C-471/11

WYROK TRYBUNAŁU (szósta izba) z dnia 6 września 2012 r. ( *1 ) „Przystąpienie nowych państw członkowskich — Środki przejściowe — Produkty rolne — Cukier — Rozporządzenie (WE) nr 60/2004 — Stawka i podstawa wymiaru opłaty z tytułu nadmiernych zapasów” W sprawie C-471/11 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Augstākās Tiesas Senāts (Łotwa) postanowieniem z dnia 9 listopada 2010 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 14 września 2011 r., w postępowaniu: Cido Grupa SIA przeciwko Valsts ieņēmumu dienests, TRYBUNAŁ (szósta izba), w składzie: U. Lõhmus, prezes izby, A. Ó Caoimh i C.G. Fernlund (sprawozdawca), sędziowie, rzecznik generalny: J. Kokott, sekretarz: A. Calot Escobar, uwzględniając procedurę pisemną, rozważywszy uwagi przedstawione: — w imieniu Cido Grupa SIA przez I. Lielpinkę, advokāte, — w imieniu Valsts ieņēmumu dienests przez N. Jezdakovą, działającą w charakterze pełnomocnika, — w imieniu rządu łotewskiego przez I. Kalniņša oraz D. Pelše, działających w charakterze pełnomocników, — w imieniu rządu estońskiego przez M. Linntam, działającą w charakterze pełnomocnika, — w imieniu Komisji Europejskiej przez D. Triantafyllou oraz A. Saukę, działających w charakterze pełnomocników, podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii, wydaje następujący Wyrok Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 6 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 60/2004 z dnia 14 stycznia 2004 r. ustanawiającego środki przejściowe w sektorze cukru w następstwie przystąpienia Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz.U L 9, s. 8, i sprostowanie Dz.U. 2005, L 30, s. 27), zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1667/2005 z dnia 13 października 2005 r. (Dz.U. L 269, s. 3) (zwanego dalej „rozporządzeniem nr 60/2004”). Wniosek ten został złożony w ramach sporu między Cido Grupa SIA (zwaną dalej „Cido Grupa”) a Valsts ieņēmumu dienests (łotewskim urzędem skarbowym, zwanym dalej „VID”) w przedmiocie pobierania opłaty z tytułu nadmiernych zapasów syropu cukrowego. Ramy prawne Artykuł 41 akapit pierwszy aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz.U. 2003, L 236, s. 33) pozwala Komisji Europejskiej na podejmowanie środków mających na celu ułatwienie przejścia nowych państw członkowskich na system wspólnej polityki rolnej przez okres trzech lat następujących po dacie przystąpienia. W oparciu między innymi o ten przepis Komisja przyjęła rozporządzenie nr 60/2004. Preambuła rozporządzenia nr 60/2004 ma następujące brzmienie: „[...] (5) Istnieje znaczne ryzyko zakłóceń na rynkach w sektorze cukrowniczym wywołanych przez wprowadzanie produktów do nowych państw członkowskich przed ich przystąpieniem w celach spekulacyjnych. Należy zatem przyjąć przepisy ułatwiające okres przejściowy w celu uniknięcia tego typu ruchów spekulacyjnych w następstwie przystąpienia nowych państw członkowskich. Podobne przepisy przyjęto już odnośnie do handlu produktami rolnymi w następstwie przystąpienia Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji, rozporządzeniem (WE) nr 1972/2003. Konieczne są odrębne przepisy w celu uwzględnienia specyfiki sektora cukrowego. [...] (7) Co więcej, i zgodnie z aktem przystąpienia, ilości zapasów cukru i izoglukozy przekraczające normalnie utrzymywane zapasy należy wyeliminować z rynku na koszt nowych państw członkowskich. Nadwyżki zapasów określi Komisja na podstawie rozwoju handlu, trendów produkcyjnych i konsumpcyjnych w nowych państwach członkowskich w okresie od 1 maja 2000 r. do 30 kwietnia 2004 r. Dla celów tej procedury, oprócz cukru i izoglukozy, należy również rozważyć inne produkty zawierające znaczącą zawartość [równoważnika] cukru, ponieważ one również mogą być potencjalnym celem spekulacji. W przypadku gdy określone ilości cukru i izoglukozy nie zostaną wyeliminowane z rynku Wspólnoty najpóźniej do dnia 30 kwietnia 2004 r., nowe państwa członkowskie, których to dotyczy, będą odpowiedzialne finansowo za odpowiednią ilość. Suma, którą należy obciążyć nowe państwo członkowskie, płatna do budżetu Wspólnoty w przypadku niewyeliminowania nadwyżkowych zapasów, powinna odpowiadać najwyższej refundacji wywozowej stosowanej w okresie od 1 maja 2004 r. do 30 kwietnia 2005 r.”