ten został zatwierdzony decyzją Rady 2006/616/WSiSW z dnia 24 lipca 2006 r. (Dz.U. 2006, L 262, s. 24) w odniesieniu do postanowień wspomnianego protokołu, które były objęte zakresem stosowania art. 179 i 181A WE, i decyzją Rady 2006/617/WE z dnia 24 lipca 2006 r. (Dz.U. 2006, L 262, s. 34) w odniesieniu do tych postanowień, które były objęte zakresem zastosowania tytułu IV części trzeciej WE. Artykuł 2 protokołu z Palermo w sprawie przemytu migrantów stanowi: „Celem niniejszego protokołu jest zapobieganie i zwalczanie przemytu migrantów, jak również wspieranie współpracy pomiędzy Państwami-Stronami w realizacji tego celu, przy jednoczesnej ochronie praw przemycanych migrantów”. Konwencja o prawach dziecka Artykuł 27 ust. 2 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej w dniu 20 listopada 1989 r. przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych (Recueil des traités des Nations unies, tom 1577, s. 3), stanowi: „Rodzice (rodzic) lub inne osoby odpowiedzialne za dziecko ponoszą główną odpowiedzialność za zabezpieczenie, w ramach swych możliwości, także finansowych, warunków życia niezbędnych do rozwoju dziecka”. Prawo Unii Karta Zgodnie z art. 7 karty, zatytułowanym „Poszanowanie życia prywatnego i rodzinnego”: „Każdy ma prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, domu i komunikowania się”. Artykuł 18 Karty brzmi następująco: „Gwarantuje się prawo do azylu z poszanowaniem zasad [konwencji genewskiej] oraz zgodnie z [t]raktatem [UE] i [t]raktatem [FUE] […]”. Artykuł 24 Karty, zatytułowany „Prawa dziecka”, stanowi: „1.   Dzieci mają prawo do takiej ochrony i opieki, jaka jest konieczna dla ich dobra. Mogą one swobodnie wyrażać swoje poglądy. Poglądy te są brane pod uwagę w sprawach, które ich dotyczą, stosownie do ich wieku i stopnia dojrzałości. 2.   We wszystkich działaniach dotyczących dzieci, zarówno podejmowanych przez władze publiczne, jak i instytucje prywatne, należy przede wszystkim uwzględnić najlepszy interes dziecka. 3.   Każde dziecko ma prawo do utrzymywania stałego, osobistego związku i bezpośredniego kontaktu z obojgiem rodziców, chyba że jest to sprzeczne z jego interesami”. Artykuł 52 Karty, zatytułowany „Zakres i wykładnia praw i zasad”, przewiduje w ust. 1: „Wszelkie ograniczenia w korzystaniu z praw i wolności uznanych w niniejszej Karcie muszą być przewidziane ustawą i szanować istotę tych praw i wolności. Z zastrzeżeniem zasady proporcjonalności ograniczenia mogą być wprowadzone wyłącznie wtedy, gdy są konieczne i rzeczywiście odpowiadają celom interesu ogólnego uznawanym przez Unię lub potrzebom ochrony praw i wolności innych osób”. Dyrektywa 2002/90 Motywy 1–5 dyrektywy 2002/90 głoszą: „(1) Jednym z celów Unii Europejskiej jest stopniowe tworzenie przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, co oznacza, między innymi, że musi być zwalczana nielegalna imigracja. (2) W konsekwencji powinny być podejmowane środki dla zwalczania pomocy w nielegalnej imigracji, zarówno w związku z nielegalnym przekraczaniem granicy w ścisłym znaczeniu, jak i w celu zwalczania istniejących sieci wykorzystujących ludzi. (3) W tym celu zasadnicze znaczenie ma zbliżenie istniejących przepisów prawa, w szczególności z jednej strony, dokładna definicja danego naruszenia i przypadki wyłączeń, które są przedmiotem niniejszej dyrektywy i, z drugiej strony, minimalne zasady dotyczące karania […], które są przedmiotem decyzji ramowej [2002/946]. (4) Celem niniejszej dyrektywy jest udostępnienie definicji ułatwiania nielegalnej imigracji i w konsekwencji umożliwienie skuteczniejszego zastosowania decyzji ramowej [2002/946] w celu zapobiegania temu przestępstwu. (5) Niniejsza decyzja ramowa [dyrektywa] uzupełnia inne instrumenty przyjęte w celu zwalczania nielegalnej imigracji, nielegalnego zatrudniania, handlu ludźmi i seksualnego wykorzystywania dzieci”. Artykuł 1 tej dyrektywy, zatytułowany „Ogólne naruszenie”, stanowi: „1.   Każde państwo członkowskie przyjmie właściwe sankcje wobec: a) każdej osoby, która umyślnie pomaga osobie niebędącej obywatelem państwa członkowskiego we wjeździe lub tranzycie przez terytorium państwa członkowskiego z naruszeniem przepisów dotyczących wjazdu lub tranzytu cudzoziemców; […] 2.   Każde państwo członkowskie może zdecydować o nienakładaniu sankcji w odniesieniu do zachowania zdefiniowanego w ust. 1 lit. a) przez stosowanie swojego prawa krajowego i praktyki, w przypadkach gdy celem zachowania jest zapewnienie pomocy humanitarnej wobec osoby, której to dotyczy”. Decyzja ramowa 2002/946 Artykuł 1 decyzji ramowej 2002/946, zatytułowany „Kary”, przewiduje w ust. 1: „Każde państwo członkowskie podejmuje środki niezbędne do zapewnienia, że naruszenia zdefiniowane w art. 1 i 2 dyrektywy [2002/90] podlegają skutecznym, proporcjonalnym i odstraszającym sankcjom, które mogą pociągać za sobą ekstradycję”. Zgodnie z art. 6 tej decyzji ramowej, zatytułowanym „Międzynarodowe prawo dotyczące uchodźców”: „Niniejszą decyzję ramową stosuje się bez uszczerbku dla ochrony zapewnionej uchodźcom i osobom ubiegającym się o azyl zgodnie z międzynarodowym prawem dotyczącym uchodźców lub innymi międzynarodowymi instrumentami związanymi z prawami człowieka, w szczególności zgodnie z międzynarodowymi zobowiązaniami państw członkowskich wynikającymi z art. 31 i 33 [konwencji