C-480/18

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO GIOVANNIEGO PITRUZZELLI przedstawiona w dniu 7 listopada 2019 r. ( ) Sprawa C‑480/18 AS „PrivatBank” przy udziale: Finanšu un kapitāla tirgus komisija [wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Augstākā tiesa (sąd najwyższy, Łotwa)] Odesłanie prejudycjalne – Usługi płatnicze w ramach rynku wewnętrznego – Dyrektywa 2007/64/WE – Artykuły 2, 20, 21, 51, 75 i 80–83 – Zakres zastosowania dyrektywy 2007/64/WE – Usługi płatnicze świadczone w walucie innej niż euro lub oficjalna waluta państwa członkowskiego spoza obszaru euro – Właściwe organy – Nadzór ostrożnościowy – Procedury wnoszenia skarg i pozasądowe procedury odszkodowawcze – Niewykonanie lub wadliwe wykonanie zlecenia płatniczego 1.  Dziedzina usług płatniczych rozwija się w szybkim i dynamicznym tempie dzięki ciągłym innowacjom technologicznym, które stanowią poważne wyzwanie dla instytucji właściwych do określenia ram regulacyjnych dla tych usług. Dziedzina ta ma kluczowe znaczenie w nowoczesnych gospodarkach, które opierają się na istnieniu wydajnych i bezpiecznych systemów płatniczych. 2.  W tym kontekście niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Augstākā tiesa (sąd najwyższy, Łotwa) dotyczy wykładni określonych przepisów dyrektywy 2007/64/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 listopada 2007 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego ( ), która stanowi podstawę do stworzenia jednolitego rynku usług płatniczych oraz zharmonizowanych ram prawnych Unii dla tego rodzaju usług. Dyrektywa ta została obecnie uchylona i zastąpiona dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2366 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego ( ), która jednak w zasadniczy sposób zachowała jej strukturę i pozostawiła szereg przepisów bez zmian. 3.  Niniejsza sprawa umożliwia Trybunałowi dokonanie wykładni zakresu określonych przepisów dyrektywy 2007/64, z których większość została powtórzona w dyrektywie 2015/2366, w kontekście powstałego między łotewskim bankiem a Finanšu un kapitāla tirgus komisija (komisją ds. rynków finansowych i kapitałowych, zwaną dalej „komisją ds. rynków finansowych”) sporu dotyczącego zgodności z prawem wydanej przez ten ostatni organ decyzji w sprawie niewykonania zlecenia płatniczego, o które zwrócił się klient tego banku. I. Ramy prawne A.   Prawo Unii 4. Zgodnie z art. 1 ust. 1 dyrektywy 2007/64 państwa członkowskie wyróżniają sześć określonych kategorii dostawców usług płatniczych. Kategorie te, wymienione w tym ustępie, obejmują między innymi „instytucje kredytowe” ( ) (lit. a)) oraz „instytucje płatnicze” (lit. d)), zdefiniowane w art. 4 pkt 4 tej samej dyrektywy ( ). 5. Zgodnie z art. 2 ust. 1 dyrektywy 2007/64 ma ona zastosowanie do usług płatniczych świadczonych na terytorium Unii. Jednakże ust. 2 przywołanego artykułu ogranicza przedmiotowy zakres zastosowania przepisów tytułów III i IV dyrektywy ( ) i stanowi, że „[p]rzepisy tytułu III i IV stosuje się do usług płatniczych dokonywanych w euro lub w oficjalnej walucie państwa członkowskiego spoza obszaru euro”. 6. Tytuł II dyrektywy 2007/64 zawiera przepisy dotyczące dostawców usług płatniczych i jest podzielony na dwa rozdziały: rozdział 1 – zatytułowany „Instytucje płatnicze” – zawierający przepisy szczegółowe mające zastosowanie w odniesieniu do instytucji płatniczych oraz rozdział 2, zawierający przepisy wspólne mające zastosowanie do wszystkich sześciu kategorii dostawców usług płatniczych. 7. Sekcja 3 rozdziału 1, poświęcona instytucjom płatniczym, zawiera art. 20–25 i jest zatytułowana „Właściwe organy i nadzór”. Z art. 20 dyrektywy 2007/64, zatytułowanego „Wyznaczenie właściwych organów”, wynika w szczególności, że: „1.   Państwa członkowskie wyznaczają jako organy właściwe do udzielania zezwoleń i nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami płatniczymi, które wykonują obowiązki przewidziane w [tytule II], organy publiczne albo instytucje uznane przez prawo krajowe lub przez organy publiczne wyraźnie upoważnione do tego celu przez prawo krajowe, w tym krajowe banki centralne […]. 2.   Państwa członkowskie zapewniają, aby wyznaczone zgodnie z ust. 1 właściwe organy posiadały wszystkie uprawnienia niezbędne do wykonywania ich obowiązków […]. 5.   Przepisy ust. 1 nie oznaczają, że właściwe organy mają obowiązek nadzorować działalność gospodarczą instytucji płatniczych inną niż świadczenie usług płatniczych wymienionych w załączniku i działania wymienione w art. 16 ust. 1 lit. a)”. 8. Z art. 21 ust. 1 dyrektywy 2007/64, zatytułowanego „Nadzór”, wynika, że państwa członkowskie muszą zapewnić „aby przeprowadzane przez właściwe organy kontrole mające na celu sprawdzanie ciągłości zgodności z przepisami [tytułu II] były proporcjonalne, wystarczające i adekwatne do rodzajów ryzyka, na które narażone są instytucje płatnicze”. Akapit drugi tego ustępu stanowi, że „[w] celu sprawdzenia przestrzegania przepisów [tytułu II]” organy te posiadają kompetencje do przyjmowania niektórych szczególnych środków. 9. Artykuł 21 ust. 2 dyrektywy 2007/64 przewiduje przyznanie tym właściwym organom uprawnień do nakładania sankcji. Stanowi on, że „[b]ez uszczerbku dla procedur cofania zezwoleń oraz przepisów prawa karnego państwa członkowskie zapewniają, by ich odpowiednie właściwe organy mogły nakładać lub zarządzać sankcje lub inne środki przeciwko instytucjom płatniczym lub osobom, które sprawują faktyczną kontrolę nad działalnością instytucji płatniczych, gdy owe instytucje lub osoby naruszyły przepisy ustawowe, wykonawcze lub administracyjne dotyczące nadzoru nad ich działalnością w zakresie usług płatniczych lub prowadzenia tej działalności, przy czym celem takich sankcji i środków będzie w szczególności spowodowanie ustania stwierdzonych naruszeń bądź przyczyn owych naruszeń”. 10. Wreszcie tytuł IV dyrektywy 2007/64, zatytułowany „Prawa i obowiązki w odniesieniu do dostarczania usług płatniczych i korzystania z nich”, zawiera art. 51–83. Pierwszy artykuł wspomnianego tytułu, a mianowicie art. 51, określa jego zakres zastosowania i stanowi w ust. 1, że „[w] przypadku gdy użytkownik usług płatniczych nie jest konsumentem, strony mogą uzgodnić, że art. […] 75 nie […] stosuje się w całości lub w części”. 11. Artykuł 75 dyrektywy 2007/64, ujęty także w tytule IV tej dyrektywy, zawiera przepisy regulujące przypadki niewykonania lub wadliwego wykonania transakcji płatniczej. Przepis ten stanowi: „1.   W przypadku gdy zlecenie płatnicze jest inicjowane przez płatnika, jego dostawca usług płatniczych […] ponosi wobec płatnika odpowiedzialność za prawidłowe wykonanie transakcji płatniczej, chyba że może udowodnić płatnikowi i, w stosownych przypadkach, dostawcy usług płatniczych odbiorcy, że dostawca usług płatniczych odbiorcy otrzymał kwotę transakcji płatniczej […], w którym to przypadku dostawca usług płatniczych odbiorcy ponosi odpowiedzialność wobec odbiorcy za prawidłowe wykonanie transakcji płatniczej. Jeżeli dostawca usług płatniczych płatnika ponosi odpowiedzialność na mocy akapitu pierwszego, bez zbędnej zwłoki zwraca on płatnikowi kwotę niewykonanej lub wadliwie wykonanej transakcji płatniczej i, w stosownych przypadkach, przywraca obciążony rachunek płatniczy do stanu, jaki istniałby, gdyby nie miało miejsca wadliwe wykonanie transakcji płatniczej. Jeżeli dostawca usług płatniczych odbiorcy ponosi odpowiedzialność na mocy akapitu pierwszego, niezwłocznie przekazuje on do dyspozycji odbiorcy kwotę transakcji płatniczej i, w stosownych przypadkach, uznaje rachunek płatniczy odbiorcy odpowiednią kwotą. […] 2. […] W przypadku niewykonanej lub wadliwie wykonanej transakcji płatniczej, za którą dostawca usług płatniczych odbiorcy nie ponosi odpowiedzialności na mocy akapitów pierwszego i drugiego, odpowiedzialność wobec płatnika ponosi dostawca usług płatniczych płatnika. Jeżeli dostawca usług płatniczych płatnika ponosi w ten sposób odpowiedzialność, w stosownych przypadkach […] bez zbędnej zwłoki zwraca on płatnikowi kwotę niewykonanej lub wadliwie wykonanej transakcji płatniczej i przywraca obciążony rachunek płatniczy do stanu, jaki istniałby, gdyby nie miało miejsca wadliwe wykonanie transakcji płatniczej”. 