C-488/21

OPINIA RZECZNIK GENERALNEJ TAMARY ĆAPETY przedstawiona w dniu 16 lutego 2023 r. ( ) Sprawa C‑488/21 GV przeciwko Chief Appeals Officer, Social Welfare Appeals Office, Minister for Employment Affairs and Social Protection, Irlandia, Attorney General [wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Court of Appeal (Irlandia)] Odesłanie prejudycjalne – Swobodny przepływ osób – Pozostający na utrzymaniu członek rodziny pracownika będącego obywatelem Unii – Prawo pobytu na terytorium państw członkowskich i prawo do specjalnych nieskładkowych świadczeń pieniężnych – Krąg beneficjentów – Prawo pobytu bezpośredniego wstępnego z zastrzeżeniem wymogu ciągłości statusu osoby pozostającej na utrzymaniu – Nieracjonalne obciążenie dla systemu pomocy społecznej danego państwa członkowskiego – Równe traktowanie członków rodziny pracownika migrującego będącego obywatelem Unii I. Wprowadzenie 1. Zgodnie z prawem Unii niektórzy członkowie rodziny, w tym rodzice pozostający na utrzymaniu, mogą dołączyć do będącego obywatelem Unii pracownika migrującego w państwie członkowskim, w którym mieszka i pracuje ów pracownik. Czy jeżeli taki rodzic występuje o świadczenia socjalne w przyjmującym państwie członkowskim, traci on wówczas prawo pobytu na podstawie prawa Unii? Czy państwa członkowskie mogą traktować takiego rodzica jako nieracjonalne obciążenie dla ich systemów pomocy społecznej? Ponadto co przede wszystkim oznacza, że rodzic pozostaje na utrzymaniu pracownika migrującego będącego obywatelem Unii? 2. Zasadniczo to te zagadnienia stanowią główne kwestie podniesione we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, który Court of Appeal (sąd apelacyjny, Irlandia) skierował do Trybunału. 3. Chociaż Trybunał miał kilka okazji, by doprecyzować, jakie prawa przysługują krewnym pozostającym na utrzymaniu w świetle prawa Unii i w jakich okolicznościach prawa te powstają, większość tego rodzaju spraw dotyczyła pozostających na utrzymaniu bezpośrednich zstępnych ( ) lub współmałżonków ( ). Niniejsza sprawa stanowi zatem dla Trybunału okazję, by doprecyzować wykładnię praw bezpośrednich wstępnych pozostających na utrzymaniu pracownika migrującego będącego obywatelem Unii. II. Postępowanie główne, pytania prejudycjalne oraz postępowanie przed Trybunałem 4. GV jest obywatelką Rumunii i matką AC, obywatelki Rumunii zamieszkałej i pracującej w Irlandii. AC jest również naturalizowaną obywatelką Irlandii. GV dołączyła do swojej córki w Irlandii w 2017 r. i zamieszkuje tam od tamtego czasu. Nie budzi sporu fakt, że legalnie przebywa ona w Irlandii jako rodzic pozostający na utrzymaniu pracownika migrującego będącego obywatelem Unii. 5. GV przebywała w Irlandii w różnych okresach, w tym w latach 2009–2011, po którym to okresie wróciła do Rumunii. W latach 2011–2016 przemieszczała się między Irlandią, Rumunią a Hiszpanią, gdzie mieszka jej druga córka. Od 15 lat jest w separacji z mężem i w tym okresie była finansowo zależna od AC, która co pewien czas przesyłała jej pieniądze. 6. W 2017 r. wystąpiły u GW zmiany zwyrodnieniowe w związku z zapaleniem stawów. W dniu 28 września 2017 r. GV złożyła wniosek o przyznanie zasiłku z tytułu niepełnosprawności na podstawie Social Welfare Consolidation Act 2005 (ujednoliconej ustawy o ochronie socjalnej z 2005 r.), z późniejszymi zmianami. 7. Sąd odsyłający wyjaśnia, że zasiłek z tytułu niepełnosprawności, o który ubiega się GV, służy ochronie przed ubóstwem. Stanowi on świadczenie z zakresu pomocy społecznej wypłacane z budżetu ogólnego i do jego uzyskania nie jest wymagane opłacanie przez osobę zainteresowaną składek na ubezpieczenie społeczne. Innymi słowy, świadczenie to jest finansowane z podatków ogólnych. Świadczenie z tytułu niepełnosprawności jest kwalifikowane jako „specjalne nieskładkowe świadczenie pieniężne” w rozumieniu rozporządzenia nr 883/2004 ( ). Można zatem ubiegać się o nie wyłącznie w państwie członkowskim miejsca zamieszkania ( ), co oznacza, że GV nie mogłaby ubiegać się o takie świadczenie w państwie, którego jest obywatelką, ponieważ mieszka w Irlandii. 8. Z postanowienia odsyłającego wynika, że aby móc skorzystać z zasiłku z tytułu niepełnosprawności w Irlandii, dana osoba musi spełnić określone wymogi dotyczące wieku, niepełnosprawności i sytuacji materialnej. W szczególności zasiłek ten może zostać przyznany osobom, które nie osiągnęły ogólnego wieku emerytalnego ( ). Do pozostałych kryteriów kwalifikujących do uzyskania świadczenia należą kryteria medyczne i kryterium dotyczące sytuacji materialnej. Przy ustalaniu spełnienia tego ostatniego kryterium uwzględnia się wszelki dochód otrzymywany przez daną osobę od członka rodziny. 9. Ściślej mówiąc, prawo irlandzkie uniemożliwia wypłatę zasiłku z tytułu niepełnosprawności osobie, która nie ma miejsca zwykłego pobytu w Irlandii ( ). Warunkiem posiadania przez daną osobę miejsca zwykłego pobytu jest posiadanie przez nią prawa pobytu w danym państwie członkowskim. 10. Wniosek GV oddalono decyzją z dnia 27 lutego 2018 r. Odwołanie od tej decyzji oddalono w dniu 12 lutego 2019 r. W jednym i drugim przypadku oddalenie uzasadniano tym, że GV nie ma prawa pobytu w Irlandii. 11. W następstwie wniosku złożonego w imieniu GV przez organizację pozarządową decyzja odmowna z dnia 12 lutego 2019 r. została poddana kontroli. 12. Decyzją z dnia 2 lipca 2019 r. Appeals Officer (urzędnik ds. odwołań) stwierdził, że GV, jako bezpośrednia wstępna pozostająca na utrzymaniu obywatelki Unii zatrudnionej w Irlandii, ma prawo pobytu, lecz nie jest uprawniona do pomocy społecznej. 13. Wniosek o kontrolę tej decyzji skierowano do Chief Appeals Officer (głównego urzędnika ds. odwołań, Irlandia) (pierwszego pozwanego przed sądem odsyłającym), który potwierdził decyzją z dnia 23 lipca 2019 r., że GV nie przysługuje zasiłek z tytułu niepełnosprawności. Uzasadniono to argumentem, że zgodnie z irlandzką ustawą transponującą dyrektywę o obywatelstwie ( ) GV nie powinna być nieracjonalnym obciążeniem dla krajowego systemu pomocy społecznej. 14. Właściwym prawem irlandzkim jest, jak wyjaśnił sąd odsyłający, European Communities (Free Movement of Persons) Regulations 2015 (S.I. No. 548 of 2015) [rozporządzenie w sprawie Wspólnot Eurpejskich (swobodny przepływ osób) z 2015 r. (S.I. 2015, nr 548), zwane dalej „irlandzkim rozporządzeniem z 2015 r.”). Artykuł 11 ust. 1 irlandzkiego rozporządzenia z 2015 r. przewiduje zachowanie prawa pobytu w Irlandii w następujący sposób: „Osoba zamieszkująca w państwie na mocy art. 6[ ( )], 9 lub 10 ma prawo do dalszego zamieszkiwania w państwie dopóty, dopóki spełnia odpowiednie wymogi danego artykułu i nie staje się nieracjonalnym obciążeniem dla systemu pomocy społecznej państwa”. 15. W celu przeprowadzenia kontroli przez sąd GV odwołała się od decyzji z dnia 23 lipca 2019 r. do High Court (sądu wyższej instancji, Irlandia). Wyrokiem z dnia 29 maja 2020 r. sąd ten stwierdził nieważność spornej decyzji. Wskazał on, że prawo irlandzkie, w zakresie, w jakim uzależniono w nim prawo pobytu członka rodziny obywatela Unii od warunku, aby ów członek rodziny nie stał się nieracjonalnym obciążeniem dla systemu pomocy społecznej państwa, jest niezgodne z dyrektywą o obywatelstwie. W związku z powyższym według tego sądu jeżeli w chwili, gdy członek rodziny dołącza do pracownika będącego obywatelem Unii, stwierdza się, że taki członek rodziny pozostaje na utrzymaniu tego pracownika, nie istnieje wówczas wymóg, by członek rodziny pozostawał na utrzymaniu pracownika będącego obywatelem Unii, aby nadal mógł korzystać z prawa pobytu w przyjmującym państwie członkowskim. 16. Chief Appeals Officer oraz Minister for Employment Affairs and Social Protection (minister ds. zatrudnienia i ochrony socjalnej) (Irlandia) wnieśli apelację od tego wyroku do Court of Appeal, będącego sądem odsyłającym w niniejszej sprawie. 17. Z jednej strony, zdaniem Minister for Employment Affairs and Social Protection, definicja „członka rodziny” zawarta w art. 2 ust. 2 lit. d) dyrektywy o obywatelstwie obejmuje wymóg, aby dany członek rodziny pozostawał na utrzymaniu obywatela Unii tak długo, jak długo powołuje się na pochodne prawo pobytu. W związku z tym gdy ustaje sytuacja pozostawania na utrzymaniu, członek rodziny nie może już korzystać z takiego prawa pobytu. Gdyby bowiem GV przyznano zasiłek z tytułu niepełnosprawności, ustałoby jej pozostawanie na utrzymaniu córki, co skutkowałoby tym, że GV nie przysługiwałoby już zgodnie z dyrektywą pochodne prawo pobytu. 18. Z drugiej strony GV utrzymuje w istocie, że art. 11 ust. 1 irlandzkiego rozporządzenia z 2015 r. jest przepisem nieważnym ze względu na sformułowanie względem członków rodziny obywatela Unii warunku dotyczącego „nieracjonalnego obciążenia”, ponieważ takiego warunku nie wskazano w art. 7 dyrektywy o obywatelstwie. Zdaniem GV jej stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości dotyczącym pojęcia, jakim jest „pozostawanie na utrzymaniu”. Co więcej, uważa ona, że argument podniesiony przez Minister for Employment Affairs and Social Protection jest sprzeczny z przysługującym jej prawem do równego traktowania na podstawie art. 24 ust. 1 dyrektywy o obywatelstwie. 19. Powziąwszy wątpliwości co do zgodności irlandzkiego prawa z dyrektywą o obywatelstwie, Court of Appeal postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału Sprawiedliwości z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „(1) Czy pochodne prawo pobytu przysługujące bezpośredniemu wstępnemu pracownika najemnego będącego obywatelem Unii na podstawie art. 7 ust. 2 [dyrektywy o obywatelstwie] jest uzależnione od tego, aby ten wstępny nadal pozostawał na utrzymaniu tego pracownika? (2) Czy [dyrektywa o obywatelstwie] stoi na przeszkodzie temu, aby przyjmujące państwo członkowskie ograniczyło dostęp do świadczenia z tytułu pomocy społecznej członkowi rodziny pracownika najemnego będącego obywatelem Unii, któremu to członkowi przysługuje pochodne prawo pobytu ze względu na pozostawanie na utrzymaniu tego pracownika, jeżeli dostęp do takiego świadczenia oznaczałby, że ten członek rodziny przestałby pozostawać na utrzymaniu tego pracownika? (3) Czy [dyrektywa o obywatelstwie] stoi na przeszkodzie temu, aby przyjmujące państwo członkowskie ograniczyło dostęp do świadczenia z tytułu pomocy społecznej członkowi rodziny pracownika najemnego będącego obywatelem Unii, któremu to członkowi przysługuje pochodne prawo pobytu ze względu na pozostawanie na utrzymaniu tego pracownika, na tej podstawie, że wypłata świadczenia spowoduje, iż ten członek rodziny stanie się nieracjonalnym obciążeniem dla systemu pomocy społecznej tego państwa?”. 20. Uwagi na piśmie przedłożyli Trybunałowi: GV, Chief Appeals Officer, Social Welfare Appeals Office (urząd odwoławczy ds. ochrony socjalnej, Irlandia), Minister for Employment Affairs and Social Protection, a także Attorney General (prokurator generalny) (zwani dalej „drugą stroną postępowania”), jak również rządy czeski, duński i niemiecki, Irlandia oraz Komisja Europejska. W dniu 18 października 2022 r. odbyła się rozprawa, na której GV, druga strona postępowania, rządy czeski, duński i niemiecki, Irlandia oraz Komisja przedstawiły ustne argumenty. III. Istotne przepisy prawa Unii A. Dyrektywa o obywatelstwie 21. Artykuł 2 ust. 2 dyrektywy o obywatelstwie stanowi, że do celów tej dyrektywy: „»członek rodziny« oznacza: a) współmałżonka; b) partnera, z którym obywatel Unii zawarł zarejestrowany związek partnerski, na podstawie ustawodawstwa danego państwa członkowskiego, jeżeli ustawodawstwo przyjmującego państwa członkowskiego uznaje równoważność między zarejestrowanym związkiem partnerskim a małżeństwem, oraz zgodnie z warunkami ustanowionymi w odpowiednim ustawodawstwie przyjmującego państwa członkowskiego; c) bezpośrednich zstępnych, którzy nie ukończyli dwudziestego pierwszego roku życia lub pozostają na utrzymaniu, oraz tych [zstępnych] współmałżonka lub partnera, jak zdefiniowano w lit. b); d) bezpośrednich wstępnych pozostających na utrzymaniu oraz tych [wstępnych] współmałżonka lub partnera, jak zdefiniowano w lit. b)”. 