C-492/11
Opinia rzecznika generalnegoTSUE2013-04-11CELEX: 62011CC0492ECLI:EU:C:2013:225
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy krajowe przepisy ustanawiające obowiązkową mediację, z określonymi konsekwencjami dla braku uczestnictwa lub odrzucenia propozycji ugodowych, są zgodne z dyrektywą 2008/52/WE, prawem do skutecznej ochrony sądowej (art. 47 Karty Praw Podstawowych) oraz prawem do rzetelnego procesu (art. 6 i 13 EKPC), w sytuacji gdy te krajowe przepisy zostały następnie uznane za niezgodne z konstytucją przez krajowy trybunał konstytucyjny?Ratio decidendi
Rzecznik Generalny uznała, że pytania prejudycjalne stały się hipotetyczne i tym samym niedopuszczalne. Podstawą tej konkluzji było to, że po złożeniu wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, włoski trybunał konstytucyjny wydał wyrok, w którym uznał za niezgodne z konstytucją liczne przepisy krajowego dekretu ustawodawczego DL 28/2010, w tym te dotyczące obowiązkowego charakteru postępowania mediacyjnego oraz konsekwencji finansowych i dowodowych związanych z nim. W rezultacie, przepisy, których dotyczyły pytania prejudycjalne, przestały być stosowane w postępowaniu głównym, co sprawiło, że udzielenie odpowiedzi przez Trybunał nie byłoby już przydatne dla rozstrzygnięcia sporu krajowego.Stan faktyczny
Sprawa główna dotyczyła powództwa o odszkodowanie z tytułu czynów niedozwolonych, wniesionego przez Cirę Di Donnę przeciwko Società Imballaggi Metallici Salerno Srl (SIMSA). Pojazd C. Di Donny został uszkodzony przez wózek widłowy SIMSA. SIMSA nie kwestionowała szkody ani odpowiedzialności, ale uważała, że szkoda powinna być pokryta z ubezpieczenia. C. Di Donna złożył pozew przeciwko SIMSA. Sąd odsyłający zauważył, że zgodnie z włoskim prawem (DL 28/2010), przed przypozwaniem ubezpieczyciela, konieczne było przeprowadzenie postępowania mediacyjnego, co budziło wątpliwości co do nadmiernego przedłużenia czasu trwania postępowania.Rozstrzygnięcie
Nie jest już konieczne udzielanie odpowiedzi na pytania zawarte we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.Pełny tekst orzeczenia
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
JULIANE KOKOTT
przedstawiona w dniu 11 kwietnia 2013 r. ( )
Sprawa C-492/11
Ciro Di Donna
przeciwko
Società Imballaggi Metallici Salerno Srl (SIMSA)[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym
złożony przez Giudice di Pace di Mercato S. Severino (Włochy)]
„Dyrektywa 2008/52/WE — Mediacja w sprawach cywilnych — Obowiązkowe postępowania mediacyjne — Dostęp do wymiaru sprawiedliwości — Skuteczna ochrona sądowa”
I – Wprowadzenie
1.
Rozpatrywany wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/52/WE z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie niektórych aspektów mediacji w sprawach cywilnych i handlowych ( ).
2.
Pytania prejudycjalne zostały postawione w kontekście włoskich przepisów wydanych w celu transpozycji tej dyrektywy ( ), które przewidują postępowanie mediacyjne w odniesieniu do określonych spraw cywilnoprawnych. Zgodnie z prawem włoskim podjęcie próby mediacji jest w tych przypadkach warunkiem dopuszczalności późniejszego powództwa. Ponadto prawo włoskie zawiera przepisy dotyczące skutków postępowania mediacyjnego dla późniejszego postępowania sądowego. I tak na przykład sędzia z nieuczestnictwa w obowiązkowym postępowaniu mediacyjnym mógł wysnuć pewne dowody obciążające stronę nieuczestniczącą.
3.
Sąd odsyłający zastanawia się, że czy taki system jest zgodny z prawem Unii, a w szczególności z dyrektywą w sprawie mediacji.
4.
Jednakże po zamknięciu pisemnego etapu postępowania przed Trybunałem został wydany wyrok włoskiego trybunału konstytucyjnego, w którym liczne przepisy DL 28/2010 zostały uznane za niezgodne z konstytucją, w tym także przepis zobowiązujący do przeprowadzenia postępowania mediacyjnego. Tym samym powstaje pytanie, czy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym nie stał się w międzyczasie bezprzedmiotowy.