12. Rozdział 5 tytułu IV dyrektywy 2007/64 zawiera przepisy dotyczące, po pierwsze, procedur wnoszenia skarg (sekcja 1, art. 80–82) oraz, po drugie, pozasądowych procedur odszkodowawczych (sekcja 2, art. 83). 13. Artykuł 80 dyrektywy 2007/64, zatytułowany „Skargi”, stanowi: „1.   Państwa członkowskie zapewniają ustanowienie procedur pozwalających użytkownikom usług płatniczych i innym zainteresowanym stronom, w tym organizacjom konsumenckim, składanie do właściwych organów skarg w odniesieniu do domniemanych naruszeń przez dostawców usług płatniczych przepisów prawa krajowego przyjętych w celu wykonania niniejszej dyrektywy. 2   W stosownych przypadkach i bez uszczerbku dla prawa do wszczęcia postępowania przed sądem zgodnie z krajowym prawem proceduralnym w odpowiedzi właściwych organów do skarżącego informuje się o istnieniu pozasądowych procedur wnoszenia skarg i pozasądowych procedur odszkodowawczych ustanowionych na mocy art. 83”. 14. Zgodnie z art. 81 dyrektywy 2007/64, zatytułowanym „Sankcje”: „1.   Państwa członkowskie ustanawiają przepisy dotyczące sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z niniejszą dyrektywą i podejmują wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia ich wdrożenia. Sankcje takie są skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. 2   Państwa członkowskie zgłaszają Komisji przepisy, o których mowa w ust. 1, oraz powiadamiają ją o właściwych organach, o których mowa w art. 82, do dnia 1 listopada 2009 r. oraz powiadamiają ją bezzwłocznie o wszelkich późniejszych zmianach mających wpływ na wspomniane przepisy”. 15. Artykuł 82 dyrektywy 2007/64, zatytułowany „Właściwe organy”, stanowi: „1.   Państwa członkowskie podejmują wszelkie niezbędne działania w celu zapewnienia, aby procedury dotyczące skarg i sankcji, o których mowa odpowiednio w art. 80 ust. 1 oraz w art. 81 ust. 1, były zarządzane przez organy upoważnione do zapewniania zgodności z przepisami prawa krajowego przyjętymi zgodnie z wymogami ustanowionymi w niniejszej sekcji. 2   W przypadku naruszenia lub podejrzenia naruszenia przepisów prawa krajowego przyjętych zgodnie z tytułem III i IV właściwym organem, o którym mowa w ust. 1, są właściwe organy macierzystego państwa członkowskiego dostawcy usług płatniczych, z wyjątkiem agentów lub oddziałów prowadzonych na mocy prawa przedsiębiorczości, w odniesieniu do których organami właściwymi są organy goszczącego państwa członkowskiego”. 16. Artykuł 83 ust. 1 dyrektywy 2007/64, jedyny artykuł wyżej wymienionej sekcji 2 rozdziału 5 tytułu IV, dotyczącej pozasądowych procedur odszkodowawczych, stanowi: „Państwa członkowskie zapewniają stworzenie odpowiednich i skutecznych pozasądowych procedur wnoszenia skarg i pozasądowych procedur odszkodowawczych, regulujących rozstrzyganie sporów między użytkownikami usług płatniczych, a ich dostawcami usług płatniczych w odniesieniu do sporów związanych z prawami i obowiązkami wynikającymi z niniejszej dyrektywy, w stosownych przypadkach – z wykorzystaniem istniejących organów”. 17. Artykuł 86 ust. 1 dyrektywy 2007/64, zatytułowany „Pełna harmonizacja”, stanowi, że z pewnymi wyjątkami, które nie mają zastosowania w tym przypadku „państwa członkowskie nie utrzymują ani nie przyjmują, w zakresie, w jakim niniejsza dyrektywa zawiera zharmonizowane przepisy, przepisów innych niż te ustanowione w niniejszej dyrektywie”. B.   Prawo łotewskie 18. W prawie łotewskim uregulowania dotyczące usług płatniczych zawarte są w Maksājumu pakalpojumu un elektroniskās naudas likums (ustawie w sprawie usług płatniczych i pieniądza elektronicznego, zwanej dalej „ustawą o usługach płatniczych”). 19. Artykuł 2 ust. 3 tej ustawy stanowi, że „[p]rzepisy zawarte w art. […] 99 […] i 104 [tej] ustawy mają zastosowanie do dostawców usług płatniczych świadczących usługi płatnicze na Łotwie, jeżeli dostawca usług płatniczych płatnika i odbiorcy znajdują się w państwie członkowskim, a usługa płatnicza jest dokonywana w euro lub w oficjalnej walucie państwa członkowskiego”. 20. Artykuł 99 ustawy o usługach płatniczych transponuje do prawa łotewskiego art. 75 dyrektywy 2007/64. Ustęp 9 tego artykułu stanowi, że „[w] przypadku niewykonanej lub wadliwie wykonanej transakcji płatniczej, za którą dostawca usług płatniczych odbiorcy nie ponosi odpowiedzialności na mocy niniejszego artykułu, odpowiedzialność wobec płatnika ponosi dostawca usług płatniczych płatnika”. 21. Artykuł 105 ustawy o usługach płatniczych wdraża do prawa łotewskiego postanowienia art. 80–82 dyrektywy 2007/64 i w ust. 2 przyznaje komisji ds. rynków finansowych kompetencje do rozpatrywania skarg wniesionych przez użytkowników usług płatniczych, którzy nie są uważani za konsumentów w przypadku naruszeń przepisów wspomnianej ustawy ( ), a w ust. 5 przyznaje tej komisji odpowiednie uprawnienia do nakładania sankcji na dostawców usług płatniczych. II. Okoliczności faktyczne, postępowanie główne i pytania prejudycjalne 22. W dniu 16 listopada 2011 r. przedsiębiorstwo Forcing Development Limited (zwane dalej „klientem”) przekazało bankowi AS „PrivatBank” (zwanemu dalej „bankiem skarżącym”) zlecenie płatnicze dotyczące transferu kwoty 394138,12 dolarów amerykańskich (USD) (zwane dalej „zleceniem płatniczym”) z rachunku klienta w banku skarżącym na otwarty w litewskim banku „Snoras Bank” (zwany dalej „bankiem litewskim”) rachunek osoby trzeciej. 23. Tego samego dnia bank skarżący obciążył rachunek klienta powyższą kwotą i o godz. 15.24 przekazał za pomocą systemu SWIFT zlecenie płatnicze do banku litewskiego. Równocześnie bank skarżący przekazał środki pieniężne na swój rachunek banku korespondenta w banku litewskim celem przekazania zeń środków na rachunek odbiorcy (klienta). Jednakże zlecenie płatnicze, mimo iż wpłynęło o godz. 15.24, nie zostało wykonane natychmiast ze względu na niewystarczającą ilość środków znajdujących się na rachunku banku korespondenta skarżącego banku. 24. Tego samego dnia Bank Centralny Republiki Litewskiej skierował do banku litewskiego moratorium, o którym ten ostatni został powiadomiony o godz. 15.08, zakazujące mu świadczenia usług finansowych. Tego samego dnia o godz. 16.20 bank litewski zaksięgował przedmiotową kwotę na rachunku banku korespondenta skarżącego banku. Jednak z uwagi na fakt, że z powodu moratorium nie było już możliwości przeprowadzenia jakiejkolwiek transakcji, wspomniana kwota pozostała na tym rachunku, a transakcja na rzecz osoby trzeciej nie została zrealizowana. 25. Bank skarżący odmówił klientowi dokonania zwrotu na jego konto środków zablokowanych na rachunku banku korespondenta w banku litewskim w wyniku niewykonania zlecenia płatniczego. 26. W związku z tą odmową klient wniósł skargę do komisji ds. rynków finansowych. 27. Decyzją z dnia 4 lipca 2013 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia 17 października 2013 r. (zwaną dalej „zaskarżoną decyzją”), komisja ds. rynków finansowych stwierdziła, że na podstawie art. 99 ust. 9 ustawy o usługach płatniczych odpowiedzialność za realizację zlecenia klienta ponosi bank skarżący, któremu też nakazała rozważenie potrzeby wprowadzenia zmian w jego systemie i procedurach kontroli wewnętrznej oraz na który nałożyła grzywnę w wysokości około 140000 EUR. 28. Następnie, w listopadzie 2013 r., na podstawie umowy prowadzenia rachunku bieżącego klient skierował sprawę do sądu arbitrażowego w celu odzyskania wpłaconej kwoty od banku skarżącego. Sąd arbitrażowy oddalił to powództwo wyrokiem z dnia 4 lutego 2014 r., stwierdzając, że bank skarżący wypełnił obowiązki wynikające z przepisów prawa. 