C-462/08

Sprawa C‑462/08 Ümit Bekleyen przeciwko Land Berlin (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Oberverwaltungsgericht Berlin-Brandenburg) Układ stowarzyszeniowy EWG‑Turcja – Artykuł 7 akapit drugi decyzji nr 1/80 Rady Stowarzyszenia – Prawo dziecka pracownika tureckiego do przyjęcia dowolnej oferty pracy w przyjmującym państwie członkowskim, w którym ukończyło naukę zawodu – Rozpoczęcie nauki zawodu po opuszczeniu na stałe tego państwa członkowskiego przez rodziców Streszczenie wyroku Umowy międzynarodowe – Układ stowarzyszeniowy EWG‑Turcja – Rada Stowarzyszenia powołana układem stowarzyszeniowym EWG‑Turcja – Decyzja nr 1/80 – Dostęp dzieci tureckich pracowników do zatrudnienia – Członkowie rodziny pracownika tureckiego, który był legalnie zatrudniony w państwie członkowskim (decyzja nr 1/80 Rady Stowarzyszenia EWG‑Turcja, art. 7 akapit drugi) Artykuł 7 akapit drugi decyzji nr 1/80 Rady Stowarzyszenia EWG‑Turcja należy interpretować w ten sposób, że gdy pracownik turecki był legalnie zatrudniony w przyjmującym państwie członkowskim przez ponad trzy lata, dziecko takiego pracownika może powołać się w tym państwie członkowskim po ukończeniu w nim nauki zawodu na prawo dostępu do rynku pracy i odpowiadające mu prawo pobytu, chociaż po powrocie ze swoimi rodzicami do państwa pochodzenia wróciło samo do wspomnianego państwa członkowskiego w celu rozpoczęcia tam nauki zawodu. W istocie ponieważ przepis ten nie ma na celu stworzenia warunków sprzyjających łączeniu rodzin w przyjmującym państwie członkowskim, ale wspieranie dostępu dzieci pracowników tureckich do rynku pracy, nie uzależnia on praw przyznanych owym dzieciom od przesłanki wymagającej, by jedno z rodziców posiadało nadal status pracownika lub zamieszkiwało nadal w przyjmującym państwie członkowskim w chwili rozpoczynania przez dziecko nauki zawodu. W razie spełnienia przesłanek przewidzianych w art. 7 akapit drugi decyzji nr 1/80, a zatem od ukończenia nauki zawodu przez dziecko danego pracownika w danym państwie członkowskim i od co najmniej trzyletniego legalnego zatrudnienia jednego z rodziców w tym państwie, przepis ten nadaje dziecku pracownika tureckiego własne prawo dostępu do rynku pracy w przyjmującym państwie członkowskim, a w konsekwencji prawo pobytu w tym państwie. Oczywiście podstawą prawa swobodnego dostępu do rynku pracy dziecka pracownika tureckiego jest praca wykonywana w przeszłości przez tego pracownika w przyjmującym państwie członkowskim. Jednakże wymóg, zgodnie z którym jedno z rodziców musiało pracować w tym państwie od co najmniej trzech lat, nie może być rozumiany jako nakazujący, by w chwili rozpoczęcia przez dziecko nauki zawodu wspomniany rodzic posiadał nadal status pracownika. Wyłącznym celem tego wymogu jest stwierdzenie, łącznie z nauką zawodu tego dziecka, jego wystarczającego poziomu integracji w przyjmującym państwie członkowskim, na skutek którego może ono cieszyć się szczególnym traktowaniem przewidzianym we wspomnianym przepisie. Powyższa wykładnia nie skutkuje tym, że dziecko pracownika tureckiego znajdowałoby się w sytuacji korzystniejszej niż sytuacja dziecka obywatela państwa członkowskiego. (por. pkt 18, 27–31, 44, 45; sentencja) WYROK TRYBUNAŁU (druga izba) z dnia 21 stycznia 2010 r.