22. Artykuł 7 ust. 1 dyrektywy o obywatelstwie stanowi: „Wszyscy obywatele Unii posiadają prawo pobytu na terytorium innego państwa członkowskiego przez okres dłuższy niż trzy miesiące, jeżeli: a) są pracownikami najemnymi lub osobami pracującymi na własny rachunek w przyjmującym państwie członkowskim; lub b) posiadają wystarczające zasoby dla siebie i członków ich rodziny, aby nie stanowić obciążenia dla systemu pomocy społecznej przyjmującego państwa członkowskiego w okresie pobytu, oraz są objęci pełnym ubezpieczeniem zdrowotnym w przyjmującym państwie członkowskim; lub c) – są zapisani do instytucji prywatnej lub publicznej, uznanej lub finansowanej przez przyjmujące państwo członkowskie na podstawie przepisów prawnych lub praktyki administracyjnej, zasadniczo w celu odbycia studiów, włącznie z kształceniem zawodowym; oraz – są objęci pełnym ubezpieczeniem zdrowotnym w przyjmującym państwie członkowskim i zapewnią odpowiednią władzę krajową, za pomocą oświadczenia lub innego równoważnego środka według własnego wyboru, że posiadają wystarczające zasoby dla siebie i członków rodziny, aby nie stanowić obciążenia dla systemu pomocy społecznej przyjmującego państwa członkowskiego w okresie ich pobytu; lub d) są członkami rodziny towarzyszącymi lub dołączającymi do obywatela Unii, który spełnia warunki określone w lit. a), b) lub c)”. 23. Artykuł 24 dyrektywy o obywatelstwie stanowi: „1.   Z zastrzeżeniem specjalnych przepisów wyraźnie określonych w traktacie i prawie wtórnym wszyscy obywatele Unii zamieszkujący na podstawie niniejszej dyrektywy na terytorium przyjmującego państwa członkowskiego są traktowani na równi z obywatelami tego państwa członkowskiego w zakresie ustanowionym w traktacie. Korzystanie z tego prawa obejmuje członków rodziny, którzy nie są obywatelami jednego z państw członkowskich i posiadają prawo pobytu lub stałego pobytu. 2.   W drodze odstępstwa od ust. 1 przyjmujące państwo członkowskie nie jest zobowiązane do przyznania uprawnienia do pomocy społecznej w ciągu pierwszych trzech miesięcy pobytu lub, w określonym przypadku, dłuższego okresu przewidzianego w art. 14 ust. 4 lit. b) ani nie jest zobowiązane – przed nabyciem prawa stałego pobytu – do udzielania pomocy dla pokrycia kosztów utrzymania w czasie studiów, włącznie z kształceniem zawodowym, w postaci stypendiów lub pożyczek studenckich, dla osób niebędących pracownikami najemnymi, osób pracujących na własny rachunek, osób, które zachowują ten status, i członków ich rodziny”. B. Rozporządzenie w sprawie pracowników 24. Artykuł 7 rozporządzenia w sprawie pracowników ( ) stanowi w odpowiedniej części: „1.   Pracownik będący obywatelem państwa członkowskiego nie może być na terytorium innego państwa członkowskiego traktowany – ze względu na swą przynależność państwową – odmiennie niż pracownicy krajowi pod względem warunków zatrudnienia i pracy, w szczególności warunków wynagrodzenia, zwolnienia oraz, w przypadku utraty pracy, powrotu do pracy lub ponownego zatrudnienia. 2.   Pracownik taki korzysta z takich samych przywilejów socjalnych i podatkowych, jak pracownicy krajowi. […]”. IV. Analiza A. Kwestie wstępne 25. Jedno z zagadnień omawianych przez uczestników niniejszego postępowania – dyrektywa o obywatelstwie, o której wykładnię zwrócił się sąd odsyłający – nie ma jako taka zastosowania do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy. Chociaż zgadzam się z argumentacją przedstawioną przez uczestników w tej kwestii, przedstawię krótkie wyjaśnienie, z jakiego powodu dokonanie wykładni dyrektywy o obywatelstwie jest jednak użyteczne dla sądu odsyłającego. 26. Zgodnie z art. 3 ust. 1 dyrektywy o obywatelstwie dyrektywa ta ma zastosowanie do wszystkich obywateli Unii, którzy przenoszą się do innego państwa członkowskiego lub przebywają w innym państwie członkowskim niż państwo członkowskie, którego są obywatelami, oraz do członków ich rodziny, którzy im towarzyszą lub do nich dołączają. 27. Dyrektywa ta nie reguluje zatem praw pochodnych przysługujących członkom rodziny obywatela Unii w państwie członkowskim, którego obywatelstwo posiada dany obywatel. 28. Z uwagi na fakt, że AC uzyskała obywatelstwo irlandzkie, od chwili naturalizacji AC dyrektywa o obywatelstwie nie ma już zastosowania w odniesieniu do praw przysługujących jej matce w Irlandii. 29. Niemniej nawet jeśli dyrektywa o obywatelstwie nie ma sama w sobie zastosowania do sytuacji będącej przedmiotem sporu w niniejszej sprawie, Trybunał uznawał już w podobnych sytuacjach, że ma ona zastosowanie „w drodze analogii” ( ). 30. Pochodne prawo pobytu członka rodziny obywatela Unii może powstać bezpośrednio na podstawie art. 21 ust. 1 TFUE. Jak wyjaśnił Trybunał, obywatelowi jednego z państw członkowskich, który przeniósł się do innego państwa członkowskiego i tam przebywa, nie można odmówić prawa do prowadzenia życia rodzinnego gwarantowanego prawem Unii w tym państwie z tego tylko powodu, że uzyskuje on następnie obywatelstwo tego drugiego państwa członkowskiego ( ). 31. Aby uniknąć sytuacji, w której obywatele Unii korzystający ze swojego prawa do przemieszczania się i integrujący się ze społeczeństwem przyjmującego państwa członkowskiego aż do uzyskania obywatelstwa tego państwa byliby traktowani w kontekście życia rodzinnego w sposób mniej korzystny niż obywatele Unii, którzy również skorzystali z prawa do przemieszczania się, ale zachowali jedynie obywatelstwo państwa pochodzenia, dyrektywa o obywatelstwie określa minimalny zakres praw pochodnych przysługujących członkom rodziny obywateli naturalizowanych. 32. Dyrektywa o obywatelstwie kształtuje zatem wykładnię art. 21 ust. 1 TFUE, który ma zastosowanie w niniejszej sprawie, doprecyzowując minimalny zakres praw. 33. Dokonana przez Trybunał wykładnia dyrektywy o obywatelstwie będzie użyteczna dla sądu odsyłającego na potrzeby oceny, czy Chief Appeals Officer, wydając swą decyzję, naruszył prawa AC i GV przysługujące im na podstawie art. 21 ust. 1 TFUE. Trybunał może zatem odpowiedzieć na zadane pytania prejudycjalne dotyczące wykładni dyrektywy o obywatelstwie. 34. Ponadto uważam, że również rozporządzenie w sprawie pracowników ma pośrednie zastosowanie do postępowania głównego. Określono w nim minimalną treść podstawowych praw do swobodnego przemieszczania się przysługujących pracownikom migrującym będącym obywatelami Unii, którzy w drodze naturalizacji uzyskali obywatelstwo państwa członkowskiego, do którego się przemieścili ( ). Fakt, że sąd odsyłający ograniczył się w swoich pytaniach do wykładni dyrektywy o obywatelstwie, nie uniemożliwia Trybunałowi przedstawienia sądowi odsyłającemu wszelkich wskazówek w przedmiocie wykładni prawa Unii, które mogą być pomocne w rozstrzygnięciu sprawy przed sądem odsyłającym ( ). 35. Z tego względu zaproponuję wykładnię art. 45 ust. 2 TFUE dokonaną w świetle rozporządzenia w sprawie pracowników w zakresie, w jakim uważam ją za przydatną w niniejszej sprawie, zwłaszcza na potrzeby analizy trzeciego pytania prejudycjalnego. W związku z tym zaproponuję również Trybunałowi sposób przeformułowania tego pytania w celu udzielenia sądowi odsyłającemu użytecznej odpowiedzi. B. Co do istoty 36. Głównym czynnikiem, który doprowadził do niniejszej sprawy, jest irlandzkie rozporządzenie z 2015 r., a więc akt prawny, którym Irlandia dokonała transpozycji dyrektywy o obywatelstwie do swojego porządku prawnego. W akcie tym transponowano nieomal słowo w słowo definicje członków rodziny ( ), a także przepisy dotyczące prawa pobytu przysługującego członkom rodziny ( ) w kształcie zawartym w dyrektywie o obywatelstwie. 37. W irlandzkim rozporządzeniu z 2015 r. uregulowano również kwestię zachowania prawa pobytu, w tym przez członków rodziny. W art. 11 ust. 1 irlandzkiego rozporządzenia z 2015 r. (zob. pkt 14 niniejszej opinii) uzależniono w istocie zachowanie prawa pobytu bezpośredniego wstępnego od spełnienia dwóch wymogów: po pierwsze, bezpośredni wstępny musi pozostawać na utrzymaniu pracownika migrującego będącego obywatelem Unii ( ), a po drugie, wstępny ten nie może stać się nieracjonalnym obciążeniem dla systemu pomocy społecznej państwa. 38. Jeżeli bezpośredniemu wstępnemu nie przysługuje prawo pobytu w Irlandii, nie może on ubiegać się o zasiłek z tytułu niepełnosprawności. Obydwa argumenty, a więc ustanie sytuacji pozostawania na utrzymaniu, a także obciążanie systemu pomocy społecznej, podnoszono w różnych decyzjach, którymi oddalano wniosek GV o przyznanie zasiłku z tytułu niepełnosprawności. 39. Poprzez zadane pytania sąd odsyłający dąży do ustalenia, czy którykolwiek z dwóch wspomnianych warunków zachowania prawa pobytu w Irlandii jest dopuszczalny w świetle prawa Unii. 40. Aby odpowiedzieć na te pytania, postąpię w sposób przedstawiony poniżej. Przeanalizuję pytania w kolejności, w jakiej zostały zadane. Z pytania pierwszego wynika jednak inne pytanie, które ma również znaczenie dla udzielenia odpowiedzi na pytanie drugie: co oznacza pozostawanie na utrzymaniu? Po zajęciu stanowiska w przedmiocie pytania pierwszego odniosę się zatem do tej dodatkowej kwestii, by następnie przejść do pytania drugiego i trzeciego. 1.   Pytanie pierwsze: czy wymóg pozostawania na utrzymaniu warunkujący prawo pobytu ma charakter ciągły? 41. W pytaniu pierwszym sąd odsyłający zasadniczo dąży do ustalenia, czy zgodnie z art. 21 ust. 1 TFUE, odczytywanym w świetle art. 7 ust. 1 lit. d) dyrektywy o obywatelstwie ( ), wystarczające jest, aby bezpośredni wstępny pozostawał na utrzymaniu w momencie, gdy dołącza do pracownika migrującego będącego obywatelem Unii w państwie przyjmującym, czy też jest to ciągły wymóg warunkujący istnienie pochodnego prawa pobytu w tym państwie. 42. W przedmiotowej kwestii GV i Komisja stoją na stanowisku, że rodzic musi pozostawać na utrzymaniu wyłącznie w chwili dołączania do pracownika migrującego w państwie przyjmującym. Na poparcie tego stanowiska powołują się one na wyroki Jia ( ) i Reyes ( ). Trybunał potwierdził w tych sprawach, że członek rodziny obywatela Unii, który skorzystał z przysługującego mu prawa do przemieszczania się (lub małżonka obywatela Unii, który skorzystał z tego prawa), musi być na jego utrzymaniu jeszcze w państwie pochodzenia, przed nabyciem prawa pobytu w państwie przyjmującym ( ). 43. Druga strona postępowania oraz rządy występujące w charakterze interwenientów podnoszą z kolei, że pochodne prawo pobytu przysługuje GV tylko tak długo, jak długo pozostaje ona na utrzymaniu córki. Pozostawanie na utrzymaniu stanowi zatem warunek ciągły w kontekście art. 7 ust. 1 lit. d) dyrektywy o obywatelstwie i ustałoby po przyznaniu jej przez organy irlandzkie zasiłku z tytułu niepełnosprawności. 44. W sprawach Jia i Reyes, na które powołuje się skarżąca w postępowaniu głównym, do Trybunału zwrócono się o rozważenie zgodności z prawem warunków uzyskania prawa pobytu po przybyciu do przyjmującego państwa członkowskiego. Warunki zachowania prawa pobytu nie były przedmiotem żadnej z owych spraw. Co więcej, w przeciwieństwie do dwóch wspomnianych spraw, w których skarżącym odmówiono zezwolenia na pobyt, w niniejszej sprawie GV posiada już prawo pobytu w Irlandii. Z tego względu stwierdzenia Trybunału zawarte w wyrokach Jia i Reyes nie pozwalają na rozstrzygnięcie sytuacji zaistniałej w niniejszej sprawie. 45. Dwie wspomniane sprawy nie wyłączają zatem stwierdzenia, że sytuacja pozostawania na utrzymaniu, jako podstawa pochodnego prawa pobytu, musi występować przez cały okres pobytu rodzica w państwie przyjmującym, jak twierdzi druga strona postępowania i rządy występujące w charakterze interwenientów. 46. Jestem skłonna przychylić się do tego ostatniego stanowiska. 