29. W międzyczasie bank skarżący złożył do Administratīvā apgabaltiesa (regionalnego sądu administracyjnego, Łotwa) skargę o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie odszkodowania za poniesione szkody. Twierdził on, że bank litewski, który przekazał środki na jego rachunek banku korespondenta dopiero po ogłoszeniu moratorium, powinien zostać uznany za odpowiedzialny z tytułu niewykonania zlecenia płatności. Twierdził on również, że uwzględnienie takich okoliczności w procedurach kontroli wewnętrznej było niemożliwe. 30. Wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2015 r. Administratīvā apgabaltiesa (regionalny sąd administracyjny, Łotwa) oddalił skargę banku skarżącego i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Sąd ten uznał, że bankowi skarżącemu należy przypisać odpowiedzialność za niewykonanie zlecenia płatniczego w rozumieniu art. 99 ust. 9 ustawy o usługach płatniczych. Uznał on, że zlecenie nie zostało wykonane w odpowiednim czasie przed ogłoszeniem moratorium z powodu braku wystarczających środków na jego rachunku banku korespondenta w banku litewskim. Z kolei ten ostatni nie mógł być pociągnięty do odpowiedzialności za niewykonanie zlecenia płatniczego, ponieważ nie otrzymał pieniędzy niezbędnych do wykonania tego zlecenia. 31. Bank skarżący wniósł od tego wyroku do sądu odsyłającego skargę kasacyjną. Podnosi on, że sąd pierwszej instancji przekroczył zakres swoich kompetencji, rozstrzygając spór w sprawie cywilnej dotyczącej stosunków łączących instytucję kredytową z klientem i nie uwzględniając wydanego wcześniej w tej sprawie orzeczenia sądu arbitrażowego. Z uwagi na to, że sąd arbitrażowy uznał, że bank skarżący nie jest winny temu, iż nie wykonano płatności, komisja ds. rynków finansowych nie miała podstaw, aby nałożyć na niego sankcję. Zdaniem banku skarżącego art. 99 ustawy o usługach płatniczych nie ma zastosowania w niniejszej sprawie ze względu na to, że walutą płatności nie było ani euro, ani oficjalna waluta państwa członkowskiego, a odpowiedzialność za tego rodzaju płatności została określona przez strony w zawartej przez nie umowie prywatnoprawnej. 32. W tej sytuacji, mając wątpliwości co do zgodności niektórych przepisów ustawy o usługach płatniczych z dyrektywą 2007/64, sąd odsyłający postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „1) Czy zgodny z art. 2 ust. 2 dyrektywy [2007/64] jest przepis prawa krajowego, który przewiduje, że komisja [ds. rynków finansowych] ma prawo zbadać skargi wnoszone przez użytkowników usług płatniczych również wówczas, gdy mają one za przedmiot usługi płatnicze, których nie dokonano w euro lub w walucie krajowej państwa członkowskiego, i co za tym idzie, stwierdzić, że doszło do naruszenia [ustawy o usługach płatniczych] i nałożyć sankcje? 2) Czy art. 20 ust. 1 i 5 oraz art. 21 ust. 2 dyrektywy [2007/64] należy interpretować w ten sposób, że przewidują one możliwość, by [właściwy] organ krajowy sprawował nadzór i nakładał sankcje również w odniesieniu do usług płatniczych, których nie dokonano w euro lub w walucie jednego z państw członkowskich spoza obszaru euro? 3) Czy właściwy organ jest uprawniony, celem sprawowania funkcji nadzorczych, o których mowa w art. 20 i 21 dyrektywy [2007/64], lub przeprowadzania postępowań dotyczących skarg, o których mowa w art. 80–82 dyrektywy [2007/64], do rozstrzygania powstałych między płatnikiem a dostawcą usług płatniczych sporów wynikających ze stosunków prawnych, o których mowa w art. 75 dyrektywy [2007/64], i może on ustalać, kto jest podmiotem odpowiedzialnym za niewykonaną lub wadliwie wykonaną transakcję płatniczą? 4) Czy ten właściwy organ, wykonując funkcje nadzorcze, o których mowa w art. 21 i 20 dyrektywy [2007/64], lub też przeprowadzając postępowania dotyczące skarg, o których mowa w art. 80–82 dyrektywy [2007/64], musi uwzględnić wydane przez sąd arbitrażowy orzeczenie, w którym rozstrzygnięty został spór między dostawcą i użytkownikiem usług płatniczych?”. III. Analiza prawna A.   W przedmiocie pierwszego pytania prejudycjalnego 33. W pierwszym pytaniu prejudycjalnym sąd odsyłający zasadniczo zapytuje, czy art. 2 ust. 2 dyrektywy 2007/64 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie przepisom prawa krajowego, które organowi wyznaczonemu na podstawie art. 82 omawianej dyrektywy, właściwemu w zakresie rozpatrywania skarg w związku z domniemanymi naruszeniami przez dostawców usług płatniczych przepisów prawa krajowego wdrażających tę dyrektywę, przyznają uprawnienie do rozpatrywania skarg – a zatem do stwierdzania naruszeń ustawy i nakładania sankcji – także w odniesieniu do usług płatniczych, których nie dokonano w euro lub w oficjalnej walucie państwa członkowskiego. 34. Sąd odsyłający zauważa, że zgodnie z art. 2 ust. 2 dyrektywy 2007/64 jej tytuł IV, który zawiera art. 80–82, odnoszące się do procedury wnoszenia skarg, ma zastosowanie wyłącznie do usług płatniczych dokonywanych w euro lub w oficjalnej walucie państwa członkowskiego spoza obszaru euro. Jednakże sąd ten zauważa również, że ustawa o usługach płatniczych ( ) przyznaje organowi właściwemu do wnoszenia tych skarg, a mianowicie komisji ds. rynków finansowych, również kompetencje do rozpatrywania skarg dotyczących usług płatniczych dokonywanych w walucie innej niż euro lub oficjalna waluta państwa członkowskiego spoza obszaru euro, jak w niniejszym przypadku w dolarach amerykańskich (USD). 35. Sąd ten ma zatem wątpliwości co do zgodności odnośnych przepisów łotewskich z art. 2 ust. 2 dyrektywy 2007/64, również w świetle art. 86 ust. 1 tej dyrektywy, który stanowi, że państwa członkowskie zobowiązane są w pełni zharmonizować swoje przepisy prawa krajowego z tą dyrektywą. 36. W tym zakresie należy zauważyć, że za pomocą dyrektywy 2007/64 prawodawca unijny przyjął przepisy dotyczące przejrzystości warunków i wymogów w zakresie informowania w odniesieniu do usług płatniczych (tytuł III) oraz praw i obowiązków w odniesieniu do dostarczania usług płatniczych i korzystania z nich (tytuł IV). Zgodnie z art. 2 ust. 2 dyrektywy 2007/64 takie przepisy miały zastosowanie wyłącznie do usług płatniczych dokonywanych w euro lub w oficjalnej walucie państwa członkowskiego spoza obszaru euro. Za pomocą dyrektywy 2007/64 prawodawca unijny nie uregulował zatem tych kwestii w odniesieniu do usług płatniczych dokonywanych w walutach innych niż oficjalna waluta któregoś z państw członkowskich. 37. Z powyższego wynika, że skoro jest to dziedzina kompetencji dzielonej w rozumieniu obecnego art. 2 ust. 2 TFUE ( ), to w zakresie, w jakim Unia nie skorzystała ze swojej kompetencji ustawodawczej w odniesieniu do regulowania usług płatniczych dokonywanych w walutach innych niż euro lub oficjalna waluta państwa członkowskiego spoza strefy euro, państwa członkowskie, na podstawie dyrektywy 2007/64, miały w wykonaniu swej kompetencji swobodę ustanowienia systemu prawnego mającego zastosowanie do takich usług płatniczych w drodze przyjęcia przepisów prawa krajowego, przy jednoczesnym poszanowaniu prawa Unii ( ). 38. W związku z tym, zgodnie z dyrektywą 2007/64, nic nie stało na przeszkodzie, aby państwo członkowskie rozszerzyło na usługi płatnicze dokonywane w walucie innej niż euro lub oficjalna waluta państwa członkowskiego spoza obszaru euro przepisy przewidziane w prawie Unii, a w szczególności przepisy przewidziane w samej dyrektywie w odniesieniu do usług płatniczych w euro lub oficjalnej walucie państwa członkowskiego spoza obszaru euro ( ). 39. Fakt, że zgodnie z art. 86 dyrektywy 2007/64 przeprowadzono pełną harmonizację, nie ma wpływu na ustalenia poczynione w dwóch poprzednich punktach. W istocie zawarty w tym przepisie zakaz utrzymywania lub wprowadzania przepisów innych niż te ustanowione w dyrektywie 2007/64 obejmował bowiem wyłącznie zakres zastosowania tej dyrektywy, w związku z czym nie mógł mieć zastosowania do rodzajów usług płatniczych, które nie wchodziły w zakres jej zastosowania. 