(*) Układ stowarzyszeniowy EWG‑Turcja – Artykuł 7 akapit drugi decyzji nr 1/80 Rady Stowarzyszenia – Prawo dziecka pracownika tureckiego do przyjęcia dowolnej oferty pracy w przyjmującym państwie członkowskim, w którym ukończyło naukę zawodu – Rozpoczęcie nauki zawodu po opuszczeniu na stałe tego państwa członkowskiego przez rodziców W sprawie C‑462/08 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Oberverwaltungsgericht Berlin‑Brandenburg (Niemcy) postanowieniem z dnia 6 października 2008 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 27 października 2008 r., w postępowaniu Ümit Bekleyen przeciwko Land Berlin, TRYBUNAŁ (druga izba), w składzie: J.N. Cunha Rodrigues (sprawozdawca), prezes izby, P. Lindh, A. Rosas, U. Lõhmus i A. Arabadjiev, sędziowie, rzecznik generalny: P. Mengozzi, sekretarz: R. Grass, uwzględniając procedurę pisemną, rozważywszy uwagi przedstawione: –        w imieniu Ü. Bekleyen przez C. Rosenkranza, Rechtsanwalt, –        w imieniu rządu duńskiego przez J. Beringa Liisberga oraz R. Holdgaarda, działających w charakterze pełnomocników, –        w imieniu rządu niderlandzkiego przez C.M. Wissels, działającą w charakterze pełnomocnika, –        w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez V. Kreuschitza oraz G. Rozeta, działających w charakterze pełnomocników, po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 29 października 2009 r., wydaje następujący Wyrok 1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 7 akapit drugi decyzji nr 1/80 Rady Stowarzyszenia z dnia 19 września 1980 r. w sprawie rozwoju stowarzyszenia (zwanej dalej „decyzją nr 1/80”). Rada Stowarzyszenia została utworzona na mocy Układu ustanawiającego stowarzyszenie między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Turcją, podpisanego w dniu 12 września 1963 r. w Ankarze przez Republikę Turcji z jednej strony i przez państwa członkowskie EWG oraz Wspólnotę z drugiej, który został zawarty, zatwierdzony i ratyfikowany w imieniu tej ostatniej decyzją Rady 64/732/EWG z dnia 23 grudnia 1963 r. (Dz.U. 1964, 217, s. 3685). 2        Wniosek ten został złożony w ramach sporu między Ümit Bekleyen, obywatelką turecką, a krajem związkowym Berlin w przedmiocie wydanej przez ten kraj związkowy decyzji odmawiającej wydania zezwolenia na pobyt w Niemczech.  Ramy prawne  Stowarzyszenie EWG‑Turcja 3        Artykuł 59 protokołu dodatkowego, podpisanego w dniu 23 listopada 1970 r. w Brukseli oraz zawartego, zatwierdzonego i ratyfikowanego w imieniu Wspólnoty rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2760/72 z dnia 19 grudnia 1972 r. (Dz.U. L 293, s. 1), ma następujące brzmienie: „W dziedzinach objętych niniejszym Protokołem Turcja nie może być traktowana w sposób bardziej korzystny niż sposób, w jaki państwa członkowskie traktują się wzajemnie na mocy Traktatu ustanawiającego Wspólnotę” [tłumaczenie nieoficjalne]. 4        Zgodnie z art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80: „1. Pracownik turecki należący do legalnego rynku pracy państwa członkowskiego ma w tym państwie, z zastrzeżeniem przepisów art. 7 dotyczącego swobodnego dostępu członków jego rodziny do zatrudnienia, prawo: –        po roku legalnego zatrudnienia, do odnowienia pozwolenia na pracę u tego samego pracodawcy, o ile jego stanowisko zostaje zachowane; –        po trzech latach legalnego zatrudnienia i z zastrzeżeniem pierwszeństwa pracowników z państw członkowskich Wspólnoty, przyjęcia, w tym samym zawodzie u dowolnego pracodawcy, oferty pracy złożonej na normalnych warunkach i zarejestrowanej przez służby zatrudnienia tego państwa członkowskiego; –        po czterech latach legalnego zatrudnienia, do swobodnego dostępu do dowolnej pracy najemnej” [tłumaczenie nieoficjalne, podobnie jak wszystkie cytaty z tej decyzji poniżej]. 