C-477/24

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO RIMVYDASA NORKUSA przedstawiona w dniu 25 września 2025 r. ( ) Sprawa C‑477/24 [Deldwyn] ( i ) Minister for Justice przeciwko I.T. [wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Court of Appeal (sąd apelacyjny, Irlandia)] Odesłanie prejudycjalne – Obywatelstwo Unii – Prawo do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich – Dyrektywa 2004/38/WE – Pochodne prawo pobytu – Prawo pobytu członków rodziny obywatela Unii – Małżeństwo pomiędzy obywatelem Unii i obywatelem państwa trzeciego – Zachowanie prawa pobytu przez obywatela państwa trzeciego w przypadku rozwodu – Obywatel Unii nieprowadzący już działalności w chwili rozwodu – Artykuł 7 ust. 3 lit. b) – Obliczenie okresu „przekraczającego jeden rok” – Wymóg jednego nieprzerwanego okresu lub możliwość gromadzenia okresów zatrudnienia na przestrzeni lat – Pojęcie „pozostawania bez pracy w sposób niezamierzony, co jest należycie odnotowane” – Prawo dostępu do akt przedstawiających historię zatrudnienia lub świadczeń socjalnych obywatela Unii I. Wprowadzenie 1. Rozpatrywany wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym ( ) został złożony w postępowaniu odwoławczym, którego stronami są Minister of Justice (minister sprawiedliwości, Irlandia, zwany dalej „ministrem”) oraz I.T. (zwany dalej „wnioskodawcą”), będący obywatelem państwa nienależącego do EOG i byłym małżonkiem obywatelki Unii ( ). Postępowanie to dotyczy wydanej przez ministra decyzji, na mocy której wnioskodawcy odmówiono zachowania przez niego karty pobytu, która umożliwiłaby mu bezterminowy pobyt w Irlandii. Wnioskodawca został poinformowany w szczególności, że jego prawo pobytu zależy od dalszego wykonywania przez byłą małżonkę przysługujących jej praw wynikających z traktatów Unii w Irlandii oraz że nie przedstawił on dowodu na jej działalność ( ) w tym państwie członkowskim w chwili wszczęcia postępowania rozwodowego. 2. We wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym sąd odsyłający zmierza do ustalenia, czy sformułowanie „jeden rok” zawarte w art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38/WE ( ) wymaga, aby ten rok stanowił jeden nieprzerwany okres, czy też krótsze okresy zatrudnienia rozłożone na przestrzeni lat mogą zostać do siebie dodane, tak aby uzyskać okres jednego roku. Ponadto sąd odsyłający zastanawia się, czy okoliczność, że była małżonka wnioskodawcy otrzymywała w Irlandii zasiłek dla osób poszukujących pracy (Jobseeker’s Allowance), oznacza, iż pozostawała ona „bez pracy w sposób niezamierzony, co jest należycie odnotowane” w rozumieniu tego przepisu. Wreszcie, sąd odsyłający pragnie ustalić, czy – a jeżeli tak, to na jakich warunkach – minister jest zobowiązany udostępnić wnioskodawcy akta, na podstawie których oddalono jego wniosek o wydanie zezwolenia na stały pobyt i które przedstawiają w szczególności historię zatrudnienia lub świadczeń socjalnych jego byłej małżonki. II. Ramy prawne A.   Prawo Unii 3. Artykuł 7 dyrektywy 2004/38, zatytułowany „Prawo pobytu przez okres przekraczający trzy miesiące”, stanowi: „1.   Wszyscy obywatele Unii posiadają prawo pobytu na terytorium innego państwa członkowskiego przez okres dłuższy niż trzy miesiące, jeżeli: a) są pracownikami najemnymi lub osobami pracującymi na własny rachunek w przyjmującym państwie członkowskim; lub b) posiadają wystarczające zasoby dla siebie i członków ich rodziny, aby nie stanowić obciążenia dla systemu pomocy społecznej przyjmującego państwa członkowskiego w okresie pobytu, oraz są objęci pełnym ubezpieczeniem zdrowotnym w przyjmującym państwie członkowskim; lub […] 2.   Prawo pobytu przewidziane w ust. 1 rozciąga się na członków rodziny, którzy nie są obywatelami jednego z państw członkowskich, towarzyszących lub dołączających do obywatela Unii w przyjmującym państwie członkowskim, o ile tacy obywatele Unii spełniają warunki określone w ust. 1 lit. a), b) lub c). 3.   Do celów ust. 1 lit. a), obywatel Unii, który nie jest dłużej pracownikiem najemnym lub osobą pracującą na własny rachunek, zachowuje status pracownika najemnego lub osoby pracującej na własny rachunek w następujących okolicznościach: […] b) pozostaje bez pracy w sposób niezamierzony, co jest należycie odnotowane, po okresie zatrudnienia przekraczającym jeden rok i zarejestrował się jako bezrobotny w odpowiednim urzędzie pracy; c) pozostaje bez pracy w sposób niezamierzony, co jest należycie odnotowane, po zakończeniu umowy o pracę na czas określony, obejmującej okres krótszy niż rok, lub po okresie niezamierzonego bezrobocia przez pierwsze dwanaście miesięcy i zarejestrował się jako bezrobotny w odpowiednim urzędzie pracy. W takim przypadku status pracownika zostaje zachowany nie dłużej [krócej] niż przez sześć miesięcy; […]”. 4. Artykuł 13 tej dyrektywy, zatytułowany „Zachowanie prawa pobytu przez członków rodziny w przypadku rozwodu, unieważnienia małżeństwa lub ustania zarejestrowanego związku partnerskiego”, brzmi: „[…] 2.   Bez uszczerbku dla akapitu drugiego, rozwód […] nie prowadzi do utraty prawa pobytu przez członków rodziny obywatela Unii, którzy nie są obywatelami jednego z państw członkowskich, jeżeli: a) przed rozpoczęciem postępowania rozwodowego […], małżeństwo […] trwał[o] co najmniej trzy lata, w tym jeden rok w przyjmującym państwie członkowskim; lub […] Przed nabyciem prawa stałego pobytu przez zainteresowane osoby, ich prawo pobytu podlega wymogowi możliwości wykazania, że są pracownikami najemnymi lub osobami pracującymi na własny rachunek, lub posiadają wystarczające środki dla siebie i członków ich rodziny, aby nie stanowić obciążenia dla systemu pomocy społecznej w przyjmującym państwie członkowskim przez okres pobytu oraz są objęci ogólnym ubezpieczeniem zdrowotnym w przyjmującym państwie członkowskim, lub są członkami rodziny, już ustanowionej w przyjmującym państwie członkowskim, osoby, która spełnia te wymagania. »Wystarczające środki« zostały zdefiniowane w art. 8 ust. 4. Członkowie rodziny, o których mowa, zachowują prawo pobytu wyłącznie na indywidualnej podstawie”. 5. Artykuł 14 tej dyrektywy, zatytułowany „Zachowanie prawa pobytu”, stanowi: „[…] 2. Obywatele Unii i członkowie ich rodziny posiadają prawo pobytu przewidziane w art. 7, 12 i 13 tak długo, dopóki spełniają warunki w nich określone. […]”. B.   Prawo irlandzkie 6. Dyrektywa 2004/38 została transponowana do prawa irlandzkiego przez S.I. No. 548/2015 – European Communities (Free Movement of Persons) Regulations 2015 ( ) [rozporządzenie w sprawie Wspólnot Europejskich (swobodny przepływ osób) z 2015 r., zwane dalej „rozporządzeniem”]. Według sądu odsyłającego art. 6 ust. 3 lit. c) rozporządzenia i art. 7 ust. 3 dyrektywy 2004/38 zasadniczo nie różnią się od siebie. III. Spór w postępowaniu głównym i pytania prejudycjalne 7. Wnioskodawca jest obywatelem państwa nienależącego do EOG. Przybył on do Irlandii na podstawie wizy studenckiej w październiku 2002 r. W lipcu 2009 r. wnioskodawca zawarł w Irlandii związek małżeński z obywatelką Unii i złożył wniosek o zezwolenie na pobyt w tym państwie na podstawie dyrektywy 2004/38 i rozporządzenia, powołując się na status małżonka obywatelki Unii. Wniosek ten został rozpatrzony odmownie w lutym 2010 r. W dniu 17 lipca 2011 r. wnioskodawca złożył kolejny wniosek, który został ponownie rozpatrzony odmownie w dniu 9 lutego 2012 r. W obu przypadkach powodem odmowy było to, że z weryfikacji przeprowadzonej u pracodawcy ( ) obywatelki Unii wynikało, iż w chwili rozpatrywania wniosku ( ) nie była ona już zatrudniona u pracodawcy wskazanego w tym wniosku. W marcu 2013 r. wnioskodawca złożył trzeci wniosek o zezwolenie na pobyt w Irlandii. W tym przypadku wydano mu zezwolenie na pobyt na okres pięciu lat, do września 2018 r. W czerwcu 2014 r., a więc już po wydaniu tego zezwolenia, wszczęte zostało postępowanie rozwodowe, którego stronami byli wnioskodawca i jego małżonka. Wyrok rozwodowy został wydany w lipcu 2014 r. w państwie pochodzenia obywatelki Unii. Do tego czasu małżeństwo trwało pięć lat. 8. Po rozwodzie wnioskodawcy nie cofnięto zezwolenia na pobyt w Irlandii, zaś on sam w dalszym ciągu wykonywał pracę w tym państwie. Jego była małżonka nadal zamieszkiwała w Irlandii (choć z możliwymi okresami nieobecności podczas podróży do jej państwa pochodzenia). 9. W sierpniu 2018 r. wnioskodawca złożył, jako osoba występująca we własnym imieniu, wniosek o zachowanie zezwolenia na pobyt na podstawie art. 10 ust. 2 rozporządzenia ( ), który w określonych okolicznościach przewiduje zachowanie prawa pobytu w przypadku rozwodu, o ile małżeństwo trwało co najmniej trzy lata, w tym co najmniej rok w Irlandii. Wniosek ten został oddalony w październiku 2019 r. z tej przyczyny, że wnioskodawca nie przedstawił dowodu świadczącego o zatrudnieniu byłej małżonki w Irlandii lub o posiadaniu wystarczających zasobów w chwili wszczęcia postępowania rozwodowego ( ). 10. W dniu 17 października 2019 r. wnioskodawca wniósł o ponowne rozpatrzenie decyzji odmownej i zażądał wydania kopii informacji otrzymanych od Department of Employment Affairs and Social Protection (ministerstwa zatrudnienia i ochrony socjalnej, zwanego dalej „DEASP”). Wnioskodawca oświadczył, że on i jego była małżonka nie utrzymują kontaktu, ale jego adwokaci zwrócili się do niej o pomoc w uzyskaniu szczegółowych informacji na temat jej działalności prowadzonej w Irlandii w okresach wskazanych przez ministra, ponownie wyrażając przekonanie, iż przynajmniej przez część tego okresu pobierała ona świadczenia socjalne. Wnioskodawca wskazał, że bez pomocy i współpracy byłej małżonki nie jest w stanie zweryfikować, czy w tamtym okresie pobierała ona świadczenia socjalne. 