40. Należy jednak zauważyć, że dyrektywa 2015/2366 zmieniła przepis dotyczący zakresu zastosowania tytułów III i IV, rozszerzając go, na określonych warunkach, również na usługi płatnicze dokonywane w walucie innej niż waluta państwa członkowskiego ( ). 41. W świetle powyższego uważam, że odpowiedź na pierwsze pytanie prejudycjalne powinna być następująca: art. 2 ust. 2 dyrektywy 2007/64 należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie przepisom prawa krajowego przyznającym organowi posiadającemu, na mocy art. 80–82 dyrektywy 2007/64, właściwość w zakresie rozpatrywania skarg w związku z domniemanymi dokonanymi przez dostawców usług płatniczych naruszeniami przepisów prawa krajowego wdrażających tę dyrektywę uprawnienia do rozpatrywania skarg – a zatem do stwierdzania naruszeń ustawy i nakładania sankcji – także w odniesieniu do usług płatniczych, których nie dokonano w euro lub w oficjalnej walucie któregoś państwa członkowskiego. B.   W przedmiocie drugiego pytania prejudycjalnego 42. W drugim pytaniu sąd odsyłający zasadniczo zwrócił się do Trybunału z pytaniem, czy art. 20 ust. 1 i 5 oraz art. 21 ust. 2 dyrektywy 2007/64 należy interpretować w ten sposób, że przewidują one, iż właściwy organ odpowiedzialny za udzielanie zezwoleń instytucjom płatniczym i nadzór nad nimi, w rozumieniu tych przepisów, sprawuje nadzór i nakłada sankcje również w odniesieniu do usług płatniczych, których nie dokonano w euro lub oficjalnej walucie państwa członkowskiego spoza obszaru euro. 43. Sąd odsyłający zauważa, że art. 20 i 21 dyrektywy 2007/64 zobowiązują państwa członkowskie do zapewnienia nadzoru nad instytucjami płatniczymi. Twierdzi, że z zastosowania w art. 20 ust. 1 i 3 oraz art. 21 ust. 1 dyrektywy 2007/64 wyrażenia „niniejszy tytuł”, czyli tytuł II tej dyrektywy, wydaje się wynikać, że uprawnienia nadzorcze i sankcyjne właściwych organów wyznaczonych zgodnie z tymi artykułami dotyczą wyłącznie kwestii wchodzących w zakres tytułu II, na przykład takich jak przestrzeganie przepisów dotyczących udzielania zezwoleń lub funduszy własnych. Jednakże zdaniem sądu odsyłającego z art. 20 ust. 5 dyrektywy 2007/64 wynika, że organy te mają obowiązek nadzorować również świadczenie usług płatniczych, w związku z czym mogą wykonywać funkcje nadzorcze oraz mieć uprawnienia do nakładania sankcji również w odniesieniu do naruszeń przepisów prawa krajowego wdrażających przepisy tytułów III i IV dyrektywy 2007/64. 44. W tych okolicznościach, biorąc pod uwagę, że wyjątek przewidziany w art. 2 ust. 2 dyrektywy 2007/64 w odniesieniu do jej tytułów III i IV nie ma zastosowania do tytułu II, zdaniem sądu odsyłającego należy wyjaśnić, czy art. 20 ust. 1 i 5 oraz art. 21 ust. 2 dyrektywy 2007/64 należy interpretować w ten sposób, że organ krajowy może utrzymać swoją funkcję nadzorczą i uprawnienia do nakładania sankcji w przypadku naruszenia przepisów prawa krajowego wdrażających przepisy tytułów III i IV dyrektywy 2007/64, nawet jeżeli usługi płatnicze nie były dokonywane w euro lub w oficjalnej walucie któregoś państwa członkowskiego. 45. W tym względzie stwierdzam przede wszystkim, że przepisy prawa Unii, o których mowa w drugim pytaniu prejudycjalnym, nie mają zastosowania w postępowaniu głównym, w związku z czym pytanie prejudycjalne należałoby uznać za niedopuszczalne. 46. W istocie z brzmienia art. 20 i 21 dyrektywy 2007/64, jak i z ich umiejscowienia w ramach struktury tej dyrektywy w sekcji 3 rozdziału 1, zatytułowanego „Instytucje płatnicze”, tytułu II wynika, że przepisy zawarte w tych artykułach mają zastosowanie wyłącznie do instytucji płatniczych określonych w art. 4 pkt 4 dyrektywy 2007/64 ( ). 47. W tym względzie, jak zauważono w uwagach przedstawionych Trybunałowi przez rząd Republiki Czeskiej oraz, pośrednio, przez Komisję Europejską, z szeregu informacji zawartych zarówno w postanowieniu odsyłającego, jak i w aktach Trybunału wynika, że dostawców usług płatniczych będących przedmiotem postępowania głównego należy uznać za „instytucje kredytowe” w rozumieniu art. 1 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2007/64, a nie za „instytucje płatnicze” w rozumieniu lit. d) tego artykułu. 48. W szczególności w postanowieniu odsyłającym wyraźnie stwierdza się, że bank skarżący jest instytucją kredytową, w związku z czym zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 113 łotewskiej ustawy o instytucjach kredytowych. Ponadto w tym samym postanowieniu wielokrotnie odwołano się do obowiązków ciążących na banku skarżącym jako instytucji kredytowej. 49. W tych okolicznościach uważam, że należy uznać, że przepisy art. 20 i 21 dyrektywy 2007/64 nie mają zastosowania ratione personae w sprawie zawisłej przed sądem odsyłającym, a zatem nie mają znaczenia w niniejszej sprawie ( ). Moim zdaniem drugie pytanie prejudycjalne należy zatem uznać za niedopuszczalne. 50. Posiłkowo, w przypadku gdyby Trybunał nie uznał drugiego pytania za niedopuszczalne, uważam, że następujące okoliczności mają znaczenie dla istoty sprawy. 51. Należy zauważyć, że jak wskazał sam sąd odsyłający, zarówno z treści art. 20 ust. 1, jak i art. 21 ust. 1 dyrektywy 2007/64 wynika, że właściwe organy, o których mowa w sekcji 3 rozdziału 1 w tytule II dyrektywy 2007/64, odpowiadają za procedury udzielania zezwoleń i nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami płatniczymi w odniesieniu do wymogów określonych w omawianym tytule II, zgodność z którymi muszą nadzorować na bieżąco. 52. W tym względzie pragnę zauważyć, że ponieważ tytuł II dyrektywy nie wchodzi w zakres wyjątku przewidzianego w jej art. 2 ust. 2, nie ma wątpliwości, że przepisy zawarte w sekcji 3 rozdziału 1 w tytule II dyrektywy 2007/64 (a mianowicie jej art. 20–23) mają zastosowanie do wszystkich instytucji płatniczych objętych zakresem uprawnień nadzorczych wykonywanych przez właściwe organy, niezależnie od waluty, w której instytucje te świadczą usługi płatnicze, oraz od tego, czy jest to euro, oficjalna waluta państwa członkowskiego spoza strefy euro, czy też jakakolwiek inna waluta. 53. Ponadto sąd odsyłający uważa, że właściwe organy wyznaczone na podstawie art. 20 ust. 1 dyrektywy 2007/64 mogą wykonywać funkcje kontrolne i korzystać z uprawnień do nakładania sankcji również w odniesieniu do naruszeń przepisów prawa krajowego wdrażających przepisy tytułów III i IV dyrektywy 2007/64. Jak wspomniano powyżej, zgodnie z art. 2 ust. 2 tej dyrektywy tytuły te mają zastosowanie wyłącznie do usług płatniczych dokonywanych w euro lub w oficjalnej walucie państwa członkowskiego spoza strefy euro. Biorąc powyższe pod uwagę, sąd odsyłający zmierza do ustalenia, czy wspomniane organy mogą również wykonywać te uprawnienia w odniesieniu do usług płatniczych dokonywanych w walutach innych niż waluta państwa członkowskiego. 54. Jednakże, jak zauważyła Komisja Europejska w swoich uwagach, należy dokonać rozróżnienia między z jednej strony uprawnieniami do udzielania zezwoleń i w zakresie nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami płatniczymi w odniesieniu do wymogów określonych w tytule II dyrektywy 2007/64, z drugiej zaś przestrzeganiem wymogów określonych w tytułach III i IV tej dyrektywy. 55. Zgodnie ze stanowiskiem Komisji Europejskiej uważam, że art. 20 i 21 dyrektywy 2007/64 nie przyznają wymienionym w nich właściwym organom odpowiedzialnym za udzielanie zezwoleń instytucjom płatniczym i za sprawowanie nadzoru ostrożnościowego nad nimi kompetencji również w zakresie sprawdzenia poszanowania przez te instytucje przepisów prawa krajowego wdrażających przepisy tytułów III i IV dyrektywy 2007/64 oraz, w stosownych przypadkach, nakładania sankcji za ich naruszenia. 