II – Ramy prawne
A – Prawo Unii
5.
Ramy niniejszej sprawy w zakresie prawa Unii wyznacza dyrektywa 2008/52. Jej zakres stosowania ustalony jest w art. 1, który stanowi między innymi:
„1. Celem niniejszej dyrektywy jest ułatwienie dostępu do alternatywnych metod rozwiązywania sporów oraz promowanie polubownego rozwiązywania sporów przez zachęcanie do korzystania z mediacji oraz przez zapewnienie wyważonej relacji między mediacją a postępowaniem sądowym.
[…]”.
6.
Art. 3 dyrektywy w sprawie mediacji, noszący tytuł „Definicje”, stanowi:
„Na użytek niniejszej dyrektywy zastosowanie mają następujące definicje:
a)
»mediacja« oznacza zorganizowane postępowanie o dobrowolnym charakterze, bez względu na jego nazwę lub określenie, w którym przynajmniej dwie strony sporu próbują same osiągnąć porozumienie w celu rozwiązania ich sporu, korzystając z pomocy mediatora. Postępowanie takie może zostać zainicjowane przez strony albo może je zaproponować lub zarządzić sąd lub nakazać prawo państwa członkowskiego.
Termin ten obejmuje mediację prowadzoną przez sędziego, który nie jest odpowiedzialny za jakiekolwiek postępowanie sądowe dotyczące rzeczonego sporu. Nie obejmuje on jednak prób podejmowanych przez sąd lub sędziego rozstrzygającego spór w toku postępowania sądowego dotyczącego rzeczonego sporu;
[…]”.
B – Prawo włoskie
7.
Dyrektywa w sprawie mediacji została transponowana do prawa włoskiego poprzez DL 28/2010 ( ). Jego artykuł 5 stanowi, że przeprowadzenie postępowania mediacyjnego stanowi w określonych przypadkach warunek dopuszczalności powództwa. Ustęp 1 tego artykułu stanowi:
„Kto zamierza wnieść pozew w sprawie współwłasności, praw rzeczowych, działu, dziedziczenia spadku, umów zawartych między członkami rodziny, najmu, użyczenia, dzierżawy przedsiębiorstw, odszkodowania za szkody komunikacyjne wyrządzone przez pojazdy silnikowe i jednostki pływające, z tytułu odpowiedzialności medycznej i zniesławienia w prasie lub za pomocą innych środków społecznego przekazu, umów ubezpieczeniowych, bankowych i finansowych, zobowiązany jest najpierw wszcząć postępowanie mediacyjne w myśl niniejszego dekretu […]. Wszczęcie postępowania mediacyjnego jest warunkiem dopuszczalności wniesienia powództwa sądowego […]. Jeżeli sąd stwierdzi, że mediacja już się rozpoczęła, ale jeszcze nie zakończyła, wyznacza kolejny termin rozprawy po upływie terminu, o którym mowa w art. 6. Sąd postępuje w taki sam sposób, w przypadku gdy mediacja nie została wszczęta, wyznaczając jednocześnie stronom piętnastodniowy termin na złożenie wniosku o przeprowadzenie mediacji […]”.
8.
Artykuł 6 DL 28/2010 reguluje czas trwania postępowania mediacyjnego i stanowi:
„1. Postępowanie mediacyjne nie trwa dłużej niż cztery miesiące.
[…]”.
9.
Artykuł 8 zawiera uregulowanie dotyczące przebiegu postępowania i w ust. 5 przewiduje:
„5. W razie nieuczestniczenia strony w postępowaniu mediacyjnym bez uzasadnionej przyczyny sąd może wysnuć wnioski w zakresie dowodów w późniejszym postępowaniu sądowym w myśl art. 116 ust. 2 Codice di procedura civile [kodeksu postępowania cywilnego]. Sąd nakazuje stronie, która w sytuacji przewidzianej w art. 5 nie uczestniczyła w postępowaniu bez uzasadnionej przyczyny, wpłacenie na rzecz skarbu państwa kwoty w wysokości odpowiadającej standardowej opłacie sądowej”.
10.