genewskiej]”. Dyrektywa 2011/95/UE Motywy 16 i 18 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/95/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako beneficjentów ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do otrzymania ochrony uzupełniającej oraz zakresu udzielanej ochrony (Dz.U. 2011, L 337, s. 9) mają następujące brzmienie: „(16) […] Celem niniejszej dyrektywy jest w szczególności zapewnienie pełnego poszanowania godności ludzkiej i prawa do azylu dla osób ubiegających się o azyl oraz towarzyszących im członków ich rodzin oraz wspieranie stosowania art. 1, 7, 11, 14, 15, 16, 18, 21, 24, 34 i 35 tej [K]arty, w związku z czym należy odpowiednio wdrożyć niniejszą dyrektywę. […] (18) Wdrażając niniejszą dyrektywę, państwa członkowskie powinny w pierwszym rzędzie dążyć do najlepszego zabezpieczenia interesów dziecka zgodnie z [Konwencją o prawach dziecka]. Oceniając najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka, państwa członkowskie powinny w szczególności uwzględniać zasadę jedności rodziny […]”. Artykuł 23 tej dyrektywy, zatytułowany „Utrzymanie jedności rodziny”, przewiduje w ust. 1: „Państwa członkowskie zapewniają możliwość utrzymania jedności rodziny”. Dyrektywa 2013/33/UE Motyw 9 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/33/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia norm dotyczących przyjmowania wnioskodawców ubiegających się o ochronę międzynarodową (Dz.U. 2013, L 180, s. 96) głosi: „Stosując niniejszą dyrektywę, państwa członkowskie powinny starać się o jak najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka oraz uwzględnienie jedności rodziny, zgodnie z odpowiednio [Kartą], [Konwencją o prawach dziecka] oraz europejską Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności [podpisaną w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.]”. Kodeks graniczny Schengen Artykuł 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeksu granicznego Schengen) (Dz.U. 2016, L 77, s. 1, zwanego dalej „kodeksem granicznym Schengen”), zatytułowany „Zakres stosowania”, brzmi następująco: „Niniejsze rozporządzenie stosuje się do każdej osoby przekraczającej granice wewnętrzne lub zewnętrzne państw członkowskich, bez uszczerbku dla: […] b) praw uchodźców i osób ubiegających się o ochronę międzynarodową, w szczególności w odniesieniu do zasady non‑refoulement”. Artykuł 4 kodeksu granicznego Schengen, zatytułowany „Prawa podstawowe”, stanowi: „Stosując niniejsze rozporządzenie, państwa członkowskie w pełni przestrzegają odpowiednich przepisów prawa Unii, w tym [Karty], prawa międzynarodowego, w tym [konwencji genewskiej], zobowiązań związanych z dostępem do ochrony międzynarodowej, w szczególności zasady non‑refoulement, oraz praw podstawowych […]”. Prawo włoskie Artykuł 12 decreto legislativo n. 286 – Testo unico delle disposizioni concernenti la disciplina dell’immigrazione e norme sulla condizione dello straniero (dekretu ustawodawczego nr 286 obejmującego tekst jednolity przepisów dotyczących imigracji i statusu cudzoziemców) z dnia 25 lipca 1998 r. (GURI nr 191 z dnia 18 sierpnia 1998 r., dodatek zwyczajny nr 139), w brzmieniu mającym zastosowanie do okoliczności faktycznych w postępowaniu głównym (zwany dalej „tekstem jednolitym w sprawie imigracji”), zatytułowany „Przepisy przeciwko nielegalnej imigracji”, stanowi w ust. 1 i 2: „1.   Z wyjątkiem czynów stanowiących bardziej poważne przestępstwa – kto, z naruszeniem przepisów niniejszego tekstu jednolitego, wspiera przewóz cudzoziemców we Włoszech, kieruje nim, organizuje go, finansuje albo dokonuje, albo dopuszcza się innych czynów zmierzających do umożliwienia tym cudzoziemcom nielegalnego wjazdu na terytorium Włoch albo innego państwa, którego nie są obywatelami albo w którym nie posiadają zezwolenia na pobyt stały, podlega karze od roku do pięciu lat pozbawienia wolności oraz grzywnie w wysokości 15000 EUR od danej osoby. 2.   Bez uszczerbku dla przepisów art. 54 [Codice penale (kodeksu karnego)], działania polegające na niesieniu pomocy ratunkowej lub humanitarnej dokonywane we Włoszech na rzecz cudzoziemców znajdujących się w trudnej sytuacji, którzy w każdym razie przebywają na terytorium państwa, nie stanowią przestępstwa”. Postępowanie główne i pytania prejudycjalne W dniu 27 sierpnia 2019 r. OB zjawiła się na granicy na terenie portu lotniczego w Bolonii (Włochy) po przylocie z państwa trzeciego wraz z córką i siostrzenicą, w wieku ośmiu i trzynastu lat. Wszystkie posiadały fałszywe paszporty. W dniu 28 sierpnia 2019 r. OB została zatrzymana, a na podstawie orzeczenia Tribunale per i minorenni (sądu ds. małoletnich, Włochy) obie małoletnie umieszczono w placówce opiekuńczej. Przed Tribunale di Bologna (sądem w Bolonii, Włochy), który jest sądem odsyłającym, wszczęto postępowanie przeciwko OB w związku z przestępstwem ułatwiania nielegalnego wjazdu obywateli państwa trzeciego, określonym w art. 12 ust. 1 tekstu jednolitego w sprawie imigracji, w zbiegu z przestępstwem posiadania fałszywych dokumentów tożsamości, określonym w art. 497 bis kodeksu karnego. Natomiast wobec OB nie toczy się postępowanie karne w związku z nielegalnym wjazdem na terytorium Włoch. W dniu 29 sierpnia 2019 r. na posiedzeniu w przedmiocie zatwierdzenia jej zatrzymania przed sędzią do spraw postępowania przygotowawczego Tribunale di