56. W tym względzie sąd odsyłający powołuje się na przepis art. 20 ust. 5 dyrektywy 2007/64. Uważam jednak, że przepis ten nie może stanowić podstawy przyznania takich kompetencji wyżej wymienionym organom. Przepis ten ogranicza się jedynie do stwierdzenia, że ust. 1 tego artykułu nie oznacza, że właściwe organy mają obowiązek nadzorować działalność gospodarczą prowadzoną przez instytucje płatnicze inną niż działania i świadczenia usług płatniczych wymienione w art. 16 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2007/64 ( ), do których instytucje te są uprawnione. Przepis ten określa zatem granice kompetencji w zakresie nadzoru ostrożnościowego organów wyznaczonych na mocy art. 20 ust. 1 dyrektywy 2007/64 i nie stanowi podstawy rozszerzenia tych uprawnień poza kontrolę przestrzegania wymogów przewidzianych w tytule II tej dyrektywy i nakładania sankcji za ewentualne naruszenia tych wymogów. 57. W tym względzie chciałbym również zwrócić uwagę, że Trybunał wyjaśnił już, że właściwym organom, o których mowa w art. 20 i 21 dyrektywy 2007/64, powierzono funkcje nadzorcze nad instytucjami płatniczymi „w celu kontroli przestrzegania przepisów tytułu II” tej dyrektywy ( ). 58. Co prawda w przypadku gdy wyznaczony na mocy art. 20 ust. 1 dyrektywy 2007/64 organ odpowiedzialny za wydawanie zezwoleń dla instytucji płatniczych i za pełnienie nadzoru ostrożnościowego nad nimi pokrywa się z organem wyznaczonym przez państwo członkowskie, na mocy art. 82 ust. 1 tej dyrektywy ( ), do rozpatrywania skarg dotyczących naruszeń przepisów prawa krajowego wdrażających przepisy tej dyrektywy przez dostawców usług płatniczych, wówczas dany organ będzie zarówno właściwy do wykonywania uprawnień w zakresie nadzoru ostrożnościowego i nakładania sankcji w odniesieniu do przestrzegania przez instytucje płatnicze wymogów tytułu II dyrektywy 2007/64, jak i do stwierdzania i karania naruszeń przepisów prawa krajowego wdrażających tytuły III i IV dyrektywy 2007/64 dokonanych przez dostawców usług płatniczych. 59. W świetle powyższego zasadniczo uważam, że drugie pytanie prejudycjalne postanowione przez sąd odsyłający jest niedopuszczalne. Posiłkowo proponuję, aby Trybunał udzielił na to pytanie odpowiedzi, zgodnie z którą art. 20 ust. 1 i 5 oraz art. 21 ust. 2 dyrektywy 2007/64 należy interpretować w ten sposób, że właściwy organ wyznaczony na podstawie art. 20 ust. 1 tej dyrektywy sprawuje nadzór i nakłada sankcje wyłącznie w zakresie przestrzegania wymogów określonych w tytule II tej dyrektywy w odniesieniu do wszystkich instytucji płatniczych, które mieszczą się w zakresie jego kompetencji, niezależnie od waluty, w jakiej świadczą one usługi płatnicze. C.   W przedmiocie trzeciego pytania prejudycjalnego 60. W trzecim pytaniu prejudycjalnym sąd odsyłający zwraca się do Trybunału z zapytaniem, czy celem sprawowania funkcji nadzorczych, o których mowa w art. 20 i 21 dyrektywy 2007/64, lub rozpatrywania skarg, o których mowa w art. 80–82 tej dyrektywy, właściwy organ jest uprawniony do rozstrzygania powstałych między płatnikiem a dostawcą usług płatniczych sporów wynikających ze stosunków prawnych, o których mowa w art. 75 dyrektywy 2007/64, i wskazania podmiotu odpowiedzialnego za niewykonaną lub wadliwie wykonaną transakcję płatniczą. 61. Sąd odsyłający uważa, że w przypadku stwierdzenia przez Trybunał, że właściwy organ może rozpatrywać skargi lub sprawować nadzór w odniesieniu do usług płatniczych, których nie dokonano w euro lub w innej walucie państwa członkowskiego, należy określić granice jego kompetencji dla celów stosowania art. 75 dyrektywy 2007/64. 62. Sąd ten zauważa, że wspomniany przepis reguluje stosunki prawne łączące płatnika, odbiorcę, dostawcę usług płatniczych płatnika i dostawcę usług płatniczych odbiorcy, jak również granice ponoszonej przez te podmioty odpowiedzialności. Uważa on, że z charakteru tego artykułu wynika, że strony zaangażowane w wykonanie płatności mogą znaleźć rozwiązanie szczególnej sytuacji w drodze wspólnego porozumienia lub, w przypadku jego braku, w ramach procedury rozstrzygania sporów z udziałem wszystkich zainteresowanych stron, w której stwierdza się, w świetle wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych danego przypadku, która ze stron zaangażowanych w transakcję płatniczą jest odpowiedzialna za jej niewykonanie. Zasady rozstrzygania sporów zostały uregulowane w art. 83 dyrektywy, który dotyczy odszkodowań pozasądowych. 63. W tym kontekście sąd odsyłający uważa, że konieczne jest wyjaśnienie zależności między z jednej strony rzeczonymi zasadami dotyczącymi rozstrzygania sporów, o których mowa w art. 83 dyrektywy 2007/64, a z drugiej strony procedurami wnoszenia skarg przewidzianymi w art. 80–82 dyrektywy 2007/64 i wykonywaniem uprawnień nadzorczych przewidzianych w jej art. 20 i 21. 1. W przedmiocie właściwości Trybunału i dopuszczalności pytania prejudycjalnego 64. Trzecie pytanie prejudycjalne dotyczy wykładni art. 20, 21, 75 i 80–83 dyrektywy 2007/64. 65. Po pierwsze, w zakresie, w jakim trzecie pytanie prejudycjalne odnosi się do art. 20 i 21 dyrektywy 2007/64, uważam, że z powodów przedstawionych w pkt 45–49 niniejszej opinii należy uznać to pytanie za niedopuszczalne ( ). 66. Po drugie, w odniesieniu do wykładni art. 75 i 80–83 dyrektywy 2007/64 należy zauważyć, że wszystkie te przepisy zawarte są w tytule IV tej dyrektywy. Jak już wielokrotnie zauważono, zgodnie z art. 2 ust. 2 dyrektywy 2007/64 tytuł ten nie ma zastosowania do usług płatniczych dokonywanych w walucie innej niż euro lub w oficjalnej walucie państwa członkowskiego spoza strefy euro. 67. Wynika z tego, że przyjmując dyrektywę 2007/64 prawodawca unijny nie przewidział stosowania omawianych przepisów do usług płatniczych dokonywanych w dolarach amerykańskich (USD), takich jak rozpatrywana w postępowaniu głównym. 68. Jako że omawiane przepisy prawa Unii nie mają zastosowania do okoliczności faktycznych rozpatrywanych w postępowaniu głównym, pojawia się kwestia właściwości Trybunału do udzielenia odpowiedzi na pytanie prejudycjalne. 69. W tym względzie z utrwalonego orzecznictwa Trybunału wynika, że jest on właściwy do orzekania w przedmiocie wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczącego przepisów prawa Unii w sytuacjach, w których, mimo iż okoliczności faktyczne w ramach postępowania głównego nie są bezpośrednio objęte zakresem stosowania prawa Unii, przepisy tego prawa znalazły zastosowanie do sprawy za pośrednictwem prawa krajowego ze względu na zawarte w prawie krajowym odesłanie do ich treści ( ). 70. W istocie w takich sytuacjach istnieje bowiem wyraźny interes Unii w tym, by celem uniknięcia przyszłych rozbieżności w wykładni przepisy lub pojęcia przejęte z prawa Unii były interpretowane w sposób jednolity ( ). 71. Tak więc wykładnia przepisów prawa Unii dokonana przez Trybunał w sytuacjach nieobjętych zakresem zastosowania tych przepisów jest uzasadniona, gdy owe przepisy znalazły zastosowanie do takich sytuacji poprzez prawo krajowe w sposób bezpośredni i bezwarunkowy, w celu zapewnienia identycznego traktowania tych sytuacji i sytuacji objętych zakresem zastosowania prawa Unii ( ). 72. W niniejszej sprawie sąd odsyłający, który jako jedyny jest właściwy do dokonania wykładni prawa krajowego w ramach systemu współpracy sądowej ustanowionego w art. 267 TFUE ( ), wskazał, że przepisy dyrektywy 2007/64, o których mowa w trzecim pytaniu prejudycjalnym, znalazły zastosowanie w prawie łotewskim do sytuacji takich jak będące przedmiotem postępowania głównego, które nie są objęte zakresem zastosowania tej dyrektywy ( ). 73. Ściślej rzecz biorąc, sąd ten stwierdził, że wyjątek przewidziany w art. 2 ust. 3 łotewskiej ustawy o usługach płatniczych, który ogranicza zakres zastosowania kilku przepisów tej ustawy wyłącznie do usług płatniczych dokonywanych w euro lub w oficjalnej walucie któregoś państwa członkowskiego, nie ma zastosowania do art. 105–107 tej ustawy, które wdrażają art. 80–83 dyrektywy 2007/64. Na tej podstawie sąd odsyłający stwierdził, że skargi dotyczące, między innymi, naruszeń art. 99 ustawy o usługach płatniczych, który wdraża do prawa łotewskiego art. 75 dyrektywy 2007/64, mogą dotyczyć również usług płatniczych dokonywanych w walucie innej niż waluta państwa członkowskiego, takich jak usługa będąca przedmiotem postępowania głównego, dokonywana w dolarach amerykańskich (USD). 