Artykuł 11 dotyczy rozwiązywania sporów w ramach mediacji i stanowi:
„1. W przypadku osiągnięcia polubownego porozumienia mediator sporządza protokół, do którego dołączany jest tekst porozumienia. Jeżeli porozumienie nie zostanie osiągnięte, mediator może zaproponować ugodę. W każdym wypadku mediator sporządza propozycję ugody na wspólny wniosek stron złożony na dowolnym etapie postępowania. Przed sporządzeniem propozycji mediator informuje strony o możliwych konsekwencjach, o których mowa w art. 13.
2. Propozycja ugody zostaje przedstawiona stronom na piśmie. Strony są zobowiązane poinformować mediatora pisemnie w terminie siedmiu dni o przyjęciu lub odrzuceniu propozycji ugody. W przypadku nieudzielenia odpowiedzi w wyznaczonym terminie propozycję uważa się za odrzuconą. Jeżeli strony nie postanowią inaczej, propozycja nie może zawierać żadnych odniesień do złożonych oświadczeń lub informacji uzyskanych w toku postępowania.
[…]
4. Jeżeli nie zostanie zawarta ugoda, mediator sporządza protokół ze wskazaniem propozycji; protokół zostaje podpisany przez strony i przez mediatora, który poświadcza podpisy stron lub niemożność ich złożenia. W tym samym protokole mediator informuje o braku uczestnictwa jednej ze stron w postępowaniu mediacyjnym.
5. Protokół zostaje złożony w sekretariacie organizacji. Kopie protokołu wydaje się stronom na ich żądanie”.
11.
Artykuł 13 określa koszty postępowania mediacyjnego:
„1. Jeżeli orzeczenie kończące postępowanie sądowe odpowiada w całości treści propozycji ugody, sąd oddala żądanie zwrotu kosztów poniesionych przez stronę wygrywającą, która odrzuciła propozycję, w okresie następującym po sformułowaniu propozycji i nakazuje jej zwrot kosztów poniesionych przez stronę przegrywającą w tym samym okresie, jak również wpłacenie na rzecz skarbu państwa dodatkowej kwoty odpowiadającej należnej standardowej opłacie. Artykuły 92 i 96 kodeksu postępowania cywilnego mają zastosowanie. Przepisy niniejszego ustępu stosuje się również do należności dla mediatora oraz do wynagrodzenia biegłego w rozumieniu art. 8 ust. 4.
2. Jeżeli orzeczenie kończące postępowanie nie odpowiada w całości treści propozycji ugody, sąd – o ile występują poważne i wyjątkowe powody – może jednak oddalić żądanie zwrotu kosztów poniesionych przez stronę wygrywającą na opłacenie należności dla mediatora oraz wynagrodzenia biegłego w rozumieniu art. 8 ust. 4 […]”.
C – Wyrok włoskiego trybunału konstytucyjnego
12.
W dniu 24 października 2012 r. włoski trybunał konstytucyjny wydał wyrok nr 272/2012, w którym niektóre części DL 28/2010 zostały uznane za niezgodne z konstytucją, w szczególności art. 5 ust. 1, art. 8 ust. 5 i art. 13 (z wyjątkiem zawartego w tym przepisie odesłania do art. 92 i 96 włoskiego kodeksu postępowania cywilnego, które dla niniejszego postępowania nie ma znaczenia).
III – Okoliczności sprawy i pytania prejudycjalne
13.
Przedmiotem postępowania głównego jest powództwo o odszkodowanie z tytułu czynów niedozwolonych. Pojazd Ciry Di Donny został uszkodzony przez wózek widłowy spółki SIMSA srl ( ) na terenie zakładu tej spółki. SIMSA nie podważa nastąpienia szkody ani swojej odpowiedzialności, jednakże jest zdania, że szkoda powinna zostać pokryta z ubezpieczenia, ze względu na co do tej pory nie nastąpiła zapłata na rzecz C. Di Donny. Z powodu braku możliwości wniesienia bezpośredniego powództwa przeciwko ubezpieczycielowi C. Di Donna złożył pozew o zapłatę przeciwko SIMSA. SIMSA wniosła o odroczenie terminu pierwszej rozprawy celem przypozwania ubezpieczyciela.
14.
Sąd odsyłający zauważa, że zgodnie z art. 5 ust. 1 DL 28/2010 jeszcze przed przypozwaniem musi zostać przeprowadzone postępowanie mediacyjne pomiędzy SIMSA a ubezpieczycielem. Z tego powodu powstaje pytanie, które terminy należy uwzględnić dla celów wyznaczenia pierwszej rozprawy – jedynie termin 45 dni, który jest przewidziany we włoskich przepisach postępowania cywilnego w przypadku przypozwania, czy dodatkowo także termin czterech miesięcy, który jest określony w art. 6 ust. 1 DL 28/2010 jako maksymalny czas trwania postępowania mediacyjnego.