47. Pochodne prawo pobytu bezspornie nie jest niezależnym prawem przysługującym bezpośrednim wstępnym. Prawo to w świetle odczytywanych łącznie art. 7 ust. 1 lit. d) i art. 2 ust. 2 lit. d) dyrektywy o obywatelstwie przysługuje im, ponieważ są oni bezpośrednimi wstępnymi pozostającymi na utrzymaniu. Tego rodzaju prawo pobytu różni się od pierwotnego prawa pobytu, które dana osoba może również uzyskać ( ), tym, że ma ono związek z prawem migrującego obywatela Unii do przemieszczania się jako – w tym przypadku – pracownik najemny i jest od tego prawa uzależnione. Wydaje mi się zatem logiczne, że pozostawanie na utrzymaniu obywatela Unii musi trwać nadal również po tym, gdy bezpośredni członek rodziny dołączy do tego obywatela w państwie przyjmującym. 48. Co więcej, art. 14 ust. 2 dyrektywy o obywatelstwie, który reguluje zachowanie prawa pobytu, stanowi jasno, że członkowie rodziny zachowują prawa na podstawie jej art. 7, o ile spełniają warunki określone w tym przepisie. Ponieważ przepis ten odnosi się do członków rodziny w myśl definicji z art. 2 ust. 2 dyrektywy o obywatelstwie, można to rozumieć jako wymóg, w myśl którego prawo pobytu trwa tak długo, jak długo trwa pozostawanie na utrzymaniu. 49. Wreszcie to właśnie pozostawanie bezpośredniego wstępnego na utrzymaniu jego dziecka uzasadnia prawo wstępnego do przebywania w państwie przyjmującym. Jak wyjaśnił Trybunał, celem dyrektywy o obywatelstwie jest ułatwienie wykonywania podstawowego prawa do przemieszczania się oraz wzmocnienie tego wykonywania ( ). Pochodne prawo pobytu przysługujące bezpośredniemu wstępnemu przyczynia się zatem do wykonywania prawa do przemieszczania się przez pracownika migrującego będącego obywatelem Unii. 50. Proponuję zatem, aby Trybunał odpowiedział na pytanie pierwsze w ten sposób, że art. 21 ust. 1 TFUE odczytywany w świetle art. 2 ust. 2 lit. d) i art. 7 ust. 1 lit. d) dyrektywy o obywatelstwie należy interpretować w ten sposób, że warunek pozostawania bezpośredniego wstępnego na utrzymaniu pracownika migrującego będącego obywatelem Unii musi być spełniony tak długo, jak długo prawo pobytu przysługujące takiemu wstępnemu jest prawem pochodnym wynikającym z prawa do przemieszczania się przysługującego temu pracownikowi. 51. Niemniej zupełnie inną kwestią jest to, czy wnioskowanie o zasiłek z tytułu niepełnosprawności oznacza ustanie sytuacji pozostawania na utrzymaniu. Odpowiedź na to pytanie wymaga w pierwszej kolejności dokonania wykładni pojęcia „pozostawania na utrzymaniu”. 2.   W przedmiocie znaczenia pojęcia „pozostawania na utrzymaniu” 52. Z łącznej lektury art. 2 ust. 2 lit. d) oraz art. 7 ust. 1 lit. d) dyrektywy o obywatelstwie wynika jasno, że pochodne prawo pobytu ( ) przysługuje jedynie bezpośrednim wstępnym pozostającym na utrzymaniu. 53. W dyrektywie o obywatelstwie nie doprecyzowano jednak dokładniej pojęcia „pozostawania na utrzymaniu” ( ). W rzeczywistości poszczególne wersje językowe art. 2 ust. 2 lit. d) tej dyrektywy różnią się od siebie. Cytując tylko kilka nich, można wskazać, że angielska wersja językowa zawiera termin „dependent”, francuska wersja językowa zawiera wyrażenie „à charge”, wersja niemiecka – wyrażenie „Unterhalt gewährt wird”, wersja włoska – wyrażenie „a carico”, wersja chorwacka – termin „uzdržavanici”, wersja niderlandzka – wyrażenie „te hunnen laste”, wersja polska – termin „na utrzymaniu”, zaś wersja rumuńska – wyrażenie „în întreținere”. 54. Choć wydaje się, że niektóre z tych wersji językowych sugerują jedynie zależność finansową lub materialną, istnieją powody, aby zapytać, czy dyrektywa dotyczy tylko takiego rodzaju zależności. Innymi słowy – czy osoba jest osobą pozostającą na utrzymaniu w rozumieniu tej dyrektywy tylko wówczas, gdy potrzebuje wsparcia finansowego innej osoby? Ewentualnie czy pozostawanie na utrzymaniu obejmuje również inne potrzeby, takie jak potrzeba wsparcia fizycznego lub emocjonalnego? 55. Odpowiedzi nie sposób uzyskać na podstawie prac przygotowawczych nad dyrektywą o obywatelstwie. Definicja członków rodziny zawarta w art. 2 ust. 2 tej dyrektywy jest wynikiem przeniesienia do tego aktu identycznych treściowo przepisów art. 10 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (EWG) nr 1612/68 ( ). W przepisach tych znajduje się odniesienie do „wstępnych […] pozostających na […] utrzymaniu” ( ), jednak ani w samym akcie, ani w orzecznictwie dotyczącym tego aktu nie wyjaśniono, dlaczego posłużono się tym imiesłowem przymiotnikowym. W pierwotnym wniosku Komisji dotyczącym dyrektywy o obywatelstwie w art. 2 ust. 2 lit. d) nie zawarto tego imiesłowu przymiotnikowego, lecz po prostu odniesienie do „bezpośrednich wstępnych” ( ). Niemniej w toku procedury legislacyjnej przywrócono brzmienie z rozporządzenia nr 1612/68, dodając ponownie wyrażenie „pozostający na utrzymaniu” ( ). Przyczyn tej zmiany nie ujawniono w dokumentach przygotowawczych i w związku z tym można jedynie spekulować na temat intencji prawodawcy. 56. Druga strona postępowania w postępowaniu głównym, jak również rządy występujące w charakterze interwenientów rozumieją pojęcie pozostawania na utrzymaniu jako odnoszące się wyłącznie do zależności finansowej. W konsekwencji twierdzą oni, że w przypadku przyznania GV zasiłku z tytułu niepełnosprawności nie będzie ona już pozostawać na utrzymaniu swojej córki. Będzie wówczas, jak twierdzą, pozostawać na utrzymaniu państwa, a nie córki. 57. W sprawach, w których Trybunał orzekał w przedmiocie pochodnych praw pobytu przysługujących bezpośrednim członkom rodziny, potwierdzał on bowiem, że konieczność uzyskiwania wsparcia finansowego stanowi pozostawanie na utrzymaniu w rozumieniu dyrektywy o obywatelstwie ( ). We wspomnianych sprawach do Trybunału nie zwrócono się jednak o wyjaśnienie znaczenia pojęcia „pozostawania na utrzymaniu”. Mówiąc wprost: sytuacja faktyczna leżąca u podstaw każdej z tych spraw była sytuacją, w której istniała taka forma pozostawania na utrzymaniu ( ). 58. Z tego względu orzecznictwa tego nie można zatem rozumieć w ten sposób, że tylko pozostawanie na utrzymaniu pod względem finansowym ma znaczenie dla celów kwalifikowania się do korzystania z pochodnego prawa pobytu na podstawie dyrektywy o obywatelstwie. W mojej ocenie kilka powodów prowadzi do wręcz przeciwnego wniosku, a mianowicie że pozostawanie na utrzymaniu w rozumieniu dyrektywy o obywatelstwie jest pojęciem szerszym, które obejmuje również potrzeby emocjonalne i fizyczne. 59. Po pierwsze, pozostawanie na utrzymaniu pod względem materialnym lub finansowym jest w mojej ocenie najmniej istotnym powodem przemawiającym za umożliwieniem pracownikowi migrującemu będącemu obywatelem Unii zabrania rodziców do państwa przyjmującego, w którym mieszka i pracuje. Gdyby chodziło wyłącznie o wsparcie finansowe, wsparcie tego rodzaju mogłoby być udzielane również rodzicom, którzy pozostają w krajach pochodzenia. Sprowadzenie ich do przyjmującego państwa członkowskiego nie jest niezbędne do zapewnienia im zakwaterowania lub pomocy finansowej na wyżywienie lub odzież. Zapewnienie rodzicom takiego wsparcia w państwie pochodzenia może być nawet tańsze, jeżeli koszty życia w danym państwie są niższe niż w państwie przyjmującym. Z kolei udzielenie rodzicowi wsparcia emocjonalnego i fizycznego jest w większości przypadków niemożliwe, jeżeli rodzic nie mieszka w pobliżu swoich dzieci. 60. Po drugie, z przebiegu prac nad dyrektywą o obywatelstwie wynika jasno, że przyczyną leżącą u podstaw uznania pochodnych praw pobytu przysługujących członkom rodziny było umożliwienie faktycznego wykonywania prawa do życia rodzinnego ( ). To prawo podstawowe, uznane w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „kartą”) ( ), obejmuje istnienie więzi emocjonalnych między członkami rodziny ( ). 61. Po trzecie, tak szeroka interpretacja pojęcia „pozostawania na utrzymaniu” jest spójna z celem dyrektywy o obywatelstwie, jakim jest wzmocnienie prawa do przemieszczania się pracowników migrujących będących obywatelami Unii. Jeżeli GV potrzebowałaby towarzystwa i opieki swojej córki, a nie mogłaby dołączyć do niej w państwie członkowskim, w którym jej córka mieszka i pracuje, prawdopodobnie (przynajmniej do czasu wynalezienia teleportacji) córka byłaby zmuszona opuścić państwo przyjmujące, aby dołączyć do matki w państwie jej pochodzenia ( ). To stanowiłoby przeszkodę w korzystaniu przez AC z przysługującego jej prawa do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich. Pracownik migrujący będący obywatelem Unii – będący dzieckiem rodzica, który jest obywatelem państwa trzeciego i potrzebuje tego rodzaju wsparcia – mógłby zostać zmuszony do opuszczenia terytorium Unii Europejskiej. 62. W tym względzie w orzecznictwie Trybunału uznaje się, że w prawie Unii przypisuje się znaczenie kwestii zapewnienia ochrony życia rodzinnego obywateli państw członkowskich, aby wyeliminować przeszkody w korzystaniu z wolności podstawowych zagwarantowanych traktatem ( ). 63. Wreszcie z orzecznictwa wynika, że Trybunał rozumie znaczenie pozostawania na utrzymaniu w rozumieniu dyrektywy o obywatelstwie w sposób szerszy niż tylko ograniczony do potrzeb finansowych. Przede wszystkim Trybunał uznał, że art. 2 ust. 2 dyrektywy o obywatelstwie należy interpretować w sposób szeroki ( ). 64. Co więcej, w najnowszym orzecznictwie dotyczącym art. 3 ust. 2 dyrektywy o obywatelstwie, które dotyczy bardziej odległych członków rodziny, uwzględniono szerokie rozumienie „pozostawania na utrzymaniu” ( ). Pomimo bardziej ograniczonych praw, które przyznano w art. 3 ust. 2 członkom rodziny w porównaniu z automatycznym prawem pobytu przyznawanym członkom rodziny objętym zakresem art. 2 ust. 2 lit. d) dyrektywy o obywatelstwie, nie ma powodu, by pojmować pojęcie „pozostawania na utrzymaniu” w sposób odmienny w obrębie tej samej dyrektywy czy też pomiędzy różnymi aktami prawnymi regulującymi prawa członków rodzin pracowników migrujących będących obywatelami Unii ( ). 65. Z powyższych względów proponuję, aby Trybunał przyjął szerokie rozumienie pojęcia „pozostawania na utrzymaniu”, które występuje wówczas, gdy dana osoba potrzebuje ze strony członka rodziny wsparcia materialnego, finansowego, fizycznego lub emocjonalnego. Dlatego też nawet jeżeli GV nie potrzebowałaby już wsparcia finansowego ze strony swojej córki, nadal mogłaby spełniać wymóg „pozostawania na utrzymaniu”, na którym opiera się pochodne prawo pobytu. 3.   Pytanie drugie: czy dostęp do świadczeń socjalnych może spowodować ustanie pochodnego prawa pobytu przysługującego wstępnemu pozostającemu na utrzymaniu pracownika migrującego będącego obywatelem Unii? 66. Jak wyjaśnił sąd odsyłający, prawo irlandzkie wyklucza wypłatę zasiłku z tytułu niepełnosprawności osobie, która nie ma miejsca zwykłego pobytu w tym państwie. Miejsce zwykłego pobytu może istnieć tylko wówczas, gdy danej osobie przysługuje prawo pobytu w Irlandii. Ze względu na prawo międzynarodowe obywatelom irlandzkim nie można odmówić legalnego pobytu w Irlandii. Niemniej w wypadku obywateli innych państw musi istnieć uznawana przez prawo irlandzkie podstawa prawna, na którą mogą się oni powołać, aby skorzystać z prawa pobytu. Jedną z takich podstaw prawnych jest art. 7 ust. 1 lit. d) dyrektywy o obywatelstwie. 67. Taka sytuacja prawna stanowi punkt wyjścia w drugim pytaniu zadanym przez sąd odsyłający. Poprzez pytanie to sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 21 ust. 1 TFUE należy w świetle dyrektywy o obywatelstwie interpretować w ten sposób, że wypłata zasiłku z tytułu niepełnosprawności bezpośredniemu wstępnemu obywatela Unii powoduje ustanie sytuacji pozostawania przez wstępnego na utrzymaniu tego pracownika, a tym samym powoduje ustanie pochodnego prawa pobytu tego wstępnego. 68. Jeżeli Trybunał przyjmie moją propozycję udzielenia odpowiedzi na pytanie pierwsze, z której wynika, że pozostawanie na utrzymaniu musi być ciągłe, aby mogło służyć jako uzasadnienie prawa pobytu bezpośredniego wstępnego wywiedzione z art. 7 ust. 1 lit. d) dyrektywy o obywatelstwie, wówczas ustanie pozostawania bezpośredniego wstępnego na utrzymaniu migrującego obywatela Unii prowadzi do ustania pochodnego prawa pobytu przysługującego temu wstępnemu na podstawie tego przepisu. 