Bologna (sądu w Bolonii) OB oświadczyła, że uciekła ze swojego państwa pochodzenia, aby uniknąć gróźb śmierci kierowanych wobec niej i jej rodziny przez jej byłego partnera. OB oświadczyła również, że obawia się o zdrowie i życie towarzyszących jej małoletnich, a mianowicie – jak twierdziła – jej córki oraz siostrzenicy, która została powierzona jej pieczy po śmierci matki. Postanowieniem z tego samego dnia sędzia do spraw postępowania przygotowawczego zatwierdził zatrzymanie OB i oddalił wniosek prokuratury o zastosowanie wobec niej tymczasowego aresztowania. Oddalenie to zostało utrzymane w mocy w postępowaniu odwoławczym na tej podstawie, że nic nie pozwalało podać w wątpliwość prawdziwości oświadczeń złożonych przez OB na etapie dochodzenia. W dniu 9 października 2019 r. OB złożyła wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej. Postępowanie w przedmiocie tego wniosku nie było zamknięte w dniu złożenia wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. Orzeczeniem z dnia 30 września 2021 r. Tribunale per i minorenni (sąd ds. małoletnich) stwierdził, w następstwie przeprowadzenia badania z zakresu medycyny sądowej, istnienie więzi filiacyjnej między OB a jedną z dwóch małoletnich, wobec czego uznano władzę rodzicielską OB nad tą małoletnią. Sąd ten nie mógł natomiast ustalić istnienia więzi pokrewieństwa między OB a drugą małoletnią, ponieważ w dniu 10 września 2019 r. ta ostatnia opuściła z własnej inicjatywy placówkę opiekuńczą, w której została umieszczona. Sąd odsyłający zauważa, że według sprawozdania służb pomocy społecznej sporządzonego w następstwie rozmów z dwiema małoletnimi druga małoletnia jest faktycznie siostrzenicą OB i została jej powierzona w następstwie śmierci jej matki. Stwierdzono w nim, że obie małoletnie są „objęte odpowiedzialnością i ochroną” ze strony OB. Sąd ten uważa, że zachowanie OB mające na celu spowodowanie nielegalnego wjazdu dwóch małoletnich na terytorium Włoch spełnia pod względem materialnym przesłanki przestępstwa określonego w art. 12 ust. 1 tekstu jednolitego w sprawie imigracji, ale nie art. 12 ust. 2 tego tekstu, ponieważ ten ostatni przepis przewiduje, że jedynie „działania polegające na niesieniu pomocy ratunkowej lub humanitarnej dokonywane we Włoszech na rzecz cudzoziemców znajdujących się w trudnej sytuacji, którzy w każdym razie przebywają na terytorium państwa” nie stanowią przestępstwa. Sąd odsyłający wnioskuje z powyższego, że wspomniany art. 12 jest sprzeczny z zasadą proporcjonalności wynikającą z art. 52 ust. 1 Karty nie tylko z punktu widzenia kryterium konieczności naruszenia praw podstawowych zagwarantowanych w art. 2, 3, 6, 7, 17 i 18 Karty w celu realizacji celów, którym służą dyrektywa 2002/90 i decyzja ramowej 2002/946, lecz również z punktu widzenia wyważenia sprzecznych interesów wymagających ochrony. O ile zdaniem tego sądu zachowanie takie jak zachowanie OB jest wyłączone z zakresu stosowania art. 12 ust. 2 tekstu jednolitego w sprawie imigracji, o tyle można je jednak zakwalifikować jako czyn popełniony dla celów „pomocy humanitarnej” w rozumieniu art. 1 ust. 2 dyrektywy 2002/90. W związku z tym zachowanie to nie powinno być objęte art. 1 ust. 1 lit. a) tej dyrektywy, ponieważ zasadza się ono na ułatwieniu zainteresowanym małoletnim korzystania, po pierwsze, z ich prawa do życia, integralności fizycznej oraz wolności i bezpieczeństwa osobistego, zagwarantowanych, odpowiednio, w art. 2, 3 i 6 Karty, jako że prawa te są zagrożone w ich państwie pochodzenia, po drugie, ich prawa do poszanowania życia rodzinnego, zagwarantowanego w art. 7 Karty, przy uwzględnieniu więzi filiacyjnej i więzi pokrewieństwa istniejących między OB a tymi małoletnimi, oraz po trzecie, ich prawa do azylu, zagwarantowanego w art. 18 Karty, w związku ze złożonym przez OB wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej. Jednakże z uwagi na zgodność art. 12 ust. 1 tekstu jednolitego w sprawie imigracji z „ramami regulacyjnymi wytyczonymi przez dyrektywę 2002/90 i decyzję ramową 2002/946” sąd odsyłający uważa za niewłaściwe odstąpienie od stosowania tego przepisu na tej podstawie, że narusza on art. 52 ust. 1 Karty. Sądowi temu wydaje się natomiast, że konieczne jest zwrócenie się do Trybunału zarówno o dokonanie wykładni tego art. 52 ust. 1 w odniesieniu do art. 12 ust. 1 tekstu jednolitego w sprawie imigracji, jak i w kwestii ważności – w świetle Karty – art. 1 ust. 1 lit. a) i art. 1 ust. 2 dyrektywy 2002/90 oraz art. 1 ust. 1 decyzji ramowej 2002/946 w zakresie, w jakim z tych trzech ostatnich przepisów wynika, że ograniczają się one do ustanowienia uprawnienia – a nie obowiązku – nieuznania przez państwa członkowskie za przestępstwo zachowań zmierzających do ułatwienia nielegalnego wjazdu na ich terytorium, gdy zachowania te mają na celu zapewnienie pomocy humanitarnej. W tych okolicznościach Tribunale di Bologna (sąd w Bolonii) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „1) Czy [Karta], a w szczególności ustanowiona w art. 52 ust. 1 zasada proporcjonalności w związku z prawem do wolności osobistej i prawem własności, o których mowa w art. 6 i 17, a także prawem do życia i integralności fizycznej, o których mowa w art. 2 i 3, prawem do azylu przewidzianym w art. 18 i prawem do poszanowania życia rodzinnego, o którym mowa w art. 7, stoi na przeszkodzie przepisom dyrektywy [2002/90/] i decyzji ramowej [2002/946] (wdrożonymi do włoskiego porządku prawnego uregulowaniem przewidzianym w art. 12 tekstu jednolitego w sprawie imigracji), w zakresie, w jakim przepisy te zobowiązują państwa członkowskie do ustanowienia sankcji o charakterze karnym wobec każdej osoby, która umyślnie ułatwia nielegalny wjazd cudzoziemców na terytorium Unii lub dokonuje działań mających na celu ułatwienie takiego wjazdu, również wtedy, gdy czyn jest popełniony bez zamiaru osiągnięcia korzyści majątkowych, nie przewidując jednocześnie obowiązku wyłączenia przez państwa członkowskie penalizacji czynów polegających na ułatwieniu nielegalnego wjazdu w celu zapewnienia cudzoziemcowi pomocy humanitarnej? 