5        Artykuł 7 decyzji nr 1/80 brzmi następująco: „Członkowie rodziny pracownika tureckiego należącego do legalnego rynku pracy państwa członkowskiego, którzy uzyskali zgodę na dołączenie do niego: –        mają prawo przyjęcia – z zastrzeżeniem pierwszeństwa pracowników z państw członkowskich Wspólnoty – dowolnej oferty pracy, jeżeli zamieszkują tam legalnie od co najmniej trzech lat; –        korzystają z dostępu do dowolnej pracy najemnej, jeżeli zamieszkują tam legalnie od co najmniej pięciu lat. Dzieci pracowników tureckich, które ukończyły naukę zawodu w przyjmującym państwie, niezależnie od okresu zamieszkiwania w tym państwie członkowskim, jednakże pod warunkiem legalnego zatrudnienia jednego z rodziców w tym państwie przez okres co najmniej trzech lat, mają prawo przyjąć w tym państwie członkowskim dowolną ofertę pracy”.  Dyrektywa 2004/38/WE 6        Artykuł 7 dyrektywy 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, zmieniającej rozporządzenie (EWG) nr 1612/68 i uchylającej dyrektywy 64/221/EWG, 68/360/EWG, 72/194/EWG, 73/148/EWG, 75/34/EWG, 75/35/EWG, 90/364/EWG, 90/365/EWG i 93/96/EWG (Dz.U. L 158, s. 77, i sprostowania Dz.U. 2004, L 229, s. 35; Dz.U. 2005, L 197, s. 34 oraz Dz.U. 2007, L 204, s. 28) stanowi: „1. Wszyscy obywatele Unii posiadają prawo pobytu na terytorium innego państwa członkowskiego przez okres dłuższy niż trzy miesiące, jeżeli: […] c)      −       są zapisani do instytucji prywatnej lub publicznej, uznanej lub finansowanej przez przyjmujące państwo członkowskie na podstawie przepisów prawnych lub praktyki administracyjnej, zasadniczo w celu odbycia studiów, włącznie z kształceniem zawodowym; oraz –        są objęci pełnym ubezpieczeniem zdrowotnym w przyjmującym państwie członkowskim i zapewnią odpowiednią władzę krajową, za pomocą oświadczenia lub innego równoważnego środka według własnego wyboru, że posiadają wystarczające zasoby dla siebie i członków rodziny, aby nie stanowić obciążenia dla systemu pomocy społecznej przyjmującego państwa członkowskiego w okresie ich pobytu […]”.  Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne 7        Ümit Bekleyen, urodzona w 1975 r. w Berlinie, do czternastego roku życia zamieszkiwała ze swoją rodziną na terytorium Niemiec. Jej rodzice, obywatele tureccy, oboje wykonywali od 1971 r prace najemne w Niemczech. W 1989 r. Ü. Bekleyen powróciła z całą swoją rodziną do Turcji, gdzie ukończyła szkołę i studia architektury krajobrazu. 8        W styczniu 1999 r. Ü. Bekleyen powróciła bez swojej rodziny do Niemiec za zgodą kraju związkowego Berlina w celu kontynuowania studiów. W marcu tegoż roku otrzymała zezwolenie na pobyt, które było kilkakrotnie przedłużane – ostatnio jako zezwolenie na pobyt ważne do dnia 31 grudnia 2005 r. Latem 2005 r. ukończyła studia na uniwersytecie technicznym w Berlinie, uzyskując tytuł inżyniera planowania krajobrazu. 