69. Nie oznacza to jednak, że żądane świadczenie socjalne powoduje ustanie sytuacji pozostawania bezpośredniego wstępnego na utrzymaniu migrującego obywatela Unii. 70. Po pierwsze, w zakresie, w jakim Trybunał zaakceptuje moją propozycję i dokona szerokiej wykładni pojęcia „pozostawania na utrzymaniu”, przyznanie zasiłku z tytułu niepełnosprawności może eliminować kwestię pozostawania na utrzymaniu pod względem finansowym (lub eliminować ją przynajmniej częściowo), jednakże jest mało prawdopodobne, aby eliminowało innego rodzaju potrzeby wstępnych ( ). Organy irlandzkie nie mogłyby zastąpić opieki i wsparcia emocjonalnego zapewnianego rodzicowi przez dziecko. 71. Zatem nawet jeżeli przyjmujące państwo członkowskie pokrywa część lub nawet całość kosztów finansowych utrzymania rodzica zamieszkującego w tym państwie, rodzic ten pozostaje nadal na utrzymaniu migrującego obywatela Unii, od którego czerpie pochodne prawo pobytu, jeżeli zachodzi potrzeba ciągłego wsparcia materialnego, emocjonalnego lub fizycznego. 72. Po drugie, nawet jeżeli pozostawanie na utrzymaniu obejmuje wyłącznie wsparcie materialne lub finansowe, fakt złożenia wniosku o zasiłek z tytułu niepełnosprawności nie może automatycznie prowadzić do stwierdzenia, że jeżeli dojdzie do przyznania zasiłku, wówczas wygasa prawo pobytu wynikające z dyrektywy o obywatelstwie. 73. Jak zasugerowała Komisja, taki wniosek prowadziłby do błędnego koła, do czego nie można dopuścić. Prowadziłoby to do takiego oto scenariusza: gdy członek rodziny uzyskuje świadczenie socjalne, wygasa jego prawo pobytu, co z kolei uniemożliwia uzyskanie przez niego świadczenia socjalnego. Tymczasem bez tego świadczenia socjalnego członek rodziny znajduje się na powrót w sytuacji pozostawania na utrzymaniu migrującego obywatela Unii, co oznacza, że przysługuje mu pochodne prawo pobytu i ponownie spełnia warunek wstępny konieczny do ubiegania się o zasiłek socjalny. I tak w kółko. 74. Sposobem na wyswobodzenie się z tej pętli absurdu jest jej przecięcie w określonym punkcie. Status członka rodziny pozostającego na utrzymaniu pracownika należy zatem oceniać niezależnie od przyznania danego świadczenia. 75. Trybunał przyjął już takie podejście w wyroku Lebon, w którym rozstrzygano o prawie pozostającej na utrzymaniu córki migrującego obywatela Unii do ubiegania się o belgijski zasiłek socjalny o nazwie minimex. 76. Trybunał uznał w tamtym wyroku, że „wniosek o przyznanie zasiłku minimex złożony przez członka rodziny pozostającego na utrzymaniu pracownika migrującego nie może wpływać na status wnioskodawcy jako członka rodziny pozostającego na utrzymaniu pracownika migrującego. Rozstrzygnięcie, że jest inaczej, prowadziłoby do zaakceptowania sytuacji, w której przyznanie zasiłku minimex skutkowałoby utratą przez daną osobę statusu członka rodziny pozostającego na utrzymaniu, a w konsekwencji uzasadniałoby odebranie zasiłku minimex lub nawet utratę prawa pobytu. Takie rozwiązanie uniemożliwiłoby w praktyce pozostającemu na utrzymaniu członkowi rodziny pracownika ubieganie się o zasiłek minimex i z tego względu podważałoby równe traktowanie przysługujące pracownikowi migrującemu. Status pozostającego na utrzymaniu członka rodziny pracownika powinien być zatem ustalany niezależnie od przyznania zasiłku minimex” ( ). Wyrok Lebon dotyczył bezpośredniego zstępnego, jednak nie ma powodu, dla którego ten sam tok rozumowania nie miałby znaleźć zastosowania do bezpośrednich wstępnych ( ). 77. Zatem nawet jeżeli „pozostawanie na utrzymaniu” należy rozumieć jako konieczność uzyskania wsparcia finansowego (co w mojej ocenie stanowi zbyt wąską wykładnię tego pojęcia), przyznanie przez państwo członkowskie wsparcia finansowego nie powoduje ustania pozostawania wspieranej osoby na utrzymaniu. 78. Fakt spełniania kryteriów umożliwiających ubieganie się o zasiłek z tytułu niepełnosprawności (do czego, zgodnie z prawem irlandzkim, należy spełnić określone warunki dotyczące stanu zdrowia i środków finansowych) raczej potwierdza niż podważa fakt pozostawania na utrzymaniu. Gdyby bowiem władze państwowe nie wspierały pozostającego na utrzymaniu członka rodziny, wówczas główny opiekun, a więc pracownik migrujący będący obywatelem Unii, musiałby pokryć związane z tym koszty w zakresie wsparcia. 79. Przyznanie specjalnego nieskładkowego świadczenia pieniężnego, takiego jak zasiłek z tytułu niepełnosprawności, nie może zatem wpływać na „pozostawanie na utrzymaniu” przez wnioskującego. 80. Aby dodać do powyższych rozważań dodatkowy argument, warto zauważyć, że ani w lit. a), ani w lit. d) artykułu 7 ust. 1 dyrektywy o obywatelstwie nie zawarto wymogu, aby pracownik lub członek jego rodziny był samowystarczalny, aby nie stanowić obciążenia dla systemu pomocy społecznej przyjmującego państwa członkowskiego ( ). Wyłącznie w art. 7 ust. 1 lit. b) i art. 7 ust. 1 lit. c) tej dyrektywy określono obowiązek samowystarczalności jako warunek uzyskania prawa pobytu. Wrócę do tej kwestii przy omawianiu argumentu, w myśl którego członek rodziny może stać się obciążeniem dla systemu pomocy społecznej przyjmującego państwa członkowskiego ( ). 81. Co więcej, jak twierdzi Komisja Europejska, działania podjęte przez pozostającego na utrzymaniu członka rodziny w celu wzmocnienia własnej autonomii w przyjmującym państwie członkowskim nie powinny w żaden sposób pozbawiać go prawa pobytu. 82. W przeciwnym razie oznaczałoby to, że do uzyskania takiego prawa kwalifikują się wyłącznie osoby, które nie potrzebują specjalnego świadczenia nieskładkowego. Interpretacja przepisów nie może prowadzić do tak absurdalnego rezultatu ( ). 83. W związku z powyższym proponuję, aby Trybunał w odpowiedzi na pytanie drugie sądu odsyłającego wyjaśnił, że art. 21 ust. 1 TFUE w świetle art. 2 ust. 2 lit. d) oraz art. 7 ust. 1 lit. d) dyrektywy o obywatelstwie należy interpretować w ten sposób, że wniosek o przyznanie specjalnego nieskładkowego świadczenia pieniężnego złożony przez bezpośredniego wstępnego migrującego pracownika będącego obywatelem Unii nie powoduje ustania pozostawania takiego krewnego na utrzymaniu pracownika, w związku z czym nie wpływa na pochodne prawo pobytu tego krewnego. 4.   Pytanie trzecie: prawo do równego traktowania i obawy budżetowe państw członkowskich 84. Jak wyjaśniono na wstępie ( ), prawo irlandzkie przewiduje, że bezpośredni wstępny może zachować pochodne prawo pobytu pod dwoma warunkami: 1) jeżeli pozostaje na utrzymaniu migrującego obywatela Unii oraz 2) jeżeli nie stanowi nadmiernego obciążenia dla systemu pomocy społecznej państwa. Zatem nawet gdyby wstępny pozostawał nadal na utrzymaniu, utraciłby prawo pobytu, gdyby stał się nadmiernym obciążeniem. 85. Na tej podstawie Chief Appeals Officer w decyzji będącej przedmiotem kontroli sądowej przed sądem odsyłającym uznał, że chociaż GV ma prawo pobytu, nie jest uprawniona do ubiegania się o zasiłek z tytułu niepełnosprawności, ponieważ sprawiałoby to, że stałaby się ona nieracjonalnym obciążeniem dla systemu opieki społecznej, i skutkowałoby utratą prawa pobytu. 86. Poprzez pytanie trzecie sąd odsyłający zasadniczo dąży do ustalenia, czy prawo Unii stoi na przeszkodzie ograniczeniu bezpośredniemu wstępnemu pracownika migrującego będącego obywatelem Unii dostępu do zasiłku z tytułu niepełnosprawności w państwie przyjmującym na tej podstawie, że wypłata takiego świadczenia będzie skutkować tym, iż bezpośredni wstępny stanie się nieracjonalnym obciążeniem dla systemu pomocy społecznej państwa. 87. Należy przypomnieć na wstępie, że prawo Unii nie przyznaje migrującym obywatelom Unii ani członkom ich rodziny prawa do pomocy społecznej. Organizacja państwa opiekuńczego należy co do zasady do kompetencji zachowanych przez państwa członkowskie. Kompetencja ta obejmuje wybór rodzajów świadczeń pomocy społecznej, jak również warunki, jakie muszą spełnić jej beneficjenci. 88. Z tego względu pytanie nie brzmi, czy GV jest uprawniona do zasiłku z tytułu niepełnosprawności. To zagadnienie jest regulowane prawem irlandzkim. Prawo Unii nabiera jednak znaczenia za sprawą zasady równego traktowania ze względu na przynależność państwową ( ). Zakazuje ona dyskryminowania przez państwa członkowskie obywateli pozostałych państw członkowskich w porównaniu z traktowaniem własnych obywateli. Nawet jeżeli zasada równego traktowania ze względu na przynależność państwową ma zastosowanie bezpośrednio na podstawie traktatu, znajduje ona szczególny wyraz w rozmaitych aktach prawa wtórnego Unii, w tym art. 24 dyrektywy o obywatelstwie i art. 7 rozporządzenia w sprawie pracowników. 89. W rezultacie GV może domagać się dostępu do zasiłku z tytułu niepełnosprawności, powołując się na zasadę równego traktowania. Jeżeli zasiłek jest dostępny dla obywateli irlandzkich, również ona powinna mieć do niego dostęp. 90. W niniejszej sprawie istnieją moim zdaniem dwie osoby, z których prawa do równego traktowania można by wywodzić prawo GV do ubiegania się o zasiłek z tytułu niepełnosprawności. 91. Pierwszą osobą jest sama GV: jako bezpośrednia wstępna migrującej obywatelki Unii zgodnie z art. 24 dyrektywy o obywatelstwie musi być traktowana w kwestii dostępu do zasiłku z tytułu niepełnosprawności w taki sam sposób jak obywatele irlandzcy. 92. Po drugie, jest też jej córka, AC. Odmówienie dostępu do zasiłku z tytułu niepełnosprawności jej matce pozostającej na jej utrzymaniu stawia ją w mniej korzystnej sytuacji niż sytuacja, w której znaleźliby się irlandzcy pracownicy, których rodzice pozostający na utrzymaniu mogliby ubiegać się o zasiłek z tytułu niepełnosprawności. Zakaz dyskryminacji AC może opierać się nie tylko na jej statusie obywatelki Unii, która zamieszkuje w państwie przyjmującym na podstawie art. 7 ust. 1 lit. a) dyrektywy o obywatelstwie, ale również – jak zasugerowała Komisja – na jej statusie pracownika korzystającego z prawa do swobodnego przemieszczania się na podstawie art. 45 TFUE interpretowanego w świetle rozporządzenia w sprawie pracowników. Zasada równego traktowania, jak wyjaśniono powyżej, znajduje swój wyraz w art. 7 tego rozporządzenia. 93. Sąd odsyłający podkreślił w postanowieniu odsyłającym i w sformułowaniu rozpatrywanego pytania, że głównym opiekunem w niniejszej sprawie jest pracownica migrująca. Nie można zatem w niniejszej sprawie pominąć ewentualnej dyskryminacji tej pracownicy i praw, jakie mogą z tego wynikać dla jej matki. 94. W rezultacie proponuję, aby Trybunał wziął pod uwagę obie perspektywy. 95. W pierwszej kolejności przeanalizuję, w jaki sposób wniosek GV o zasiłek z tytułu niepełnosprawności może być pośrednio oparty na prawie AC do równego traktowania (lit. a) oraz w jaki sposób można opierać go bezpośrednio na własnym prawie GV do równego traktowania przewidzianym w dyrektywie o obywatelstwie (lit. b) ( ). Następnie ocenię, czy takie prawa można ograniczać ze względu na obawę, że otrzymując świadczenia socjalne, bezpośrednia wstępna stanie się nieracjonalnym obciążeniem dla systemu pomocy społecznej państwa przyjmującego (lit. c). a)   Równe traktowanie AC jako podstawa ubiegania się przez GV o zasiłek z tytułu niepełnosprawności 96. W mojej ocenie prawo GV do ubiegania się o zasiłek z tytułu niepełnosprawności może wynikać z prawa do równego traktowania przysługującego AC jako pracownicy, która skorzystała z prawa do przemieszczania się. 97. Zgodnie z art. 45 ust. 2 TFUE swobodny przepływ pracowników oznacza „zniesienie wszelkiej dyskryminacji ze względu na przynależność państwową między pracownikami państw członkowskich w zakresie zatrudnienia, wynagrodzenia i innych warunków pracy”. 98. Czy odmienne traktowanie rodzica pracownika migrującego będącego obywatelem Unii w stosunku do rodziców pracowników będących obywatelami państwa przyjmującego może być rozumiane jako dyskryminacja zakazana na mocy art. 45 ust. 2 TFUE? 99. Przywołane postanowienie traktatu wdrożono i doprecyzowano w rozporządzeniu w sprawie pracowników. Artykuł 7 ust. 2 tego rozporządzenia stanowi, że pracownik będący obywatelem Unii w innym państwie członkowskim „korzysta z takich samych przywilejów socjalnych i podatkowych jak pracownicy krajowi” ( ). 