15.
Strony skarżą się na związane z tym nadmierne przedłużenie czasu postępowania. Na wniosek SIMSA, która ma wątpliwości co do zgodności DL 28/2010 z dyrektywą w sprawie mediacji, Giudice di Pace di Mercato S. Severino zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„Czy art. 6 i 13 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej proklamowanej w Nicei w dniu 7 grudnia 2000 r. i przyjętej w Strasburgu w dniu 12 grudnia 2007 r., dyrektywa 2008/52/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie niektórych aspektów mediacji w sprawach cywilnych i handlowych, zasada skutecznej ochrony sądowej będąca zasadą ogólną prawa Unii i ogólnie całokształt prawa Unii sprzeciwiają się wprowadzeniu w jednym z państw członkowskich Unii Europejskiej przepisów takich jak przepisy wprowadzone we Włoszech na mocy dekretu ustawodawczego nr 28/2010 i dekretu ministerialnego nr 180/2010, zmienionego dekretem ministerialnym nr 145/2011, w myśl których:
1)
w późniejszym postępowaniu sądowym sąd może wysnuć wnioski w zakresie dowodów w odniesieniu do strony, która nie uczestniczyła w obligatoryjnym postępowaniu mediacyjnym bez uzasadnionej przyczyny;
2)
sąd ma obowiązek oddalić żądanie zwrotu kosztów poniesionych przez stronę wygrywającą, która odrzuciła propozycję ugody, za okres następujący po jej sporządzeniu oraz obciążyć ją obowiązkiem zwrotu kosztów poniesionych przez stronę przegrywającą odnoszących się do tego samego okresu, jak również obowiązkiem dokonania wpłaty na rzecz skarbu państwa dodatkowej kwoty odpowiadającej wysokości już uiszczonej opłaty (opłaty standardowej), jeżeli orzeczenie rozstrzygające sprawę wszczętą po sporządzeniu odrzuconej propozycji odpowiada w całości treści tej propozycji;
3)
ze względu na poważne i wyjątkowe przyczyny sąd może oddalić żądanie zwrotu kosztów poniesionych przez stronę wygrywającą w związku z należnością dla mediatora i wynagrodzeniem należnym biegłemu, nawet jeżeli orzeczenie kończące postępowanie nie odpowiada w całości treści propozycji;
4)
sąd ma obowiązek zasądzić dokonanie wpłaty na rzecz skarbu państwa kwoty odpowiadającej standardowej opłacie należnej za postępowanie sądowe przez stronę, która nie uczestniczyła w postępowaniu mediacyjnym bez uzasadnionej przyczyny;
5)
mediator ma prawo, a wręcz obowiązek, opracować propozycję ugody, również w przypadku braku porozumienia między stronami, a także w przypadku nieuczestniczenia stron w postępowaniu;
6)
okres, w ciągu którego należy zakończyć próby mediacji, może trwać do czterech miesięcy;
7)
po upływie czterech miesięcy od daty wszczęcia postępowania wniesienie pozwu możliwe będzie jedynie po uprzednim złożeniu w sekretariacie organizacji mediacyjnej protokołu o braku porozumienia, sporządzonego przez mediatora ze wskazaniem odrzuconej propozycji ugody;
8)
nie jest wykluczone, że może być prowadzonych wiele postępowań mediacyjnych – ze zwielokrotnieniem w konsekwencji okresów rozstrzygnięcia sporu – w przypadkach gdy zgodnie z prawem zostaną wniesione nowe żądania w trakcie tego samego postępowania, które w międzyczasie zostało wszczęte;
9)
koszt obligatoryjnego postępowania mediacyjnego stanowi co najmniej dwukrotność kosztów postępowania sądowego, którego wszczęciu postępowanie mediacyjne zamierza zapobiec; dysproporcja ta zwiększa się wykładniczo wraz ze wzrostem wartości przedmiotu sporu (koszty mediacji mogą przekroczyć nawet sześciokrotność kosztów postępowania sądowego) albo ze wzrostem jego złożoności (w tym przypadku niezbędne jest powołanie biegłego, którego wynagrodzenie obciąża strony postępowania. Biegły wspomaga mediatora w rozwiązywaniu sporów wymagających specjalnych kompetencji technicznych, przy czym sporządzona przez niego opinia lub udzielone przez niego informacje nie mogą zostać wykorzystane w późniejszym postępowaniu sądowym)?”.