9        W dniu 19 grudnia 2005 r. Ü. Bekleyen, powołując się na ukończenie w Niemczech studiów wyższych, złożyła wniosek o wydanie jej zezwolenia na pobyt na podstawie art. 7 akapit drugi decyzji nr 1/80. Decyzją z dnia 21 września 2006 r. kraj związkowy Berlin odmówił uwzględnienia wniosku ze względu na to, że nie zostały spełnione przesłanki uzyskania prawa pobytu na podstawie Układu ustanawiającego stowarzyszenie między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Turcją. Kraj związkowy Berlin uznał, że wspomniany art. 7 akapit drugi wymaga, aby między pobytem rodziców a pobytem dziecka istniał związek czasowy, a przesłanka ta nie została spełniona w niniejszej sprawie. Według tego kraju związkowego brzmienie i cel tego przepisu wymagają, by w celu nabycia prawa do zatrudnienia i prawa pobytu co najmniej jedno z obojga rodziców jeszcze przebywało w przyjmującym państwie członkowskim w chwili rozpoczęcia przez dziecko nauki zawodu. 10      W maju 2007 r. Ü. Bekleyen uzyskała na podstawie art. 6 ust. 1 tiret pierwsze decyzji nr 1/80 zezwolenie na pobyt ważne do dnia 13 maja 2009 r. ze względu na to, że była zatrudniona przez przedsiębiorstwo niemieckie. 11      W drodze skargi, która początkowo miała formę skargi na bezczynność – wniesionej w lipcu 2006 r. – a która następnie została skierowana przeciwko wspomnianej decyzji z dnia 21 września 2006 r., Ü. Bekleyen domagała się potwierdzenia przysługującego jej prawa pobytu wynikającego z art. 7 akapit drugi decyzji nr 1/80. 12      Wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2007 r. Verwaltungsgericht Berlin (sąd administracyjny w Berlinie) oddalił tę skargę. Sąd ten uznał, że skarga jest wprawdzie dopuszczalna, ponieważ bez względu na prawo pobytu przyznane Ü. Bekleyen na mocy art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80 posiada ona interes prawny. Gdyby bowiem uznano jej prawo do powoływania się na art. 7 akapit drugi tej decyzji, zainteresowana dysponowałaby w Niemczech swobodnym dostępem do rynku pracy. Skarga została jednakże oddalona jako bezzasadna z uzasadnieniem, że przedłużony pobyt Ü. Bekleyen w Turcji skutkował utratą przez nią prawa do korzystania z uprzywilejowanego reżimu przewidzianego we wspomnianym art. 7 akapit drugi. 13      Od wspomnianego wyroku Ü. Bekleyen wniosła środek odwoławczy przed sąd odsyłający. 14      Stwierdziwszy, że w takich okolicznościach rozstrzygnięcie sporu wymaga wykładni decyzji nr 1/80, Oberverwaltungsgericht Berlin‑Brandenburg postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym: „Czy art. 7 akapit drugi decyzji nr 1/80 […] należy interpretować w ten sposób, że prawo dostępu do rynku pracy i odpowiadające mu prawo pobytu po ukończeniu nauki zawodu w przyjmującym państwie członkowskim powstaje także w przypadku, gdy dziecko urodzone w przyjmującym państwie członkowskim po powrocie wraz z rodziną do państwa pochodzenia jako osoba pełnoletnia samo powraca do danego przyjmującego państwa członkowskiego w celu podjęcia nauki zawodu w czasie, gdy jego rodzice posiadający obywatelstwo tureckie i zatrudnieni w przeszłości jako pracownicy już przed dziesięcioma laty na stałe opuścili to państwo członkowskie?”.  