100. W związku z tym pojawia się pytanie, czy świadczenie socjalne otrzymywane przez rodzica pracownika można uznać za przywilej socjalny przypadający temu pracownikowi. 101. Na to pytanie należy odpowiedzieć twierdząco z powodów przedstawionych poniżej. Po pierwsze, Trybunał przyjął szerokie rozumienie pojęcia „przywileju socjalnego” występującego w rozporządzeniu w sprawie pracowników ( ). Obejmuje ono „wszelkie przywileje związane lub niezwiązane z umową o pracę, przysługujące zwykle pracownikom krajowym głównie z powodu posiadania przez nich obiektywnego statusu pracownika albo po prostu z racji zamieszkiwania na terytorium krajowym. Rozszerzenie tych przywilejów na pracowników będących obywatelami innych państw członkowskich wydaje się zatem sprzyjać ich mobilności w ramach Unii, a tym samym integracji w przyjmującym państwie członkowskim” ( ). 102. W orzecznictwie Trybunału potwierdzono już, że pojęcie to może obejmować świadczenie socjalne takie jak zasiłek z tytułu niepełnosprawności ( ). Podobnie Trybunał potwierdził również, że pojęcie „przywilejów socjalnych” w rozumieniu art. 7 ust. 2 rozporządzenia w sprawie pracowników może mieć zastosowanie do świadczeń, które jednocześnie wchodzą w zakres rozporządzenia nr 883/2004, takich jak zasiłek z tytułu niepełnosprawności w niniejszej sprawie ( ). 103. Po drugie, „przywilej socjalny” pracownika obejmuje również świadczenie socjalne takie jak zasiłek z tytułu niepełnosprawności, gdy jest ono przyznawane rodzicowi pracownika, a nie samemu pracownikowi. 104. Pierwotnie Trybunał ograniczał pojęcie „przywilejów socjalnych” do świadczeń przyznawanych tylko pracownikom ( ), jednakże orzecznictwo zmieniło się po wyroku Lebon. Z wyroku tego wynika, że świadczenie przyznane bezpośredniemu zstępnemu mogłoby stanowić „przywilej socjalny” pracownika, jeżeli zstępny pozostawałby na utrzymaniu tego pracownika ( ). 105. Podobnie jest moim zdaniem w przypadku pozostających na utrzymaniu wstępnych. GV pozostaje na utrzymaniu AC. To, czego nie otrzyma w ramach pomocy publicznej, i tak będzie musiała zapewnić jej AC. Innymi słowy – jeżeli GV otrzyma zasiłek z tytułu niepełnosprawności, płatność ta będzie stanowiła również ułatwienie dla AC ( ). Jeżeli z kolei irlandzkie władze odmówiłyby takiej pomocy jej matce, wówczas AC znalazłaby się w mniej korzystnej sytuacji niż pracownicy irlandzcy w podobnych okolicznościach. 106. Aby ocenić, czy AC znajduje się w niekorzystnej sytuacji, należy porównać tę sytuację z sytuacją pracowników będących obywatelami irlandzkimi. Tacy pracownicy mogą mieć również rodziców będących obywatelami Unii, lecz niebędących obywatelami irlandzkimi, którzy nie mieliby możliwości ubiegania się o świadczenia z tytułu niepełnosprawności, gdyby zamieszkiwali w tym państwie przez okres krótszy niż pięć lat ( ). Niemniej w większości przypadków rodzice pracowników irlandzkich będą również obywatelami irlandzkimi i w związku z tym będą uprawnieni do ubiegania się o zasiłek z tytułu niepełnosprawności. W tym względzie dyskryminację AC wynikającą z faktu, iż jej matka nie może już ubiegać się o zasiłek z tytułu niepełnosprawności, można by kwalifikować jako dyskryminację pośrednią w odniesieniu do przywilejów socjalnych przysługujących pracownikom krajowym. 107. Wreszcie utrwalone orzecznictwo potwierdza, że pozostający na utrzymaniu członkowie rodziny są pośrednimi beneficjentami równego traktowania przyznanego migrującym pracownikom będącym obywatelami Unii w rozumieniu art. 7 ust. 2 rozporządzenia w sprawie pracowników ( ). Trybunał zaliczył już bezpośrednich wstępnych do grupy takich pośrednich beneficjentów ( ). 108. Nawet jeżeli pozostający na utrzymaniu krewni są jedynie pośrednimi beneficjentami prawa pracownika do równego traktowania, mogą oni ubiegać się o świadczenia socjalne we własnym imieniu ( ). Z tego względu nie mają znaczenia argumenty podniesione przez drugą stronę postępowania i rządy uczestniczących w postępowaniu państw członkowskich, w myśl których prawo AC do równego traktowania nie ma znaczenia, ponieważ GV złożyła wniosek we własnym imieniu. 109. Sugerowana wykładnia art. 7 ust. 2 rozporządzenia w sprawie pracowników przyczynia się do osiągnięcia realizowanego przez to rozporządzenie celu polegającego na wspieraniu swobodnego przepływu pracowników, ponieważ, jak niedawno wskazał Trybunał, pozwala na stworzenie optymalnych warunków do integracji członków rodziny obywateli Unii, którzy skorzystali z tej swobody i wykonywali działalność zawodową w przyjmującym państwie członkowskim ( ). 110. Podsumowując: pozostający na utrzymaniu bezpośredni wstępni pracownika migrującego będącego obywatelem Unii czerpią zatem prawo do ubiegania się o świadczenia, które można uznać za przywilej socjalny pracownika Unii, na którego utrzymaniu pozostają, z art. 7 ust. 2 rozporządzenia w sprawie pracowników. 111. Skoro GV pozostaje na utrzymaniu AC, GV może powoływać się na art. 45 ust. 2 TFUE odczytywany w świetle art. 7 ust. 2 rozporządzenia w sprawie pracowników, aby ubiegać się – jako pośrednia beneficjentka prawa do równego traktowania przysługującego jej córce – o specjalne nieskładkowe świadczenie pieniężne, takie jak zasiłek z tytułu niepełnosprawności w niniejszej sprawie. 112. Zasada swobodnego przepływu pracowników i rozporządzenie w sprawie pracowników zawierają już zatem odpowiedź w przedmiocie sporu rozstrzyganego przed sądem odsyłającym. Niemniej jednak przyjrzę się również możliwości udzielenia odpowiedzi na to pytanie sądu odsyłającego w kontekście dyrektywy o obywatelstwie. b)   Równe traktowanie GV jako podstawa prawa do ubiegania się o zasiłek z tytułu niepełnosprawności 113. Artykuł 24 ust. 1 dyrektywy o obywatelstwie stanowi, że wszyscy obywatele Unii zamieszkujący na podstawie niniejszej dyrektywy na terytorium przyjmującego państwa członkowskiego są w zakresie ustanowionym w traktacie traktowani na równi z obywatelami tego państwa członkowskiego. 114. W orzecznictwie doprecyzowano, że obywatel Unii może domagać się równego traktowania z obywatelami przyjmującego państwa członkowskiego, jeżeli jego pobyt na terytorium przyjmującego państwa członkowskiego spełnia warunki dyrektywy o obywatelstwie ( ). 115. Ponieważ GV jest pozostającą na utrzymaniu wstępną pracownicy migrującej będącej obywatelką Unii, co wyjaśniono w pierwszej części niniejszej opinii, spełnia ona warunki dyrektywy o obywatelstwie i w związku z tym przysługuje jej pochodne prawo pobytu w Irlandii. W konsekwencji ma ona prawo do równego traktowania. 116. Uprawnienie GV do równego traktowania na podstawie rozporządzenia w sprawie pracowników jest prawem pochodnym opartym na pierwotnym prawie do równego traktowania przysługującym jej córce. Jednakże zgodnie z art. 24 ust. 1 dyrektywy o obywatelstwie GV korzysta z własnego pierwotnego prawa do równego traktowania. Uzyskawszy pochodne prawo pobytu, zyskuje ona bowiem pierwotne prawo, by być traktowana w taki sam sposób jak obywatele irlandzcy. Z tego względu powinna zatem być uprawniona do ubiegania się o zasiłek z tytułu niepełnosprawności na takich samych zasadach jak obywatele irlandzcy. 117. Druga strona postępowania w postępowaniu głównym oraz rządy czeski, duński i niemiecki uważają, że państwo członkowskie nie ma obowiązku przyznać takiego zasiłku, jeżeli osoba wnioskująca o niego stałaby się nieracjonalnym obciążeniem dla systemu pomocy społecznej. c)   Kwestia „nieracjonalnego obciążenia” 118. Twierdzenie, że GV może stanowić nieracjonalne obciążenie dla systemu pomocy społecznej państwa (zwane dalej „argumentem dotyczącym nieracjonalnego obciążenia”), wykorzystano w niniejszej sprawie do wyrażenia trzech różnych rodzajów obaw. Po pierwsze, mają one związek z ograniczającym skutkiem, jakie otwarcie dostępu do świadczeń socjalnych może mieć dla możliwości wyboru przez państwa członkowskie polityki opieki społecznej. Drugą kwestią jest solidarność. Po trzecie, co ma związek z pierwszymi dwoma zagadnieniami, chodzi o obawę przed tzw. turystyką socjalną. Przeanalizuję kolejno wszystkie trzy rodzaje obaw, by następnie stwierdzić, że argumentów opartych na tych obawach nie można podnosić w celu ograniczenia prawa GV do równego traktowania: ani rozumianego jako pośrednie prawo oparte na pierwotnym prawie jej córki do bycia traktowaną na równi ze względu na status pracownicy migrującej, ani rozumianego jako pierwotne prawo do równego traktowania uzyskane przez GV poprzez jej pochodne prawo pobytu. 1) Nieracjonalne obciążenie jako troska o systemy pomocy społecznej 119. Jest bezsporne, że obawy dotyczące stabilności krajowej polityki społecznej należy traktować poważnie. 120. W odniesieniu do swobodnego przepływu pracowników Trybunał uznał, że „rozważania dotyczące budżetu mogą występować u podstawy wyboru polityki społecznej państwa członkowskiego i wpływać na charakter lub zakres środków ochrony socjalnej, które państwo to pragnie przyjąć” ( ). Niemniej Trybunał wykluczył możliwość, aby takie rozważania mogły uzasadnić dyskryminację pracowników migrujących będących obywatelami Unii ( ). 121. Ponieważ argumentu dotyczącego nieracjonalnego obciążenia nie można użyć jako uzasadnienia dla ograniczenia uprawnień do równego traktowania pracowników migrujących będących obywatelami Unii, nie można go również użyć do ograniczenia pochodnego prawa do równego traktowania pozostającego na utrzymaniu pracownika wstępnego, którego uprawnienie do ubiegania się o świadczenia socjalne stanowi przywilej socjalny danego pracownika. 122. Irlandia nie może zatem uznać GV za nieracjonalne obciążenie dla swego systemu pomocy społecznej, jeżeli wniosek o przyznanie zasiłku z tytułu niepełnosprawności rozpatruje się w kontekście prawa córki GV do bycia traktowaną w taki sam sposób jak pracownicy krajowi. 123. Odpowiedź byłaby moim zdaniem identyczna, gdyby sytuację prawną GV oceniać na tej podstawie, że GV jest bezpośrednią wstępną pracownika migrującego będącego obywatelem Unii, której przysługuje pierwotne prawo do równego traktowania na podstawie art. 24 ust. 1 dyrektywy o obywatelstwie wynikające z pochodnego prawa pobytu na podstawie art. 7 ust. 1 lit. d) tej dyrektywy. 124. Pozwolę sobie to wyjaśnić: prawo pierwotne gwarantuje prawa dotyczące swobodnego przemieszczania się (do którego należą prawo pobytu i prawo do równego traktowania) wszystkim obywatelom Unii, ale umożliwia też uzależnienie tych praw od warunków przewidzianych prawem wtórnym Unii lub prawem krajowym. Dyrektywa o obywatelstwie określa ramy dopuszczalnych warunków ograniczających prawa do swobodnego przemieszczania się. Uznając obawy państw członkowskich, przewidziano w niej możliwość nałożenia warunków ograniczających prawa pobytu obywateli Unii w celu uniknięcia sytuacji, w której byliby oni nieracjonalnym obciążeniem dla systemu pomocy społecznej w danym przyjmującym państwie członkowskim ( ). Z tego względu zezwolono państwom członkowskim na ograniczenie prawa pobytu w odniesieniu do pewnych określonych wprost kategorii obywateli (ale nie do innych osób), dopuszczając jako uzasadnienie argument dotyczący nieracjonalnego obciążenia. 125. Taka możliwość istnieje jednak tylko w wyraźnie określonych sytuacjach i wyłącznie w odniesieniu do pewnych grup obywateli Unii, którzy nie są czynni zawodowo. Sytuacje te dotyczą, po pierwsze, obywateli, których prawo do przemieszczania się opiera się na założeniu, że dysponują oni dostatecznymi zasobami, by utrzymać siebie i rodzinę [art. 7 ust. 1 lit. b) dyrektywy o obywatelstwie], a także studentów [art. 7 ust. 1 lit. c) tej dyrektywy]. Poza takimi sytuacjami nie można powołać się na argument dotyczący nieracjonalnego obciążenia. 