2) Czy [Karta], a w szczególności ustanowiona w art. 52 ust. 1 zasada proporcjonalności w związku z prawem do wolności osobistej i prawem własności, o których mowa w art. 6 i 17, a także prawem do życia i integralności fizycznej, o których mowa w art. 2 i 3, prawem do azylu przewidzianym w art. 18 i prawem do poszanowania życia rodzinnego, o którym mowa w art. 7, stoi na przeszkodzie zawartemu w art. 12 tekstu jednolitego w sprawie imigracji przepisowi przewidującemu przestępstwo w zakresie, w jakim przepis ten penalizuje czyn osoby, która dokonuje działań mających na celu umożliwienie nielegalnego wjazdu cudzoziemca na terytorium państwa, nawet jeżeli czyn ten jest popełniony bez zamiaru osiągnięcia korzyści majątkowych, nie wyłączając jednocześnie penalizacji czynów polegających na ułatwieniu nielegalnego wjazdu w celu zapewnienia cudzoziemcowi pomocy humanitarnej?”. Sąd odsyłający zwrócił się do Trybunału z wnioskiem o rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie przyspieszonym przewidzianym w art. 105 regulaminu postępowania przed Trybunałem. Postanowieniem z dnia 10 października 2023 r., Kinsa (C‑460/23, EU:C:2023:784), prezes Trybunału oddalił ten ostatni wniosek na tej podstawie, że charakter sprawy nie wymaga niezwłocznego rozstrzygnięcia. W przedmiocie pytań prejudycjalnych Poprzez swoje dwa pytania, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający zwraca się w istocie do Trybunału o rozstrzygnięcie kwestii ważności art. 1 dyrektywy 2002/90 i art. 1 decyzji ramowej 2002/946 w świetle Karty oraz o dokonanie wykładni Karty w celu ustalenia, czy stoi ona na przeszkodzie przepisom krajowym, który transponowały te artykuły do włoskiego porządku prawnego. Na wstępie należy przypomnieć, że w ramach ustanowionej w art. 267 TFUE procedury współpracy między sądami krajowymi a Trybunałem do tego ostatniego należy udzielenie sądowi odsyłającemu użytecznej odpowiedzi, która umożliwi mu rozstrzygnięcie zawisłego przed nim sporu. W tym kontekście Trybunał powinien w razie potrzeby przeformułować przedłożone mu pytania (wyroki: z dnia 28 listopada 2000 r., Roquette Frères, C‑88/99, EU:C:2000:652, pkt 18; z dnia 20 marca 2025 r., Porcellino Grasso, C‑116/24, EU:C:2025:198, pkt 34). Ponadto Trybunał może wziąć pod rozwagę normy prawa Unii, na które sąd krajowy nie powołał się w swoim pytaniu, i dokonać wyprowadzenia z całości informacji przedstawionych przez ten sąd, a w szczególności z uzasadnienia postanowienia odsyłającego, elementów prawa Unii, które wymagają wykładni w świetle przedmiotu sporu [wyroki: z dnia 20 marca 1986 r., Tissier, 35/85, EU:C:1986:143, pkt 9; z dnia 22 czerwca 2023 r., K.B. i F.S. (Uwzględnienie z urzędu w sprawach karnych), C‑660/21, EU:C:2023:498, pkt 26, 27 i przytoczone tam orzecznictwo]. W niniejszym przypadku jest bezsporne, że OB została postawiona przed sądem odsyłającym i oskarżona w szczególności o popełnienie przestępstwa ułatwiania nielegalnego wjazdu na terytorium Włoch, określonego w art. 12 ust. 1 tekstu jednolitego w sprawie imigracji – który transponuje do włoskiego porządku prawnego art. 1 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2002/90 oraz art. 1 ust. 1 decyzji ramowej 2002/946 – w związku ze spowodowaniem nielegalnego wjazdu na to terytorium dwóch małoletnich będących obywatelkami państwa trzeciego, które jej towarzyszyły. Ponadto z ustaleń tego sądu wynika, że te dwie małoletnie, odpowiednio córka i siostrzenica OB, były objęte „odpowiedzialnością” i „ochroną” ze strony OB. W tych okolicznościach należy zauważyć, po pierwsze, iż zadane pytania opierają się na założeniu, że to zachowanie OB jest objęte zakresem ogólnego naruszenia polegającego na ułatwianiu nielegalnego wjazdu, zdefiniowanego w art. 1 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2002/90, oraz że art. 12 tekstu jednolitego w sprawie imigracji ogranicza się do transpozycji tego przepisu prawa Unii do włoskiego porządku prawnego. Wobec tego, gdyby postanowienie Karty stało na przeszkodzie temu, by ów art. 1 ust. 1 lit. a) miał zastosowanie do zachowania takiego jak zachowanie OB, taka niezgodność miałaby w sposób konieczny wpływ na wspomniany art. 12, jeśliby należało go interpretować w ten sposób, że stosuje się on do tego zachowania. Należy w tym kontekście przypomnieć, że zgodnie z ogólną zasadą wykładni akt prawa Unii powinien być interpretowany tak dalece, jak to możliwe, w sposób, który nie podważa jego ważności, w zgodzie z całością prawa pierwotnego, w tym w szczególności z postanowieniami Karty. Tak więc, gdy akt prawa wtórnego wymaga wykładni, należy