74. W związku z powyższym uważam, że w omawianej sprawie istnieje określony interes w tym, by celem uniknięcia przyszłych rozbieżności w wykładni przepisy przejęte z prawa Unii były interpretowane w sposób jednolity ( ). 75. Należy więc stwierdzić, że Trybunał jest właściwy do udzielenia odpowiedzi na trzecie pytanie prejudycjalne. 2. Co do istoty trzeciego pytania prejudycjalnego 76. Co się tyczy istoty sprawy, w pierwszej kolejności należy, zgodnie z wnioskiem sądu odsyłającego, wyjaśnić związek między z jednej strony procedurami wnoszenia skarg przewidzianymi w art. 80–82 dyrektywy 2007/64, a z drugiej strony pozasądowymi procedurami odszkodowawczymi przewidzianymi w art. 83 dyrektywy 2007/64, w celu ustalenia, czy właściwy do rozpatrywania skarg organ wyznaczony na mocy art. 82 dyrektywy 2007/84 może rozstrzygać spory między podmiotami prywatnymi, stosując art. 75 dyrektywy 2007/64. 77. W tym względzie należy podkreślić, że, jak słusznie zauważyli Komisja Europejska i rząd Republiki Czeskiej, procedury wnoszenia skarg przewidziane w art. 80–82 dyrektywy 2007/64 oraz pozasądowe procedury odszkodowawcze przewidziane w art. 83 tej dyrektywy realizują odmienne cele. 78. Pierwsze, jak wynika z brzmienia odnośnych przepisów oraz z motywu 50 dyrektywy 2007/64, mają na celu rozpatrywanie skarg złożonych do właściwego organu. Takie rozpatrywanie oznacza, że organ ten stwierdza istnienie lub brak naruszenia przez danego dostawcę usług płatniczych przepisów prawa krajowego wdrażających przepisy dyrektywy 2007/64 oraz, w stosownych przypadkach, nakłada na niego skuteczne, proporcjonalne i odstraszające sankcje za stwierdzone ewentualnie naruszenie. 79. Celem procedur wnoszenia skarg jest zatem zapewnienie skutecznego przestrzegania wyżej wymienionych przepisów prawa krajowego przez dostawców usług płatniczych. Celem tych procedur nie jest natomiast rozstrzyganie sporów między różnymi podmiotami zainteresowanymi świadczeniem tych usług ani ustalenie odpowiedzialności cywilnej za poniesioną szkodę, ani też zastosowanie środków zaradczych w celu rozwiązania sytuacji powstałej w wyniku naruszenia. 80. Te ostatnie kwestie są natomiast rozpatrywane przez właściwe krajowe organy sądowe, do których została ewentualnie skierowana sprawa, lub organy odpowiedzialne za pozasądowe rozstrzyganie sporów na mocy art. 83 dyrektywy 2007/64. 81. Z powyższego wynika, że właściwy do rozpatrywania skarg organ wyznaczony na mocy art. 82 dyrektywy 2007/64 nie może rozstrzygać sporów między podmiotami prywatnymi w kontekście procedur wnoszenia skarg, chyba że dane państwo członkowskie przyznało mu również rolę organu właściwego w zakresie pozasądowych procedur odszkodowawczych na mocy art. 83 dyrektywy 2007/64. Możliwość ta została wyraźnie przewidziana we wskazanym powyżej motywie 52 tej dyrektywy. 82. W tym kontekście trzecie pytanie prejudycjalne wymaga, w drugiej kolejności, określenia zakresu procedur wnoszenia skarg przewidzianych w art. 80–82 dyrektywy 2007/64, a w szczególności ustalenia, czy w ramach tych procedur właściwy organ może stosować art. 75 tej dyrektywy, który umożliwia ustalenie odpowiedzialności za niewykonanie lub wadliwe wykonanie zlecenia płatniczego. 83. W tym względzie, jak wskazano w pkt 78 powyżej, właściwe organy odpowiedzialne za rozpatrywanie skarg muszą stwierdzić występowanie lub brak dokonania przez danego dostawcę usług płatniczych naruszenia przepisów prawa krajowego wdrażających przepisy dyrektywy 2007/64. 84. Dostawcy usług płatniczych są zobowiązani do przestrzegania przepisów prawa krajowego i w zakresie ich przestrzegania podlegają kontroli ze strony tych właściwych organów. W tym względzie należy zauważyć, że ani art. 80, ani art. 81 dyrektywy 2007/64 nie przewidują żadnego rodzaju wyjątku wyłączającego niektóre przepisy dyrektywy 2007/64 z zakresu kontroli sprawowanej przez właściwe organy. Przeciwnie, w art. 82 ust. 2 tej dyrektywy zostało wyraźnie przewidziane, że organy te są właściwe w przypadku naruszenia przepisów prawa krajowego przyjętych, między innymi, zgodnie z tytułem IV dyrektywy 2007/64, w którym znajduje się art. 75 tej dyrektywy. 85. Moim zdaniem z powyższych uwag wynika, że w przypadku otrzymania skargi dotyczącej niewykonania lub wadliwego wykonania zlecenia płatniczego właściwy organ może, zgodnie z przepisem krajowym transponującym art. 75 dyrektywy 2007/64, sprawdzić zasadność tej skargi i wskazać, w stosownych przypadkach, osobę odpowiedzialną za niewykonanie lub wadliwe wykonanie zlecenia płatniczego. Jakakolwiek inna wykładnia pozbawiłaby ten organ, bez żadnej podstawy prawnej, uprawnień wyraźnie mu przyznanych na mocy dyrektywy 2007/64. 86. W trzeciej kolejności należy jednak zauważyć, że w rozumieniu art. 51 ust. 1 dyrektywy 2007/64, dotyczącego zakresu zastosowania tytułu IV tej dyrektywy, w przypadku gdy użytkownik usług płatniczych nie jest konsumentem, strony mogą uzgodnić, że niektórych artykułów tej dyrektywy, w tym art. 75, nie stosuje się w całości lub w części. 87. Uzasadnienie tego przepisu wynika z motywu 20 dyrektywy 2007/64, który stanowi, że „ponieważ konsumenci i przedsiębiorstwa nie są w takiej samej sytuacji, nie potrzebują takiego samego poziomu ochrony. Podczas gdy ważne jest zagwarantowanie praw konsumenta przepisami, od których nie można odstąpić w umowie, rozsądne jest umożliwienie przedsiębiorstwom i organizacjom podejmowania innych uzgodnień”. 88. Z powyższego wynika, że w przypadku gdy użytkownik usług płatniczych jest konsumentem, właściwy organ do rozpatrywania skarg jest zawsze właściwy do badania zasadności skargi dotyczącej niewykonania lub wadliwego wykonania zlecenia płatniczego zgodnie z przepisem prawa krajowego transponującym art. 75 dyrektywy 2007/64. Jednakże w przypadku gdy użytkownik nie jest konsumentem, a zastosowanie tego artykułu zostało umownie wyłączone, kryteria przewidziane w tym przepisie nie mają zastosowania, w całości lub w części, w zależności od ustaleń poczynionych przez strony. 89. Na podstawie informacji zawartych w aktach Trybunału wydaje się, że taka sytuacja ma miejsce w postępowaniu toczącym się przed sądem odsyłającym, w którym strony zawarły umowę prowadzenia rachunku bieżącego przewidującą szczegółowe zasady dotyczące odpowiedzialności za niewykonanie lub wadliwe wykonanie zleceń płatniczych. 90. W tym względzie należy jednak wskazać, że w swoich uwagach rząd łotewski stwierdził, że poprzez klauzule umowne zawarte w umowie rachunku bieżącego między klientem a bankiem skarżącym ten ostatni nie tylko odstąpił od przepisów dyrektywy 2007/64, lecz stworzył system umowny, który poza tym, że był sprzeczny z podstawowymi przepisami prawa krajowego dotyczącymi działalności instytucji kredytowych, był również całkowicie sprzeczny z podstawowymi zasadami dyrektywy 2007/64, obciążając negatywnymi konsekwencjami niewykonania lub wadliwego wykonania zleceń płatniczych wyłącznie klienta. 91. Oczywiście nie do Trybunału, lecz do sądu odsyłającego należy ocena zgodności zawartych między stronami klauzul umownych z przepisami prawa krajowego. W tym względzie należy jednak zauważyć, że warunkiem właściwego funkcjonowania i skuteczności systemów płatności, a tym samym, bardziej ogólnie, prawidłowego funkcjonowania jednolitego rynku usług płatniczych, których dotyczy dyrektywa ( ), jest zaufanie, jakie użytkownik pokłada w tym, że dostawca usług płatniczych, który jest z reguły w stanie dokonać oceny ryzyka związanego z transakcją płatniczą, wykona transakcję płatniczą w sposób prawidłowy i w uzgodnionym terminie ( ). 