126. Dodam, że nawet jeżeli chodzi o ograniczenie prawa pobytu w odniesieniu do wskazanych kategorii obywateli, takie ograniczenia nie mogą być stosowane w sposób automatyczny. Mimo że jasność orzecznictwa Trybunału dotyczącego takich ograniczeń stanowi przedmiot pewnej krytyki akademickiej ( ), wydaje mi się jasne, że państwo chcące powołać się na taki argument musiałoby w pierwszej kolejności wykazać systemowe zagrożenia dla swojego systemu pomocy społecznej ( ), a następnie wykazać, że takie zagrożenia uzasadniają ograniczenie prawa konkretnej osoby w konkretnym przypadku. Zatem decydując się na powołanie się na argument dotyczący nieracjonalnego obciążenia, na co zezwalają przepisy unijne, państwa członkowskie muszą nadal przestrzegać zasady proporcjonalności ( ). 127. Wszystkie osoby korzystające z prawa pobytu na podstawie dyrektywy o obywatelstwie muszą być traktowane przez państwo przyjmujące w taki sam sposób jak jego obywatele. Jedyne odstępstwa od tej zasady przewidziano wprost w art. 24 ust. 2 dyrektywy o obywatelstwie. Ponieważ przepis ten jest odstępstwem od zasady równego traktowania, musi być interpretowany w sposób ścisły ( ). 128. Bezpośredni wstępni pracowników migrujących będących obywatelami Unii nie są objęci zakresem art. 24 ust. 2 dyrektywy o obywatelstwie. 129. Podsumowując: nie można ani ograniczać prawa pobytu bezpośrednich wstępnych pozostających na utrzymaniu, uzasadniając takie ograniczenia nieracjonalnym obciążeniem dla systemu pomocy społecznej państwa, ani na żadnej podstawie ograniczać prawa do równego traktowania, które to prawo wynika z prawa pobytu. 130. Jak rozumiem, stanowi to wynik ustalonego na szczeblu Unii konsensusu legislacyjnego co do akceptowalnej równowagi między interesami swobodnego przemieszczania się a obawami państw członkowskich o systemy opieki społecznej. Uzasadnione obawy państw członkowskich dotyczące ich systemów pomocy społecznej zostały uwzględnione, jak zauważyła Komisja, na etapie procesu legislacyjnego, który doprowadził do przyjęcia dyrektywy o obywatelstwie. 131. W ramach aktualnego kształtu tego konsensusu legislacyjnego istnieje sytuacja, w której ani pracownicy migrujący będący obywatelami Unii, ani pozostający na ich utrzymaniu bezpośredni wstępni nie mogą być uznawani przez państwo przyjmujące za nieracjonalne obciążenie. Innymi słowy – tacy członkowie rodziny stanowią (nie)racjonalne obciążenie na tyle, na ile (nie)racjonalne obciążenie stanowią obywatele danego państwa. 132. W tym względzie państwa członkowskie mogą swobodnie kształtować swój system pomocy społecznej w sposób, jaki uznają za stosowny. Mogą wybierać rodzaj oferowanych zasiłków lub podjąć decyzję o likwidacji istniejącego zasiłku lub zmniejszeniu jego wysokości. Niemniej dokonując tych wyborów, państwa członkowskie muszą uwzględnić czynnik wpływający na ich polityczne decyzje, jakim są członkowie rodziny pozostający na utrzymaniu migrujących pracowników będących obywatelami Unii, którzy zamieszkują w danym państwie. 133. Irlandia nie może zatem uznać GV za nieracjonalne obciążenie dla swojego systemu pomocy społecznej, jeżeli analizować złożony przez GV wniosek o zasiłek z tytułu niepełnosprawności na podstawie jej pierwotnego prawa do równego traktowania, które to prawo wynika z pochodnego prawa pobytu. 2) Nieracjonalne obciążenie jako kwestia solidarności 134. Drugim sposobem rozumienia argumentu dotyczącego nieracjonalnego obciążenia jest solidarność postrzegana jako gotowość do uczestnictwa w dzieleniu obciążenia. Taka solidarność opiera się bowiem zwykle na przynależności do wspólnoty, czy to narodowej, czy zawodowej, czy rodzinnej, czy europejskiej ( ), co pozwala na wykluczenie osób, które nie są członkami wspólnoty, o ile dzielenie się z nimi obciążeniem jest postrzegane jako nieracjonalne ( ). 135. W tym względzie druga strona postępowania i Irlandia twierdzą, że bezpośredni wstępni pozostający na utrzymaniu powinni móc kwalifikować się do świadczeń socjalnych takich jak zasiłek z tytułu niepełnosprawności dopiero po uzyskaniu prawa stałego pobytu, ale nie w ciągu pierwszych pięciu lat pobytu w przyjmującym państwie członkowskim. Ich zdaniem znajduje to odzwierciedlenie w strukturze dyrektywy o obywatelstwie, w której wprowadzono rozróżnienie na pobyt krótkoterminowy do trzech miesięcy ( ), pobyt dłuższy niż trzy miesiące ( ) i wreszcie stałe prawo pobytu, które można uzyskać po pięciu latach pobytu w danym państwie przyjmującym ( ). Zdaniem drugiej strony postępowania w pierwszych pięciu latach pobytu za członków rodziny powinni ponosić odpowiedzialność pracownicy migrujący będący obywatelami Unii, do których członkowie rodziny dołączyli w państwie przyjmującym, a podatników tego państwa nie powinno się obciążać kosztami związanymi z tymi członkami rodziny. 136. Faktycznie w dyrektywie o obywatelstwie uwzględniono stopniowy system praw oparty na czasie trwania pobytu w państwie przyjmującym ( ). Nie odzwierciedla on jednak gradacji solidarności. Dyrektywa ta nie przewiduje możliwości ograniczenia praw bezpośrednich krewnych pozostających na utrzymaniu migrującego obywatela Unii po trzech miesiącach pobytu w państwie przyjmującym ( ). 137. Równe traktowanie bezpośrednich wstępnych pod względem dostępu do świadczeń socjalnych sprzyja bowiem ich własnej stopniowej integracji w społeczeństwie przyjmującego państwa członkowskiego ( ). 138. Dyrektywa o obywatelstwie, jak również rozporządzenie w sprawie pracowników odzwierciedlają zatem „pewien stopień solidarności finansowej między obywatelami przyjmującego państwa członkowskiego a obywatelami innych państw członkowskich”, co Trybunał uznał w przełomowym wyroku Grzelczyk ( ). 139. Wreszcie nie należy również zapominać, że zgodnie z art. 70 ust. 4 rozporządzenia nr 883/2004 o świadczenie takie jak zasiłek z tytułu niepełnosprawności można ubiegać się wyłącznie w państwie członkowskim miejsca zamieszkania (zob. pkt 7 niniejszej opinii). Innymi słowy – gdyby tego rodzaju specjalne świadczenie o charakterze nieskładkowym istniało w Rumunii, GV nie mogłaby ubiegać się o nie, ponieważ zamieszkuje w Irlandii. 140. Irlandia nie może zatem uznać GV za nieracjonalne obciążenie dla swego systemu pomocy społecznej ze względu na to, że GV nie jest dostatecznie długo częścią społeczeństwa, aby zasługiwać na solidarność. 3) Nieracjonalne obciążenie a turystyka socjalna 141. Wreszcie chciałabym odnieść się do dodatkowej troski wyrażonej przez rządy państw członkowskich uczestniczące w niniejszym postępowaniu, ale wybrzmiewającej też w życiu politycznym Unii oraz w doktrynie. Związana jest ona ze zjawiskiem tzw. turystyki socjalnej. Państwa członkowskie, szczególnie te oferujące wysoki poziom ochrony socjalnej, wyrażały obawy co do tego, że obywatele Unii będą decydować się na przeprowadzkę do tych państw wyłącznie w celu skorzystania z ich systemów pomocy społecznej ( ). Praktyką tą, często uznawaną za nadużycie prawa do swobodnego przemieszczania się, zajmowano się w sprawie Dano ( ). W sprawie tej stwierdzono, że nieaktywnym zawodowo obywatelom Unii, którzy korzystali ze swobody przemieszczania się wyłącznie w celu skorzystania z pomocy społecznej w przyjmującym państwie członkowskim, nie przysługuje prawo do równego traktowania na mocy dyrektywy o obywatelstwie ( ). 142. Czy takie nadużycie może mieć miejsce, gdy nieaktywny zawodowo obywatel wywodzi swoje prawo do pobytu i prawo do równego traktowania z faktu przemieszczania się migrującego pracownika będącego obywatelem Unii, który to pracownik jest czynny zawodowo? Można wyobrazić sobie sytuację, w której obywatel Unii decyduje się na pracę (lub samozatrudnienie) w państwie członkowskim innym niż państwo jego pochodzenia wyłącznie po to, aby umożliwić swojemu bezpośredniemu wstępnemu ubieganie się o pomoc społeczną w państwie przyjmującym. Nawet przy tak mało prawdopodobnym scenariuszu ( ) obywatel Unii, z którego prawa wywodzi się status beneficjenta praw przysługujący bezpośredniemu krewnemu pozostającemu na utrzymaniu, byłby pracownikiem w państwie przyjmującym. Przemieszczanie się obywatela do innego państwa członkowskiego w celu podjęcia pracy nie może być postrzegane jako nadużycie, ale raczej należy uznawać je za wykonywanie prawa podstawowego opartego na traktacie. Jeżeli dana osoba wjechała do państwa przyjmującego jako osoba poszukująca pracy, zgodnie z art. 24 ust. 2 dyrektywy o obywatelstwie państwo członkowskie może wyłączyć ją i jej członków rodziny z uprawnień do niektórych świadczeń pomocy społecznej – przy czym nie wszystkich świadczeń, bo nie dotyczy to świadczeń zabezpieczenia społecznego ( ). Jeżeli jednak prawa członków rodziny wywodzą się z prawa pracownika migrującego będącego obywatelem Unii, nie rozumiem, jak można twierdzić, że dany pracownik przeprowadził się wyłącznie w celu otrzymania pomocy społecznej. 143. Nawet jeżeli nie mogę wyobrazić sobie takiej sytuacji, nie mogę też całkowicie wykluczyć możliwości nadużycia. W odniesieniu do takich sytuacji art. 35 dyrektywy o obywatelstwie, który przyjęto specjalnie w zapobiegania ryzyku nadużyć, jak również orzecznictwo w sprawie Dano mogłyby być wykorzystywane w celu zapobieżenia urzeczywistnieniu się takiego ryzyka. 144. Nie wydaje się, aby w niniejszej sprawie mogły zachodzić takie obawy. AC pracowała i zamieszkiwała w Irlandii od długiego czasu. Zbudowała trwałe więzi ze społeczeństwem irlandzkim, co jasno wynika z faktu, że 17 lipca 2015 r. uzyskała obywatelstwo irlandzkie ( ). Trudno uwierzyć, że wszystko to zaplanowano w celu sprowadzenia matki do Irlandii z myślą o skorzystaniu ze świadczenia socjalnego ( ). 145. Powyższe argumenty, analizowane łącznie lub oddzielnie, prowadzą do stwierdzenia, że jeżeli warunki równego traktowania są spełnione ( ), nieracjonalne obciążenie dla systemu pomocy społecznej państwa członkowskiego nie stanowi zgodnej z prawem podstawy, na którą państwo członkowskie może się powołać, aby odmówić dostępu do specjalnych nieskładkowych świadczeń pieniężnych bezpośrednim wstępnym pozostającym na utrzymaniu pracowników migrujących będących obywatelami Unii. 146. W rezultacie uważam, że art. 45 ust. 2 TFUE odczytywany w świetle art. 7 ust. 2 rozporządzenia w sprawie pracowników i art. 21 ust. 1 TFUE odczytywany w świetle art. 24 ust. 1 dyrektywy o obywatelstwie należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie przepisom krajowym ograniczającym dostęp do specjalnego nieskładkowego świadczenia pieniężnego bezpośredniemu wstępnemu pracownika migrującego będącego obywatelem Unii, któremu to wstępnemu przysługuje pochodne prawo pobytu ze względu na pozostawanie na utrzymaniu tego pracownika i który zgodnie z prawem zamieszkiwał w państwie zamieszkania przez okres dłuższy niż trzy miesiące, na tej podstawie, że wypłata tego świadczenia spowoduje, iż ów członek rodziny stanie się nieracjonalnym obciążeniem dla systemu pomocy społecznej tego państwa. V. Wnioski 147. W świetle powyższego proponuję, aby na pytania prejudycjalne przedstawione przez Court of Appeal (sąd apelacyjny, Irlandia) Trybunał odpowiedział w następujący sposób: 1) Artykuł 21 TFUE odczytywany w świetle art. 2 ust. 2 lit. d) i art. 7 ust. 1 lit. d) dyrektywy 2004/38 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich należy interpretować w ten sposób, że: warunek pozostawania bezpośredniego wstępnego na utrzymaniu pracownika migrującego będącego obywatelem Unii obowiązuje tak długo, jak długo prawo pobytu tego wstępnego wywodzi się z prawa do swobodnego przemieszczania się wykonywanego przez tego pracownika. 2) Artykuł 21 TFUE odczytywany w świetle art. 2 ust. 2 lit. d) i art. 7 ust. 1 lit. d) dyrektywy 2004/38 należy interpretować w ten sposób, że: wniosek o wypłatę specjalnego nieskładkowego świadczenia pieniężnego złożony przez bezpośredniego wstępnego pracownika migrującego będącego obywatelem Unii nie powoduje ustania sytuacji pozostawania tego krewnego na utrzymaniu pracownika, a zatem nie wywiera wpływu na pochodne prawo pobytu tego krewnego. 