IV – Postępowanie przed Trybunałem
16.
Po zamknięciu pisemnego etapu postępowania przed Trybunałem został wydany wyrok włoskiego trybunału konstytucyjnego nr 272/2012, w którym za niezgodne z konstytucją zostały uznane niektóre przepisy DL 28/2010, w szczególności przepis przewidujący obowiązek przeprowadzenia postępowania mediacyjnego przed wniesieniem pozwu.
17.
Z tego względu Trybunał zwrócił się do sądu odsyłającego pismem z dnia 14 grudnia 2012 r. o wyjaśnienie, jakie skutki wywiera wyrok włoskiego trybunału konstytucyjnego na wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym i na krajowe postępowanie sądowe. Sąd odsyłający odpowiedział w dniu 17 stycznia 2013 r., że nadal jest zainteresowany uzyskaniem od Trybunału odpowiedzi na pytania prejudycjalne. Nie poczynił on żadnych dalszych uwag w przedmiocie skutków wyroku włoskiego trybunału konstytucyjnego i powodów podtrzymania swojego wniosku.
18.
W postępowaniu przed Trybunałem uczestniczyły rządy włoski, francuski i austriacki oraz Komisja Europejska.
V – Ocena prawna
19.
Istnieją wątpliwości co do dopuszczalności wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. Komisja w sposób wiarygodny wskazała, że niektóre z pytań prejudycjalnych mają charakter hipotetyczny. Nie jest bowiem oczywiste, w jakiej mierze dla rozstrzygnięcia postępowania głównego mają znaczenie uregulowania postępowania mediacyjnego, na przykład dotyczące kosztów. Na wezwanie Trybunału Sprawiedliwości sąd odsyłający wskazał tylko w odniesieniu do znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy postawionych przez siebie pytań, że musi wyznaczyć termin rozprawy i przy tym ustalić, czy przy obliczaniu terminu należy uwzględnić czas trwania postępowania mediacyjnego.
20.
Kwestia tego, czy z tego powodu – co najmniej częściowo – wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym już od początku był niedopuszczalny, może jednak w niniejszym przypadku pozostać nierozstrzygnięta. Informacje, którymi dysponuje Trybunał, wskazują bowiem, że od momentu wydania wyroku przez włoski trybunał konstytucyjny pytania prejudycjalne mają w każdym razie charakter hipotetyczny.
21.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału w ramach współpracy pomiędzy nim a sądami krajowymi, ustanowionej na mocy art. 267 WE, do sądu, przed którym sprawa zawisła i którego odpowiedzialnością jest w sprawie przed nim zawisłej orzec, należy dokonanie oceny, z uwzględnieniem szczególnych okoliczności tej sprawy, czy wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest niezbędne do wydania wyroku w postępowaniu głównym, oraz ocena zasadności pytań, z którymi zwraca się on do Trybunału ( ). W rezultacie, gdy postawione pytania dotyczą wykładni prawa wspólnotowego, Trybunał jest co do zasady zobowiązany do orzekania. Trybunał może odmówić rozstrzygnięcia wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, jedynie wtedy gdy wykładnia prawa Unii lub ocena ważności przepisu wspólnotowego pozostaje w sposób oczywisty bez związku ze stanem faktycznym czy przedmiotem sporu w postępowaniu głównym, gdy problem ma charakter hipotetyczny lub gdy Trybunał nie dysponuje informacjami o okolicznościach faktycznych i prawnych niezbędnymi do udzielenia przydatnej odpowiedzi na pytania, które zostały mu postawione ( ).
22.
Jednakże w wyjątkowych przypadkach do Trybunału należy zbadanie okoliczności, w jakich sąd krajowy zwrócił się do niego z daną sprawą ( ). Natomiast duch współpracy, w którym prowadzone powinno być postępowanie w trybie prejudycjalnym, wymaga, aby sąd krajowy ze swej strony wziął pod uwagę zadanie Trybunału, jakim jest współuczestnictwo w wymiarze sprawiedliwości państw członkowskich, nie zaś wydawanie opinii w kwestiach generalnych lub hipotetycznych ( ).