W przedmiocie pytania prejudycjalnego 15      Przedkładając to pytanie, sąd krajowy dąży w istocie do ustalenia, czy gdy pracownik turecki był legalnie zatrudniony w przyjmującym państwie członkowskim przez ponad trzy lata, dziecko takiego pracownika może powołać się w tym państwie członkowskim po ukończeniu w nim nauki zawodu na prawo dostępu do rynku pracy i odpowiadające mu prawo pobytu, chociaż po powrocie ze swoimi rodzicami do państwa pochodzenia wróciło samo do wspomnianego państwa członkowskiego w celu rozpoczęcia tam tej nauki. 16      Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem art. 7 akapit drugi decyzji nr 1/80 ma w państwach członkowskich skutek bezpośredni, w związku z czym obywatele tureccy, którzy spełniają określone w nim warunki, mogą bezpośrednio powoływać się na prawa przyznane im przez ten przepis (wyroki: z dnia 5 października 1994 r. w sprawie C‑355/93 Eroglu, Rec. s. I‑5113, pkt 17; z dnia 16 lutego 2006 r. w sprawie C‑502/04 Torun, Zb.Orz. s. I‑1563, pkt 19). 17      Prawa, które art. 7 akapit drugi decyzji nr 1/80 przyznaje dzieciom pracownika tureckiego w zakresie zatrudnienia w przyjmującym państwie członkowskim, zakładają nieuchronnie istnienie odpowiadającego im prawa pobytu na rzecz zainteresowanego, w przeciwnym razie prawo dostępu do zatrudnienia i do wykonywania pracy najemnej byłoby pozbawione wszelkich skutków prawnych (ww. wyroki: w sprawie Eroglu, pkt 20, 23; a także w sprawie Torun, pkt 20). 18      Trybunał także orzekł, że wspomniany art. 7 akapit drugi – tak jak wynika z samego jego brzmienia – uzależnia przyznane dziecku pracownika tureckiego prawo przyjęcia dowolnej oferty pracy w przyjmującym państwie członkowskim od dwóch przesłanek, czyli od ukończenia nauki zawodu przez dziecko danego pracownika w danym państwie członkowskim i od co najmniej trzyletniego legalnego zatrudnienia jednego z rodziców w tym państwie (wyrok z dnia 19 listopada 1998 r. w sprawie C‑210/97 Akman, Rec. s. I‑7519, pkt 25). 19      Ponadto zgodnie z orzecznictwem Trybunału nie jest konieczne w chwili, gdy dziecko ukończyło studia i nabywa prawo dostępu do rynku pracy przyjmującego państwa członkowskiego i w konsekwencji prawo uzyskania w tym celu zezwolenia na pobyt w tym państwie, by któreś z rodziców tego dziecka posiadało nadal status pracownika ani by zamieszkiwało nadal na terytorium tego państwa, gdy w przeszłości było w nim legalnie zatrudnione przez co najmniej trzy lata (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Akman, pkt 51; wyrok z dnia 16 marca 2000 r. w sprawie C‑329/97 Ergat, Rec. s. I‑1487, pkt 44). 20      W niniejszym przypadku bezsporne jest, że Ü. Bekleyen ukończyła naukę zawodu w Niemczech, a jej rodzice wykonywali tam prace najemne przez ponad trzy lata. 21      Rządy duński i niderlandzki podnoszą jednak, że art. 7 akapit drugi decyzji nr 1/80 uzależnia prawo dostępu do rynku pracy dziecka pracownika tureckiego od przesłanki jednoczesności zatrudnienia lub przynajmniej pobytu jednego z rodziców w przyjmującym państwie członkowskim i rozpoczęcia nauki zawodu przez dziecko. Według tych rządów ze względu na brak takiego związku czasowego w sprawie przed sądem krajowym Ü. Bekleyen nie może się powoływać na prawa przyznane w art. 7 akapit drugi decyzji nr 1/80. 22      Teza ta nie może zostać uwzględniona. 23      Należy od razu uściślić, że przesłanka taka nie figuruje wyraźnie w art. 7 akapit drugi decyzji nr 1/80 i że – jak Trybunał już orzekł – przepisu tego nie należy interpretować w sposób zawężający (ww. wyrok w sprawie Akman, pkt 39). 