. Artykuł 4 pkt 1 rozporządzenia nr 60/2004 definiuje pojęcie cukru następująco: „[…] a) cukier buraczany i trzcinowy w postaci stałej objęty kodem CN 1701; b) syrop cukrowy objęty kodami CN 1702 60 95, 1702 90 99 i 2106 90 59; c) syrop inulinowy objęty kodami CN 1702 60 80 i 1702 90 80”. Zgodnie z art. 6 ust. 1 tego rozporządzenia: „Komisja ustali najpóźniej do dnia 31 maja 2005 r. dla każdego z nowych państw członkowskich […] ilości cukru jako takiego lub zawartego w produktach przetworzonych, izoglukozy i fruktozy, przekraczające ilości traktowane jako normalne zapasy w dniu 1 maja 2004 r. i które muszą zostać wyeliminowane z rynku na koszt nowych państw członkowskich. W celu ustalenia tej nadwyżkowej ilości uwzględnia się w szczególności rozwój wypadków w roku poprzedzającym przystąpienie w stosunku do poprzednich lat odnośnie do: a) przywożonych i wywożonych ilości cukru jako takiego i zawartego w produktach przetworzonych, izoglukozy i fruktozy; b) produkcji, spożycia i zapasów cukru i izoglukozy; c) okoliczności, w których gromadzono zapasy”. Artykuł 6 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia zobowiązuje nowe państwa członkowskie do wyeliminowania z rynku, najpóźniej do dnia 30 listopada 2005 r., ilości cukru lub izoglukozy ustalonych przez Komisję dla każdego z tych państw jako nadwyżek. Artykuł 6 ust. 3 tego rozporządzenia stanowi: „W celu stosowania przepisów ust. 2 właściwe organy w nowych państwach członkowskich dysponują w dniu 1 maja 2004 r. systemem identyfikacji będących w obrocie lub wyprodukowanych nadwyżkowych ilości cukru jako takiego lub zawartego w produktach przetworzonych, izoglukozy lub fruktozy, na poziomie głównych podmiotów gospodarczych, których to dotyczy. System ten może w szczególności opierać się na śledzeniu przywozu, monitorowaniu fiskalnym, badaniach w oparciu o księgowość prowadzoną przez podmioty gospodarcze i stan zapasów fizycznych oraz korzystać ze środków takich jak gwarancje na ryzyko. System identyfikacji działa w oparciu o ocenę ryzyka, która przywiązuje należytą uwagę w szczególności do następujących kryteriów: — rodzaju działalności podmiotów, których to dotyczy; — zdolności magazynowej pomieszczeń magazynowych; — poziomu działalności. Nowe państwo członkowskie wykorzysta ten system w celu zmuszenia podmiotów, których to dotyczy, do wyeliminowania z rynku na ich koszt ilości cukru lub izoglukozy równoważnej ustalonej w stosunku do tego podmiotu indywidualnej ilości nadwyżkowej. Podmioty, których to dotyczy, przedstawiają dowód satysfakcjonujący nowe państwo członkowskie, że produkty zostały wyeliminowane z rynku najpóźniej do dnia 30 listopada 2005 r. W przypadku gdy taki dowód nie został przedstawiony, nowe państwo członkowskie nakłada opłatę odpowiadającą danej ilości pomnożonej przez najwyższe opłaty [należności celne] przywozowe stosowane do tego produktu w okresie od 1 maja 2004 r. do 30 listopada 2005 r., powiększon[ą] o 1,21 EUR/100 kg za cukier biały lub równoważnik w substancji suchej [równoważnik cukru białego lub substancji suchej]. Kwota, o której mowa w trzecim akapicie, zasila budżet narodowy nowego państwa członkowskiego”. Artykuł 7 ust. 2 rozporządzenia nr 60/2004 stanowi: „W przypadku gdy nie przedstawiono dowodu wyeliminowania z rynku zgodnie z ust. 1, dla części lub całości nadwyżkowej ilości, nakłada się na nowe państwo członkowskie opłatę w wysokości równej ilości niewyeliminowanej z rynku, pomnożonej przez najwyższe refundacje wywozowe mające zastosowanie dla cukru białego objętego kodem CN 1701 99 10 w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 30 listopada 2005 r. [...]”. Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne W decyzji z dnia 12 września 2006 r. VID stwierdził, że Cido Grupa posiadała nadmierne zapasy syropu cukrowego (kod CN 2106 90 59), i ustalił kwotę należnej opłaty na 79697,88 LVL, to jest około 113400 EUR. Kwotę tę obliczono na podstawie równoważnej ilości cukru białego (kod CN 1701 99 10) zawartej w syropie cukrowym. W tym celu VID pomnożył nadwyżkową ilość zapasów syropu cukrowego, to jest 295857 kg, przez poziom stężenia cukru białego tego produktu, to jest 69%, dla określenia nadwyżkowej ilości 204141 kg. W celu ustalenia kwoty należnej opłaty VID zastosował do tej ilości należność celną przywozową stosowaną do cukru białego, powiększoną o 1,21 EUR/100 kg, to jest 55,55 EUR/100 kg. W następstwie skargi wniesionej przez Cido Grupa sąd pierwszej instancji stwierdził częściową nieważność tej decyzji. Sąd ów orzekł, że VID popełnił błąd, stosując stawkę opłaty do cukru białego, podczas gdy rozpatrywanym produktem był syrop cukrowy, podlegający niższemu poziomowi opłaty. Ponieważ orzeczenie owego sądu zostało utrzymane w mocy przez sąd drugiej instancji, VID i Cido Grupa wniosły kasację do sądu odsyłającego. W ramach kasacji VID zarzuca sądowi apelacyjnemu, że ten błędnie zinterpretował art. 6 rozporządzenia nr 60/2004, orzekając, iż podstawą wymiaru opłaty będącej przedmiotem postępowania przed sądem krajowym powinna być nadwyżkowa ilość syropu cukrowego, a stawką tej opłaty – stawka oparta na należności celnej przywozowej za ten produkt. Sąd odsyłający uważa, że w konsekwencji rozstrzygnięcie sporu zależy od wykładni terminów „dana ilość” i „ten produkt”, wymienionych w art. 6 ust. 3 akapit trzeci rozporządzenia nr 60/2004. W tych okolicznościach Augstākās Tiesas Senāts postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „1) Czy art. 6 ust. 3 akapit trzeci [rozporządzenia nr 60/2004] należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy u podmiotu gospodarczego stwierdzono indywidualną ilość nadwyżki produktu, który można uznać za cukier w rozumieniu art. 4 pkt 1 rozporządzenia, podmiot ten ma obowiązek zapłacić do budżetu państwa kwotę, której obliczenie oparto na ilości cukru białego (objętego kodem CN 1701 99 10) odpowiadającej zawartości cukru w produkcie, którego posiadanie stwierdzono u podmiotu gospodarczego, a nie na stwierdzonej w jego posiadaniu ilości samego produktu (na przykład syropu cukrowego? 2) Czy przy obliczaniu tej kwoty należy uwzględnić najwyższe należności celne przywozowe stosowane do cukru białego, a nie te stosowane do produktu, którego posiadanie rzeczywiście stwierdzono u podmiotu gospodarczego?”. W przedmiocie pytań prejudycjalnych Za pomocą obydwu pytań prejudycjalnych, które należy przeanalizować łącznie, sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy art. 6 ust. 3 akapit trzeci rozporządzenia nr 60/2004 należy interpretować w ten sposób, że podstawą wymiaru opłaty z tytułu nadmiernych zapasów syropu cukrowego jest ilość cukru białego rzeczywiście występująca w tym produkcie, a stawką tej opłaty jest stawka należności celnej przywozowej, powiększona o 1,21 EUR/100 kg. Co się tyczy stawki opłaty z tytułu nadmiernych zapasów, art. 6 ust. 3 akapit trzeci rozporządzenia nr 60/2004 ogranicza się do odesłania do najwyższej należności celnej przywozowej stosowanej „do tego produktu”. Należy wobec tego ustalić, czy wyrażenie to dotyczy, jak utrzymuje Cido Grupa, należności celnej przywozowej od produktu przechowywanego w nadmiernej ilości, w niniejszym przypadku syropu cukrowego, czy też, jak twierdzą VID, rządy łotewski i estoński oraz Komisja, należności stosowanej do cukru białego. Prawdą jest, że w braku wyjaśnień pojęcie „tego produktu” wymienione w art. 6 ust. 3 akapit trzeci rozporządzenia nr 60/2004 mogłoby być zrozumiane jako dotyczące produktu w nadmiernej ilości. Jednakże taka wykładnia nie uwzględniałaby kontekstu tego przepisu i sprzeciwiałaby się celowi rozporządzenia nr 60/2004, który zgodnie z motywem 5 tego rozporządzenia polega na ograniczeniu ryzyka zakłóceń na rynkach w sektorze cukrowniczym wywołanych przez wprowadzanie produktów do nowych państw członkowskich w celach spekulacyjnych. Artykuł 6 ust. 3 akapit drugi tego rozporządzenia stanowi, że podmioty gospodarcze, których to dotyczy, są zobowiązane do usunięcia z rynku na własny koszt nadmiernych ilości cukru i izoglukozy stwierdzonych przez władze nowych państw członkowskich lub do wniesienia opłat, w przypadku gdy nie można przedstawić dowodu eliminacji