11. W dniu 22 listopada 2021 r. minister wydał ostateczną decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji odmownej ( ). Podstawą tej decyzji był brak w aktach sprawy informacji na temat okoliczności ustania poprzedniego zatrudnienia obywatelki Unii, a zatem informacji, czy miało ono charakter zamierzony, czy też niezamierzony. Ponadto w aktach sprawy nie znajdował się żaden element sugerujący, że przed zarejestrowaniem w DEASP była ona zatrudniona przez okres przekraczający jeden rok lub że była zatrudniona na podstawie umowy na czas określony zawartej na okres krótszy niż rok. Minister zajął to stanowisko ze względu na okoliczność, że obywatelka Unii była zatrudniona w wymiarze 37 tygodni w 2013 r. i dwóch tygodni w 2014 r. W decyzji odmownej wskazano, że obywatelka Unii „w 2014 r., a więc roku, w którym wszczęto i zakończono postępowanie rozwodowe, nie wykonywała […] przysługujących jej praw wynikających z traktatów Unii poprzez pozostawanie bez pracy w sposób niezamierzony, ponieważ okres pozostawania bez pracy nie został poprzedzony dwunastoma miesiącami pracy”. W decyzji odmownej stwierdzono też, że chociaż obywatelka Unii otrzymywała w 2014 r. świadczenia z zabezpieczenia społecznego, to minister nie jest związany żadnym rozstrzygnięciem DEASP, a dalsze wypłacanie świadczeń socjalnych obywatelce Unii nie ma decydującego znaczenia dla zawisłej przed ministrem kwestii praw wynikających z traktatów Unii. 12. Według sądu odsyłającego w dokumentacji procedury wydawania decyzji przez ministra brak jest informacji o podniesieniu kwestii, czy obywatelka Unii mogła pracować przez okres przekraczający jeden rok w okresie swojego pobytu w Irlandii poprzedzającym wrzesień 2013 r., kiedy to po raz pierwszy otrzymała zasiłek dla osób poszukujących pracy. Tamte wcześniejsze okresy działalności nie zostały wzięte pod uwagę przy ustalaniu, czy w dniu wszczęcia postępowania rozwodowego obywatelka Unii wykonywała w Irlandii prawa wynikające z traktatów Unii. 13. Wnioskodawca wszczął przed High Court (wysokim trybunałem, Irlandia) postępowanie w trybie kontroli sądowej, w ramach którego zaskarżył decyzję ministra. Wyrokiem z dnia 1 lutego 2023 r. High Court (wysoki trybunał) uchylił tę decyzję. Stwierdził on, że minister skoncentrował się na sytuacji zatrudnienia obywatelki Unii w okresie bezpośrednio poprzedzającym złożenie przez nią wniosku o zasiłek dla osób poszukujących pracy i w okresie 12 miesięcy poprzedzającym wszczęcie postępowania rozwodowego. Minister nie wziął natomiast pod uwagę statusu zatrudnienia obywatelki Unii ani jej statusu w zakresie prawa pobytu w latach 2009–2012, mimo powołania się na nie przez wnioskodawcę. High Court (wysoki trybunał) orzekł, że ani art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38, ani art. 6 ust. 3 lit. c) ppkt (ii) rozporządzenia nie uzależniają zachowania statusu pracownika od wykazania przez pracownika będącego obywatelem Unii, iż 12-miesięczny okres zatrudnienia trwał w sposób nieprzerwany i bezpośrednio poprzedzał rejestrację w charakterze osoby pozostającej bez pracy w sposób niezamierzony na potrzeby zachowania prawa pobytu na podstawie art. 7 ust. 3 dyrektywy 2004/38. High Court (wysoki trybunał) uznał ponadto, że nieprzedstawienie wnioskodawcy zapisów dotyczących składek jego byłej małżonki za lata 2009, 2010, 2011 i 2012 w stosownie okrojonej lub w innej odpowiedniej formie, jeżeli takowe stanowią część informacji otrzymanych od DEASP i są dostępne ministrowi, lub nieodniesienie się do nich w sposób przejrzysty w toku procesu decyzyjnego podważyło rzetelność tego procesu w okolicznościach, w których minister był świadomy, iż wnioskodawca twierdził, że jego była małżonka pracowała w tych latach, oraz dostarczył w tym celu pewne dowody potwierdzające to stanowisko, jednak nie miał dostępu do dalszych informacji z powodu braku współpracy ze strony byłej małżonki. 14. Minister odwołał się od orzeczenia High Court (wysokiego trybunału) do Court of Appeal (sądu apelacyjnego). Stwierdziwszy, że rozstrzygnięcie w przedmiocie odwołania wymaga dokonania wykładni prawa Unii, Court of Appeal (sąd apelacyjny) zawiesił postępowanie i zwrócił się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „1) a) Czy sformułowanie »jeden rok« zawarte w art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy [2004/38] […] przewiduje lub wymaga, aby wspomniany rok stanowił jeden nieprzerwany okres? 1) b) Jeżeli odpowiedź na pytanie zawarte w lit. a) jest przecząca – czy okoliczność, że okresy zatrudnienia składające się na dany rok mogły być gromadzone lub sumowane przez okres czterech lub pięciu lat, powoduje, że obywatel Unii nie jest objęty zakresem stosowania art. 7 ust. 3 lit. b) [dyrektywy 2004/38]? 2) Czy okoliczność, że obywatel Unii otrzymywał zasiłek dla osób poszukujących pracy (Jobseeker’s Allowance) od [DEASP] w Irlandii oznacza, że w owym państwie obywatel ten »pozostaje bez pracy w sposób niezamierzony, co jest należycie odnotowane« w rozumieniu art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy [2004/38]? 3) Czy zasada ogólna prawa Unii, odzwierciedlająca art. 41 Karty – lub ewentualnie [dyrektywa 2004/38] interpretowana w świetle tej zasady ogólnej – wymaga, aby [minister dostarczył] wnioskodawcy akta sprawy (w razie potrzeby w [stosownie okrojonej lub w innej odpowiedniej formie]): a) przed wydaniem decyzji o zachowaniu prawa pobytu lub karty pobytu na podstawie art. 14 [dyrektywy 2004/38] w związku z [art. 13 lub art. 7 ust. 3 tej dyrektywy]; lub b) gdy wnioskodawca zamierza zaskarżyć taką decyzję w drodze kontroli sądowej?”. IV. Postępowanie przed Trybunałem 15. Uwagi na piśmie zostały przedstawione przez wnioskodawcę, rząd niemiecki, Irlandię i Komisję Europejską. W niniejszej opinii przeanalizuję, zgodnie z wnioskiem Trybunału, pierwsze i drugie z pytań prejudycjalnych zadanych przez Court of Appeal (sąd apelacyjny). V. Ocena A.   Uwagi wstępne 16. Celem dyrektywy 2004/38 ( ) jest ułatwienie korzystania z prawa do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, które zostało przyznane obywatelom Unii bezpośrednio w art. 21 ust. 1 TFUE ( ), a także wzmocnienie tego prawa. W tym względzie dyrektywa 2004/38 przyznaje wszystkim obywatelom państw trzecich, którzy są członkami rodziny obywatela Unii w rozumieniu jej art. 2 pkt 2 ( ) i którzy towarzyszą obywatelowi Unii lub dołączają do niego w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie, którego jest on obywatelem ( ), prawo do wjazdu i pobytu w przyjmującym państwie członkowskim ( ). 17. Artykuł 7 dyrektywy 2004/38 określa warunki, na jakich obywatele Unii i członkowie ich rodzin korzystają w przyjmującym państwie członkowskim z prawa pobytu przez okres przekraczający trzy miesiące ( ), a tym samym nie mają jeszcze prawa stałego pobytu na podstawie art. 16 ust. 1 dyrektywy 2004/38 ( ). 18. Artykuł 7 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2004/38 stanowi, że takie prawo pobytu ma każdy obywatel Unii, jeżeli posiada status pracownika najemnego lub osoby pracującej na własny rachunek w przyjmującym państwie członkowskim ( ). Zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2004/38 obywatele Unii mają prawo pobytu w przyjmującym państwie członkowskim bez wykonywania tam działalności zarobkowej, o ile posiadają, dla siebie i członków swojej rodziny, pełne ubezpieczenie zdrowotne w tym państwie członkowskim i wystarczające środki, aby nie stanowić obciążenia dla systemu pomocy społecznej tego państwa w okresie pobytu ( ). W art. 7 ust. 1 lit. c) przewidziano również, pod pewnymi warunkami, prawo pobytu dla studentów. 19. W art. 7 ust. 2 dyrektywy 2004/38 członkom rodziny obywatela Unii, którzy są obywatelami państwa trzeciego, towarzyszącym obywatelowi Unii lub dołączającym do niego w przyjmującym państwie członkowskim, przyznano prawo pobytu w tym państwie, pod warunkiem że obywatel Unii spełnia warunki przewidziane w szczególności w art. 7 ust. 1 lit. a), b) lub c) tej dyrektywy ( ). Zgodnie z art. 14 ust. 2 dyrektywy 2004/38 prawo członków rodziny obywatela Unii do pobytu w przyjmującym państwie członkowskim w szczególności na podstawie art. 7 ust. 2 tej dyrektywy istnieje jedynie dopóty, dopóki obywatel Unii ( ) spełnia warunki określone w tym przepisie ( ). W tym względzie Trybunał podkreślił, że prawa przyznane członkom rodziny w dyrektywie 2004/38, w tym w jej art. 7, nie są autonomicznymi prawami, lecz prawami pochodnymi wynikającymi ze skorzystania ze swobody przemieszczania się przez obywatela Unii ( ). 20. Artykuł 7 ust. 3 dyrektywy 2004/38 stanowi, że do celów jej art. 7 ust. 1 lit. a) obywatel Unii, który nie jest już pracownikiem najemnym lub osobą pracującą na własny rachunek w przyjmującym państwie członkowskim, w pewnych okolicznościach ( ) zachowuje mimo to status pracownika najemnego lub osoby pracującej na własny rachunek. W art. 7 ust. 3 dyrektywy 2004/38 ustanowiono gradację w ramach warunków zachowania tego statusu, które jest uzależnione, po pierwsze, od przyczyny braku działalności obywatela Unii oraz, po drugie, od pierwotnego okresu wykonywania działalności w przyjmującym państwie członkowskim. W tym względzie warunki zachowania statusu pracownika najemnego lub osoby pracującej na własny rachunek różnią się od siebie w zależności od tego, czy ów pierwotny okres wykonywania działalności przekracza rok ( ). W związku z tym obywatel Unii, który wykonywał pracę najemną lub pracował na własny rachunek w przyjmującym państwie członkowskim, zachowuje status pracownika bez ograniczenia w czasie, jeżeli: po pierwsze, jest okresowo niezdolny do pracy w wyniku choroby lub wypadku ( ); po drugie, przed pozostawaniem na niezamierzonym bezrobociu wykonywał pracę najemną lub pracował na własny rachunek w przyjmującym państwie członkowskim przez okres ponad roku ( ) lub, po trzecie, gdy podjął kształcenie zawodowe ( ). 21. Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 3 lit. c) dyrektywy 2004/38 obywatel Unii, który przed pozostawaniem na niezamierzonym bezrobociu wykonywał pracę najemną lub pracował na własny rachunek w przyjmującym państwie członkowskim przez okres krótszy niż rok, korzysta z zachowania statusu pracownika jedynie przez czas określony przez to państwo członkowskie – pod warunkiem że nie jest on krótszy niż sześć miesięcy. W wyroku Tarola Trybunał orzekł, że obywatel Unii zachowuje ten status ze względu na działalność, którą przed pozostawaniem na niezamierzonym bezrobociu wykonywał w przyjmującym państwie członkowskim przez okres dwóch tygodni. Trybunał podkreślił, że powody, dla których obywatel Unii pozostaje bez pracy w rozumieniu art. 7 ust. 3 lit. b) ( ) i art. 7 ust. 3 lit. c) ( ) dyrektywy 2004/38, muszą być niezależne od jego woli. 22. Ponieważ członkom rodziny obywatela Unii, którzy są obywatelami państw trzecich, nie przysługuje autonomiczne prawo pobytu na podstawie art. 7 dyrektywy 2004/38, lecz jedynie prawa pochodne wynikające ze skorzystania ze swobody przemieszczania się przez obywatela Unii, dyrektywa 2004/38 w pewnych przypadkach przyznaje członkom rodziny obywatela Unii ochronę prawną ( ). W tym względzie art. 13 ust. 2 lit. a) dyrektywy 2004/38 gwarantuje, że w przypadku rozwodu małżonek obywatela Unii, który jest obywatelem państwa trzeciego, może zachować prawo pobytu w przyjmującym państwie członkowskim nie na podstawie pochodnej, lecz na podstawie indywidualnej ( ). To indywidualne prawo jest obwarowane warunkiem, zgodnie z którym przed rozpoczęciem postępowania rozwodowego małżeństwo trwało co najmniej trzy lata, w tym jeden rok w przyjmującym państwie członkowskim. Z opisu okoliczności faktycznych zawartego we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym zdaje się wynikać, że wnioskodawca spełnia te przesłanki. Ponadto zainteresowana osoba musi, przed nabyciem prawa stałego pobytu, spełnić przesłanki określone w art. 13 ust. 2 akapit drugi dyrektywy 2004/38, mianowicie wykazać, że jest pracownikiem albo że posiada wystarczające środki dla siebie i członków swojej rodziny, aby nie stanowić obciążenia dla systemu pomocy społecznej w przyjmującym państwie członkowskim przez okres pobytu, oraz że jest objęta pełnym ubezpieczeniem zdrowotnym w przyjmującym państwie członkowskim albo jest członkiem rodziny, już ustanowionej w przyjmującym państwie członkowskim, osoby, która spełnia te wymagania. Trybunał orzekł, że przesłanki te odpowiadają przesłankom określonym w art. 7 ust. 1 lit. a), b) i d) dyrektywy 2004/38, które sami obywatele Unii są zobowiązani spełnić, aby skorzystać z prawa pobytu czasowego na terytorium przyjmującego państwa członkowskiego przez okres dłuższy niż trzy miesiące ( ). 