24      Celem decyzji nr 1/80 jest ułatwianie stopniowej integracji obywateli tureckich – spełniających warunki określone w jednym z przepisów tej decyzji i którzy nabyli prawa przyznawane im przez ten przepis – w przyjmującym państwie członkowskim (zob. wyrok z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie C‑337/07 Altun, Zb.Orrz. s. I‑10323, pkt 29). 25      Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem art. 7 akapit drugi decyzji nr 1/80 stanowi w porównaniu z akapitem pierwszym korzystniejsze uregulowanie, które spośród członków rodziny pracowników tureckich traktuje dzieci w szczególny sposób i ułatwia ich dostęp do zatrudnienia po zakończeniu nauki zawodu w celu stopniowego realizowania swobody przepływu pracowników, zgodnie z celem tej decyzji (ww. wyroki: w sprawie Akman, pkt 38; w sprawie Torun, pkt 23). 26      W przeciwieństwie do przepisu art. 7 akapit pierwszy decyzji nr 1/80, który nakłada na członka rodziny pracownika tureckiego obowiązek nieprzerwanego zamieszkiwania u tego pracownika przez pewien okres (ww. wyrok w sprawie Altun, pkt 30), art. 7 akapit drugi nie przewiduje żadnego warunku dotyczącego rzeczywistego zamieszkiwania we wspólnym gospodarstwie domowym z tym pracownikiem. 27      Jest tak ze względu na okoliczność, że art. 7 akapit drugi decyzji nr 1/80 nie ma na celu stworzenia warunków sprzyjających łączeniu rodzin w przyjmującym państwie członkowskim (ww. wyrok w sprawie Akman, pkt 43), ale ma na celu wspieranie dostępu dzieci pracowników tureckich do rynku pracy. 28      Stwierdzenie to przemawia na rzecz wykładni art. 7 akapit drugi decyzji nr 1/80, zgodnie z którą przepis ten nie uzależnia praw przyznanych dzieciom pracowników tureckich od przesłanki wymagającej, by jedno z jego rodziców posiadało nadal status pracownika lub zamieszkiwało nadal w przyjmującym państwie członkowskim w chwili rozpoczynania przez dziecko nauki zawodu. 29      W razie spełnienia przesłanek przewidzianych w art. 7 akapit drugi decyzji nr 1/80 przepis ten nadaje dziecku pracownika tureckiego własne prawo dostępu do rynku pracy w przyjmującym państwie członkowskim, a w konsekwencji prawo pobytu w tym państwie. 30      Oczywiście podstawą prawa swobodnego dostępu do rynku pracy dziecka pracownika tureckiego jest praca wykonywana w przeszłości przez tego pracownika w przyjmującym państwie członkowskim. 31      Jednakże, jak rzecznik generalny zauważył w pkt 63 swojej opinii, szczególna funkcja realizowana przez wspomniany art. 7 akapit drugi w ramach integracji dzieci pracowników tureckich na rynku pracy przyjmującego państwa członkowskiego skutkuje tym, że wymóg, zgodnie z którym jedno z rodziców musiało pracować w tym państwie od co najmniej trzech lat, nie może być rozumiany jako nakazujący, by w chwili rozpoczęcia przez dziecko nauki zawodu wspomniany rodzic posiadał nadal status pracownika. Wyłącznym celem tego wymogu jest stwierdzenie, łącznie z nauką zawodu tego dziecka, jego wystarczającego poziomu integracji w przyjmującym państwie członkowskim, na skutek którego może ono cieszyć się szczególnym traktowaniem przewidzianym we wspomnianym przepisie. 