3) Artykuł 45 ust. 2 TFUE odczytywany w świetle art. 7 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 492/2011 z dnia 5 kwietnia 2011 r. w sprawie swobodnego przepływu pracowników wewnątrz Unii oraz art. 21 ust. 1 TFUE odczytywany w świetle art. 24 ust. 1 dyrektywy 2004/38 należy interpretować w ten sposób, że: stoją one na przeszkodzie przepisom krajowym ograniczającym dostęp do specjalnego nieskładkowego świadczenia pieniężnego bezpośredniemu wstępnemu pracownika migrującego będącego obywatelem Unii, któremu to wstępnemu przysługuje pochodne prawo pobytu ze względu na fakt pozostawania na utrzymaniu pracownika i który zgodnie z prawem zamieszkiwał w państwie zamieszkania przez okres dłuższy niż trzy miesiące, na tej podstawie, że wypłata tego świadczenia spowoduje, iż ów członek rodziny stanie się nieracjonalnym obciążeniem dla systemu pomocy społecznej tego państwa. ( ) Język oryginału: angielski. ( ) Zobacz na przykład wyroki: z dnia 18 czerwca 1987 r., Lebon (316/85, zwany dalej „wyrokiem Lebon, EU:C:1987:302); z dnia 26 lutego 1992 r., Bernini (C‑3/90, EU:C:1992:89); z dnia 8 czerwca 1999 r., Meeusen (C‑337/97, EU:C:1999:284); z dnia 17 września 2002 r., Baumbast i R (C‑413/99, EU:C:2002:493); z dnia 8 maja 2013 r., Alarape i Tijani (C‑529/11, EU:C:2013:290); z dnia 20 czerwca 2013 r., Giersch i in. (C‑20/12, EU:C:2013:411); z dnia 16 stycznia 2014 r., Reyes (C‑423/12, zwany dalej „wyrokiem Reyes, EU:C:2014:16); z dnia 15 grudnia 2016 r., Depesme i in. (od C‑401/15 do C‑403/15, zwany dalej „wyrokiem Depesme, EU:C:2016:955); a także z dnia 26 marca 2019 r., SM (Dziecko umieszczone w algierskiej kafali) (C‑129/18, EU:C:2019:248). ( ) Zobacz na przykład wyroki: z dnia 17 kwietnia 1986 r., Reed (59/85, EU:C:1986:157); z dnia 30 marca 2006 r., Mattern i Cikotic (C‑10/05, EU:C:2006:220); z dnia 25 lipca 2008 r., Metock i in. (C‑127/08, EU:C:2008:449); z dnia 12 marca 2014 r., O. i B. (C‑456/12, EU:C:2014:135); z dnia 16 lipca 2015 r., Singh i in. (C‑218/14, EU:C:2015:476); z dnia 30 czerwca 2016 r., NA (C‑115/15, EU:C:2016:487); z dnia 14 listopada 2017 r., Lounes (C‑165/16, zwany dalej „wyrokiem Lounes, EU:C:2017:862); z dnia 5 czerwca 2018 r., Coman i in. (C‑673/16, EU:C:2018:385); a także z dnia 12 lipca 2018 r., Banger (C‑89/17, EU:C:2018:570). ( ) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U. 2004, L 166, s. 1). Zgodnie z art. 70 ust. 2 tego rozporządzenia świadczenia te mają trzy główne cechy: 1) służą pokryciu kosztów utrzymania osób, które nie mogą samodzielnie pokryć tych kosztów; 2) są finansowane nie ze składek, ale z dochodów podatkowych; 3) są wymienione w załączniku X do rozporządzenia nr 883/2004. ( ) Zobacz art. 70 ust. 4 rozporządzenia nr 883/2004. ( ) Zobacz sekcja 210 ust. 1 lit. a) Social Welfare Consolidation Act 2005. ( ) Zobacz sekcja 210 ust. 9 Social Welfare Consolidation Act 2005. ( ) Dyrektywa 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, zmieniająca rozporządzenie (EWG) nr 1612/68 i uchylająca dyrektywy 64/221/EWG, 68/360/EWG, 72/194/EWG, 73/148/EWG, 75/34/EWG, 75/35/EWG, 90/364/EWG, 90/365/EWG i 93/96/EWG (Dz.U. 2004, L 158, s. 77; zwana dalej „dyrektywą o obywatelstwie”). ( ) Artykuł 6 irlandzkiego rozporządzenia z 2015 r. dotyczy prawa pobytu na okresy dłuższe niż 3 miesiące. Stanowi on transpozycję do prawa irlandzkiego art. 7 ust. 1 dyrektywy o obywatelstwie, w tym art. 7 ust. 1lit. d). ( ) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 492/2011 z dnia 5 kwietnia 2011 r. w sprawie swobodnego przepływu pracowników wewnątrz Unii (Dz.U. 2011, L 141, s. 1; zwane dalej „rozporządzeniem w sprawie pracowników”). ( ) Zobacz podobnie wyrok Lounes, pkt 61 i przytoczone tam orzecznictwo. ( ) Wyrok Lounes, pkt 52, 53. ( ) W rozporządzeniu w sprawie pracowników uregulowano między innymi kwestię równego traktowania pracownika będącego obywatelem jednego państwa członkowskiego, lecz pracującego w państwie członkowskim innym niż państwo jego obywatelstwa. Podobnie jak dyrektywa o obywatelstwie rozporządzenie to nie ma zatem zastosowania do kwestii praw pracowników w państwie członkowskim, którego są obywatelami. Z tego względu nie można uznać, że reguluje ono prawa AC, która posiada obywatelstwo irlandzkie, przysługujące jej w Irlandii. Idąc jednak tym samym tokiem rozumowania co wyjaśniony w kontekście dyrektywy o obywatelstwie – nie można ograniczać praw osoby, która skorzystała ze swobody przemieszczania w celu podjęcia zatrudnienia w państwie członkowskim innym niż państwo jej pierwotnego obywatelstwa, wynikających bezpośrednio z art. 45 i art. 21 ust. 1 TFUE, tylko dlatego, że osoba ta uzyskała również obywatelstwo przyjmującego państwa członkowskiego. ( ) Zobacz na przykład wyroki: z dnia 5 maja 2011 r., McCarthy (C‑434/09, EU:C:2011:277, pkt 24); z dnia 20 października 2022 r., Digi (C‑77/21, EU:C:2022:805, niepublikowany, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo). ( ) Zobacz art. 3 ust. 5 lit. b) irlandzkiego rozporządzenia z 2015 r., w którym zdefiniowano kwalifikujących się członków rodziny w taki sam sposób (niemal słowo w słowo) jak w art. 2 ust. 2 dyrektywy o obywatelstwie. ( ) Zobacz art. 6 ust. 3 lit. a) irlandzkiego rozporządzenia z 2015 r. transponujący art. 7 ust. 1 dyrektywy o obywatelstwie, dotyczący prawa pobytu na okres przekraczający 3 miesiące. ( ) Obowiązek ten nałożono w rozporządzeniu poprzez stwierdzenie, że dana osoba zachowuje prawo pobytu dopóty, dopóki spełnia wymogi określone w przepisach, na których opiera się prawo pobytu, przy czym jednym z takich przepisów jest przepis transponujący art. 7 ust. 1 lit. d) dyrektywy o obywatelstwie. ( ) Wszyscy uczestnicy, którzy przedstawili Trybunałowi uwagi na piśmie, zgodzili się, że ponieważ postępowanie główne dotyczy obywatela Unii, a nie obywatela państwa trzeciego, powołanie się na art. 7 ust. 2 dyrektywy o obywatelstwie należy uznać za błąd pisarski, a pytanie należy rozumieć jako odnoszące się do art. 7 ust. 1 lit. d) tej dyrektywy. ( ) Wyrok z dnia 9 stycznia 2007 r., Jia (C‑1/05, zwany dalej „wyrokiem Jia, EU:C:2007:1, pkt 37). ( ) Wyrok Reyes, pkt 30 i przytoczone tam orzecznictwo. ( ) Sprawa Jia dotyczyła wniosku o pozwolenie na pobyt złożonego przez będących obywatelami państwa trzeciego rodziców małżonka obywatelki Unii, która skorzystała z prawa do swobodnego przemieszczania się. Sprawa Reyes dotyczyła wniosku o pozwolenie na pobyt złożonego przez będącego obywatelem państwa trzeciego zstępnego małżonki obywatela Unii, który skorzystał z prawa do swobodnego przemieszczania się. ( ) Ta sama osoba może uzyskać pierwotne prawo pobytu, zamiast pochodnego prawa pobytu opartego na pozostawaniu na utrzymaniu, na podstawie innych przepisów dyrektywy o obywatelstwie. Na przykład może to nastąpić po pięciu latach pobytu w państwie przyjmującym (art. 16 tej dyrektywy) lub w sytuacji, gdy taki członek rodziny staje się aktywny zawodowo ze względu na podjęcie zatrudnienia lub pracy na własny rachunek w państwie przyjmującym [art. 7 ust. 1 lit. a) tej dyrektywy]. ( ) Wyrok z dnia 26 marca 2019 r., SM (Dziecko umieszczone w algierskiej kafali) (C‑129/18, EU:C:2019:248, pkt 53 i przytoczone tam orzecznictwo). ( ) To samo dotyczy również krewnych będących bezpośrednimi zstępnymi. ( ) Jeżeli chodzi o bezpośrednich zstępnych, w dyrektywie o obywatelstwie [w art. 2 ust. 2 lit. c)] w sposób automatyczny zakłada się, że pozostają oni na utrzymaniu do ukończenia 21 roku życia, przy czym zachowano możliwość pozostania na utrzymaniu również po osiągnięciu pełnoletności. ( ) Rozporządzenie Rady z dnia 15 października 1968 r. w sprawie swobodnego przepływu pracowników wewnątrz Wspólnoty (Dz.U. 1968, L 257, s. 2). ( ) Podkreślenie moje. ( ) Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, COM(2001) 257 wersja ostateczna (Dz.U. 2001, C 270 E, s. 150). ( ) Wspólne stanowisko (WE) nr 6/2004 z dnia 5 grudnia 2003 r. przyjęte przez Radę, stanowiącą zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, w celu przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie praw obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, zmieniającej rozporządzenie (EWG) nr 1612/68 i uchylającej dyrektywy 64/221/EWG, 68/360/EWG, 72/194/EWG, 73/148/EWG, 75/34/EWG, 75/35/EWG, 90/364/EWG, 90/365/EWG i 93/96/EWG (Dz.U. 2004, C 54 E, s. 12). Artykuł 2 ust. 2 lit. d) tekstu w tamtym brzmieniu zawierał sformułowanie „bezpośrednich wstępnych pozostających na utrzymaniu”, czemu nie towarzyszyło żadne dodatkowe wyjaśnienie. ( ) Większość z tych spraw dotyczyła bezpośrednich zstępnych. Przykładowo sprawa Lebon dotyczyła córki pracownika migrującego będącego obywatelem Unii, która sama była obywatelką Unii. Sprawa Reyes dotyczyła będącej obywatelką państwa trzeciego córki migrującego obywatela Unii. Sprawa Depesme dotyczyła dzieci małżonków lub uznanych partnerów kilku migrujących pracowników przygranicznych. Wyjątkiem była sprawa Jia, która dotyczyła rodziców pozostających na utrzymaniu. ( ) Jedynym zagadnieniem dotyczącym pojęcia „pozostawania na utrzymaniu”, które Trybunał wyraźnie doprecyzował w tych sprawach, było to, że status członka rodziny pozostającego na utrzymaniu wynika z sytuacji faktycznej. Zobacz w tym względzie: wyrok Lebon, pkt 22; wyrok Jia, pkt 35; wyrok Depesme, pkt 58. ( ) Zobacz w tym względzie wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, s. 150, pkt 2.4. Zobacz również M. Meduna, N. Stockwell, F. Geyer, C. Adamo, P. Nemitz, „Institutional Report”, w: U. Neergaard, C. Jacqueson, N. Holst Christensen (eds). Union Citizenship, Development, Impact and Challenges, The XXVI FIDE Congress in Copenhagen, 2014, Congress Publications, København, 2014, vol. 2, s. 247. ( ) Artykuł 7 karty. ( ) Zobacz w tym względzie wyrok ETPC z dnia 4 marca 2013 r., Butt przeciwko Norwegii (CE:ECHR:2012:1204JUD004701709, w tym § 76), w którym Trybunał orzekł w przedmiocie art. 8 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, odzwierciedlonego w art. 7 karty. ( ) Zobacz analogicznie wyrok z dnia 8 marca 2011 r., Ruiz Zambrano (C‑34/09, EU:C:2011:124, pkt 42, 43), w którym – chociaż w sytuacji niezwiązanej z przemieszczaniem się – uznano istnienie prawa pobytu rodzica za względu na fakt, iż w przeciwnym wypadku dziecko będące nieprzemieszczającym się obywatelem Unii byłoby zmuszone do opuszczenia terytorium Unii. Zobacz również nowszy wyrok z dnia 5 maja 2022 r., Subdelegación del Gobierno en Toledo (Pobyt członka rodziny – Niewystarczające zasoby) (C‑451/19 i C‑532/19, EU:C:2022:354, pkt 45), w którym kierowano się podobną logiką. ( ) Zobacz podobnie wyroki: z dnia 11 lipca 2002 r., Carpenter (C‑60/00, EU:C:2002:434, pkt 38); z dnia 25 lipca 2008 r., Metock i in. (C‑127/08, EU:C:2008:449, pkt 56 i przytoczone tam orzecznictwo). ( ) Zobacz na przykład wyrok Reyes, pkt 23, lub wyrok z dnia 26 marca 2019 r., SM (Dziecko umieszczone w algierskiej kafali) (C‑129/18, EU:C:2019:248, pkt 53 i przytoczone tam orzecznictwo). ( ) Wyrok z dnia 15 września 2022 r., Minister for Justice and Equality (Obywatel państwa trzeciego będący kuzynem obywatela Unii) (C‑22/21, EU:C:2022:683, pkt 23, 27). Brane pod uwagę potrzeby w zakresie wsparcia, inne niż zapotrzebowanie na pomoc finansową, obejmowały stan zdrowia czy też bliskie i stabilne więzi osobiste, wynikające – przykładowo – z zamieszkiwania w tym samym gospodarstwie domowym. ( ) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/54/UE z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie środków ułatwiających korzystanie z praw przyznanych pracownikom w kontekście swobodnego przepływu pracowników (Dz.U. 2014, L 128, s. 8) stanowi w motywie 1, że wyrażenie „członkowie ich rodzin” należy rozumieć jako mające takie samo znaczenie na potrzeby rozporządzenia w sprawie pracowników jak pojęcie zdefiniowane w art. 2 ust. 2 dyrektywy o obywatelstwie. Potwierdzono to później w wyroku Depesme (pkt 51–55) oraz w wyroku z dnia 2 kwietnia 2020 r., Caisse pour l’avenir des enfants (Dziecko współmałżonka pracownika przygranicznego) (C‑802/18, EU:C:2020:269, pkt 51). ( ) Faktycznie podczas rozprawy państwa członkowskie występujące w charakterze interwenientów przyznały bowiem, że niezależnie od wypłaty zasiłku z tytułu niepełnosprawności relacja pozostawania na utrzymaniu między AC i GV istnieje nadal w wymiarze wsparcia fizycznego, materialnego i emocjonalnego. ( ) Wyrok