23. Wnioskodawca musi zatem wykazać, że w chwili wszczęcia postępowania rozwodowego przysługiwało mu prawo pobytu w Irlandii. Z uwagi na fakt, że wnioskodawca powołuje się na prawo pobytu byłej małżonki, będącej obywatelką Unii, jego prawo zależy od tego, czy jej samej przysługiwało wówczas takie prawo ( ). To właśnie te przesłanki stanowią sedno sporu w postępowaniu głównym ( ). 24. W szczególności z motywu 10 dyrektywy 2004/38 wynika, że warunki określone w jej art. 7 mają między innymi na celu uniknięcie sytuacji, w której obywatel Unii i członkowie jego rodziny staliby się nieracjonalnym obciążeniem dla systemu pomocy społecznej w przyjmującym państwie członkowskim ( ). Takie ryzyko potencjalnie istnieje, ponieważ – zgodnie z art. 24 ust. 1 dyrektywy 2004/38 – obywatel Unii może żądać równego traktowania z obywatelami przyjmującego państwa członkowskiego w zakresie ustanowionym w traktacie, jeżeli jego pobyt na terytorium przyjmującego państwa członkowskiego spełnia przesłanki dyrektywy 2004/38. Z tego przepisu korzystają również członkowie rodziny, którzy nie są obywatelami przyjmującego państwa członkowskiego i posiadają prawo pobytu. W związku z tym, z zastrzeżeniem odstępstwa przewidzianego w art. 24 ust. 2 dyrektywy 2004/38, obywatel Unii może się domagać, na podstawie art. 24 ust. 1 dyrektywy 2004/38, dostępu do pomocy społecznej na równi z obywatelami przyjmującego państwa członkowskiego, jeżeli jego pobyt na terytorium tego państwa członkowskiego spełnia przesłanki dyrektywy 2004/38 ( ). B.   W przedmiocie pytania pierwszego 25. Poprzez pytanie pierwsze, które dzieli się na dwie części ( ), sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy użyte w art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38 sformułowanie „po okresie […] przekraczającym jeden rok” ( ) odnosi się do jednego nieprzerwanego okresu działalności zarobkowej, czy też może ono się odnosić do zsumowanych ze sobą, odrębnych lub oddzielnych okresów takiej działalności rozłożonych na przestrzeni czterech lub pięciu lat. 26. Wnioskodawca uważa, że nie ma powodu, aby przypuszczać, iż użyte w art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38 sformułowanie „po okresie […] przekraczającym jeden rok” odnosi się do jednego nieprzerwanego okresu. Może ono oznaczać „dodane do siebie okresy krótsze niż jeden rok”. Irlandia i rząd niemiecki uważają, że to sformułowanie odnosi się do jednego nieprzerwanego okresu wynoszącego jeden rok. Komisja przyjmuje bardziej wyważone podejście. Według niej to sformułowanie odnosi się co do zasady do okresu działalności zarobkowej charakteryzującego się określonym powiązaniem z życiem gospodarczym przyjmującego państwa członkowskiego, co wymaga pewnego minimalnego stopnia ciągłości działalności zarobkowej w tym państwie. Wiąże się on ponadto z istotnym wkładem, jaki pracownik będący obywatelem Unii wnosi do budżetu przyjmującego państwa członkowskiego w drodze opłacania podatków i składek na ubezpieczenie społeczne. Wymóg ciągłości nie może skutkować wykluczeniem kilku okresów rzeczywistej i efektywnej pracy wykonywanej w przyjmującym państwie członkowskim, które łącznie trwają dłużej niż jeden rok, z tej przyczyny, że wynikają one z kolejnych umów o pracę zawieranych z różnymi pracodawcami, w tym również w przypadku, w którym między takimi okresami pracy występują przerwy. 27. Należy podkreślić, że dyrektywa 2004/38 nie zawiera definicji użytego w jej art. 7 ust. 3 lit. b) ( ) sformułowania „po okresie […] przekraczającym jeden rok” ( ). Co więcej, sama tylko wykładnia językowa tego sformułowania w różnych wersjach językowych ( ) nie pozwala na jednoznaczne rozstrzygnięcie, czy odnosi się ono do jednego nieprzerwanego lub ciągłego okresu przekraczającego jeden rok, czy też do łącznego okresu przekraczającego jeden rok, na który składa się kilka odrębnych okresów, z których każdy jest krótszy niż rok. Ten brak precyzji można przeciwstawić technice zastosowanej w innych normach prawa Unii w dziedzinie swobodnego przepływu osób i prawa pobytu, w których prawodawca Unii wyraźnie wskazał konkretny nieprzerwany lub ciągły okres ( ). Być może bardziej uderzający jest fakt, że w samych art. 16 i 17 dyrektywy 2004/38 jest mowa, w kontekście prawa stałego pobytu, o nieprzerwanych okresach zamieszkania w przyjmującym państwie członkowskim. I tak, chociażby art. 16 ust. 1 dyrektywy 2004/38 stanowi, że „[o]bywatele Unii, którzy legalnie zamieszkują w przyjmującym państwie członkowskim przez nieprzerwany okres pięciu lat, mają prawo stałego pobytu w tym państwie” ( ). Ponadto, aby złagodzić rygoryzm i jednoznaczny charakter tego przepisu, w art. 16 ust. 3 dyrektywy 2004/38 wskazano, że ciągłość pobytu nie zostaje naruszona w pewnych przypadkach, takich jak „przejściowe okresy nieobecności nieprzekraczające ogółem sześciu miesięcy w roku” ( ). 28. Wbrew temu, co twierdzi Irlandia, nie uważam, że brzmienie art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38 „nie budzi żadnych wątpliwości” ( ). W związku z tym przy dokonywaniu wykładni tego przepisu pod uwagę trzeba wziąć nie tylko jego treść, lecz także jego kontekst i systematykę uregulowania, którego stanowi on część, jak również zamierzone przez niego cele ( ). 29. Jeżeli chodzi o kontekst i systematykę, należy na wstępie zaznaczyć, że okoliczność, iż w art. 16 ust. 1 dyrektywy 2004/38 jest explicite mowa o nieprzerwanym okresie, podczas gdy w jej art. 7 ust. 3 lit. b) nie posłużono się tym sformułowaniem, wskazywałaby raczej na to, że na gruncie drugiego z tych przepisów taka ciągłość nie jest wymagana. Przepisy te znajdują się jednak w różnych rozdziałach dyrektywy 2004/38, która wprowadza wyraźne rozróżnienie między prawem pobytu (rozdział III) a prawem stałego pobytu (rozdział IV), a także przesłankami umożliwiającymi skorzystanie z tych odmiennych praw ( ). Nie uważam zatem, aby brak w art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38 wyraźnego wymogu ciągłości miał rozstrzygające znaczenie. 30. Należy więc wziąć pod uwagę przepisy rozdziału III dyrektywy 2004/38, które odnoszą się do prawa pobytu, w szczególności zaś jej art. 7, jak również cele przyświecające tym przepisom. 31. Artykuł 7 ust. 3 dyrektywy 2004/38, dotyczący sytuacji, w których obywatel Unii, który chwilowo zaprzestał wykonywania pracy najemnej lub pracy na własny rachunek, zachowuje status pracownika, a także związane z nim prawo pobytu na podstawie art. 7 ust. 1 tej dyrektywy ( ), opiera się na założeniu, że obywatel jest gotowy lub zdolny do podjęcia działalności zawodowej, a zatem i do powrotu na rynek pracy przyjmującego państwa członkowskiego w rozsądnym terminie ( ). Ustanawia on słuszną równowagę między ochroną swobodnego przepływu pracowników ( ) a zagwarantowaniem, że system zabezpieczenia społecznego w przyjmującym państwie członkowskim nie zostanie nieracjonalnie obciążony ( ). Wyważenie w art. 7 ust. 3 dyrektywy 2004/38 tych konkurencyjnych uzasadnionych interesów oraz pogodzenie ich ze sobą, a także staranna gradacja ustanowiona w tym przepisie przez prawodawcę Unii stanowią (częściowe) odzwierciedlenie zasady proporcjonalności ( ) wyrażonej w art. 5 ust. 4 TUE ( ). 32. Jak już wskazano, co się tyczy ochrony przyznanej na podstawie art. 7 ust. 3 dyrektywy 2004/38, w szczególności zaś okresu objęcia tą ochroną, w tym zakresie, w zależności od przyczyny ustania działalności w przyjmującym państwie członkowskim oraz czasu trwania tej pierwotnej działalności, mogą występować różnice ( ). O ile zatem można przeprowadzić oczywistą analogię między art. 7 ust. 3 lit. b) i art. 7 ust. 3 lit. c) dyrektywy 2004/38, w których jest mowa o okresie pozostawania „bez pracy w sposób niezamierzony, co jest należycie odnotowane”, w trakcie którego to okresu zainteresowana osoba „zarejestrował[a] się jako bezrobotn[a]”, o tyle te przepisy znacząco różnią się od siebie, jeżeli chodzi o czas, przez jaki pracownik najemny lub osoba pracująca na własny rachunek zachowuje taki status, w zależności od tego, czy pierwotny okres wykonywania działalności w przyjmującym państwie członkowskim przekracza rok ( ). Z racji tego, że zarówno art. 7 ust. 3 lit. b), jak i art. 7 ust. 3 lit. c) dyrektywy 2004/38 opierają się na okoliczności, iż działalność obywatela Unii została przerwana w sposób niezamierzony ( ) oraz iż ponownie zasili on szeregi ludności aktywnej zawodowo w przyjmującym państwie członkowskim w rozsądnym terminie, jasne jest, jak wskazały rząd niemiecki ( ), Irlandia ( ) i Komisja ( ), że włączenie do zakresu sformułowania „po okresie […] przekraczającym jeden rok” krótkich, rozproszonych lub nieregularnych okresów działalności zarobkowej, zsumowanych na przestrzeni dłuższego okresu ( ), może w praktyce podważyć zarówno różnicę między tymi przepisami ( ), jak i staranną gradację wypracowaną przez prawodawcę Unii w poszczególnych literach art. 7 ust. 3 dyrektywy 2004/38 ( ), a tym samym naruszyć właściwą równowagę ustanowioną w tym przepisie ( ). W tym względzie uważam, że rozszerzona ochrona na podstawie art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38 – która może zostać przyznana bez ograniczenia w czasie ( ) – wymaga istnienia odpowiedniego wkładu w gospodarkę państwa członkowskiego, a także związku z tą gospodarką ( ), który jest trwały i ustawiczny, w przeciwieństwie do mniejszej ochrony na podstawie art. 7 ust. 3 lit. c) tej dyrektywy ( ), w przypadku której to ochrony działalność zarobkowa wykonywana na przykład przez dwa tygodnie ( ) wystarcza do skorzystania z ochrony zapewnianej przez drugi z tych przepisów. Mając na uwadze, że w świetle wyroku Tarola próg czasowy określony w art. 7 ust. 3 lit. c) dyrektywy 2004/38 jest niski ( ), kwestia ciągłości nie powstaje również na gruncie tego przepisu. 