32      Wymóg, zgodnie z którym rodzic musi zachować status pracownika, a także wymóg narzucający związek czasowy między pobytem rodziców w przyjmującym państwie członkowskim i pobytem dziecka w chwili rozpoczęcia nauki zawodu trudno byłoby pogodzić z celem art. 7 akapit drugi decyzji nr 1/80, którym – jak zauważono w pkt 27 niniejszego wyroku – nie jest stworzenie warunków sprzyjających łączeniu rodzin we wspomnianym państwie członkowskim. 33      Sąd krajowy zastanawia się między innymi, czy taka wykładnia art. 7 akapit drugi decyzji nr 1/80 nie prowadzi do tego, że z naruszeniem art. 59 protokołu dodatkowego, podpisanego w dniu 23 listopada 1970 r., dzieci pracowników tureckich podlegałyby traktowaniu korzystniejszemu niż to, które prawo Unii przyznaje dzieciom obywateli państw członkowskich. 34      Z postanowienia odsyłającego wynika, że spór w postępowaniu przed sądem krajowym dotyczy wyłącznie kwestii, czy prawo pobytu w Niemczech, o skorzystanie z którego ubiega się Ü. Bekleyen po zakończeniu tam nauki zawodu i przystąpieniu do rynku pracy, powinno opierać się na art. 7 akapit drugi decyzji nr 1/80 – tak jak ona twierdzi – czy na art. 6 ust. 1 tiret pierwsze tej decyzji, co wynika ze zezwolenia na pobyt wydanego jej do dnia 13 maja 2009 r. Jednakże wątpliwość sądu krajowego wydaje się wynikać z okoliczności, że jego zdaniem dziecku obywatela państwa członkowskiego nie przysługuje na podstawie regulacji wspólnotowych samodzielne prawo pobytu, gdy jego rodzice opuścili przyjmujące państwo członkowskie, a dziecko to samo wraca do tego państwa w celu rozpoczęcia nauki zawodu. 35      W tym względzie należy przypomnieć, że decyzja nr 1/80 nie wkracza w zakres kompetencji państw członkowskich do uregulowania zarówno wjazdu obywateli tureckich na ich terytorium, jak i warunków podjęcia przez nich pierwszego zatrudnienia (wyrok z dnia 16 grudnia 1992 r. w sprawie C‑237/91 Kus, Rec. s. I‑6781, pkt 25; ww. wyrok w sprawie Altun, pkt 48). 36      Państwa członkowskie zachowały także kompetencje do ograniczania wjazdu na ich terytorium członka rodziny pracownika tureckiego oraz warunków jego pobytu podczas początkowego trzyletniego okresu, poprzedzającego okres, w którym ma on prawo przyjęcia dowolnej oferty pracy (ww. wyrok w sprawie Ergat, pkt 42). 37      Ponadto w odróżnieniu od pracowników państw członkowskich obywatele tureccy nie korzystają ze swobody przepływu w obrębie Unii Europejskiej, lecz mogą powoływać się jedynie na pewne prawa tylko i wyłącznie na terytorium przyjmującego państwa członkowskiego (wyrok z dnia 18 lipca 2007 r. w sprawie C‑325/05 Derin, Zb.Orz. s. I‑6495, pkt 66). 38      Ściślej w odniesieniu do warunków dostępu do rynku pracy w przyjmującym państwie członkowskim należy zauważyć, że podczas gdy Ü. Bekleyen musi spełnić przesłanki przewidziane w art. 7 akapit drugi decyzji nr 1/80, dziecko pracownika będącego obywatelem państwa członkowskiego wywodzi takie prawo bezpośrednio z art. 39 ust. 1 WE, mającego na celu zapewnienie swobodnego przepływu pracowników wewnątrz Unii. 39      Jeśli chodzi między innymi o warunki wjazdu i pobytu w przyjmującym państwie członkowskim, bezsporne jest, że powrót Ü. Bekleyen w Niemczech w celu kontynuowania studiów i zezwolenie na pobyt, które zostało jej wydane w tym celu, opierały się na decyzjach wydanych przez władze krajowe na podstawie nie decyzji nr 1/80, ale wyłączenie prawa krajowego. 