go interpretować w miarę możliwości w sposób zgodny z postanowieniami traktatów i z ogólnymi zasadami prawa Unii [wyroki: z dnia 21 marca 1991 r., Rauh, C‑314/89, EU:C:1991:143, pkt 17; z dnia 13 czerwca 2024 r., Komisja/Niderlandy (Ocena zgodności środka niezakwalifikowanego jako pomoc państwa),C‑40/23 P, EU:C:2024:492, pkt 40]. Po drugie, należy stwierdzić, że przy uwzględnieniu opisu okoliczności faktycznych w postępowaniu głównym, wynikającego z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, nie tylko art. 7 Karty, ustanawiający prawo do poszanowania życia rodzinnego, i art. 18 Karty, dotyczący gwarancji prawa do azylu, do których odnosi się sąd odsyłający, ale również, jak podkreśliła w uwagach na piśmie Komisja Europejska, art. 24 Karty, ustanawiający prawa dziecka, mają decydujące znaczenie dla udzielenia odpowiedzi na zapytania wspomnianego sądu. Należy zatem uznać, że poprzez swoje pytania sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, po pierwsze, czy art. 1 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2002/90, rozpatrywany w szczególności w świetle art. 7, 18 i 24 Karty, należy interpretować w ten sposób, że zakresem ogólnego naruszenia polegającego na ułatwianiu nielegalnego wjazdu nie jest objęte zachowanie osoby, która łamiąc zasady regulujące przepływ osób przez granice, powoduje, że na terytorium państwa członkowskiego wjeżdżają małoletni będący obywatelami państwa trzeciego, którzy jej towarzyszą i nad którymi sprawuje ona faktyczną pieczę, a po drugie, czy te artykuły Karty należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie ustawodawstwu krajowemu penalizującemu takie zachowanie. Zgodnie z art. 1 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2002/90 każde państwo członkowskie powinno ustanowić właściwe sankcje karne wobec „każdej osoby, która umyślnie pomaga osobie niebędącej obywatelem państwa członkowskiego we wjeździe lub tranzycie przez terytorium państwa członkowskiego z naruszeniem przepisów dotyczących wjazdu lub tranzytu cudzoziemców”. Z brzmienia tego przepisu, a w szczególności z zawartych w nim określeń „każdej” i „pomaga”, wynika, że prawodawca Unii zdefiniował „ogólne naruszenie”, o którym mowa w tym przepisie, w sposób abstrakcyjny, nie wykluczając a priori żadnej z postaci, jakie może przybrać ułatwianie nielegalnego wjazdu na terytorium państwa członkowskiego, ani żadnej z osób, które mogą dokonywać takiego ułatwiania. To samo dotyczy osób, które mogą korzystać z takiego ułatwiania. Tę otwartą definicję ogólnego naruszenia polegającego na ułatwianiu nielegalnego wjazdu tłumaczy się tym, że jak potwierdzają to motywy 1 i 2 dyrektywy 2002/90, prawodawca Unii dążył do „zwalczania pomocy w nielegalnej imigracji” w różnych postaciach, tak aby skutecznie zwalczać taką imigrację, zarówno w związku z nielegalnym przekraczaniem granicy w ścisłym znaczeniu, jak i wtedy, gdy jej celem jest zasilanie sieci wykorzystujących ludzi. Ponadto z motywów 3 i 4 tej dyrektywy wynika, że zmierza ona do dokładnego zdefiniowania naruszenia polegającego na ułatwianiu nielegalnej imigracji w celu zapewnienia skutecznego zastosowania decyzji ramowej 2002/946, która ustanawia minimalne zasady dotyczące karania, odpowiedzialności osób prawnych i jurysdykcji. Wreszcie z motywu 5 wspomnianej dyrektywy wynika, że decyzja ta uzupełnia inne instrumenty przyjęte w celu zwalczania nielegalnej imigracji, nielegalnego zatrudniania, handlu ludźmi i seksualnego wykorzystywania dzieci. Jest prawdą, że prima facie szerokie sformułowanie art. 1 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2002/90 dopuszcza różne sposoby wykładni. W szczególności, o ile przepis ten nie odnosi się wyraźnie do zachowania osoby, która łamiąc zasady regulujące przepływ osób przez granice powoduje, że na terytorium państwa członkowskiego wjeżdżają małoletni będący obywatelami państwa trzeciego, którzy jej towarzyszą i nad którymi sprawuje ona faktyczną pieczę, o tyle wspomniany przepis, jako taki, nie wyklucza także wyraźnie wykładni, zgodnie z którą takie zachowanie jest objęte zakresem przewidzianego w nim ogólnego naruszenia. Tej ostatniej wykładni nie można jednak przyjąć. W pierwszej kolejności – przeciwko takiej wykładni przemawiają cele dyrektywy 2002/90. Jak bowiem zauważyła Komisja w uwagach na piśmie, takie zachowanie nie stanowi ułatwiania nielegalnej imigracji, którą dyrektywa ta ma za zadanie zwalczać, lecz wynika z wywiązywania się przez tę osobę z osobistej odpowiedzialności, która spoczywa na niej z tytułu pieczy sprawowanej przez nią nad tymi małoletnimi. Wniosek ten nasuwa się tym bardziej, w drugiej kolejności, w świetle art. 7 i 24 Karty. Artykuł 7 Karty gwarantuje każdemu prawo w szczególności do poszanowania życia rodzinnego, przy czym istnienie życia rodzinnego jest kwestią faktyczną, która zależy od praktycznego wymiaru bliskich więzi osobistych, a możliwość, by rodzic i jego dziecko żyli razem, stanowi podstawowy element życia rodzinnego (wyrok z dnia 14 grudnia 2021 r., Stolichna obshtina, rayon Pancharevo, C‑490/20, EU:C:2021:1008, pkt 61). Co się tyczy art. 24 Karty, jego ust. 1 stanowi w szczególności, że dzieci mają prawo do takiej ochrony i opieki, jaka jest konieczna dla ich dobra. Ponadto ów art. 24 przewiduje w ust. 2, że we wszystkich działaniach dotyczących dzieci, zarówno podejmowanych przez władze publiczne, jak i instytucje prywatne, należy wziąć pod uwagę przede wszystkim najlepszy interes dziecka. Przepis ten ma zastosowanie również do decyzji, których adresatem nie jest małoletni, lecz które wywołują wzglądem niego poważne konsekwencje [zob. podobnie wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., GN (Podstawa odmowy uzasadniona najlepszym interesem dziecka),C‑261/22, EU:C:2023:1017, pkt 41 i przytoczone tam orzecznictwo]. Wreszcie wspomniany art. 24 uznaje w ust. 3 co do zasady, że każde dziecko ma prawo do utrzymywania stałego, osobistego związku i bezpośredniego kontaktu z obojgiem rodziców. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem art. 7 Karty należy odczytywać w świetle obowiązku uwzględnienia najlepszego interesu dziecka, uznanego w art. 24 ust. 2 Karty, i zwracając uwagę na potrzebę utrzymywania stałego, osobistego związku z obojgiem rodziców, o czym mowa w art. 24 ust. 3 tej Karty [zob. podobnie wyroki: z dnia 17 listopada 2022 r., Belgische Staat (Małoletni uchodźca pozostający w związku małżeńskim),C‑230/21, EU:C:2022:887, pkt 48; a także z dnia 30 stycznia 2024 r., Landeshauptmann von Wien (Łączenie rodziny w przypadku małoletniego uchodźcy),C‑560/20, EU:C:2024:96, pkt 49 i przytoczone tam orzecznictwo]. Ponadto, skoro art. 24 Karty stanowi, jak przypomniano w dotyczących jej wyjaśnieniach, o włączeniu do prawa Unii najważniejszych praw dziecka zapisanych w Konwencji o prawach dziecka, ratyfikowanej przez wszystkie państwa członkowskie, przy wykładni tego artykułu konieczne jest należyte uwzględnienie postanowień tej konwencji (wyrok z dnia 14 grudnia 2021 r., Stolichna obshtina, rayon Pancharevo, C‑490/20, EU:C:2021:1008, pkt 63). W szczególności na mocy z art. 27 ust. 2 wspomnianej konwencji rodzice lub inne osoby odpowiedzialne za dziecko ponoszą główną odpowiedzialność za zabezpieczenie, w ramach swych możliwości, także finansowych, warunków życia niezbędnych do rozwoju dziecka. Przy uwzględnieniu art. 7 i 24 Karty, w świetle których należy interpretować art. 1 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2002/90, zachowanie osoby, która powoduje, że na terytorium państwa członkowskiego wjeżdżają nielegalnie małoletni będący obywatelami państwa trzeciego, którzy jej towarzyszą i nad którymi sprawuje ona faktyczną pieczę, nie może być objęte zakresem ogólnego naruszenia polegającego na ułatwianiu nielegalnego wjazdu, o którym mowa w tym ostatnim przepisie, również wtedy, gdy osoba ta sama wjechała nielegalnie na to terytorium. Odmienna wykładnia wspomnianego przepisu prowadziłaby do szczególnie poważnej ingerencji w prawo do poszanowania życia rodzinnego i w prawa dziecka, określone, odpowiednio, w art. 7 i 24 Karty, w takim stopniu, że naruszałaby ona istotę tych praw podstawowych w rozumieniu art. 52 ust. 1 Karty. Uznanie bowiem, że dana osoba może zostać ukarana za zwykłe ułatwienie małoletnim, nad którymi sprawuje faktyczną pieczę, nielegalnego wjazdu na terytorium państwa członkowskiego, stanowiłoby naruszenie tej istoty. Osoba, taka jak OB, powodująca, że na terytorium państwa członkowskiego wjeżdżają nielegalnie małoletni będący obywatelami państwa trzeciego, którzy jej towarzyszą i nad którymi sprawuje ona faktyczną pieczę, ogranicza się w zasadzie do wywiązywania się w sposób konkretny z opartego na stosunkach rodzinnych z tymi małoletnimi obowiązku nierozłącznie związanego z jej odpowiedzialnością osobistą w celu zapewnienia im ochrony i opieki, jaka jest konieczna dla ich dobra i rozwoju. Zachowanie tej osoby jest przede wszystkim konkretnym wyrazem jej ogólnej odpowiedzialności względem wspomnianych małoletnich. W konsekwencji art. 1 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2002/90 nie można interpretować w ten sposób, że zmierza on do tego, by zachowanie osoby takiej jak OB, polegające na wzięciu ze sobą podczas nielegalnego wjazdu na terytorium tego państwa członkowskiego swojego dziecka i innego małoletniego, nad którym faktycznie sprawuje ona pieczę, było kwalifikowane jako „ułatwienie nielegalnego wjazdu” na to terytorium i z tego tytułu penalizowane, gdyż w przeciwnym razie dochodziłoby do naruszenia istoty prawa do poszanowania życia rodzinnego i praw dziecka, określonych, odpowiednio, w art. 7 i 24 Karty. Z powyższego wynika, że w świetle art. 7 i 24 Karty art. 1 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2002/90 należy interpretować w ten sposób, że zachowanie osoby, która łamiąc zasady regulujące przepływ osób przez granice, powoduje, że na terytorium państwa członkowskiego wjeżdżają małoletni będący obywatelami państwa trzeciego, którzy jej towarzyszą i nad którymi sprawuje ona faktyczną pieczę, nie jest objęte zakresem stosowania ogólnego naruszenia polegającego na ułatwianiu nielegalnego wjazdu. W trzeciej kolejności – taka wykładnia art. 1 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2002/90 narzuca się również w świetle art. 18 Karty, który ma znaczenie w sytuacji, gdy – jak w niniejszym przypadku – zainteresowana osoba po wjeździe na terytorium danego państwa członkowskiego złożyła wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej. W tym względzie należy podkreślić, po pierwsze, że zgodnie z art. 18 Karty gwarantuje się prawo do azylu z poszanowaniem zasad konwencji genewskiej i