33. W tym względzie zatarcie różnicy między art. 7 ust. 3 lit. b) i art. 7 ust. 3 lit. c) dyrektywy 2004/38 mogłoby skutkować nieracjonalnym obciążeniem dla systemów zabezpieczenia społecznego w przyjmujących państwach członkowskich. Ponadto niemożliwe byłoby przewidzenie pełnych skutków tego obciążenia, ponieważ rozłożone na przestrzeni wielu lat okresy pracy najemnej lub pracy na własny rachunek w przyjmującym państwie członkowskim, przeplatane okresami nieobecności w szeregach ludności aktywnej zawodowo w przyjmującym państwie członkowskim, mogłyby być brane pod uwagę i prowadzić do zachowania statusu pracownika oraz powiązanych z nim praw bez ograniczenia w czasie. W związku z tym uważam, że sformułowanie „po okresie […] przekraczającym jeden rok” odnosi się nie tylko do minimalnego okresu wykonywania danej działalności zarobkowej ( ), lecz także, co do zasady, do ciągłości tej działalności. 34. O ile obwarowanie zachowania statusu pracownika na podstawie art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38 wymogiem nieprzerwanego okresu zatrudnienia przekraczającego jeden rok zasadniczo w odpowiedni i sprawiedliwy sposób godzi ze sobą zidentyfikowane i wchodzące w grę konkurencyjne prawa, interesy oraz zasady, a także ustanawia między nimi właściwą równowagę, o tyle uważam za niezbędne zbadanie również, czy pewne ograniczone okresy braku aktywności nie powinny aby pozostawać bez wpływu na tę ciągłość ( ). Przeprowadzenie takiego badania jest konieczne w celu zapewnienia pełnego poszanowania zasady proporcjonalności wyrażonej w art. 5 ust. 4 TUE. 35. Na wstępie należy podkreślić, że – jak wskazała Komisja – chociaż art. 7 ust. 3 dyrektywy 2004/38 dotyczy zarówno pracy najemnej, jak i pracy na własny rachunek, to ta ostatnia ze względu na swój charakter może polegać na wykonywaniu różnych zleceń, między którymi występują przerwy. Wykładnia art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38, zgodnie z którą w każdym przypadku wymagany jest jeden nieprzerwany okres pracy, utrudniałaby obywatelom Unii powoływanie się na ten przepis i byłaby niezgodna z jego zamierzonym zakresem stosowania ratione materiae ( ). 36. Jeżeli chodzi o przypadki zamierzonej nieobecności w szeregach ludności aktywnej zawodowo, nadmiernie formalistyczne i surowe byłoby przyjęcie podejścia zakładającego, że obywatel Unii, który pracował w przyjmującym państwie członkowskim przez nieprzerwany okres 10 miesięcy, a następnie w sposób zamierzony zrezygnował z pracy, na przykład aby zareagować na nagłą sytuację rodzinną, po powrocie w szeregi ludności aktywnej zawodowo musi się liczyć z tym, iż w jego przypadku „licznik” zostanie automatycznie zresetowany lub ponownie ustawiony na zero. W takim przypadku osoba, która przed pozostawaniem na niezamierzonym bezrobociu przepracowała 10 miesięcy, a następnie, po dwumiesięcznej przerwie, kolejne 10 miesięcy, nie mogłaby skorzystać z ochrony zapewnianej przez art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38. Automatyczne i niepowściągliwe stosowanie wymogu nieprzerwanego i ciągłego okresu przekraczającego jeden rok nie uwzględniałoby na przykład okoliczności, że choć obywatel Unii podjął pracę w przyjmującym państwie członkowskim, to nadal może mieć (gdzie indziej) zobowiązania rodzinne i inne obowiązki, które wymagają jego fizycznej obecności ( ). Wywiązanie się z takich zobowiązań i obowiązków w okresach urlopu wypoczynkowego, jaki może przysługiwać pracownikowi w pierwszym roku działalności w przyjmującym państwie członkowskim ( ), lub też na odległość ( ) może się okazać niemożliwe. 37. Co więcej, Trybunał już w 1988 r. zauważył, że „obecnie rzadziej niż w przeszłości mamy do czynienia z przypadkami nieprzerwanych karier zawodowych” ( ). Ponadto powszechnie wiadomo ( ), że przekwalifikowujący się pracownicy niekiedy na krótko zaprzestają wykonywania działalności zawodowej ( ). Jeżeli ci pracownicy spełniają pozostałe warunki określone w art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38, automatyczne wykluczenie ich z możliwości uzyskania korzyści na podstawie tego przepisu w sytuacji, w której pracowali oni przez okres przekraczający jeden rok, przeplatany krótkimi przerwami o ograniczonym łącznym czasie trwania, stanowiłoby przejaw zbytecznie surowego podejścia. 38. Oznacza to, że choć użyte w art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38 sformułowanie „po okresie […] przekraczającym jeden rok” odnosi się zasadniczo do jednego nieprzerwanego okresu przekraczającego jeden rok, to z uwagi na fakt, iż pojęcia „pracownika” – a tym samym przesłanek zachowania tego statusu – nie wolno interpretować zawężająco ( ), tej ciągłości nie powinny naruszać krótkie zamierzone nieobecności w szeregach ludności aktywnej zawodowo o rozsądnym czasie trwania ( ), nieprzekraczające łącznie dwóch miesięcy, w przypadku gdy przerwa jest zamierzona, lub sześciu miesięcy, w przypadku gdy wynika ona z pozostawania bez pracy w sposób niezamierzony ( ). 39. Należy zaznaczyć, że wynoszący dwa miesiące okres zamierzonego braku aktywności jest z natury rzeczy krótki w stosunku lub w proporcji do okresu przekraczającego jeden rok, o którym mowa w art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38. Wpisuje się on zatem w drodze analogii w ratio legis art. 16 ust. 3 dyrektywy 2004/38 lub też w logikę leżącą u podstaw tego przepisu. Artykuł 16 ust. 3 dyrektywy 2004/38 stanowi w szczególności, że okresy nieobecności wynoszące od ogółem sześciu miesięcy do 12 kolejnych miesięcy w pewnych okolicznościach nie naruszają nieprzerwanego okresu pobytu w przyjmującym państwie członkowskim wynoszącego pięć lat. Czas trwania przerwy dozwolonej na gruncie art. 16 ust. 3 dyrektywy 2004/38 jest zróżnicowany zasadniczo w zależności od tego, czy jest ona wynikiem wyboru dokonanego przez obywatela Unii, czy też wymuszona okolicznościami. 40. Jeżeli chodzi o okres sześciu miesięcy w przypadku pozostawania bez pracy w sposób niezamierzony, uważam, że jest on odpowiedni w świetle minimalnego okresu zachowania statusu pracownika, przewidzianego w art. 7 ust. 3 lit. c) dyrektywy 2004/38 ( ), oraz celu, jakim jest niedopuszczenie do podważenia lub zatarcia różnicy między tym przepisem a art. 7 ust. 3 lit. b) tej dyrektywy. Odzwierciedla on również wyważone podejście przyjęte przez prawodawcę Unii w art. 16 ust. 3 dyrektywy 2004/38 w odniesieniu do długości dozwolonej przerwy w zależności od tego, czy jest ona zamierzona bądź niezamierzona ( ). 41. Takie okresy zamierzonej lub niezamierzonej przerwy nie mogą być jednak brane pod uwagę przy obliczaniu wymaganego okresu zatrudnienia ( ) przekraczającego jeden rok, o którym mowa w art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38. 42. W związku z tym moim zdaniem na pytanie pierwsze sądu odsyłającego należy udzielić następującej odpowiedzi: użyte w art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38 sformułowanie „po okresie […] przekraczającym jeden rok” należy interpretować w ten sposób, że odnosi się ono zasadniczo do jednego nieprzerwanego okresu. Zgodnie z zasadą proporcjonalności ciągłości tego okresu nie naruszają krótkie nieobecności w szeregach ludności aktywnej zawodowo o rozsądnym czasie trwania, nieprzekraczające łącznie dwóch miesięcy, w przypadku gdy przerwa jest zamierzona, lub sześciu miesięcy, w przypadku gdy wynika ona z pozostawania bez pracy w sposób niezamierzony. Takie okresy przerwy nie mogą być brane pod uwagę przy obliczaniu wymaganego okresu zatrudnienia przekraczającego jeden rok, o którym mowa w art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38. C.   W przedmiocie pytania drugiego 43. Poprzez pytanie drugie sąd odsyłający zmierza do ustalenia, czy przysługujące obywatelowi Unii uprawnienie do zasiłku dla osób poszukujących pracy oznacza, że w przyjmującym państwie członkowskim obywatel ten „pozostaje bez pracy w sposób niezamierzony, co jest należycie odnotowane” w rozumieniu art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38. 44. Z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym i z akt sprawy przed Trybunałem wynika, że sąd odsyłający pragnie uzyskać wykładnię zawartego w art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38 sformułowania „co jest należycie odnotowane”, a nie sformułowania „pozostaje bez pracy w sposób niezamierzony” ( ). Sąd odsyłający pyta zasadniczo, czy okoliczność, że była małżonka wnioskodawcy otrzymywała od DEASP ( ) zasiłek dla osób poszukujących pracy, musi zostać uznana przez ministra ( ) za dowód na to, iż pozostawała ona bez pracy w sposób niezamierzony, co jest należycie odnotowane, do celów art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38, lub przynajmniej wzięta pod uwagę w ramach tej oceny. 45. Według wnioskodawcy DEASP powinien wydać decyzję w przedmiocie tego, czy pozostawanie bez pracy ma charakter niezamierzony bądź zamierzony, zaś taka decyzja jest wiążąca dla ministra na gruncie prawa Unii. Poprzez przyznanie obywatelowi Unii zasiłku dla osób poszukujących pracy DEASP uznaje, że obywatel ten spełnia kryteria określone w art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38. Zdaniem wnioskodawcy temu ustaleniu należy ewentualnie przypisać bardzo istotne znaczenie. Jeżeli minister nie uznaje stanowiska DEASP za rozstrzygające, powinien podać powody jego nieuwzględnienia. 46. Rząd niemiecki twierdzi, że osoba taka jak wnioskodawca, która domaga się wywiedzenia pochodnego prawa pobytu z praw przysługujących byłej małżonce, może się powołać na okoliczność, iż była małżonka otrzymywała od DEASP zasiłek dla osób poszukujących pracy, aby udowodnić, że pozostawała ona „bez pracy w sposób niezamierzony, co jest należycie odnotowane” w rozumieniu art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38. Rząd niemiecki zwrócił uwagę na szczególne okoliczności niniejszej sprawy, mianowicie na brak współpracy ze strony obywatelki Unii oraz na odmowę wydania wnioskodawcy przez organy irlandzkie odpowiednich zaświadczeń, co uniemożliwiło mu dochodzenie praw przewidzianych w dyrektywie 2004/38. Według tego rządu sytuacja, w której nie jest już możliwe rozstrzygnięcie, czy pozostawanie bez pracy było niezamierzone, wynika wyłącznie ze sposobu procedowania sprawy przez organy irlandzkie, na przykład z nieustalenia okoliczności faktycznych lub usunięcia odpowiednich informacji z baz danych. Taka sytuacja nie może działać na niekorzyść wnioskodawcy. 