Lebon, pkt 20. ( ) Zobacz stosowne odesłania w orzecznictwie wspomnianym w pkt 107 niniejszej opinii. ( ) Ten sam argument podniósł również sędzia Garrett Simons (High Court, Irlandia) w wyroku wydanym w pierwszej instancji w postępowaniu głównym. Sędzia Simons uznał, że „nie istnieje w świetle art. 7 ust. 1 lit. a) lub art. 7 ust. 1 lit. d) (tej dyrektywy) wymóg samowystarczalności w przypadku pracownika i pozostającego na jego utrzymaniu członka rodziny”; wyrok z dnia 29 maja 2020 r., High Court (Irlandia), GV v Chief Appeals Officer, Social Welfare Appeals Office, [2020] IEHC 258, pkt 76. ( ) W tej kwestii zob. pkt 118 i nast. niniejszej opinii. ( ) Zobacz na przykład N. MacCormick, Rhetoric and the Rule of Law: A Theory of Legal Reasoning, Oxford University Press, Oxford, 2005, s. 138. ( ) Zobacz pkt 37 niniejszej opinii. ( ) Zakaz dyskryminacji ze względu na przynależność państwową jest jednym fundamentów prawa Unii. Wyrażony jest on dziś w art. 18 TFUE i stanowi część wszystkich postanowień traktatu dotyczących swobód podstawowych. Znajduje swój wyraz również w art. 21 ust. 2 karty. ( ) Zdecydowałam się na tę kolejność, ponieważ od czasu ustanowienia w traktatach obywatelstwa Unii za jego szczególny wyraz należy uznać swobodny przepływ pracowników. Jak wyjaśnił Trybunał, „art. 21 ust. 1 TFUE, ustanawiający w sposób ogólny prawo każdego obywatela Unii do swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium państw członkowskich, znajduje swój szczególny wyraz w art. 45 TFUE, dotyczącym swobody przepływu pracowników […]”; wyrok z dnia 11 listopada 2021 r., MH i ILA (Uprawnienia emerytalne w przypadku upadłości) (C‑168/20, EU:C:2021:907, pkt 61 i przytoczone tam orzecznictwo). ( ) Artykuł 7 ust. 2 rozporządzenia w sprawie pracowników był wcześniej art. 7 ust. 2 aktu poprzedzającego to rozporządzenie, a więc rozporządzenia nr 1612/68. Z tego względu orzecznictwo odnoszące się do wcześniejszego rozporządzenia ma znaczenie dla rozumienia pojęcia „przywileju socjalnego” z aktualnego rozporządzenia. Zobacz podobnie wyrok z dnia 6 października 2020 r., Jobcenter Krefeld (C‑181/19, EU:C:2020:794, pkt 34). ( ) Wyrok z dnia 30 września 1975 r., Cristini (32/75, EU:C:1975:120, pkt 12). ( ) Wyrok z dnia 6 października 2020 r., Jobcenter Krefeld (C‑181/19, EU:C:2020:794, pkt 41 i przytoczone tam orzecznictwo). Jest to stały zwrot powtarzany w orzecznictwie Trybunału od czasu wydania wyroku z dnia 31 maja 1979 r., Even i ONPTS (207/78, EU:C:1979:144, pkt 22). ( ) Wyroki: z dnia 27 maja 1993 r., Schmid (C‑310/91, EU:C:1993:221, pkt 18); z dnia 5 maja 2011 r., Komisja/Niemcy (C‑206/10, EU:C:2011:283, pkt 34). ( ) Zobacz w tym względzie wyroki: z dnia 27 maja 1993 r., Schmid (C‑310/91, EU:C:1993:221, pkt 17), a także z dnia 2 kwietnia 2020 r., Caisse pour l’avenir des enfants (Dziecko współmałżonka pracownika przygranicznego) (C‑802/18, EU:C:2020:269, pkt 45, 46). ( ) Wyrok z dnia 11 kwietnia 1973 r., S. (76/72, EU:C:1973:46, pkt 9). ( ) W tamtym przypadku Trybunał doszedł jednak do przeciwnego wniosku: sporne świadczenie nie stanowiło przywileju pracownika, ponieważ ojciec skarżącej nie utrzymywał już swojej zstępnej. Zobacz wyrok Lebon, pkt 13. ( ) E. Spaventa (ed.), N. Rennuy, P. Minderhoud, The legal status and rights of the family members of EU mobile workers, Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Włączenia Społecznego, Dyrekcja E – Mobilność pracowników i sprawy międzynarodowe, Urząd Publikacji Unii Europejskiej, Luxembourg, 2022, s. 17. ( ) Tak bowiem przedstawia się sytuacja AC po jej naturalizacji. Mogą również istnieć obywatele irlandzcy, którzy uzyskali obywatelstwo poprzez swoje urodzenie, a których rodzice nie są obywatelami irlandzkimi. ( ) W odniesieniu do pozostającego na utrzymaniu zstępnego pracownika migrującego zob. wyrok Lebon, pkt 12, oraz wyroki: z dnia 26 lutego 1992 r., Bernini (C‑3/90, EU:C:1992:89, pkt 26); z dnia 2 kwietnia 2020 r., PF i in. (C‑830/18, EU:C:2020:275, pkt 26). W odniesieniu do małżonka pracownika migrującego zob. wyrok z dnia 10 września 2009 r., Komisja/Niemcy (C‑269/07, EU:C:2009:527, pkt 65). ( ) Wyroki: z dnia 12 lipca 1984 r., Castelli (261/83, EU:C:1984:280, pkt 10); z dnia 6 czerwca 1985 r., Frascogna (157/84, EU:C:1985:243, pkt 23); z dnia 9 lipca 1987 r., Frascogna (256/86, EU:C:1987:359, pkt 6). ( ) Wyrok Lebon, pkt 13. ( ) Wyrok z dnia 6 października 2020 r., Jobcenter Krefeld (C‑181/19, EU:C:2020:794, pkt 51 i przytoczone tam orzecznictwo). ( ) Wyrok z dnia 11 listopada 2014 r., Dano (C‑333/13, EU:C:2014:2358, pkt 69). ( ) Wyrok z dnia 14 czerwca 2012 r., Komisja/Niderlandy (C‑542/09, EU:C:2012:346, pkt 57). ( ) Ibidem. Zobacz również wyroki: z dnia 20 czerwca 2013 r., Giersch i in. (C‑20/12, EU:C:2013:411, pkt 51, 52); z dnia 24 października 2013 r., Thiele Meneses (C‑220/12, EU:C:2013:683, pkt 43). ( ) Motyw 10 dyrektywy o obywatelstwie. ( ) Zobacz na przykład H. Verschueren, Free Movement or Benefit Tourism: The Unreasonable Burden of Brey, European Journal of Migration and Law, Vol. 16, 2014, s. 147–179; D. Thym, The Elusive Limits of Solidarity: Residence Rights of and Social Benefits for Economically Inactive Union Citizens, CMLRev, Vol. 52, 2015, s. 17–50, na s. 28. ( ) Aby taki argument mógł zostać wzięty pod uwagę jako potencjalne uzasadnienie ograniczeń prawa do swobodnego przemieszczania się, państwo członkowskie powołujące się na argument dotyczący nieracjonalnego obciążenia powinno uzasadnić istnienie rzeczywistego zagrożenia dla jego systemu pomocy społecznej poprzez przedstawienie wiarygodnych i spójnych danych w tym względzie. Zobacz na przykład wyrok z dnia 13 kwietnia 2010 r., Bressol i in. (C‑73/08, EU:C:2010:181, pkt 71). Zobacz również opinia rzecznik generalnej E. Sharpston w sprawach połączonych Prinz i Seeberger (C‑523/11 i C‑585/11, EU:C:2013:90, pkt 61–64). ( ) Zobacz i porównaj: M. Dougan, „The constitutional dimension to the case-law on Union citizenship”, E.L.Rev., Vol. 31(5), 2006, s. 613–641. ( ) Wyrok z dnia 1 sierpnia 2022 r., Familienkasse Niedersachsen-Bremen (C‑411/20, EU:C:2022:602, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo). ( ) A. Supiot, La solidarité, Enquête sur un principe juridique, Odile Jacob, Paris, 2015, s. 12; F. De Witte, Justice in the EU, The Emergence of Transnational Solidarity, Oxford University Press, Oxford, 2015, rozdz. 4 (który opowiada się w szczególności za podejściem wspólnotowym, jeśli chodzi o świadczenia na poziomie minimum socjalnego, takie jak specjalne świadczenia nieskładkowe), s. 151–155. ( ) Takie rozumienie argumentu dotyczącego nieracjonalnego obciążenia może w mojej ocenie wyjaśniać orzecznictwo, w którym za uzasadniony dla uzyskania prawa pobytu i powiązanych uprawnień do ubiegania się o pomoc socjalną uznawano wymóg istnienia rzeczywistego lub pewnego stopnia integracji ze społeczeństwem państwa przyjmującego. Zobacz na przykład w odniesieniu do osób poszukujących pracy wyroki: z dnia 11 lipca 2002 r., D’Hoop (C‑224/98, EU:C:2002:432, pkt 39); z dnia 23 marca 2004 r., Collins (C‑138/02, EU:C:2004:172, pkt 67–69); z dnia 4 czerwca 2009 r., Vatsouras i Koupatantze (C‑22/08 i C‑23/08, EU:C:2009:344, pkt 38, 39). W odniesieniu do studentów zobacz na przykład wyroki: z dnia 15 marca 2005 r., Bidar (C‑209/03, EU:C:2005:169, pkt 62, 63); z dnia 23 października 2007 r., Morgan i Bucher (C‑11/06 i C‑12/06, EU:C:2007:626, pkt 43, 44); z dnia 18 listopada 2008 r., Förster (C‑158/07, EU:C:2008:630, pkt 54); z dnia18 lipca 2013 r., Prinz i Seeberger (C‑523/11 i C‑585/11, EU:C:2013:524, pkt 36, 37); z dnia 24 października 2013 r., Thiele Meneses (C‑220/12, EU:C:2013:683, pkt 35, 36) lub z dnia 26 lutego 2015 r., Martens (C‑359/13, EU:C:2015:118, pkt 36–39). ( ) Artykuł 6 dyrektywy o obywatelstwie. ( ) Artykuł 7 dyrektywy o obywatelstwie. ( ) Rozdział IV dyrektywy o obywatelstwie. ( ) System ten odtwarza bowiem zasadniczo etapy i warunki statusu pobytu określone w różnych instrumentach prawa Unii i orzecznictwie poprzedzającym tę dyrektywę. Przynależność do danej wspólnoty może zatem zostać zwieńczone prawem stałego pobytu. Wyroki: z dnia 21 grudnia 2011 r., Ziolkowski i Szeja (C‑424/10 i C‑425/10, EU:C:2011:866, pkt 38); z dnia 1 sierpnia 2022 r., Familienkasse Niedersachsen‑Bremen (C‑411/20, EU:C:2022:602, pkt 30). ( ) Nawet w tym okresie możliwość wykluczenia obejmuje jedynie specjalne nieskładkowe świadczenia pieniężne, a nie inne świadczenia zabezpieczenia społecznego. W tej kwestii zob. wyrok z dnia 1 sierpnia 2022 r., Familienkasse Niedersachsen‑Bremen (C‑411/20, EU:C:2022:602, pkt 53). ( ) Zobacz na przykład wyrok Lounes, pkt 56. ( ) Wyrok z dnia 20 września 2001 r., Grzelczyk (C‑184/99, EU:C:2001:458, pkt 44). W kwestii zasady solidarności i systemów socjalnych zob. już wyrok z dnia 17 lutego 1993 r., Poucet i Pistre (C‑159/91 i C‑160/91, EU:C:1993:63). ( ) Przykładowo w maju 2013 r. ministrowie czterech państw członkowskich – Republiki Austrii, Republiki Federalnej Niemiec, Królestwa Niderlandów i Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej – narzekali na „nieuczciwe i systematyczne nadużycia w związku ze swobodą przemieszczania się”. Zobacz na przykład M. Blauberger, S.K. Schmidt, „Welfare migration? Free movement of EU citizens and access to social benefits”, Research and Politics, październik – grudzień 2014 r., s. 1–7. Zobacz również Y. Pascouau, „Strong attack against the freedom of movement of EU citizens: Turning back the clock”, komentarz w witrynie internetowej European Policy Centre z dnia 30 kwietnia 2013 r. ( ) Wyrok z dnia 11 listopada 2014 r., Dano (C‑333/13, EU:C:2014:2358). ( ) Zobacz w tym względzie wykładnia wyroku z dnia 11 listopada 2014 r.Dano (C‑333/13, EU:C:2014:2358) przedstawiona w wyroku z dnia 6 października 2020 r., Jobcenter Krefeld (C‑181/19, EU:C:2020:794, pkt 68). ( ) Żadne z ustaleń wynikających z badania zleconego przez Komisję w 2016 r. nie potwierdza, by motywacją obywateli Unii do przemieszczania się były korzyści związane ze świadczeniami. Zobacz na przykład „A fact finding analysis on the impact on the Member States’ social security systems of the entitlements of non‑active intra‑EU migrants to special non‑contributory cash benefits and healthcare granted on the basis of residence”, sprawozdanie końcowe przedstawione przez ICF GHK we współpracy z Milieu Ltd., DG ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Włączenia Społecznego w ramach umowy ramowej DG ds. Sprawiedliwości, 2013. Zobacz również S. Mantu i P. Minderhoud, „Exploring the limits of social solidarity: welfare tourism and EU citizenship”, UNIO – EU Law Jounal, Vol. 2(2), 2016, s. 4–19. ( ) Wyrok z dnia 1 sierpnia 2022 r., Familienkasse Niedersachsen-Bremen (C‑411/20, EU:C:2022:602, pkt 53). ( ) Pełnomocnicy skarżącej wyjaśnili to na rozprawie. Zgodnie z Irish Nationality and Citizenship Act 1956 (ustawą o narodowości irlandzkiej i obywatelstwie z 1956 r.), w jej wersji skonsolidowanej, istnieje wykaz kryteriów, które dorosła i niepozostająca w związku małżeńskim osoba zamieszkująca w EOG musi spełnić w celu naturalizacji (sekcja 15 tej ustawy): a) ukończone 18 lat; b) nieskazitelny charakter; c) ciągły pobyt w danym państwie przez okres roku poprzedzający bezpośrednio datę złożenia wniosku, a w okresie ośmiu lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku – łączny okres pobytu wynoszący cztery lata; d) zamiar kontynuowania pobytu w dobrej wierze w danym państwie również po naturalizacji; oraz e) chęć uczestnictwa w ceremonii nadania obywatelstwa i złożenia deklaracji lojalności. ( ) W odniesieniu do debaty na temat wpływu faktów leżących u podstaw spraw, o których rozstrzygnięcie zwrócono się do Trybunału, zob. G. Davies, „Has the Court changed, or have the cases? The deservingness of litigants as an element in Court of Justice citizenship adjudication”, Journal of European Public Policy, Vol. 25, 2018, s. 1442–1460. ( ) Co zasadniczo ma miejsce, gdy spełniony jest warunek zamieszkania.