zgodnie z traktatem UE i traktatem FUE. Poszanowanie tych zasad jest wymagane od państw członkowskich przy wdrażaniu zarówno dyrektywy 2002/90, jak i decyzji ramowej 2002/946. Jak potwierdza art. 6 tej decyzji ramowej, zarówno tę decyzję, jak i dyrektywę 2002/90 stosuje się zatem bez uszczerbku dla ochrony zapewnionej uchodźcom i osobom ubiegającym się o azyl, a zwłaszcza zgodnie z międzynarodowymi zobowiązaniami państw członkowskich wynikającymi w szczególności z art. 31 konwencji genewskiej. Ten ostatni artykuł zakazuje tym państwom nakładania kar za nielegalny wjazd lub pobyt na uchodźców przebywających bezpośrednio z terytorium, na którym ich życiu lub wolności zagrażało niebezpieczeństwo, i którzy weszli lub przebywają na ich terytorium bez zezwolenia, pod warunkiem że zgłoszą się bezzwłocznie do władz i przedstawią wiarygodne przyczyny swojego nielegalnego wjazdu lub pobytu. Po drugie, kodeks graniczny Schengen, który zgodnie z jego art. 3 lit. b) stosuje się do każdej osoby przekraczającej granice wewnętrzne lub zewnętrzne państw członkowskich, bez uszczerbku dla praw uchodźców i osób ubiegających się o ochronę międzynarodową, w szczególności w odniesieniu do zasady non‑refoulement, zobowiązuje państwa członkowskie, na mocy art. 4, do przestrzegania „w pełni […] odpowiednich przepisów prawa Unii, w tym [Karty], prawa międzynarodowego, w tym [konwencji genewskiej], zobowiązań związanych z dostępem do ochrony międzynarodowej, w szczególności zasady non‑refoulement […]”. Po trzecie, należy uznać prawo każdego obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca do wystąpienia z wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium państwa członkowskiego, w tym na jego granicach lub w strefach tranzytowych, nawet jeżeli przebywa na tym terytorium nielegalnie, niezależnie od szans powodzenia jego wniosku. Od chwili wystąpienia z takim wnioskiem nie można co do zasady przyjąć, że wnioskodawca przebywa nielegalnie na terytorium danego państwa członkowskiego, dopóki nie wydano rozstrzygnięcia w przedmiocie jego wniosku w pierwszej instancji, gdyż w przeciwnym razie zagroziłoby to skuteczności prawa do azylu zagwarantowanego w art. 18 Karty [zob. podobnie wyroki: z dnia 17 grudnia 2020 r., Komisja/Węgry (Przyjmowanie osób ubiegających się o ochronę międzynarodową),C‑808/18, EU:C:2020:1029, pkt 102; a także z dnia 16 listopada 2021 r., Komisja/Węgry (Karalność pomocy udzielanej osobom ubiegającym się o azyl),C‑821/19, EU:C:2021:930, pkt 136, 137]. Ponadto z orzecznictwa Trybunału wynika, że skuteczność prawa do azylu, zagwarantowanego w art. 18 Karty, mogą naruszać środki, które bez racjonalnego uzasadnienia prowadzą do zniechęcenia obywatela państwa trzeciego do wystąpienia z wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej do właściwych organów [zob. podobnie wyroki: z dnia 17 grudnia 2020 r., Komisja/Węgry (Przyjmowanie osób ubiegających się o ochronę międzynarodową),C‑808/18, EU:C:2020:1029, pkt 102, 103, 118, 119; a także z dnia 22 czerwca 2023 r., Komisja/Węgry (Oświadczenie o zamiarze wszczęcia procedury azylowej),C‑823/21, EU:C:2023:504, pkt 47–51]. Po czwarte, z motywu 9 dyrektywy 2013/33 wynika, że państwa członkowskie powinny starać się w ramach przyjmowania osób ubiegających się o ochronę międzynarodową o jak najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka oraz uwzględnienie jedności rodziny. Ponadto w akcie końcowym konferencji pełnomocników Organizacji Narodów Zjednoczonych w sprawie statusu uchodźców i bezpaństwowców z dnia 25 lipca 1951 r., która opracowała tekst konwencji genewskiej, podkreślono że „jedność rodziny […] jest podstawowym prawem uchodźcy”. Podobnie celem dyrektywy 2011/95, zgodnie z jej motywem 16, jest zapewnienie pełnego poszanowania prawa do azylu dla osób ubiegających się o azyl i towarzyszących im członków ich rodzin oraz wspieranie stosowania między innymi art. 7 i 24 Karty. W motywie 18 tej dyrektywy uściślono, że wdrażając wspomnianą dyrektywę, państwa członkowskie powinny w pierwszym rzędzie dążyć do najlepszego zabezpieczenia interesów dziecka, a oceniając to zabezpieczenie, powinny one w szczególności uwzględniać zasadę jedności rodziny. I tak, art. 23 ust. 1 tej dyrektywy wyraźnie zobowiązuje państwa członkowskie do zapewnienia możliwości utrzymania jedności rodziny. W niniejszym przypadku, skoro OB złożyła wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, korzysta ona z praw wynikających ze złożenia takiego wniosku i w związku z tym nie może podlegać sankcjom karnym ani ze względu na swój własny nielegalny wjazd na terytorium Włoch, ani ze względu na to, że podczas tego wjazdu towarzyszyły jej córka i siostrzenica, nad którymi sprawuje faktyczną pieczę. W czwartej kolejności, jak wskazała Komisja w uwagach na piśmie, wykładnia art. 1 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2002/90 przyjęta w pkt 45–65 niniejszego wyroku znajduje potwierdzenie w protokole z Palermo w sprawie przemytu migrantów, w świetle którego dyrektywę tę należy interpretować. Zgodnie bowiem z art. 2 tego protokołu jego celem jest kryminalizacja przemytu migrantów przy jednoczesnej ochronie praw samych migrantów. Wykładnia ta w żaden sposób nie skutkuje wyłączeniem z zakresu stosowania prawa karnego zachowań, które pod pozorem, że są uzasadnione więzami rodzinnymi, mogłyby