47. Według Irlandii rejestracja w DEASP jako bezrobotny skutkuje spełnieniem jedynie części wymogów określonych w art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38, zaś sama taka rejestracja nie stanowi i nie może stanowić podstawy zachowania statusu pracownika przez obywatela Unii. Nie ulega wątpliwości, że istnieje jeszcze dodatkowy wymóg, zgodnie z którym pozostawanie bez pracy ma być „niezamierzone”. Organy irlandzkie nie biorą pod uwagę tej okoliczności przy przyznawaniu zasiłku dla osób poszukujących pracy. Ponadto na wnioskodawcy cały czas spoczywa ciężar dowodu w zakresie wykazania, że jego była małżonka, będąca obywatelką Unii, pozostawała na niezamierzonym bezrobociu. W związku z tym według Irlandii okoliczność, że obywatelka Unii otrzymywała od DEASP zasiłek dla osób poszukujących pracy, nie oznacza sama w sobie pod względem prawnym, iż pozostaje ona w Irlandii „bez pracy w sposób niezamierzony, co jest należycie odnotowane” w rozumieniu art. 7 ust. 3 lit. b) tej dyrektywy. 48. Zdaniem Komisji powody, dla których przemieszczający się obywatel Unii zaprzestał wykonywania działalności zarobkowej w przyjmującym państwie członkowskim, mogą być istotne przy rozstrzyganiu, czy pozostawanie bez pracy ma charakter zamierzony. Ustanowiony w art. 7 ust. 3 lit. b) i c) dyrektywy 2004/38 wymóg pozostawania bez pracy w sposób „niezamierzony” ogranicza zachowanie statusu pracownika do sytuacji, w których zaprzestanie wszelkiej działalności zarobkowej (choć niekoniecznie zaprzestanie wykonywania konkretnej pracy) było spowodowane okolicznościami niezależnymi od woli przemieszczającego się obywatela Unii. Przyjęcie alternatywnej wykładni mogłoby pozwolić przemieszczającym się obywatelom Unii na korzystanie z zachowanego statusu pracownika nawet wówczas, gdyby wyłącznie z własnej woli zaprzestali oni wszelkiej działalności w przyjmującym państwie członkowskim. Jednocześnie uprawnienie do rozpatrywanego w niniejszym postępowaniu zasiłku dla osób poszukujących pracy jest uzależnione od wykazania przez przemieszczającego się obywatela Unii, że pozostaje on gotowy do pracy i rzeczywiście jej poszukuje, ale nie jest w stanie znaleźć odpowiedniego zatrudnienia. W związku z tym nie można wykluczyć, że właściwe organy mogłyby dysponować, w celu zweryfikowania ciągłości przysługującego obywatelowi Unii uprawnienia do zasiłku dla osób poszukujących pracy, dodatkowymi informacjami na temat charakteru i zakresu wysiłków podejmowanych przez obywatela Unii w związku z poszukiwaniem pracy, a także rezultatów tych wysiłków, które byłyby istotne dla ustalenia, czy pozostawanie przez niego bez pracy było zamierzone. Jest to jednak kwestia, którą najlepiej może zweryfikować sąd odsyłający. 49. Z brzmienia art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38 wynika, że aby obywatel Unii mógł zachować status pracownika najemnego lub osoby pracującej na własny rachunek, musi spełnić łącznie trzy odrębne przesłanki, mianowicie: po pierwsze, musi on pozostawać „bez pracy w sposób niezamierzony, co jest należycie odnotowane”; po drugie, to pozostawanie bez pracy musi następować po okresie zatrudnienia przekraczającym jeden rok; oraz po trzecie, musi on zarejestrować się jako bezrobotny w odpowiednim urzędzie pracy. O kumulatywnym charakterze tych przesłanek świadczy użycie w rzeczonym przepisie słów „po” i „oraz”. Rejestracja jako bezrobotny po okresie zatrudnienia przekraczającym jeden rok nie wystarczy zatem do zachowania przez obywatela Unii statusu pracownika najemnego lub osoby pracującej na własny rachunek zgodnie z art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38. Obywatel Unii musi również spełnić odrębny wymóg pozostawania „bez pracy w sposób niezamierzony, co jest należycie odnotowane”. 50. Sformułowanie „co jest należycie odnotowane” nie zostało zdefiniowane w dyrektywie 2004/38; podobnie nie określono w niej, jak powinno zostać stwierdzone lub odnotowane pozostawanie bez pracy w sposób niezamierzony. Z powyższego wynika zatem, że wobec braku norm Unii w tej dziedzinie oraz na mocy zasady autonomii proceduralnej ustanowienie przepisów dotyczących należytego odnotowywania niezamierzonego bezrobocia na potrzeby stosowania art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38 należy do wewnętrznego porządku prawnego państw członkowskich, pod warunkiem że te przepisy nie są mniej korzystne niż przepisy normujące podobne sytuacje podlegające prawu krajowemu (zasada równoważności) oraz że praktycznie nie uniemożliwiają lub nie czynią nadmiernie uciążliwym wykonywania praw przyznanych przez prawo Unii (zasada skuteczności) ( ). 51. W sprawie w postępowaniu głównym powstaje tylko kwestia przestrzegania zasady skuteczności. 52. Wydaje się, z zastrzeżeniem dokonania weryfikacji przez sąd odsyłający, że art. 6 ust. 3 lit. c) rozporządzenia, w sposób podobny jak art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38, odnosi się wyłącznie do „pozostawania bez pracy w sposób niezamierzony, co jest należycie odnotowane”, natomiast nie wskazuje in concreto, jak powinno się odnotować taką okoliczność. Ponadto w aktach sprawy przed Trybunałem nie znajduje się żaden element świadczący o tym, że kwestia ta została rozstrzygnięta w innych krajowych przepisach ustawowych lub wykonawczych albo w orzecznictwie. 53. Co jednak istotniejsze, sąd odsyłający nie wskazał podstawy prawnej ani warunków uzyskania w Irlandii zasiłku dla osób poszukujących pracy. W szczególności nie wyjaśnił on, czy przyznanie przez DEASP zasiłku dla osób poszukujących pracy jest uzależnione od stwierdzenia przez ten organ, że dana osoba pozostaje bez pracy z powodów niezależnych od jej woli, ani czy – a jeżeli tak, to w jakim zakresie – takie okoliczności mogą mieć znaczenie dla oceny uprawnienia do tego zasiłku. Mam zatem poważne wątpliwości co do tego, czy pytanie drugie jest w ogóle dopuszczalne, ponieważ sąd odsyłający nie przedstawił treści właściwych przepisów krajowych mających zastosowanie w związku z tym pytaniem, jak wymaga tego art. 94 lit. b) regulaminu postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości. 54. Na wypadek gdyby Trybunał uznał pytanie drugie za dopuszczalne, pragnę podkreślić, że według Komisji minister utrzymywał w postępowaniu przed High Court (wysokim trybunałem), iż przy ocenie, czy danej osobie przysługuje uprawnienie do zasiłku dla osób poszukujących pracy, DEASP nie bada powodów, dla których ta osoba zrezygnowała z ostatniego zatrudnienia ( ). W przedstawionych Trybunałowi uwagach Irlandia podniosła również, że przy przyznawaniu zasiłku dla osób poszukujących pracy organy irlandzkie nie badają, czy bezrobocie jest „niezamierzone”. 55. Z dostępnych publicznie informacji przekazanych przez organ ustawowy podlegający Department of Social Protection (ministerstwu ochrony socjalnej) (dawniej: DEASP) wynika jednak, z zastrzeżeniem dokonania weryfikacji przez sąd odsyłający, że osoba może zostać pozbawiona uprawnienia do zasiłku na pewien okres (do dziewięciu tygodni), jeżeli „w sposób zamierzony i bez uzasadnionej przyczyny zrezygnowała z pracy” ( ). Oznacza to ( ), że Department of Social Protection (ministerstwo ochrony socjalnej) przy przyznawaniu zasiłku dla osób poszukujących pracy bada obecnie ( ) lub przynajmniej może badać powody, dla których dana osoba pozostaje bez pracy, i może tymczasowo pozbawić tę osobę uprawnienia do zasiłku, jeżeli pozostaje ona bez pracy w sposób zamierzony. Wydaje się więc, że przesłanki uzyskania w Irlandii zasiłku dla osób poszukujących pracy i użyte w art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38 sformułowanie „pozostawanie bez pracy w sposób niezamierzony” w pewnym stopniu pokrywają się ze sobą ( ). 56. Jeżeli sąd odsyłający uzna, że w czasie mającym znaczenie dla sporu w postępowaniu głównym DEASP przysługiwały takie kompetencje, a dla istnienia uprawnienia do zasiłku dla osób poszukujących pracy wymagane jest zasadniczo, aby dana osoba pozostawała „bez pracy w sposób niezamierzony” ( ), to uważam, iż okoliczność, że ten organ przyznał obywatelowi Unii zasiłek dla osób poszukujących pracy, musi zostać uwzględniona przez ministra przy dokonywaniu oceny, czy obywatel Unii może zachować status pracownika najemnego lub osoby pracującej na własny rachunek zgodnie z art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38. W takich okolicznościach otrzymywanie zasiłku dla osób poszukujących pracy stanowi dowód prima facie, że obywatel Unii pozostawał „bez pracy w sposób niezamierzony, co jest należycie odnotowane” w rozumieniu art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38 ( ). 57. Minister może obalić ten dowód, wykazując, że obywatel Unii został wykluczony z możliwości uzyskania zasiłku dla osób poszukujących pracy lub (tymczasowo) pozbawiony uprawnienia do tego zasiłku, ponieważ pozostawał bez pracy w sposób zamierzony, lub przedstawiając inne odpowiednie dowody. Należy podkreślić, że minister w dużej mierze oparł się na otrzymanych od DEASP informacjach dotyczących byłej małżonki wnioskodawcy, aby wykazać w szczególności przebieg jej pracy zawodowej, brak statusu pracownika oraz okoliczność, iż otrzymywała ona zasiłek dla osób poszukujących pracy „w okresie od września 2013 r. do września 2017 r.”. W związku z tym minister jest w stanie uzyskać od DEASP informacje pozwalające mu na obalenie przedmiotowego dowodu prima facie. 58. Uważam zatem, tytułem odpowiedzi na pytanie drugie sądu odsyłającego, że uprawnienie obywatela Unii do zasiłku dla osób poszukujących pracy stanowi dowód prima facie, iż obywatel Unii pozostawał „bez pracy w sposób niezamierzony, co jest należycie odnotowane”, jeżeli to uprawnienie zależy od tego, czy dana osoba pozostaje bez pracy z powodów niezależnych od jej woli, a właściwy organ krajowy, który przyznaje ten zasiłek, bada lub może badać powody, dla których ta osoba pozostaje bez pracy. VI. Wnioski 59. W świetle całości powyższych rozważań proponuję Trybunałowi, by na pytania pierwsze i drugie przedstawione przez Court of Appeal (sąd apelacyjny, Irlandia) odpowiedział następująco: Artykuł 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, zmieniającej rozporządzenie (EWG) nr 1612/68 i uchylającej dyrektywy 64/221/EWG, 68/360/EWG, 72/194/EWG, 73/148/EWG, 75/34/EWG, 75/35/EWG, 90/364/EWG, 90/365/EWG i 93/96/EWG należy interpretować w ten sposób, że: – użyte w tym przepisie sformułowanie „po okresie […] przekraczającym jeden rok” odnosi się zasadniczo do jednego nieprzerwanego okresu. Zgodnie z zasadą proporcjonalności ciągłości tego okresu nie naruszają krótkie nieobecności w szeregach ludności aktywnej zawodowo o rozsądnym czasie trwania, nieprzekraczające łącznie dwóch miesięcy, w przypadku gdy przerwa jest zamierzona, lub sześciu miesięcy, w przypadku gdy wynika ona z pozostawania bez pracy w sposób niezamierzony. Takie okresy przerwy nie mogą być brane pod uwagę przy obliczaniu wymaganego okresu zatrudnienia przekraczającego jeden rok, o którym mowa w art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38; – uprawnienie obywatela Unii do zasiłku dla osób poszukujących pracy stanowi dowód prima facie, iż obywatel Unii pozostawał „bez pracy w sposób niezamierzony, co jest należycie odnotowane”, jeżeli to uprawnienie zależy od tego, czy dana osoba pozostaje bez pracy z powodów niezależnych od jej woli, a właściwy organ krajowy, który przyznaje ten zasiłek, bada lub może badać powody, dla których ta osoba pozostaje bez pracy. ( ) Język oryginału: angielski. ( i ) Niniejszej sprawie została nadana fikcyjna nazwa. Nie odpowiada ona rzeczywistej nazwie ani rzeczywistemu nazwisku żadnej ze stron postępowania. ( ) Ten złożony przez Court of Appeal (sąd apelacyjny, Irlandia) wniosek wpłynął do sekretariatu Trybunału w dniu 9 lipca 2024 r. ( ) Wnioskodawca i jego była małżonka uzyskali rozwód w lipcu 2014 r. ( ) W charakterze pracownika najemnego lub osoby pracującej na własny rachunek. ( ) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, zmieniająca rozporządzenie (EWG) nr 1612/68 i uchylająca dyrektywy 64/221/EWG, 68/360/EWG, 72/194/EWG, 73/148/EWG, 75/34/EWG, 75/35/EWG, 90/364/EWG, 90/365/EWG i 93/96/EWG (Dz.U. 2004, L 158, s. 77). ( ) https://www.irishstatutebook.ie/eli/2015/si/548/made/en/print. ( ) Który był wskazany na odpowiednich formularzach wniosku. ( ) Co w każdym przypadku następowało pewien czas po złożeniu wniosku. ( ) W uwagach na piśmie Irlandia wskazała, że art. 10 ust. 2 rozporządzenia wdraża art. 13 ust. 2 dyrektywy 2004/38. ( ) W piśmie odmownym wnioskodawca został poinformowany, że „z informacji udostępnionych ministrowi przez [DEASP] wynika, że obywatelka [Unii] w okresie od [13 września 2013 r.] do [23 września 2017 r.] nie wykonywała swoich praw poprzez zatrudnienie lub pracę na własny rachunek, naukę, pozostawanie bez pracy w sposób niezamierzony lub posiadanie wystarczających zasobów zgodnie z art. 6 ust. 3 rozporządzenia”. Jak wynika z dokumentacji procedury wydania decyzji, urzędnik działu praw traktatowych UE uznał, że wniosek wnioskodawcy należy oddalić, ponieważ „z informacji udzielonych przez DEASP wynika, że obywatelka [Unii] w dniu wszczęcia postępowania rozwodowego w […] czerwcu 2014 r. nie wykonywała przysługujących jej praw wynikających z [traktatów Unii] w państwie [Irlandii] poprzez zatrudnienie; mieszkała tutaj, ale od [13 września 2013 r.] do [23 września 2017 r.] otrzymywała [Jobseeker’s] Allowance [(zasiłek dla osób poszukujących pracy)]”. ( ) Ta sprawa była prowadzona przez urzędnika dokonującego ponownego rozpatrzenia decyzji, który występuje także jako świadek po stronie ministra w postępowaniu głównym przed sądami irlandzkimi. ( ) Zobacz motywy 1–4 dyrektywy 2004/38. ( ) Wyrok z dnia 11 kwietnia 2019 r., Tarola (C‑483/17, zwany dalej „wyrokiem Tarola”, EU:C:2019:309, pkt 23 i przytoczone tam orzecznictwo). Trybunał podkreślił, że – jak wynika z samego brzmienia art. 20 i 21 TFUE – prawo obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich nie jest bezwarunkowe, lecz może być obwarowane ograniczeniami i warunkami przewidzianymi w traktacie FUE oraz w przepisach przyjętych w celu jego wykonania. Prawodawca Unii uregulował te ograniczenia i warunki na mocy dyrektywy 2004/38 [wyrok z dnia 2 września 2021 r., État belge (Prawo pobytu w przypadku przemocy domowej),C‑930/19, EU:C:2021:657, pkt 78 i przytoczone tam orzecznictwo]. ( ) Zgodnie z art. 2 pkt 2 lit. a) dyrektywy 2004/38 „współmałżonek” jest „członkiem rodziny”. ( ) W dalszej części niniejszej opinii będę je określał mianem przyjmującego państwa członkowskiego. ( ) W art. 3 ust. 1 dyrektywy 2004/38 „beneficjentów” praw przyznanych tą dyrektywą zdefiniowano jako „wszystkich obywateli Unii, którzy przemieszczają się do innego państwa członkowskiego lub przebywają w innym państwie członkowskim niż państwo członkowskie, którego są obywatelami, oraz do członków ich rodziny, jak zdefiniowano w art. 2 ust. 2, którzy im towarzyszą lub do nich dołączają”. Cel i uzasadnienie praw przyznanych członkom rodziny opierają się na stwierdzeniu, że odmowa przyznania takiego prawa mogłaby naruszać swobodę przemieszczania się obywatela Unii, zniechęcając go do korzystania z prawa wjazdu i prawa pobytu na terytorium przyjmującego państwa członkowskiego (wyrok z dnia 16 lipca 2015 r., Singh i in., C‑218/14, zwany dalej wyrokiem Singh, EU:C:2015:476, pkt 50). ( ) W art. 6 dyrektywy 2004/38 jest mowa o prawie pobytu obywateli Unii i członków ich rodziny w przyjmującym państwie członkowskim przez okres nieprzekraczający trzech miesięcy. ( ) Zobacz także art. 17 dyrektywy 2004/38, który dotyczy wyjątków dla osób, które zakończyły pracę w przyjmującym państwie członkowskim, i członków ich rodziny. Artykuł 21 dyrektywy 2004/38 stanowi, że „[d]o celów niniejszej dyrektywy, ciągłość pobytu może zostać poświadczona wszelkimi rodzajami dowodów stosowanymi w przyjmującym państwie członkowskim […]”. ( ) Zobacz wyrok Tarola, pkt 24. ( ) Wyrok z dnia 15 lipca 2021 r., A (Publiczna opieka zdrowotna) (C‑535/19, EU:C:2021:595, pkt 53 i przytoczone tam orzecznictwo). Ten warunek opiera się na założeniu, że korzystanie z prawa pobytu przez obywateli Unii może zostać podporządkowane uzasadnionym interesom państw członkowskich, takim jak ochrona ich finansów publicznych (zob. podobnie wyrok z dnia 19 września 2013 r., Brey, C‑140/12, EU:C:2013:565, pkt 55). Należy podkreślić, że – zgodnie z utrwalonym orzecznictwem – o ile obywatel Unii musi posiadać wystarczające środki, o tyle prawo Unii nie wprowadza żadnych wymogów co do ich pochodzenia. Środki te mogą być w szczególności dostarczane przez obywatela państwa trzeciego będącego małżonkiem obywatela Unii (zob. podobnie wyrok Singh, pkt 74 i przytoczone tam orzecznictwo). ( ) Jak zauważyła Komisja, art. 7 ust. 1 dyrektywy 2004/38 wprowadza szereg różnych podstaw prawnych, w oparciu o które obywatelom Unii przysługuje prawo pobytu na terytorium innego państwa członkowskiego przez okres przekraczający trzy miesiące. Ponieważ podstawa prawna pobytu może się zmieniać w miarę upływu czasu, obywatel Unii może zgromadzić kilka okresów legalnego pobytu w oparciu o więcej niż jedną podstawę prawną spośród tych przewidzianych w art. 7 ust. 1 dyrektywy 2004/38. ( ) A także członkowie rodziny obywatela Unii. ( ) Zobacz podobnie wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., Chief Appeals Officer i in. (C‑488/21, EU:C:2023:1013, pkt 59). ( ) Pochodny charakter takich praw przysługujących członkom rodziny odzwierciedla ich podstawowy cel określony w dyrektywie 2004/38, jakim jest wspieranie swobodnego przemieszczania się obywateli Unii [zob. wyrok z dnia 2 września 2021 r., État belge (Prawo pobytu w przypadku przemocy domowej),C‑930/19, EU:C:2021:657, pkt 74, 82 i przytoczone tam orzecznictwo]. ( ) Trybunał orzekł, że te okoliczności nie zostały wymienione w sposób wyczerpujący w art. 7 ust. 3 dyrektywy 2004/38 (zob. wyrok Tarola, pkt 26 i przytoczone tam orzecznictwo). Zobacz także wyrok z dnia 19 czerwca 2014 r., Saint Prix (C‑507/12, EU:C:2014:2007, pkt 31, 38). W pkt 28, 40 i 41 tego drugiego wyroku Trybunał stwierdził, że art. 7 ust. 3 dyrektywy 2004/38 nie przewiduje wyraźnie przypadku kobiety znajdującej się w szczególnej sytuacji z uwagi na fizyczne ograniczenia wynikające z zaawansowanej ciąży i okresu poporodowego. Fakt, że wspomniane ograniczenia zmuszają kobietę do zaprzestania wykonywania pracy najemnej do chwili wyzdrowienia, nie może zasadniczo pozbawić tej osoby statusu „pracownika” w rozumieniu art. 45 TFUE. Okoliczność, że taka osoba nie była faktycznie obecna na rynku pracy przyjmującego państwa członkowskiego przez kilka miesięcy, nie oznacza bowiem, iż osoba ta przestała należeć do tego rynku w tym okresie, pod warunkiem że powróci ona do pracy lub znajdzie inną pracę w rozsądnym terminie po porodzie. Zobacz także wyrok z dnia 19 września 2019 r., Dakneviciute (C‑544/18, EU:C:2019:761, pkt 41), który dotyczy wykładni art. 49 TFUE. ( ) Zobacz wyrok Tarola, pkt 43. ( ) Zobacz art. 7 ust. 3 lit. a) dyrektywy 2004/38. ( ) Zobacz art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38. Zainteresowana osoba powinna się zarejestrować jako bezrobotna we właściwym urzędzie pracy. ( ) Zobacz art. 7 ust. 3 lit. d) dyrektywy 2004/38. ( ) Wyrok z dnia 20 grudnia 2017 r., Gusa (C‑442/16, EU:C:2017:1004, pkt 45). ( ) Zobacz wyrok Tarola, pkt 46, 48, 49. ( ) Zobacz na przykład art. 12, 13 dyrektywy 2004/38. ( ) Artykuł 13 ust. 2 dyrektywy 2004/38 stanowi zatem odstępstwo od zasady, zgodnie z którą członkowie rodziny obywatela Unii nie korzystają z autonomicznego prawa pobytu, lecz z praw pochodnych wynikających z tej dyrektywy [wyrok z dnia 2 września 2021 r., État belge (Prawo pobytu w przypadku przemocy domowej),C‑930/19, EU:C:2021:657, pkt 34]. ( ) Wyrok z dnia 2 września 2021 r., État belge (Prawo pobytu w przypadku przemocy domowej) (C‑930/19, EU:C:2021:657, pkt 61, 62). ( ) Trybunał orzekł, że aby obywatel państwa trzeciego mógł zachować prawo pobytu w przyjmującym państwie członkowskim na podstawie art. 13 ust. 2 dyrektywy 2004/38, będący obywatelem Unii małżonek obywatela państwa trzeciego musi zamieszkiwać w tym państwie członkowskim, zgodnie z art. 7 ust. 1 tej dyrektywy, aż do chwili wszczęcia postępowania rozwodowego (wyrok Singh, pkt 66). Trybunał zmodyfikował i złagodził te wymogi w przypadkach przemocy domowej [wyrok z dnia 2 września 2021 r., État belge (Prawo pobytu w przypadku przemocy domowej),C‑930/19, EU:C:2021:657, pkt 43]. Uważam, że znaczenie ma również art. 7 ust. 3 dyrektywy 2004/38. ( ) We wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym znajduje się szereg wzmianek o tym, że była małżonka wnioskodawcy otrzymywała zasiłek dla osób poszukujących pracy, „świadczenia socjalne” oraz zasiłek na dziecko. Pewne wątpliwości wzbudzają dokładne daty otrzymania tych świadczeń oraz znaczenie świadczeń innych niż zasiłek dla osób poszukujących pracy. Ponadto w tym wniosku wspomniano o okresach zatrudnienia obywatelki Unii w Irlandii po wszczęciu postępowania rozwodowego. Wystarczy stwierdzić, że zgodnie z art. 13 ust. 2 lit. a) istotne są jedynie okresy poprzedzające wszczęcie postępowania rozwodowego. ( ) Zobacz wyrok z dnia 11 listopada 2014 r., Dano (C‑333/13, EU:C:2014:2358, pkt 71), który dotyczy art. 7 ust. 1 dyrektywy 2004/38. Moim zdaniem z pkt 51 i 52 wyroku Tarola wynika, że obawy wyrażone w motywie 10 tej dyrektywy odnoszą się do całego jej art. 7. ( ) Należy podkreślić, że art. 45 ust. 2 TFUE stanowi, iż swoboda przepływu pracowników obejmuje zniesienie wszelkiej dyskryminacji ze względu na przynależność państwową między pracownikami państw członkowskich w zakresie zatrudnienia, wynagrodzenia i innych warunków pracy. W dziedzinie przywilejów socjalnych to postanowienie zostało skonkretyzowane w art. 7 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 492/2011 z dnia 5 kwietnia 2011 r. w sprawie swobodnego przepływu pracowników wewnątrz Unii (Dz.U. 2011, L 141, s. 1). Trybunał wyjaśnił, że cel polegający na unikaniu nieracjonalnego obciążenia finansowego dla przyjmującego państwa członkowskiego nie może uzasadniać nierównego traktowania pracowników migrujących i członków ich rodzin – tak jak zostali oni zdefiniowani w art. 2 dyrektywy 2004/38 – w porównaniu z pracownikami krajowymi w zakresie dostępu do pomocy społecznej (wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., Chief Appeals Officer i in., C‑488/21, EU:C:2023:1013, pkt 49, 71). Trybunał stwierdził natomiast, że państwo członkowskie może odmówić przyznania świadczeń z zakresu pomocy społecznej nieaktywnym zawodowo obywatelom Unii, którzy korzystają ze swobody przemieszczania się i nie posiadają wystarczających zasobów, aby ubiegać się o prawo pobytu na podstawie tej dyrektywy (wyrok z dnia 15 lipca 2021 r., The Department for Communities in Northern Ireland, C‑709/20, EU:C:2021:602, pkt 78 i przytoczone tam orzecznictwo). W związku z tym Trybunał dokonał wyraźnego rozróżnienia, w szczególności w kontekście art. 7 dyrektywy 2004/38, między pracownikami a nieaktywnymi zawodowo obywatelami Unii. ( ) Obie te części rozpatrzę łącznie. ( ) Choć pytanie prejudycjalne dotyczy wyłącznie sformułowania „jeden rok”, to uważam, że w kontekście niniejszego postępowania oraz w świetle samego brzmienia art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38 właściwe jest dokonanie wykładni sformułowania „po okresie […] przekraczającym jeden rok”. ( ) Użyte w art. 7 ust. 3 lit. c) dyrektywy 2004/38 sformułowania „okres krótszy niż rok” i „przez pierwsze dwanaście miesięcy”, które również nie zostały w niej zdefiniowane, same w sobie nie rzucają światła na kwestię, czy okres, o którym mowa w art. 7 ust. 3 lit. b) tej dyrektywy, powinien być nieprzerwany. ( ) Ponadto nic nie wiadomo mi o tym, aby Trybunał poruszał tę kwestię w orzecznictwie. W wyroku z dnia 12 marca 2014 r., O. i B. (C‑456/12, EU:C:2014:135, pkt 59), na pytanie, czy kumulatywny skutek poszczególnych krótkotrwałych pobytów w przyjmującym państwie członkowskim może uprawniać do uzyskania przez obywatela państwa trzeciego będącego członkiem rodziny obywatela Unii pochodnego prawa pobytu po powrocie tego ostatniego do państwa członkowskiego, którego przynależność państwową posiada, Trybunał odpowiedział w ten sposób, że jedynie pobyt spełniający warunki określone w art. 7 ust. 1 i 2 oraz w art. 16 ust. 1 i 2 dyrektywy 2004/38 może uprawniać do takiego prawa pobytu. W tym względzie krótkotrwałe pobyty, takie jak weekendy lub wakacje spędzane w państwie członkowskim innym niż państwo przynależności państwowej obywatela Unii, nawet rozpatrywane łącznie, są objęte art. 6 dyrektywy 2004/38 i nie spełniają wskazanych powyżej warunków. Ponieważ w postępowaniu głównym obywatelka Unii miała w Irlandii dłuższe okresy pobytu, art. 6 dyrektywy 2004/38 nie znajduje zastosowania. ( ) Należy zauważyć, że odpowiedniki terminologiczne zastosowane w innych wersjach językowych tego przepisu mają to samo znaczenie co sformułowanie użyte w wersji angielskiej („for more than one year”). Te inne wersje językowe nie odnoszą się zatem do jednego ciągłego lub nieprzerwanego okresu. Ponadto nie wskazano w nich, że okres jednego roku można uzyskać poprzez dodanie do siebie kilku krótszych okresów. I tak, na przykład we francuskiej wersji językowej użyto sformułowania „pendant plus d’un an”; w wersji hiszpańskiej – „durante más de un año”; w wersji portugalskiej – „durante mais de um ano”; w wersji włoskiej – „per oltre un anno”; w wersji greckiej – „άνω του ενός έτους”; w wersji niemieckiej – „nach mehr als einjähriger”; w wersji bułgarskiej – „повече от една година”; w wersji litewskiej – „daugiau kaip vienerius metus”; w wersji łotewskiej – „ilgāk nekā vienu gadu”; w wersji estońskiej – „üle ühe aasta”; w wersji czeskiej – „více než jeden rok”, a w wersji rumuńskiej –„perioadă de peste un an”. ( ) Zobacz na przykład rozdział 2 ust. 2 załącznika XII do Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz.U. 2003, L 236, s. 876), który zawiera przepisy przejściowe dotyczące swobodnego przepływu osób i w którym w sposób wyraźny mowa jest o dopuszczeniu obywateli polskich do rynku pracy „obecnego państwa członkowskiego” na „nieprzerwany okres co najmniej 12 miesięcy”. Wyróżnienie moje. W wyroku z dnia 13 września 2018 r., Prefeta (C‑618/16, EU:C:2018:719, pkt 55), Trybunał orzekł, że to postanowienie zezwalało Zjednoczonemu Królestwu, w okresie przejściowym, na wyłączenie z zakresu art. 7 ust. 3 dyrektywy 2004/38 obywatela polskiego, który nie spełniał przewidzianego w ustawodawstwie krajowym warunku przepracowania w Zjednoczonym Królestwie nieprzerwanego okresu 12 miesięcy w charakterze pracownika zarejestrowanego. Trybunał nie dokonał jednak wykładni zawartego w art. 7 ust. 3 dyrektywy 2004/38 sformułowania „okres przekraczający jeden rok” ani nie uznał, że jest ono równoważne sformułowaniu „nieprzerwany okres co najmniej 12 miesięcy”. Zobacz także art. 4 ust. 1 dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi (Dz.U. 2004, L 16, s. 44), który stanowi, że „[p]aństwa członkowskie przyznają status rezydenta długoterminowego obywatelom państw trzecich, którzy zamieszkiwali legalnie i nieprzerwanie na ich terytorium przez okres pięciu lat, bezpośrednio poprzedzający złożenie właściwego wniosku”. Wyróżnienie moje. ( ) Wyróżnienie moje. ( ) W niektórych przypadkach przepis ten zezwala na dłuższe okresy nieobecności. Zobacz analogicznie art. 4 ust. 3 dyrektywy 2003/109, który stanowi, że „[o]kresy nieobecności na terytorium danego państwa członkowskiego nie przerywają okresu, o którym mowa w ust. 1, i są uwzględniane w celu jego obliczenia, jeżeli są one krótsze niż sześć kolejnych miesięcy i nie przekraczają w sumie dziesięciu miesięcy w ramach okresu, o którym mowa w ust. 1”. ( ) Rząd niemiecki również uważa, że w języku potocznym sformułowanie „jeden rok” odnosi się do „nieprzerwanego okresu wynoszącego jeden rok”. ( ) Zobacz wyrok Tarola, pkt 37. Zobacz analogicznie wyrok z dnia 30 stycznia 2020 r., Tim (C‑395/18, EU:C:2020:58, pkt 36 i przytoczone tam orzecznictwo). ( ) Artykuł 16 ust. 1 dyrektywy 2004/38 wyraźnie stanowi, że prawo stałego pobytu, które obywatele Unii nabywają w wyniku legalnego zamieszkiwania w przyjmującym państwie członkowskim przez nieprzerwany okres pięciu lat, „nie podlega warunkom przewidzianym w rozdziale III”. Prawo to nie podlega zatem w szczególności ustanowionym w art. 7 ust. 1 lit. b) tej dyrektywy wymogom posiadania wystarczających zasobów dla siebie i swojej rodziny oraz pełnego ubezpieczenia zdrowotnego [wyrok z dnia 10 marca 2022 r., Commissioners for Her Majesty’s Revenue and Customs (Pełne ubezpieczenie zdrowotne), C‑247/20, EU:C:2022:177, pkt 54]. ( ) A w konsekwencji także dostęp w przyjmującym państwie członkowskim do pomocy społecznej na równi z obywatelami tego państwa, z zastrzeżeniem jednak art. 7 ust. 3 lit. c) i art. 24 ust. 2 dyrektywy 2004/38. ( ) Wyrok z dnia 13 września 2018 r., Prefeta (C‑618/16, EU:C:2018:719, pkt 37, 39 i przytoczone tam orzecznictwo). ( ) Chociaż dyrektywa 2004/38 reguluje prawo obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, to nie można zapominać o centralnej i uprzywilejowanej pozycji, jaką w ramach tej dyrektywy, w szczególności zaś w ramach jej art. 7, zajmują pracownicy lub osoby aktywne zawodowo (zob. wyrok z dnia 11 listopada 2014 r., Dano, C‑333/13, EU:C:2014:2358, pkt 73–78). ( ) Zobacz wyrok Tarola, pkt 50. Zobacz także motyw 10 dyrektywy 2004/38. ( ) Ta zasada, która określa treść i formę działania Unii, ma na celu zapewnienie, aby to działanie było właściwe do zagwarantowania osiągnięcia zamierzonych celów i nie wykraczało poza to, co jest konieczne do ich osiągnięcia (wyrok z dnia 24 lutego 2022 r., Viva Telecom Bulgaria, C‑257/20, EU:C:2022:125, pkt 112). ( ) Zastosowanie takiego wyważenia określa się niekiedy mianem proporcjonalności sensu stricto. „Dla swojej zgodności z zasadą proporcjonalności przyjęte środki muszą być odpowiednie do realizacji prawnie uzasadnionych celów; nie mogą wykraczać poza to, co jest konieczne do ich realizacji (tam, gdzie istnieje szereg alternatywnych uregulowań, należy stosować te najmniej dotkliwe), a wynikające z tego niedogodności nie mogą być nadmierne w stosunku do zamierzonych celów (równoważenie wewnętrzne lub proporcjonalność sensu stricto)” (opinia rzecznika generalnego M. Bobeka w sprawie Pöpperl, C‑187/15, EU:C:2016:194, pkt 45). ( ) Zobacz pkt 30 niniejszej opinii; wyrok Tarola, pkt 43. ( ) Zobacz wyrok Tarola, pkt 43. Obywatel Unii, który wykonywał pracę najemną lub pracował na własny rachunek w przyjmującym państwie członkowskim, zachowuje status pracownika bez ograniczenia w czasie, gdy przed pozostawaniem na niezamierzonym bezrobociu wykonywał pracę najemną lub pracę na własny rachunek w przyjmującym państwie członkowskim przez „okres przekraczający jeden rok”, zgodnie z art. 7 ust. 3 lit. b) tej dyrektywy. Z kolei obywatel Unii, który wykonywał pracę najemną lub pracował na własny rachunek w przyjmującym państwie członkowskim przez okres krótszy niż rok, korzysta z zachowania statusu pracownika jedynie przez czas określony przez to państwo członkowskie – pod warunkiem że nie jest on krótszy niż sześć miesięcy, zgodnie z art. 7 ust. 3 lit. c) dyrektywy 2004/38. ( ) A zatem ze względów niezależnych od woli obywatela Unii (wyroki: z dnia 20 grudnia 2017 r., Gusa, C‑442/16, EU:C:2017:1004, pkt 31, 45; Tarola, pkt 46, 48, 49). ( ) Rząd niemiecki uważa, że przyjęcie takiej wykładni oznaczałoby, iż okresy zatrudnienia ukończone przez zainteresowaną osobę w przyjmującym państwie członkowskim przed kilkudziesięciu laty, na przykład w charakterze pracownika sezonowego, mogłyby zostać wzięte pod uwagę przy przyznawaniu nieograniczonego prawa pobytu na podstawie art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38, nawet gdyby zainteresowana osoba w niedalekiej przeszłości pracowała w tym państwie tylko przez jeden miesiąc. ( ) Zdaniem Irlandii pozbawione podstaw jest twierdzenie, że zgodnie z art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38 poszczególne krótkie okresy wykonywania pracy rozłożone na przestrzeni czterech lub pięciu lat powinny zostać do siebie dodane, ponieważ pomiędzy takimi krótkimi okresami zatrudnienia zainteresowana osoba mogła faktycznie utracić status pracownika, jeżeli pozostawała bez pracy przez co najmniej 6 miesięcy, zgodnie z art. 7 ust. 3 lit. c) tej dyrektywy; „[b]ezzasadna jest sugestia, że po upływie kilku lat, na przestrzeni których rozłożone zostały krótkie (trwające każdorazowo miesiąc bądź dwa) okresy pracy oraz długie okresy pozostawania bez pracy, zainteresowana osoba może niejako spojrzeć za siebie i zostać uznana za osobę, która zgodnie z prawem zachowała podstawowy status pracownika wraz ze wszystkimi związanymi z nim prawami i korzyściami”. Ponadto Irlandia twierdzi, że „całkowicie niejasna pozostaje kwestia, na przestrzeni ilu lat można by się domagać zgromadzenia krótkich okresów pracy mających składać się na wymagany prawem Unii okres jednego roku. Czy byłyby to cztery lata albo pięć lat, tak jak podnosi się w niniejszej sprawie, czy też może dziesięć albo piętnaście lat?”. ( ) Według Komisji prawo do zachowania statusu „pracownika” bez ograniczenia w czasie na podstawie art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38 opiera się na założeniu, że przemieszczający się obywatel Unii, który wykonywał działalność zawodową przez okres przekraczający jeden rok, stabilnie partycypował w rynku pracy jako członek ludności aktywnej zawodowo i jest wystarczająco zaznajomiony z tym rynkiem, aby w rozsądnym terminie ponownie podjąć pracę i uczestniczyć pod względem gospodarczym w życiu przyjmującego państwa członkowskiego, w tym wnosić wkład do jego systemu zabezpieczenia społecznego. ( ) Przekraczających łącznie jeden rok. ( ) W szczególności jeżeli jakikolwiek okres przerwy jest dłuższy od przewidzianego w art. 7 ust. 3 lit. c) dyrektywy 2004/38 minimalnego okresu ochrony wynoszącego sześć miesięcy. ( ) W szczególności art. 7 ust. 3 lit. b) i art. 7 ust. 3 lit. c) dyrektywy 2004/38. ( ) W pkt 48 wyroku Tarola Trybunał wskazał, że art. 7 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2004/38 ma zastosowanie, „zawsze gdy pracownik był zmuszony, ze względów niezależnych od jego woli, do zaprzestania wykonywania działalności w przyjmującym państwie członkowskim przed upływem roku […]”. Moim zdaniem oznacza to, że art. 7 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2004/38 odnosi się do jednego nieprzerwanego okresu przekraczającego jeden rok. Ten element ciągłości jawi się jako bardziej oczywisty we francuskiej wersji językowej tego wyroku, w którym użyto sformułowania „avant l’échéance d’une année”. ( ) Pod warunkiem że spełnione są pozostałe warunki określone w tym przepisie. ( ) Przejawiających się w opłacaniu podatków i składek na ubezpieczenie społeczne (zob. analogicznie wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., Chief Appeals Officer i in., C‑488/21, EU:C:2023:1013, pkt 71). ( ) Użycie w art. 7 ust. 3 lit. c) dyrektywy 2004/38 sformułowań „okres krótszy niż rok” lub „przez pierwsze dwanaście miesięcy” przemawia za słusznością wykładni, zgodnie z którą okres jednego roku na gruncie tego przepisu oraz, poprzez dorozumienie, na gruncie jej art. 7 ust. 3 lit. b) stanowi pojedynczy i miarodajny „blok” lub nieprzerwany okres. ( ) Zobacz wyrok Tarola, pkt 54. Zobacz analogicznie wyrok z dnia 4 czerwca 2009 r., Vatsouras i Koupatantze (C‑22/08 i C‑23/08, EU:C:2009:344, pkt 30), w którym Trybunał uznał, że niezależnie od krótkotrwałości działalności zawodowej nie można wykluczyć, iż osoba ją wykonująca jest pracownikiem w rozumieniu art. 45 TFUE. ( ) W rozpatrywanym w niej przypadku były to dwa tygodnie. ( ) Wyrok z dnia 15 września 2015 r., Alimanovic (C‑67/14, EU:C:2015:597, pkt 60). ( ) Zobacz analogicznie art. 16 ust. 3 dyrektywy 2004/38. ( ) Zobacz analogicznie opinia rzecznika generalnego M. Szpunara w sprawie Tarola (C‑483/17, EU:C:2018:919, pkt 45–49). ( ) Potrzeba zajęcia się takimi sprawami może w istocie zaistnieć przede wszystkim w pierwszym roku korzystania przez obywatela Unii z przysługującej mu swobody przemieszczania się. ( ) Zwłaszcza że w niektórych państwach członkowskich prawo do urlopu wypoczynkowego w pierwszym roku działalności może być bardzo ograniczone ze względu na wymóg przepracowania minimalnego okresu. ( ) Niezależnie od rozwoju nowoczesnych środków łączności i transportu. W tym względzie niektóre sprawy urzędowe mogą zostać załatwione wyłącznie wówczas, gdy pracownik znajduje się na miejscu. ( ) Wyrok z dnia 21 czerwca 1988 r., Lair (39/86, EU:C:1988:322, pkt 38). ( ) Zobacz na przykład artykuł Eurostatu z dnia 16 lutego 2023 r., zatytułowany 3.5 million job leavers in Q3 2022 in EU, dostępny na stronie https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/ddn-20230216-2. W tym artykule wskazano, że w trzecim kwartale 2022 r. nastąpił, w porównaniu z analogicznym okresem roku 2021, wzrost odsetka osób w wieku 25–54 lat, które odeszły z pracy między innymi z powodów osobistych, takich jak chęć odzyskania czasu wolnego, podróżowania i zmiany miejsca zamieszkania. ( ) To zjawisko jest niekiedy określane mianem „jobbymoon”. Aby zapoznać się z analizą zmieniających się trendów dotyczących kariery zawodowej oraz pojęciami „jobcrafting” i „pixelated market”, zob. J. Bersin, The Labor Market Has Totally Changed: Are You Really Ready?, 31 marca 2024 r., data ostatniej aktualizacji: 6 kwietnia 2024 r.; artykuł dostępny na stronie https://joshbersin.com/2024/03/the-needs-of-employees-have-totally-changed-are-you-really-ready/. Zobacz także https://www.shrm.org/mena/executive-network/insights/people-strategy/pixelated-workforce-arrived-ready. ( ) Wyrok z dnia 21 lutego 2013 r., N. (C‑46/12, EU:C:2013:97, pkt 39). „Skoro bowiem pojęcie to definiuje zakres stosowania swobody podstawowej przewidzianej w traktacie FUE, powinno ono być interpretowane rozszerzająco” [opinia rzecznika generalnego M. Szpunara w sprawie G.M.A. (Osoba poszukująca pracy), C‑710/19, EU:C:2020:739, pkt 37]. ( ) W stosunku do okresu jednego roku, o którym mowa w art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38. ( ) W takich przypadkach, w których okres pracy najemnej lub pracy na własny rachunek w przyjmującym państwie członkowskim jest „krótszy niż rok” lub „dwanaście miesięcy”, obywatel Unii korzysta z ochrony przyznanej na podstawie art. 7 ust. 3 lit. c) dyrektywy 2004/38, zgodnie z warunkami określonymi w tym przepisie. Należy podkreślić, że chociaż obywatel Unii zachowuje status pracownika przez okres nie krótszy niż sześć miesięcy i korzysta z prawa pobytu oraz równego traktowania, to status ten nie jest równoważny zatrudnieniu na potrzeby stosowania art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38, a okres pozostawania bez pracy w sposób niezamierzony nie może być wykorzystany przy obliczaniu wymaganego okresu pracy najemnej lub pracy na własny rachunek przekraczającego jeden rok. ( ) Który wynosi sześć miesięcy. ( ) Taki sposób wykładni jest również spójny z głównym celem zamierzonym w dyrektywie 2004/38, a polegającym, jak wspomniano w pkt 16 niniejszej opinii, na wzmocnieniu prawa do swobodnego przemieszczania się i pobytu wszystkich obywateli Unii, a także ze szczególnym celem zamierzonym w ramach art. 7 ust. 3 tej dyrektywy, związanym z zagwarantowaniem – poprzez zachowanie statusu pracownika – prawa pobytu osobom, które zaprzestały wykonywania działalności zawodowej ze względu na brak pracy wynikający z okoliczności niezależnych od ich woli (zob. wyrok Tarola, pkt 49 i przytoczone tam orzecznictwo). ( ) Kładę nacisk na ten termin, aby podkreślić fakt, że w art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38 posłużono się sformułowaniem „po okresie zatrudnienia”. Uważam zatem, że ów przepis wymaga, aby dana osoba była faktycznie zatrudniona, a nie tylko korzystała ze statusu pracownika. ( ) W tym względzie, jak zresztą wskazano powyżej, Trybunał dokonał wykładni drugiego z tych sformułowań (zob. wyrok z dnia 20 grudnia 2017 r., Gusa, C‑442/16, EU:C:2017:1004, pkt 31, 45). Zobacz analogicznie wyrok Tarola, pkt 46, 48, 49. ( ) Który na gruncie prawa irlandzkiego jest organem właściwym do wypłaty zasiłku dla osób poszukujących pracy. ( ) Który na gruncie prawa irlandzkiego jest organem właściwym do wydawania dokumentów pobytowych. ( ) Wyrok z dnia 27 czerwca 2018 r., Diallo (C‑246/17, EU:C:2018:499, pkt 45, 59 i przytoczone tam orzecznictwo). ( ) Komisja powołała się na wyrok w sprawie I.T. przeciwko Minister for Justice ([2023] [IEHC] 40, pkt 72), który został ogłoszony w składzie jednoosobowym przez S. Phelan. ( ) Zobacz podobnie: https://www.citizensinformation.ie/en/social-welfare/unemployed-people/jobseekers-allowance/. Citizens Information Board (rada ds. informacji obywatelskiej, Irlandia) jest organem ustawowym, który wspiera dostarczanie informacji, udzielanie porad i prowadzenie rzecznictwa w zakresie szerokiego wachlarza usług publicznych i społecznych. Rada obsługuje stronę internetową Citizens Information, dostępną pod adresem citizensinformation.ie. Rada jest organem podlegającym Department of Social Protection (ministerstwu ochrony socjalnej) (dawniej: DEASP). ( ) Z zastrzeżeniem dokonania weryfikacji przez sąd odsyłający. ( ) Do sądu odsyłającego należy ocena, czy te zasady i warunki obowiązywały również w czasie mającym znaczenie dla sporu w postępowaniu głównym. ( ) Stopień, w jakim pokrywają się one ze sobą, zależy od zasad i warunków przyznawania zasiłku dla osób poszukujących pracy, a tym samym być może od znaczenia sformułowania „rezygnacja z pracy w sposób zamierzony i bez uzasadnionej przyczyny”. ( ) Zgodnie z art. 7 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2004/38. ( ) W tym względzie, jak już wskazano, dyrektywa 2004/38 ma na celu ułatwienie korzystania z prawa do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, które zostało przyznane obywatelom Unii bezpośrednio w art. 21 ust. 1 TFUE, a także wzmocnienie tego prawa.