92. Wykraczając poza sytuację konsumentów, którzy potrzebują zwiększonego poziomu ochrony, w odniesieniu do relacji między dostawcami usług płatniczych a innymi podmiotami dyrektywa 2007/64 dąży do osiągnięcia równowagi między celem polegającym na zapewnieniu prawidłowego funkcjonowania jednolitego rynku usług płatniczych a poszanowaniem swobody zawierania umów między zainteresowanymi podmiotami ( ). To właśnie w tym kontekście należy interpretować przepis art. 51 ust. 1 dyrektywy 2007/64. 93. W tym kontekście uważam, że względy te należy wziąć pod uwagę przy ocenie klauzul umownych dotyczących usług płatniczych zawartych między stronami w ramach wykonywania autonomii przyznanej im na mocy przepisów prawa krajowego wdrażających dyrektywę 2007/64. W tym kontekście można mieć wątpliwości co do zgodności z przepisami prawa krajowego wdrażającymi dyrektywę 2007/64, w szczególności z art. 51 ust. 1 tej dyrektywy, umownego reżimu odpowiedzialności dostawcy usług płatniczych, zawartego na podstawie przepisu prawa krajowego wdrażającego art. 51 ust. 1 dyrektywy 2007/64, który obciąża negatywnymi skutkami niewykonania lub wadliwego wykonania zleceń płatniczych wyłącznie klienta i który mógł zaszkodzić prawidłowemu funkcjonowaniu i efektywności systemów płatniczych, a tym samym pośrednio jednolitemu rynkowi usług płatniczych. 94. W świetle powyższego uważam, że na trzecie pytanie prejudycjalne należy odpowiedzieć w ten sposób, że właściwy do rozpatrywania skarg organ wyznaczony na podstawie art. 82 dyrektywy 2007/64 nie może rozstrzygać sporów między podmiotami prywatnymi w ramach procedur wnoszenia skarg, chyba że dane państwo członkowskie przyznało mu również rolę właściwego organu w zakresie pozasądowych procedur odszkodowawczych w rozumieniu art. 83 tejże dyrektywy. W przypadku otrzymania skargi dotyczącej niewykonania lub wadliwego wykonania zlecenia płatniczego właściwy organ może, zgodnie z krajowym przepisem wdrażającym art. 75 dyrektywy 2007/64, zweryfikować zasadność tej skargi i określić, w stosownych przypadkach, podmiot odpowiedzialny za niewykonanie lub wadliwe wykonanie zlecenia płatniczego. Jednakże nie jest to możliwe, w przypadku gdy użytkownik usług płatniczych nie jest konsumentem, jeżeli strony uzgodniły wyłączenie zastosowania przepisu prawa krajowego transponującego art. 75 dyrektywy 2007/64. Do sądu odsyłającego należy ocena zgodności takiej umowy zawartej między stronami z przepisami prawa krajowego, w tym z przepisami wdrażającymi dyrektywę 2007/64. D.   W przedmiocie czwartego pytania prejudycjalnego 95. W czwartym pytaniu prejudycjalnym sąd odsyłający zwraca się z zapytaniem, czy wykładni art. 80–83 dyrektywy 2007/64 należy dokonywać w ten sposób, że w przewidzianych nimi procedurach wnoszenia skarg właściwy organ powinien uwzględnić orzeczenie sądu arbitrażowego rozstrzygające spór między dostawcą usług płatniczych a użytkownikiem usług płatniczych ( ). 96. Sąd odsyłający zauważa, że jeżeli organ właściwy do rozpatrywania skarg na podstawie art. 80–82 dyrektywy 2007/64 jest uprawniony do stosowania przepisów prawa krajowego wdrażających art. 75, to należy wyjaśnić, czy jest on zobowiązany uwzględnić orzeczenie, w którym sąd arbitrażowy rozstrzygnął spór zaistniały między dostawcą usług płatniczych a użytkownikiem tych usług. 97. W tym kontekście należy jednak zauważyć, że ani dyrektywa 2007/64, ani żaden inny przepis prawa Unii nie zawiera wskazówek w tym aspekcie. 98. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału w braku uregulowań ustanowionych przez prawo Unii do porządku prawnego każdego państwa członkowskiego należy określenie zasad proceduralnych i środków prawnych mających zagwarantować ochronę uprawnień podmiotów prawa wynikających aktu z prawa Unii, takiego jak dyrektywa 2007/64, z poszanowaniem zasad równoważności i skuteczności ( ). 99. W rezultacie każde państwo członkowskie ma co do zasady prawo określić znaczenie orzeczenia sądu arbitrażowego w kontekście procedur wnoszenia skarg, o których mowa w art. 80–82 dyrektywy 2007/64. 100. Regulując takie procedury, państwa członkowskie muszą jednak zapewnić skuteczność dyrektywy 2007/64 i w związku z tym nie mogą naruszać funkcji, o których mowa w pkt 78, 79 i 84 powyżej, wykonywanych przez właściwe organy w ramach procedur wnoszenia skarg, ani kompetencji, jakie przepisy dyrektywy 2007/64 przyznają tym organom w celu wykonywania tych funkcji. 101. W tym względzie należy ponadto stwierdzić, że jak wskazano w ramach badania trzeciego pytania prejudycjalnego ( ), procedury wnoszenia skarg i procedury rozstrzygania sporów realizują odmienne cele. Moim zdaniem z analizy tych celów wynika, że w celu zapewnienia skuteczności dyrektywy 2007/64, o której mowa w poprzednim ustępie, cel „cywilnoprawny”, do którego dążą pozasądowe procedury, a mianowicie rozstrzyganie sporów między dostawcami usług płatniczych a użytkownikami, nie może podważać celu „publicznoprawnego”, do którego dążą procedury wnoszenia skarg, jakim jest zapewnienie skutecznego przestrzegania przez dostawców usług płatniczych przepisów prawa krajowego wdrażających dyrektywę 2007/64. W związku z tym autonomia proceduralna państw członkowskich nie może moim zdaniem prowadzić do zobowiązania właściwego organu, w kontekście procedury wnoszenia skarg, do zastosowania się do orzeczenia sądu arbitrażowego, które jest sprzeczne z wynikami procedury wnoszenia skarg. 102. W świetle powyższego uważam, że na czwarte pytanie prejudycjalne zadane przez sąd odsyłający należy odpowiedzieć w ten sposób, że co do zasady do prawa każdego państwa członkowskiego należy ustalenie znaczenia orzeczenia sądu arbitrażowego w ramach procedur wnoszenia skarg przewidzianych w art. 80–82 dyrektywy 2007/64. Regulując ten aspekt, państwa członkowskie muszą zagwarantować skuteczność dyrektywy 2007/64, w związku z czym nie powinny naruszać funkcji wykonywanych przez właściwe organy w ramach procedur wnoszenia skarg. W związku z tym, w kontekście procedury wnoszenia skarg, właściwy organ nie może być zobowiązany do wykonania orzeczenia sądu arbitrażowego, które jest sprzeczne z wynikami procedury wnoszenia skarg. IV. Wnioski 103. Na podstawie powyższych rozważań proponuję, aby na pytania przedłożone przez Augstākā tiesa (sąd najwyższy, Łotwa) Trybunał odpowiedział w następujący sposób: 1) Artykuł 2 ust. 2 dyrektywy 2007/64 należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie przepisom prawa krajowego przyznającym organowi posiadającemu, na mocy art. 80–82 dyrektywy 2007/64, właściwość w zakresie rozpatrywania skarg w związku z domniemanymi dokonanymi przez dostawców usług płatniczych naruszeniami przepisów prawa krajowego wdrażających tę dyrektywę uprawnienia do rozpatrywania skarg – a zatem do stwierdzania naruszeń ustawy i nakładania sankcji – także w odniesieniu do usług płatniczych, których nie dokonano w euro lub w oficjalnej walucie któregoś państwa członkowskiego. 2) Właściwy do rozpatrywania skarg organ wyznaczony na mocy art. 82 dyrektywy 2007/64 nie może rozstrzygać sporów między podmiotami prywatnymi w ramach procedur wnoszenia skarg, chyba że dane państwo członkowskie przyznało mu również rolę właściwego organu w zakresie pozasądowych procedur odszkodowawczych w rozumieniu art. 83 dyrektywy 2007/64. W przypadku otrzymania skargi dotyczącej niewykonania lub wadliwego wykonania zlecenia płatniczego właściwy organ może, zgodnie z przepisem krajowym wdrażającym art. 75 dyrektywy 2007/64, zweryfikować zasadność tej skargi i określić, w stosownych przypadkach, podmiot odpowiedzialny za niewykonanie lub wadliwe wykonanie zlecenia płatniczego. Jednakże nie jest to możliwe, w przypadku gdy użytkownik usług płatniczych nie jest konsumentem, jeżeli strony uzgodniły wyłączenie zastosowanie przepisu prawa krajowego wdrażającego art. 75 dyrektywy 2007/64. Do sądu odsyłającego należy ocena zgodności takiej umowy między stronami z przepisami prawa krajowego, w tym z przepisami wdrażającymi dyrektywę 2007/64. 