tych ilości. W świetle tego przepisu wyrażenie „tego produktu” wymienione w art. 6 ust. 3 akapit trzeci rozporządzenia nr 60/2004 należy zatem rozumieć jako odnoszące się do cukru i do izoglukozy, będących dwoma produktami, o których mowa w art. 6 ust. 3 akapit drugi. Zgodnie z przypomnianym w motywie 7 rozporządzenia nr 60/2004 celem eliminacji nadmiernych zapasów cukru, izoglukozy i innych produktów o znaczącej zawartości równoważnika cukru art. 6 ust. 3 akapit trzeci tego rozporządzenia przewiduje zastosowanie najwyższej należności celnej przywozowej stosowanej do cukru lub izoglukozy, ponieważ obydwa te terminy zdefiniowano w art. 4 rozporządzenia nr 60/2004. Zgodnie z tym przepisem termin „cukier” obejmuje poza cukrem w postaci stałej, objętym kodem CN 1701, syrop cukrowy (kody CN 1702 60 95, 1702 90 99 i 2106 90 59) i syrop inulinowy (kody CN 1702 60 80 i 1702 90 80). Z załącznika I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej taryfy celnej (Dz.U. L 256, s. 1) wynika zaś, że wśród tych produktów cukier biały podlega najwyższej stawce opłaty. Należy w tym względzie zaznaczyć, że rozporządzenie nr 60/2004 odnosi się wyraźnie do cukru białego w celu obliczenia kwoty należnej, jeżeli w przypadku braku wyeliminowania nadwyżki cukru i izoglukozy do dnia 30 listopada 2005 r. nowe państwo członkowskie jest finansowo odpowiedzialne za eliminację tej nadwyżki. W takiej sytuacji art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 60/2004 przewiduje, że „nakłada się na nowe państwo członkowskie opłatę w wysokości równej ilości niewyeliminowanej z rynku, pomnożonej przez najwyższe refundacje wywozowe mające zastosowanie dla cukru białego objętego kodem CN 1701 99 10 w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 30 listopada 2005 r.”. Wreszcie należy podkreślić, że wykładnia, której broni Cido Grupa, polegająca na domaganiu się zastosowania należności celnej przywozowej stosowanej do produktu nadwyżkowego, w niniejszym przypadku do syropu cukrowego, naruszałaby skuteczność rozporządzenia nr 60/2004. Ponieważ syrop cukrowy podlega stawce około 100 razy niższej od stawki dla cukru białego, opłata z tytułu nadmiernych zapasów nie osiągnęłaby zatem wystarczającego poziomu, aby zniechęcić do zachowań spekulacyjnych i nakłonić podmioty gospodarcze do eliminacji nadmiernych zapasów. Artykuł 6 ust. 3 akapit trzeci rozporządzenia nr 60/2004 należy zatem interpretować w ten sposób, że stawką opłaty z tytułu nadmiernych zapasów syropu cukrowego jest stawka należności celnej przywozowej dla cukru białego powiększona o 1,21 EUR/100 kg. W konsekwencji zarówno logika, jak i słuszność skłaniają do uznania, że podstawą wymiaru opłaty należnej z tytułu nadmiernych zapasów syropu cukrowego powinna być ilość cukru białego wchodząca w jego skład. Biorąc pod uwagę całość powyższych rozważań, na zadane pytania należy odpowiedzieć, iż art. 6 ust. 3 akapit trzeci rozporządzenia nr 60/2004 należy interpretować w ten sposób, że podstawą wymiaru opłaty należnej z tytułu nadmiernych zapasów syropu cukrowego (kod CN 2106 90 59) jest ilość cukru białego (kod CN 1701 99 10) rzeczywiście występująca w tym produkcie, a stawką tej opłaty jest stawka należności celnej przywozowej dla cukru białego, powiększona o 1,21 EUR/100 kg. W przedmiocie kosztów Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.   Z powyższych względów Trybunał (szósta izba) orzeka, co następuje:   Artykuł 6 ust. 3 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) nr 60/2004 z dnia 14 stycznia 2004 r. ustanawiającego środki przejściowe w sektorze cukru w następstwie przystąpienia Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji, zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1667/2005 z dnia 13 października 2005 r., należy interpretować w ten sposób, że podstawą wymiaru opłaty z tytułu nadmiernych zapasów syropu cukrowego (kod CN 2106 90 59) jest ilość cukru białego (kod CN 1701 99 10) rzeczywiście występująca w tym produkcie, a stawką tej opłaty jest stawka należności celnej przywozowej dla cukru białego, powiększona o 1,21 EUR/100 kg.   Podpisy ( *1 ) Język postępowania: łotewski.