40      Natomiast w sytuacji analogicznej do tej, w której znalazła się Ü. Bekleyen, powrót i pobyt w przyjmującym państwie członkowskim dziecka obywatela innego państwa członkowskiego, który w przeszłości wykonywał pracę najemną w pierwszym państwie członkowskim, byłyby objęte zakresem stosowania prawa unijnego. 41      W takim przypadku dziecko pracownika będącego obywatelem państwa członkowskiego miałoby prawo osiedlić się w przyjmującym państwie członkowskim w celu kontynuowania tam studiów na podstawie art. 18 ust. 1 WE, który przyznaje każdemu obywatelowi Unii prawo do swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium państw członkowskich. 42      Wykonywanie tego prawa pobytu byłoby wyłącznie uzależnione od przesłanek przewidzianych w art. 7 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2004/38, zgodnie z którymi obywatel Unii powinien w szczególności być objęty pełnym ubezpieczeniem zdrowotnym w przyjmującym państwie członkowskim i posiadać wystarczające zasoby, aby nie stanowić obciążenia dla systemu pomocy społecznej tego państwa członkowskiego. 43      Ponadto zgodnie z orzecznictwem Trybunału dotyczącym warunków, w jakich prawa przyznawane przez art. 7 decyzji nr 1/80 mogą być ograniczane, oprócz wyjątku dotyczącego porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego i zdrowia publicznego, który znajduje zastosowanie w taki sam sposób zarówno względem obywateli tureckich, jak i obywateli państw członkowskich, drugą przyczyną utraty praw, dotykającą wyłącznie imigrantów tureckich, jest opuszczenie terytorium przyjmującego państwa członkowskiego na znaczny okres i bez uzasadnionych powodów (ww. wyrok w sprawie Derin, pkt 67). 44      Nie można zatem podtrzymać twierdzenia, że wykładnia art. 7 akapit drugi decyzji nr 1/80 – taka, jaka wynika z pkt 23–32 niniejszego wyroku – skutkowałaby tym, że dziecko pracownika tureckiego znajdowałoby się w sytuacji korzystniejszej niż sytuacja dziecka obywatela państwa członkowskiego. 45      W świetle powyższych rozważań na przedłożone pytanie należy odpowiedzieć, że art. 7 akapit drugi decyzji nr 1/80 należy interpretować w ten sposób, że gdy pracownik turecki był legalnie zatrudniony w przyjmującym państwie członkowskim przez ponad trzy lata, dziecko takiego pracownika może powołać się w tym państwie członkowskim po ukończeniu w nim nauki zawodu na prawo dostępu do rynku pracy i odpowiadające mu prawo pobytu, chociaż po powrocie ze swoimi rodzicami do państwa pochodzenia wróciło samo do wspomnianego państwa członkowskiego w celu rozpoczęcia tam tej nauki.  W przedmiocie kosztów 46      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi. Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje: Artykuł 7 akapit drugi decyzji nr 1/80 z dnia 19 września 1980 r. w sprawie rozwoju stowarzyszenia przyjętej przez Radę Stowarzyszenia utworzoną na mocy Układu ustanawiającego stowarzyszenie między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Turcją należy interpretować w ten sposób, że gdy pracownik turecki był legalnie zatrudniony w przyjmującym państwie członkowskim przez ponad trzy lata, dziecko takiego pracownika może powołać się w tym państwie członkowskim po ukończeniu w nim nauki zawodu na prawo dostępu do rynku pracy i odpowiadające mu prawo pobytu, chociaż po powrocie ze swoimi rodzicami do państwa pochodzenia wróciło samo do wspomnianego państwa członkowskiego w celu rozpoczęcia tam tej nauki. Podpisy * Język postępowania: niemiecki.