23.
Na wezwanie Trybunału sąd odsyłający wskazał jedynie, że nadal jest zainteresowany uzyskaniem od Trybunału odpowiedzi na swój wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. Jednakże nie uściślił dalej, dlaczego po wydaniu wyroku włoskiego trybunału konstytucyjnego przedłożone pytania prejudycjalne nadal zachowują znaczenie dla rozstrzygnięcia postępowania głównego. Informacje, którymi dysponuje Trybunał, wskazują raczej, że przedłożone pytania mają jedynie charakter hipotetyczny, bowiem albo odnoszą się pośrednio do przepisów DL 28/2010, które zostały uznane za niezgodnie z konstytucją, albo po odpadnięciu obowiązku przeprowadzenia postępowania mediacyjnego przed wniesieniem pozwu nie mają one już znaczenia dla rozstrzygnięcia postępowania głównego. Brak jest jakichkolwiek wskazówek, że rozpatrywane normy mimo ich uznania za niezgodne z konstytucją miałyby być istotne dla postępowania głównego. Z tego to względu został też wycofany złożony przez inny sąd włoski podobny wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, który również dotyczył wykładni dyrektywy w sprawie mediacji w kontekście obecnie uchylonych przez trybunał konstytucyjny przepisów włoskich ( ).
W przedmiocie pytań od pierwszego do czwartego
24.
Zadając pytania od pierwszego do czwartego, sąd odsyłający dąży do ustalenia, czy określone środki, które sąd może przyjąć zgodnie z DL 28/2010, są zgodne z dyrektywą w sprawie mediacji lub ogólnie z prawem Unii. Pytania odnoszą się przy tym wyłącznie do przepisów, które zostały uznane za niezgodne z konstytucją. Kwestia zgodności wymienionych w pytaniach od pierwszego do czwartego środków z prawem Unii ma zatem jedynie charakter hipotetyczny i Trybunał Sprawiedliwości nie musi już na nie odpowiadać.
25.
I tak, pierwsze pytanie prejudycjalne dotyczy możliwości wysnucia przez sąd krajowy w postępowaniu sądowym następującym po mediacji wniosków w zakresie dowodów obciążających stronę, która nie uczestniczyła w obligatoryjnym postępowaniu mediacyjnym bez uzasadnionej przyczyny. Możliwość ta była przewidziana w art. 8 ust. 5 zdanie pierwsze DL 28/2010, który został uznany za niezgodny z konstytucją.
26.
Pytanie drugie odnosi się do art. 13 ust. 1 DL 28/2010, który przewidywał, że właściwy sąd może stronę wygrywającą obciążyć kosztami postępowania, w sytuacji gdy odrzuciła ona propozycję mediatora, która odpowiadała rozstrzygającemu sprawę orzeczeniu sądowemu. Artykuł 13 ust. 1 został jednakże także uznany za niezgodny z konstytucją.
27.
Pytanie trzecie zmierzało do wyjaśnienia, czy zgodne jest z prawem Unii to, że sąd krajowy, o ile występują poważne i wyjątkowe powody, może postanowić o oddaleniu żądania zwrotu kosztów poniesionych przez stronę wygrywającą na opłacenie należności dla mediatora oraz wynagrodzenia biegłego, choć orzeczenie kończące postępowanie sądowe nie odpowiada w całości treści propozycji mediatora. Przewidywał to art. 13 ust. 2 DL 28/2010, który także został uznany za niezgodny z konstytucją.
28.
Także pytanie czwarte stało się bezprzedmiotowe. Odnosi się ono do uznanego za niezgodne z konstytucją uregulowania art. 8 ust. 5 zdanie drugie DL 28/2010, które przewidywało dokonanie wpłaty na rzecz skarbu państwa kwoty odpowiadającej standardowej opłacie należnej za postępowanie sądowe przez stronę, która nie uczestniczyła w postępowaniu mediacyjnym bez uzasadnionej przyczyny.
W przedmiocie pytań od piątego do dziewiątego
29.
Również odpowiedź na pozostałe pytania prejudycjalne nie ma już znaczenia dla rozstrzygnięcia postępowania głównego po wyroku włoskiego trybunału konstytucyjnego. Pytania od piątego do dziewiątego odnoszą się bowiem do zasad prowadzenia i zakończenia postępowania mediacyjnego, do czasu jego trwania oraz kosztów związanych z postępowaniem mediacyjnym, przy czym pytania te zakładają obligatoryjność postępowania mediacyjnego. Jednakże nic nie wskazuje, że w niniejszym przypadku powinno zostać przeprowadzone postępowanie mediacyjne.