w rzeczywistości służyć realizacji innych celów, takich jak nielegalna imigracja, nielegalne zatrudnienie, handel ludźmi lub seksualne wykorzystywanie dzieci, skutkując tym samym narażeniem ich na poważne naruszenia ich praw podstawowych. W tym względzie należy podkreślić, że dyrektywa 2002/90, jak uściśla jej motyw 5, uzupełnia inne instrumenty przyjęte w celu zwalczania nielegalnej imigracji, nielegalnego zatrudnienia, handlu ludźmi i seksualnego wykorzystywania dzieci, przy czym nie zastępuje tych instrumentów. W piątej i ostatniej kolejności – skoro wykładnia art. 1 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2002/90 zgodna z art. 7 i 24 Karty oraz z jej art. 52 ust. 1 skutkuje wyłączeniem zachowania takiego jak rozpatrywane w postępowaniu głównym z zakresu stosowania naruszenia polegającego na ułatwianiu nielegalnego wjazdu w rozumieniu tego pierwszego przepisu, nie ma potrzeby badania ważności art. 1 dyrektywy 2002/90 ani dokonywania wykładni ust. 2 tego artykułu, który dotyczy wyłączenia odpowiedzialności karnej w przypadkach, w których rozpatrywane zachowanie ma na celu zapewnienie danej osobie pomocy humanitarnej. Ponadto w świetle wątpliwości sądu odsyłającego co do zgodności z prawem Unii przepisu krajowego, którym transponowano w szczególności art. 1 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2002/90 do włoskiego porządku prawnego, należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy przyjmowaniu środków mających na celu transpozycję dyrektywy władze i sądy państw członkowskich są zobowiązane nie tylko dokonywać wykładni swojego prawa krajowego w sposób zgodny z tą dyrektywą, lecz również nie opierać się na takiej wykładni tej dyrektywy, która pozostawałby w konflikcie z prawami podstawowymi chronionymi przez porządek prawny Unii lub z innymi ogólnymi zasadami uznanymi w tym porządku prawnym (wyroki: z dnia 29 stycznia 2008 r., Promusicae, C‑275/06, EU:C:2008:54, pkt 68; a także z dnia 21 czerwca 2022 r., Ligue des droits humains, C‑817/19, EU:C:2022:491, pkt 87 i przytoczone tam orzecznictwo). W tym kontekście należy również przypomnieć, że jak wskazano w pkt 42 niniejszego wyroku, z motywów 3 i 4 dyrektywy 2002/90 wynika, iż jej art. 1 ust. 1 zmierza do dokładnego zdefiniowania naruszenia polegającego na ułatwianiu nielegalnej imigracji w celu umożliwienia skuteczniejszego zastosowania decyzji ramowej 2002/946. W związku z tym przy transpozycji art. 1 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2002/90 państwa członkowskie nie mogą wprowadzać do prawa krajowego norm, które wykraczałyby poza zakres ogólnego naruszenia polegającego na ułatwianiu nielegalnego wjazdu, zdefiniowanego w tym przepisie, obejmując nim zachowania, do których naruszenie to się nie odnosi, z pogwałceniem art. 7 i 24 oraz art. 52 ust. 1 Karty. Ponadto wspomniane art. 7 i 24 są same w sobie wystarczające i nie muszą być dookreślane przepisami prawa Unii lub prawa krajowego, aby przyznawać jednostkom prawa, na które – jako takie – mogą się one powoływać. W związku z tym gdyby sąd odsyłający miał stwierdzić, że nie jest możliwe dokonanie wykładni prawa krajowego w sposób zgodny z prawem Unii, byłby on zobowiązany zapewnić, w ramach swoich kompetencji, ochronę prawną przysługującą jednostkom na podstawie tych artykułów i zagwarantować ich pełną skuteczność, w razie potrzeby poprzez odstąpienie od stosowania art. 12 tekstu jednolitego w sprawie imigracji (zob. analogicznie wyrok z dnia 17 kwietnia 2018 r., Egenberger, C‑414/16, EU:C:2018:257, pkt 78, 79). W świetle powyższych rozważań na zadane pytania należy odpowiedzieć, że art. 1 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2002/90, rozpatrywany w świetle art. 7 i 24 oraz art. 52 ust. 1 Karty, należy interpretować w ten sposób, że po pierwsze, zakresem ogólnego naruszenia polegającego na ułatwianiu nielegalnego wjazdu nie jest objęte zachowanie osoby, która łamiąc zasady regulujące przepływ osób przez granice, powoduje, że na terytorium państwa członkowskiego wjeżdżają małoletni będący obywatelami państwa trzeciego, którzy jej towarzyszą i nad którymi sprawuje ona faktyczną pieczę, a po drugie, artykuły te stoją na przeszkodzie ustawodawstwu krajowemu penalizującemu takie zachowanie. W przedmiocie kosztów Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.   Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:   Artykuł 1 ust. 1 lit. a) dyrektywy Rady 2002/90/WE z dnia 28 listopada 2002 r. definiującej ułatwianie nielegalnego wjazdu, tranzytu i pobytu, rozpatrywany w świetle art. 7 i 24 oraz art. 52 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej,   należy interpretować w ten sposób, że:   po pierwsze, zakresem ogólnego naruszenia polegającego na ułatwianiu nielegalnego wjazdu nie jest objęte zachowanie osoby, która łamiąc zasady regulujące przepływ osób przez granice, powoduje, że na terytorium państwa członkowskiego wjeżdżają małoletni będący obywatelami państwa trzeciego, którzy jej towarzyszą i nad którymi sprawuje ona faktyczną pieczę, a po drugie, artykuły te stoją na przeszkodzie ustawodawstwu krajowemu penalizującemu takie zachowanie.   Podpisy ( *1 ) Język postępowania: włoski. ( i ) Niniejszej sprawie została nadana fikcyjna nazwa. Nie odpowiada ona rzeczywistej nazwie ani rzeczywistemu nazwisku żadnej ze stron postępowania.