3) Co do zasady do prawa każdego państwa członkowskiego należy ustalenie znaczenia orzeczenia sądu arbitrażowego w ramach procedur wnoszenia skarg przewidzianych w art. 80–82 dyrektywy 2007/64. Regulując ten aspekt, państwa członkowskie muszą zagwarantować skuteczność dyrektywy 2007/64, w związku z czym nie powinny naruszać funkcji wykonywanych przez właściwe organy w ramach procedur wnoszenia skarg. W związku z tym, w kontekście procedury wnoszenia skarg, właściwy organ nie może być zobowiązany do wykonania orzeczenia sądu arbitrażowego, które jest sprzeczne z wynikami procedury wnoszenia skarg. ( ) Język oryginału: włoski. ( ) Dyrektywa 2007/64/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 listopada 2007 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego zmieniająca dyrektywy 97/7/WE, 2002/65/WE, 2005/60/WE i 2006/48/WE i uchylająca dyrektywę 97/5/WE (Dz.U. 2007, L 319, s. 1). ( ) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2366 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego, zmieniająca dyrektywy 2002/65/WE, 2009/110/WE, 2013/36/UE i rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 oraz uchylająca dyrektywę 2007/64/WE (Dz.U. 2015, L 337, s. 35). Dyrektywa 2015/2366 uchyliła i zastąpiła dyrektywę 2007/64 ze skutkiem od dnia 13 stycznia 2018 r. Jednakże, biorąc pod uwagę datę zaistnienia okoliczności faktycznych, postępowanie główne pozostaje objęte dyrektywą 2007/64. ( ) Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2006/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe (Dz.U. 2006, L 177, s. 1). ( ) Artykuł 4 pkt 4 dyrektywy definiuje pojęcie „instytucji płatniczej” jako oznaczające „osobę prawną, której zgodnie z art. 10 udzielono zezwolenia na świadczenie i wykonywanie usług płatniczych na terytorium całej [Unii]”. ( ) Dotyczący, odpowiednio, przejrzystości warunków i wymogów w zakresie informowania w odniesieniu do usług płatniczych (tytuł III), a także odpowiednich praw i obowiązków użytkowników usług płatniczych oraz dostawców usług płatniczych w odniesieniu do dostarczania usług płatniczych (tytuł IV). ( ) Ściślej rzecz biorąc – w przypadku naruszenia przepisów zawartych w rozdziałach VII, VIII, IX, X, XI, XII, XIII i XIV ustawy o usługach płatniczych. ( ) Sąd odsyłający powołuje się na art. 105–107 ustawy o usługach płatniczych, które transponują art. 80–83 do prawa łotewskiego i nie wchodzą w zakres wyjątku przewidzianego w art. 2 ust. 3 tej ustawy (zob. pkt 19 powyżej). ( ) Przyjęcie dyrektywy 2007/64 opierało się na art. 47 ust. 2 WE w odniesieniu do swobody przedsiębiorczości oraz art. 95 WE, odpowiadającym obecnemu art. 114 TFUE (będącym podstawą przyjęcia dyrektywy 2015/2366), w odniesieniu do środków dotyczących zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich, które mają na celu ustanowienie i funkcjonowanie rynku wewnętrznego. W sprawach dotyczących rynku wewnętrznego Unia i państwa członkowskie posiadają kompetencje dzielone [zob. art. 4 ust. 2 lit. a) TFUE]. ( ) Zobacz analogicznie wyrok z dnia 25 lipca 2018 r., Confédération paysanne i in. (C‑528/16, EU:C:2018:583, pkt 79 i nast.). ( ) W tym względzie ze sprawozdania Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zastosowania dyrektywy 2007/64/WE w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego i rozporządzenia (WE) nr 924/2009 w sprawie płatności transgranicznych we Wspólnocie [COM(2013) 549 final] z dnia 24 lipca 2013 r. wynika, że wiele państw członkowskich rozszerzyło postanowienia dyrektywy 2007/64 na usługi płatnicze dokonywane w walutach innych niż waluty państw członkowskich (zob. pkt 3.1.2, s. 3). ( ) Zobacz art. 2 dyrektywy 2015/2366. ( ) W rozumieniu tego przepisu do celów dyrektywy 2007/64 „instytucja płatnicza” oznacza osobę prawną, której zgodnie z art. 10 udzielono zezwolenia na świadczenie i wykonywanie usług płatniczych na terytorium całej Wspólnoty. ( ) Stwierdzenie to nie powinno jednak mieć żadnych szczególnych konsekwencji w niniejszej sprawie, ponieważ bezsporne jest, że łotewska komisja ds. rynków finansowych działała w następstwie skargi, a tym samym zgodnie z kompetencjami przyznanymi jej na mocy art. 80 i 81 dyrektywy 2007/64, które znajdują zastosowanie do wszystkich dostawców usług płatniczych, w tym instytucji kredytowych. Instytucje kredytowe podlegają ponadto własnym szczegółowym przepisom dotyczącym nadzoru ostrożnościowego. ( ) Zgodnie z brzmieniem art. 16 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2007/64 oprócz świadczenia usług płatniczych wymienionych w załączniku instytucje płatnicze są uprawnione do prowadzenia działalności w postaci „świadczenia usług operacyjnych i ściśle powiązanych usług dodatkowych, takich jak: zapewnianie wykonania transakcji płatniczych, usługi wymiany walut, działalność polegająca na świadczeniu usługi bezpiecznego przechowywania, a także przechowywanie i przetwarzanie danych”. ( ) Zobacz wyrok z dnia 10 marca 2016 r., Safe Interenvios (C‑235/14, EU:C:2016:154, pkt 91). W tym względzie zob. również pkt 107 opinii rzecznik generalnej E. Sharpston w tej samej sprawie (C‑235/14, EU:C:2015:530). ( ) Motyw 52 dyrektywy 2007/64 stanowi, że państwa członkowskie mogą połączyć dwa organy przewidziane, odpowiednio, w art. 20 ust. 1 i art. 80 ust. 1 dyrektywy w jeden organ. Stanowi on, że „państwa członkowskie powinny określić, czy właściwe organy wyznaczone w celu udzielania zezwoleń instytucjom płatniczym mogą być również właściwymi organami w odniesieniu do pozasądowej procedury wnoszenia skargi i pozasądowej procedury odszkodowawczej”. ( ) Z powodów przedstawionych w pkt 51–57 powyżej ta część pytania prejudycjalnego także nie ma znaczenia, ponieważ w żadnym wypadku nie dotyczy przepisu prawa krajowego wdrażającego art. 75 dyrektywy 2007/64. ( ) Zobacz niedawny wyrok z dnia 13 marca 2019 r., E. (C‑635/17, EU:C:2019:192, pkt 35); a także podobnie wyroki: z dnia 21 grudnia 2011 r., Cicala (C‑482/10, EU:C:2011:868, pkt 17); z dnia 18 października 2012 r., Nolan (C‑583/10, EU:C:2012:638, pkt 45); z dnia 15 listopada 2016 r., Ullens de Schooten (C‑268/15, EU:C:2016:874, pkt 53). ( ) Wyrok z dnia 13 marca 2019 r., E. (C‑635/17, EU:C:2019:192, pkt 36 i przytoczone tam orzecznictwo). ( ) Ibidem, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo. ( ) Ibidem, pkt 38. ( ) Zobacz analogicznie wyrok z dnia 19 października 2017 r., Europamur Alimentación (C‑295/16, EU:C:2017:782, pkt 30). ( ) Zobacz podobnie wyrok z dnia 19 października 2017 r., Europamur Alimentación (C‑295/16, EU:C:2017:782, pkt 32). W omawianej sprawie interes ten w mojej opinii jest dodatkowo wzmacniany przez fakt, że, jak zauważono, dyrektywa 2015/2366, która uchyliła dyrektywę 2007/64, rozszerzyła zakres zastosowania przepisów odpowiadających przepisom zawartym w tytule IV dyrektywy 2007/64, które obecnie, pod pewnymi warunkami, znajdują zastosowanie także do usług płatniczych dokonywanych w walucie innej niż waluta państwa członkowskiego (zob. pkt 40 powyżej). ( ) Zobacz motyw 1 dyrektywy. W odniesieniu do celów, do których realizacji zmierza dyrektywa 2007/64, zob. również wyrok z dnia 11 kwietnia 2019 r., Mediterranean Shipping Company (Portugalia) – Agentes de Navegação (C‑295/18, EU:C:2019:320, pkt 45). ( ) W tym względzie zob. motyw 46 dyrektywy 2007/64. ( ) Zobacz np. motyw 47 in fine dyrektywy 2007/64. ( ) Czwarte pytanie prejudycjalne odnosi się również do „wykonywania funkcji nadzorczych, o których mowa w art. 20 i 21 dyrektywy 2007/64”. Z powodów wymienionych w pkt 45–49 powyżej ta część pytania prejudycjalnego jest moim zdaniem niedopuszczalna. Z powodów przedstawionych w pkt 51–57 powyżej ta część pytania prejudycjalnego jest również w każdym wypadku nieistotna w postępowaniu głównym (zob. przypis 18 powyżej). ( ) Zobacz analogicznie niedawny wyrok z dnia 26 czerwca 2019 r., Craeynest i in. (C‑723/17, EU:C:2019:533, pkt 54). ( ) Zobacz pkt 76–81 powyżej.