30.
Ze względu na niezgodność z konstytucją art. 5 ust. 1 DL 28/2010 strony nie są już zobowiązane do uczestniczenia w mediacji. Jak wynika z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, nie mają one także w niniejszym przypadku interesu w tym, aby przeprowadzić takie postępowanie dobrowolnie. Przeciwnie, krytykują nadmierne przedłużenie czasu trwania postępowania, które powoduje mediacja. Z informacji, którymi dysponuje Trybunał, wynika, że postępowanie mediacyjne powinno było mieć miejsce tylko dlatego, że zgodnie z prawem włoskim strony były zobowiązane do jego przeprowadzenia.
31.
W rezultacie Trybunał w niniejszym przypadku ma do czynienia z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, który stał się bezprzedmiotowy wskutek zmiany okoliczności prawnych. Trybunał powinien zatem orzec, że nie jest już konieczne udzielanie odpowiedzi na pytania prejudycjalne. W ten sposób zostanie uwzględniona okoliczność, że pytania prejudycjalne nie były niedopuszczalne od początku, lecz dopiero po przedłożeniu wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym stały się bezprzedmiotowe, jednak nie zostały wycofane przez sąd odsyłający ( ).
VI – Wnioski
32.
W świetle powyższych rozważań proponuję, by Trybunał orzekł w przedmiocie pytań przedłożonych przez Giudice di Pace di Mercato S. Severino w sposób następujący:
Nie jest już konieczne udzielanie odpowiedzi na pytania zawarte we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.
( ) Język oryginału: niemiecki.
( ) Dz.U. L 136, s. 3 (zwanej dalej „dyrektywą w sprawie mediacji”).
( ) Decreto legislativo n. 28 del 4 marzo 2010, per l’attuazione dell’articolo 60 della legge n. 69 del 18 giugno 2009, sulla mediazione in materia civile e commercial [dekret ustawodawczy nr 28 z dnia 4 marca 2010 r. wprowadzający przepisy art. 60 ustawy nr 69 z dnia 18 czerwca 2009 r. o mediacji w sprawach cywilnych i handlowych] (zwany dalej „DL 28/2010”).
( ) Przytoczony w przypisie 3.
( ) Zwanej dalej „SIMSA”.
( ) Wyroki: z dnia 13 marca 2001 r. w sprawie C-379/98 PreussenElektra, Rec. I-2099, pkt. 38; z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie C-544/07 Rüffler, Zb.Orz. s. I-3389, pkt 36; z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawie C-314/08 Filipiak, Zb.Orz. s. I-11049, pkt 40; z dnia 7 lipca 2011 r. w sprawie C-310/10 Agafiţei i in., Zb.Orz. s. I-5989, pkt 25; z dnia 15 stycznia 2013 r. w sprawie C-416/10 Križan, pkt 53.
( ) Wyżej wymienione w pkt 6 wyroki: w sprawie PreussenElektra, pkt 39; w sprawie Rüffler, pkt. 38; w sprawie Filipiak, pkt 42; w sprawie Agafiţei i in., pkt 27; w sprawie Križan i in., pkt 54.
( ) Wyżej wymienione w pkt 6 wyroki: w sprawie PreussenElektra, pkt 39; w sprawie Rüffler, pkt. 37; w sprawie Filipiak, pkt 41.
( ) Wyroki: z dnia 20 stycznia 2005 r. w sprawie C-225/02 García Blanco, Zb.Orz. s. I-523, pkt 28; z dnia 8 września 2010 r. w sprawie C-409/06 Winner Wetten, Zb.Orz. s. I-8015, pkt 38; z dnia 26 lutego 2013 r. w sprawie C-617/10 Åkerberg Fransson, pkt 42.
( ) Zobacz postanowienie Trybunału o wykreśleniu z dnia 8 lutego 2013 r. w sprawie C-464/11 Galioto, niepublikowane w Zbiorze.
( ) Zobacz podobnie moja opinia z dnia 28 października 2004 r. w sprawie C-225/02 García Blanco, Zb.Orz. 2005, s. I-523, pkt 36).
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 14.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło