C-493/04
Opinia rzecznika generalnegoTSUE2005-11-17CELEX: 62004CC0493ECLI:EU:C:2005:700
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawo wspólnotowe, w szczególności prawo do swobodnego przepływu i art. 14c lit. b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71, stoi na przeszkodzie temu, by Niderlandy pobierały składkę na ubezpieczenie społeczne od dochodów z tytułu odsetek wypłacanych przez spółkę z siedzibą w Niderlandach na rzecz osoby zamieszkałej w Belgii, do której na podstawie art. 14c lit. b) w związku z pkt 1 załącznika VII do rozporządzenia nr 1408/71 znajduje zastosowanie zarówno niderlandzkie, jak i belgijskie ustawodawstwo dotyczące zabezpieczenia społecznego?Ratio decidendi
Rzecznik Generalny uznał, że art. 14c lit. b) rozporządzenia nr 1408/71 pozwala na jednoczesne stosowanie ustawodawstw dwóch państw członkowskich w przypadku osób pracujących najemnie w jednym państwie i prowadzących działalność na własny rachunek w innym. Podkreślił, że przepisy tytułu II rozporządzenia nr 1408/71 mają na celu jedynie określenie właściwego ustawodawstwa, a nie warunków uczestnictwa w systemie zabezpieczenia społecznego czy definicji przychodu do obliczania składek, które pozostają w gestii ustawodawstwa krajowego. Wobec braku harmonizacji na poziomie wspólnotowym, państwa członkowskie mają swobodę w określaniu przychodu branego pod uwagę przy obliczaniu składek, pod warunkiem, że nie prowadzi to do podwójnego naliczenia składek od tego samego dochodu ani dyskryminacji w porównaniu do pracowników niebędących migrantami. W niniejszej sprawie nie doszło do podwójnego naliczenia, a wzrost składek nie był równoznaczny z brakiem ochrony socjalnej.Stan faktyczny
L.H. Piatkowski, obywatel niderlandzki, zamieszkały w Belgii od 1996 roku, w 1998 roku pracował zarówno w Niderlandach (jako dyrektor spółki Vanderheide Beheer BV) jak i w Belgii (jako menadżer). Jego wynagrodzenie z pracy w Niderlandach podlegało niderlandzkiemu ubezpieczeniu społecznemu. Posiadał również wierzytelność wobec niderlandzkiej spółki DuvedeC BV, od której w 1998 roku otrzymał odsetki. Niderlandzki organ podatkowy zaliczył te odsetki do podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne w Niderlandach, podczas gdy Belgia nie uwzględniła ich w swojej podstawie wymiaru. L.H. Piatkowski kwestionował prawo Niderlandów do naliczania składek od tych odsetek, twierdząc, że powinno to należeć do Belgii.Rozstrzygnięcie
Ani art. 39 i 43 WE, ani art. 14c lit. b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych i ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie nie stoją na przeszkodzie temu, aby państwo członkowskie pobierało składkę na ubezpieczenie społeczne od dochodów z tytułu odsetek wypłacanych przez spółkę z siedzibą w tym państwie członkowskim na rzecz osoby zamieszkałej w innym państwie członkowskim, do której na podstawie art. 14c lit. b) rozporządzenia nr 1408/71 w związku z załącznikiem VII do rozporządzenia nr 1408/71 znajdują zastosowanie ustawodawstwa obu tych państw członkowskich w dziedzinie zabezpieczenia społecznego.Pełny tekst orzeczenia
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
F.G. JACOBSA
przedstawiona w dniu 17 listopada 2005 r.(1)
Sprawa C‑493/04
L.H. Piatkowski
przeciwko
Inspecteur van de Belastingdienst/Grote ondernemingen Eindhoven
1. W niniejszej sprawie Gerechtshof te ’s-Hertogenbosch (sąd apelacyjny, ’s-Hertogenbosch) zadał pytanie, czy prawo wspólnotowe
stoi na przeszkodzie temu, by Niderlandy pobierały składkę na ubezpieczenie społeczne od dochodów z tytułu odsetek wypłacanych
przez spółkę z siedzibą w Niderlandach na rzecz osoby będącej obywatelem niderlandzkim zamieszkałej w Belgii, do której na
podstawie rozporządzenia nr 1408/71(2) znajduje zastosowanie zarówno niderlandzkie, jak i belgijskie ustawodawstwo dotyczące zabezpieczenia społecznego.
2. Pytanie to powstało na kanwie sporu pomiędzy L.H. Piatkowskim a inspektorem właściwego organu podatkowego (zwanym dalej „Inspecteur”).
Uregulowanie wspólnotowe
3. Tytuł II rozporządzenia nr 1408/71 zawiera zestaw przepisów kolizyjnych, których celem jest określenie, jakie ustawodawstwo
dotyczące zabezpieczenia społecznego ma zastosowanie do osób objętych zakresem zastosowania tego rozporządzenia. Przepisy
te są oparte na zasadzie, iż osoba będąca pracownikiem najemnym lub prowadząca działalność na własny rachunek podlega w danym
momencie ustawodawstwu tylko jednego państwa członkowskiego („zasada jedynego właściwego ustawodawstwa”). W związku z tym
art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 1408/71 ustanawia następującą zasadę ogólną:
„Z zastrzeżeniem art. 14c i 14f osoby, do których stosuje się niniejsze rozporządzenie, podlegają ustawodawstwu tylko jednego
państwa członkowskiego. Przepisy niniejszego tytułu określają ustawodawstwo właściwe”.
4. Zasada jedynego właściwego ustawodawstwa ma zastosowanie do osób, które są pracownikami najemnymi w więcej niż jednym państwie
członkowskim(3), do osób, które prowadzą działalność na własny rachunek w więcej niż jednym państwie członkowskim(4) oraz (jako zasada ogólna) do osób, które są pracownikami najemnymi w jednym państwie członkowskim i prowadzą działalność
na własny rachunek w innym państwie członkowskim(5).
5. Jak wynika z brzmienia art. 13 ust. 1, tytuł II zawiera tylko dwa wyjątki od tej zasady.
6. Artykuł 14f dotyczy urzędników służby cywilnej zatrudnionych równocześnie w dwóch lub większej ilości państw członkowskich;
przypadek ten nie ma miejsca w niniejszej sprawie.
7. Artykuł 14c lit. a) ustanawia zasadę ogólną, zgodnie z którą osoba będąca równocześnie pracownikiem najemnym na terytorium
jednego państwa członkowskiego i prowadząca działalność na własny rachunek na terytorium innego państwa członkowskiego podlega
ustawodawstwu państwa członkowskiego, na którego terytorium wykonuje pracę za wynagrodzeniem.
8. Artykuł 14c lit. b) ogranicza stosowanie tej zasady w określonych przypadkach. Zgodnie z art. 14c:
„Osoba będąca równocześnie pracownikiem najemnym na terytorium jednego państwa członkowskiego i prowadząca działalność na
własny rachunek na terytorium innego państwa członkowskiego podlega:
[…]
(b) w przypadkach wymienionych w załączniku VII:
– ustawodawstwu państwa członkowskiego, na którego terytorium wykonuje pracę za wynagrodzeniem [….], oraz
– ustawodawstwu państwa członkowskiego, na którego terytorium prowadzi działalność na własny rachunek [….]”.
9. Wśród przypadków, w których dana osoba podlega jednocześnie ustawodawstwu dwóch państw członkowskich, załącznik VII do rozporządzenia
nr 1408/71 wymienia:
„1. Prowadzenie działalności na własny rachunek w Belgii oraz zatrudnienie za wynagrodzeniem w innym państwie członkowskim”.
Uregulowanie krajowe
10. W omawianym okresie niderlandzkie ustawodawstwo dotyczące zabezpieczeń społecznych stanowiło, że każda osoba niebędąca rezydentem,
podlegająca podatkowi dochodowemu z tytułu pracy najemnej wykonywanej w Niderlandach, jest objęta obowiązkowym ubezpieczeniem
społecznym w ramach czterech podstawowych systemów zabezpieczeń społecznych działających w Niderlandach(6).
11. Osoba taka była również zobowiązana do opłacania składek na ubezpieczenie społeczne(7).
12. W przypadku nierezydentów wymiar składek ustalany był na podstawie krajowego przychodu osoby ubezpieczonej podlegającego opodatkowaniu
w rozumieniu przepisów Wet op de inkomstenbelasting (ustawy o podatku dochodowym) z 1964 r.(8).
13. Przychód krajowy podlegający opodatkowaniu został zdefiniowany jako przychód krajowy brutto(9), który z kolei został zdefiniowany jako wszelki przychód, w tym i) przychód z tytułu pracy najemnej oraz ii) dochód netto
z wierzytelności wobec spółki posiadającej siedzibę w Niderlandach, jeżeli uzyskujący ten dochód posiada znaczący udział w takiej
spółce, a udział ten nie jest częścią aktywów spółki(10).
14. Dla porównania – w przypadku rezydentów wymiar składek ustalany był na podstawie globalnego przychodu osoby ubezpieczonej
w rozumieniu przepisów Wet op de inkomstenbelasting.
Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
15. Sąd odsyłający przedstawia okoliczności postępowania przed sądem krajowym w następujący sposób.
16. L.H. Piatkowski, obywatel niderlandzki, zamieszkiwał w Niderlandach do roku 1996, kiedy to ustanowił swoje miejsce zamieszkania
w Belgii. W Belgii zamieszkiwał przez cały rok 1998, pracując zarówno w Niderlandach, jak i w Belgii.
17. W Niderlandach L.H. Piatkowski pracował jako dyrektor Vanderheide Beheer BV (zwanej dalej „Vanderheide”), spółki z siedzibą
w Niderlandach. Vanderheide jest spółką zależną będącą w całości własnością Marlon NV, spółki z siedzibą w Belgii, której
jedynymi udziałowcami są L.H. Piatkowski i jego małżonka. Wynagrodzenie L.H. Piatkowskiego wypłacane przez Vanderheide podlega
opodatkowaniu w Niderlandach jako wynagrodzenie z tytułu pracy najemnej, w związku z czym L.H. Piatkowski podlega obowiązkowemu
ubezpieczeniu na podstawie niderlandzkiego ustawodawstwa dotyczącego zabezpieczeń społecznych i jest zobowiązany do opłacania
składek [na ubezpieczenie społeczne].
18. W Belgii L.H. Piatkowski pracował jako menadżer jednej lub większej ilości spółek mających siedzibę w Belgii. Belgijskie ustawodawstwo
dotyczące zabezpieczenia społecznego nie uznaje takiej działalności za pracę za wynagrodzeniem.
19. L. H. Piatkowski miał wierzytelność wobec spółki DuvedeC BV, z siedzibą w Niderlandach, w której 41% udziałów posiada Vanderheide.
W roku 1998 L.H. Piatkowski otrzymał zapłatę odsetek z tytułu tej wierzytelności. Jako że płatność ta spełniała warunki określone
w art. 49 ust. 1 lit. c) pkt 4 Wet op de inkomstenbelasting(11), zgodnie z prawem niderlandzkim stanowiła ona część krajowego przychodu L.H. Piatkowskiego podlegającego opodatkowaniu.
20. W związku z tym Inspecteur zaliczył te odsetki do podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne, do zapłaty której L.H. Piatkowski
był zobowiązany w Niderlandach w 1998 r.
21. Odsetki nie zostały zaliczone do podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie L.H. Piatkowskiego za ten rok w Belgii(12).
22. L.H. Piatkowski uważa, że ze względu na jego miejsce zamieszkania zgodnie z rozporządzeniem nr 1408/71 uprawnienie do naliczenia
składek na ubezpieczenie społeczne od odsetek przysługuje Belgii.
23. Sąd odsyłający ma wątpliwości co do właściwej wykładni art. 14c lit. b) rozporządzenia nr 1408/71. W związku z tym sąd ten
zawiesił postępowanie i przedstawił Trybunałowi następujące pytanie:
„Czy prawo wspólnotowe, w szczególności prawo do swobodnego przepływu i art. 14c lit. b) rozporządzenia nr 1408/71 (w wersji
obowiązującej w 1998 r.) stoją na przeszkodzie temu, by Niderlandy pobierały składkę na ubezpieczenie społeczne od dochodów
z tytułu odsetek wypłacanych przez spółkę z siedzibą w Niderlandach na rzecz osoby zamieszkałej w Belgii, do której na podstawie
art. 14c lit. b) w związku z pkt 1 załącznika VII do rozporządzenia nr 1408/71 znajduje zastosowanie zarówno niderlandzkie,
jak i belgijskie ustawodawstwo dotyczące zabezpieczenia społecznego?”.
24. Uwagi na piśmie zostały przedstawione przez rząd niderlandzki i Komisję. Nie złożono wniosku o przeprowadzenie rozprawy, w związku
z czym rozprawa nie odbyła się.
Ocena
25. Zarówno rząd niderlandzki, jak i Komisja utrzymują, że na postawione pytanie powinna zostać udzielona odpowiedź przecząca.
Zgadzam się [z tym stanowiskiem].
Prawo właściwe
26. Na pierwszy rzut oka stan faktyczny jest bezpośrednio objęty zakresem zastosowania art. 14c lit. b): L.H. Piatkowski „[jest]
równocześnie pracownikiem najemnym na terytorium jednego państwa członkowskiego i prowadz[i] działalność na własny rachunek
na terytorium innego państwa członkowskiego”, zgodnie z ogólną hipotezą art. 14c, a w szczególności „prowadz[i] działalnoś[ć]
na własny rachunek w Belgii oraz [jest] zatrudni[ony] za wynagrodzeniem w innym państwie członkowskim” w rozumieniu załącznika VII,
zgodnie z hipotezą art. 14c lit. b).
27. W takim przypadku, zgodnie z art. 14c lit. b), podlega on ustawodawstwu tych obydwu państw członkowskich, w drodze wyjątku
od zasady ogólnej określonej w art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 1408/71, zgodnie z którą osoby, do których rozporządzenie
to ma zastosowanie, podlegają ustawodawstwu tylko jednego państwa członkowskiego.
28. Niniejszą sprawę można odróżnić od wcześniejszych spraw, w których Trybunał dokonywał wykładni art. 14c lit. b) rozporządzenia
nr 1408/71(13). Wszystkie te sprawy dotyczyły pytania o to, czy na ubezpieczonego, znajdującego się w podobnej sytuacji co L.H. Piatkowski,
można zgodnie z prawem nałożyć na podstawie tego przepisu obowiązek opłacania składek w dwóch odrębnych systemach zabezpieczeń
społecznych. W sprawach De Jaeck i w Hervein I twierdzono, że dyrektorzy spółki w rzeczywistości prowadzili działalność na
własny rachunek, chociaż państwo członkowskie, którego to dotyczyło(14), klasyfikowało ich jako pracowników najemnych. Na mocy art. 14a ust. 2 rozporządzenia nr 1408/71(15) skarżący w każdej z tych spraw podlegali wyłącznie ustawodawstwu w zakresie zabezpieczenia społecznego tego państwa członkowskiego,
na którego terytorium zamieszkiwali. Trybunał orzekł w każdej z tych spraw, iż na potrzeby stosowania art. 14a i 14c rozporządzenia
nr 1408/71 pojęcia „»pracownik najemny« i »osoba prowadząca działalność na własny rachunek« należy rozumieć jako odnoszące
się do czynności, które odpowiadają definicjom tych pojęć w ustawodawstwie dotyczącym zabezpieczenia społecznego tego państwa
członkowskiego, na terytorium którego czynności te są wykonywane”. W sprawie Hervein II skarżący twierdzili, że art. 14c lit. b)
(wówczas art. 14c ust. 1 lit. b))(16) oraz załącznik VII są sprzeczne z art. 39 i 43 WE w zakresie, w jakim stanowią, iż osoby będące pracownikami najemnymi w jednym
państwie członkowskim a prowadzące działalność na własny rachunek w innym państwie członkowskim podlegają ustawodawstwu obu
tych państw członkowskich. Trybunał nie zgodził się z tym argumentem.
29. W niniejszej sprawie L.H. Piatkowski nie kwestionuje faktu, iż podlega dwóm różnym systemom zabezpieczenia społecznego, ale
nie zgadza się z tym, że to Niderlandy, a nie Belgia, zaliczają wypłacone mu odsetki do podstawy wymiaru składki. L.H. Piatkowski
uważa, że jest to sprzeczne z prawem wspólnotowym.
30. Sąd odsyłający zauważa, że w oryginalnym brzmieniu art. 14c lit. b)(17) stanowił, że jednoczesne stosowanie ustawodawstw każdego z państw członkowskich, których to dotyczy, ma miejsce „w odniesieniu
do pracy wykonywanej na jego terytorium”. Przy takim brzmieniu, każde z tych państw członkowskich mogło pobierać składki na
ubezpieczenie wyłącznie od przychodu uzyskanego na jego terytorium(18). Sąd odsyłający przyznaje, że obecna wersja art. 14c lit. b) nie zawiera odpowiednika tego przepisu, ale zauważa, że motywy
rozporządzenia nr 3811/86(19), które wprowadziło tę wersję z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 1987 r., nie zawierają żadnych wskazówek co do tego,
że zamierzano dokonać istotnych zmian. Jeżeli obecna wersja art. 14c lit. b) miałaby być stosowana w taki sam sposób, jak
poprzednia, to w niniejszej sprawie należałoby ustalić, czy odsetki były dochodem uzyskanym w Belgii, czy w Niderlandach.
31. Jak jednak w niniejszej sprawie wskazuje rząd niderlandzki, po zmianie brzmienia tego przepisu sformułowanie „w odniesieniu
do pracy wykonywanej na jego terytorium” stało się zbędne. W wersji oryginalnej art. 14c ust. 1 lit. b) brzmiał:
„1. Osoba zatrudniona jednocześnie na terytorium jednego państwa członkowskiego i prowadząca działalność na własny rachunek
na terytorium innego państwa członkowskiego podlega:
[…]
(b) w przypadkach wymienionych w załączniku VII ustawodawstwu każdego z państw członkowskich, w odniesieniu do pracy wykonywanej
na jego terytorium”.
32. Obecnie jednak ze zmienionego brzmienia wynika, że w przypadkach wymienionych w załączniku VII, w zakresie pracy za wynagrodzeniem
ubezpieczony podlega ustawodawstwu tego państwa członkowskiego, na którego terytorium wykonuje pracę za wynagrodzeniem, a w zakresie
działalności na własny rachunek – ustawodawstwu tego państwa członkowskiego, na którego terytorium prowadzi tę działalność.
33. W związku z tym nadal uważam, czego wyraz dałem w opinii w sprawie Hervein II, że fakt, iż sformułowanie „w odniesieniu do
pracy wykonywanej na jego terytorium” zostało usunięte z brzmienia art. 14c ust. 1 lit. b), gdy przepis ten był zmieniany
rozporządzeniem nr 3811/86, nie ma wpływu na jego zasadnicze znaczenie(20). Wszystko to oznacza jednak – co również zaznaczyłem w opinii w sprawie Hervein II – że na osoby podlegające przepisom art. 14c
lit. b) nie można nałożyć obowiązku opłacania składki w odniesieniu do tego samego przychodu w więcej niż jednym państwie członkowskim(21). Jest to główna zasada leżąca u podstawy rozporządzenia nr 1408/71(22). W niniejszej sprawie nic nie wskazuje na to, że takie podwójne naliczenie składki miało miejsce: wprost przeciwnie, sąd
odsyłający w sposób wyraźny stwierdza, że odsetki nie zostały uwzględnione przy ustalaniu wymiaru składki na ubezpieczenie
w Belgii.
Zaliczenie odsetek do podstawy wymiaru składki
34. W niniejszej sprawie sporne jest raczej podwyższenie poziomu składki płaconej przez L.H. Piatkowskiego w Niderlandach w wyniku
zaliczenia wypłaconych odsetek do podstawy wymiaru składki. L.H. Piatkowski najwyraźniej uważa, że to Belgia jest uprawniona
do naliczenia składki na ubezpieczenie społeczne od tych odsetek oraz że w związku z tym odsetki te nie powinny być brane
pod uwagę przy ustalaniu podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne w Niderlandach. Sąd odsyłający stwierdza, że
„nie dostrzega w rozporządzeniu żadnych wyraźnych wskazówek przemawiających za przypisaniem tego dochodu wyłącznie do jednego
z zainteresowanych państw członkowskich”.
35. Wyłącznym celem przepisów zawartych w tytule II rozporządzenia nr 1408/71 jest określenie ustawodawstwa mającego zastosowanie
do osób podlegających postanowieniom tego rozporządzenia. Funkcją tych przepisów jako takich nie jest określanie warunków,
na jakich powstaje uprawnienie lub obowiązek uczestniczenia w danym systemie zabezpieczenia społecznego. Warunki te określa
ustawodawstwo każdego z państw członkowskich(23). A zatem po ustaleniu – poprzez zastosowanie odpowiednich przepisów zawartych w tytule II – właściwego ustawodawstwa danego
państwa członkowskiego, zdefiniowanie przychodu branego pod uwagę przy obliczaniu składek na poczet ubezpieczenia społecznego
należy do tego państwa członkowskiego.
36. Trybunał zgodził się z argumentem, że – w sytuacji, gdy na mocy rozporządzenia nr 1408/71 zastosowanie znajduje ustawodawstwo
danego państwa członkowskiego – władze tego państwa mają swobodę w określaniu szczegółowych zasad finansowania zabezpieczeń
społecznych działającego w tym państwie(24), a ponadto stwierdził, odnosząc się do szerszego kontekstu postanowień traktatu dotyczących swobody przepływu pracowników,
że „wobec braku harmonizacji na poziomie wspólnotowym do ustawodawstw państw członkowskich należy określenie przychodu, jaki
jest brany pod uwagę przy obliczaniu składek na ubezpieczenie społeczne”(25).
37. Trybunał orzekł także, iż w przypadkach wymienionych w załączniku VII osoba zatrudniona za wynagrodzeniem na terytorium jednego
państwa członkowskiego i jednocześnie prowadząca działalność na własny rachunek na terytorium innego państwa członkowskiego
podlega jednocześnie ustawodawstwom obu tych państw, „jest zatem zobowiązana do uiszczania składek, które mogą ją obciążać
równocześnie zgodnie z jednym i drugim ustawodawstwem”(26). Rozporządzenie nr 1408/71 „pozostawia państwom członkowskim kompetencje do określania swoich systemów zabezpieczeń społecznych,
w tym w szczególności ustalania wymaganej wysokości składek”(27). Nieodłączną cechą systemu koordynacyjnego ustanowionego na mocy rozporządzenia nr 1408/71 i dotyczącego – w tytule II –
określenia ustawodawstwa właściwego w przypadku pracowników najemnych i osób prowadzących działalność na własny rachunek,
które w różnych okolicznościach korzystają z prawa do swobody przepływu, jest, iż wysokość składek, jakie należy uiścić na
ubezpieczenie społeczne z tytułu tej samej pracy lub prowadzenia tej samej działalności, różni się w zależności od państwa
członkowskiego, w którym praca lub działalność została wykonana w całości lub w części bądź w zależności od ustawodawstwa
w dziedzinie zabezpieczenia społecznego, któremu ta praca lub działalność podlega(28).
38. W związku z tym zgadzam się z Komisją, iż zaliczenie przedmiotowych odsetek do podstawy wymiaru składki jest po prostu konsekwencją
faktu, że na mocy art. 14c rozporządzenia nr 1408/71 L.H. Piatkowski podlega ogółowi ustawodawstwa niderlandzkiego, ze wszystkimi
pozytywnymi i negatywnymi tego następstwami.
Ograniczenia kompetencji władz krajowych w dziedzinie zabezpieczenia społecznego
39. Orzecznictwo nakłada pewne ograniczenia na wykonywanie przez państwa członkowskie kompetencji w zakresie zabezpieczenia społecznego:
są one na przykład zobowiązane do zapewnienia tego, aby ich krajowe przepisy dotyczące zabezpieczenia społecznego nie stanowiły
przeszkody dla skutecznego wykonywania swobód gwarantowanych przez traktat, w szczególności zaś tego, aby pracownik migrujący,
korzystający ze swobody przepływu, nie był traktowany gorzej niż pracownik niebędący pracownikiem migrującym(29).
40. W niniejszej sprawie nie wydaje się jednak, aby L.H. Piatkowski, skorzystawszy ze swobody przepływu poprzez zmianę miejsca
zamieszkania z Niderlandów na Belgię, był w związku z tym w zakresie zakwalifikowania zapłaty odsetek na potrzeby przepisów
dotyczących zabezpieczenia społecznego traktowany gorzej niż pracownik niebędący pracownikiem migrującym. Wydaje się bezsporne,
iż wypłacone mu odsetki zostałaby w Niderlandach potraktowane tak samo, gdyby L.H. Piatkowski nie ustanowił swojego nowego
miejsca zamieszkania w Belgii, ale pozostał mieszkańcem Niderlandów, a mianowicie zostałyby one zaliczone do podstawy wymiaru
składki na ubezpieczenie (choć oczywiście ostatecznie jest to kwestia do rozstrzygnięcia przez sąd krajowy).
41. Sąd odsyłający cytuje także orzecznictwo, zgodnie z którym ustawodawstwo państw członkowskich dotyczące zabezpieczenia społecznego
jest sprzeczne z art. 39 i 43 WE, jeżeli składki, do opłacania których zobowiązany jest ubezpieczony, nie uprawniają go do
dodatkowych świadczeń z ubezpieczenia społecznego(30). W niniejszej sprawie sąd odsyłający stwierdza, że składki należne od L.H. Piatkowskiego z tytułu wypłaconych odsetek nie
byłyby zrównoważone ekwiwalentnym odpowiednikiem w zakresie ochrony socjalnej, chociaż wątpi, aby ograniczało to swobodę przepływu,
ponieważ o każdym przypadku podniesienia wysokości składek na ubezpieczenie społeczne można powiedzieć, że nie skutkuje ono
przyznaniem odpowiednio dodatkowej ochrony socjalnej.
42. Zgadzam się, że samego faktu, iż wysokość składek pobieranych od ubezpieczonego wzrasta, ponieważ państwo członkowskie, którego
to dotyczy, bierze pod uwagę dochód z danego źródła, nie można uznać za przeszkodę w korzystaniu przez ubezpieczonego ze swobody
przepływu osób. Rząd niderlandzki i Komisja twierdzą, że choć składki naliczone z tytułu wypłaconych odsetek nie skutkują
przyznaniem konkretnej dodatkowej ochrony socjalnej, jako że L.H. Piatkowski jest już taką ochroną objęty, ważne jest tutaj
to, czy fakt obowiązku opłacania składki jest zrównoważony istnieniem ochrony socjalnej. Nie są natomiast ważne zakres tej
ochrony oraz szczegółowy sposób obliczania składek. Wspomniane powyżej orzecznictwo(31) dotyczyło sytuacji, w których fakt opłacania składek w systemie zabezpieczenia społecznego w danym państwie członkowskim
nie uprawniał pracowników, których to dotyczyło, do jakichkolwiek świadczeń z ubezpieczenia społecznego(32), dodatkowej ochrony socjalnej(33), czy dodatkowego zabezpieczenia społecznego(34). Wydaje mi się, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z inną sytuacją: opłacanie składek w ramach niderlandzkiego systemu
zabezpieczeń społecznych uprawnia L.H. Piatkowskiego do świadczeń z ubezpieczenia emerytalnego i systemu rent rodzinnych,
systemu zasiłków rodzinnych oraz ubezpieczenia specjalnych kosztów leczenia.
43. I wreszcie sąd odsyłający zapytuje, czy byłoby to zgodne ze swobodą przepływu pracowników, gdyby zarówno Niderlandy, jak i Belgia
naliczyły składki na ubezpieczenie z tytułu wypłaconych odsetek. Jednak, ponieważ ze stanu faktycznego wynika jednoznacznie,
że sytuacja taka nie ma miejsca w niniejszej sprawie, nie uważam, aby orzekanie przez Trybunał w tej kwestii był wskazane.
Wnioski
44. W związku z powyższym uważam, że na pytanie prejudycjalne przedstawione przez Gerechtshof te ’s-Hertogenbosch powinna zostać
udzielona następująca odpowiedź:
Ani art. 39 i 43 WE, ani art. 14c lit. b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania
systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych i ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie nie stoją na
przeszkodzie temu, aby państwo członkowskie pobierało składkę na ubezpieczenie społeczne od dochodów z tytułu odsetek wypłacanych
przez spółkę z siedzibą w tym państwie członkowskim na rzecz osoby zamieszkałej w innym państwie członkowskim, do której na
podstawie art. 14c lit. b) rozporządzenia nr 1408/71 w związku z załącznikiem VII do rozporządzenia nr 1408/71 znajdują zastosowanie
ustawodawstwa obu tych państw członkowskich w dziedzinie zabezpieczenia społecznego.
1 – Język oryginału: angielski.
2– Rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego
do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się
we Wspólnocie (Dz.U., angielskie wydanie specjalne z 1971 r. (II), str. 416). Tekst w brzmieniu uwzględniającym zmiany znajduje
się w części I załącznika A do rozporządzenia Rady (WE) nr 118/97 z dnia 2 grudnia 1996 r. zmieniającego i uaktualniającego
rozporządzenie nr 1408/71 (Dz.U. 1997 L 28, str. 1). Przepisy omawiane w niniejszej sprawie zostały po raz kolejny zmienione
(choć nie były to zmiany istotne) rozporządzeniem Rady (WE) nr 1606/98 z dnia 29 czerwca 1998 r. (Dz.U. L 209, str. 1), z mocą
obowiązującą od dnia 25 lipca 1998 r.
3– Artykuł 14 ust. 2 rozporządzenia nr 1408/71.
4– Artykuł 14a ust. 2 rozporządzenia nr 1408/71.
5– Artykuł 14c ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 1408/71.
6 – Artykuł 6 ust. 1 lit. b) Algemene Ouderdomswet (ustawy o powszechnym ubezpieczeniu emerytalnym) oraz odpowiednie przepisy
Algemene Nabestaandenwet (ustawy o powszechnym systemie rent rodzinnych), Algemene Kinderbijslagwet (ustawy o powszechnym
systemie zasiłków rodzinnych) oraz Algemene wet bijzondere ziektekosten (ustawy o powszechnym ubezpieczeniu chorobowym).
7 – Artykuł 6 Wet financiering volksverzekeringen (ustawy o finansowaniu zabezpieczenia społecznego).
8 – Artykuł 7 i 8 Wet financiering volksverzekeringen.
9 – Artykuł 48 ust. 3 Wet op de inkomstenbelasting (ustawy o podatku dochodowym).
Artykuł 49 ust. 1 lit. c) pkt 1 i 4 Wet op de inkomstenbelasting.
– Zobacz pkt 13 powyżej.
12 – Według Komisji odsetki od wierzytelności są w Belgii traktowane jako dochód z majątku osobistego i nie mają znaczenia dla
określania wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, które zależą wyłącznie od osiągniętego przychodu.
13 – Zobacz wyroki z dnia 30 stycznia 1997 r. w sprawie C‑340/94 De Jaeck Rec. str. I‑461; w sprawie C‑221/95 Hervein i Hervillier,
Rec. str. I‑609 (w skrócie: „sprawa Hervein I”); wyrok z dnia 19 marca 2002 r. w sprawach połączonych C‑393/99 i C‑394/99
Hervein i in., Rec. str. I‑2829 (w skrócie: „sprawa Hervein II”).
14 – Niderlandy w sprawie De Jaeck oraz Francja w sprawie Hervein I.
15 – Który zasadniczo stanowi, iż osoba prowadząca działalność na własny rachunek na terytorium dwóch lub więcej państw członkowskich
i zamieszkująca w jednym z tych państw podlega ustawodawstwu tego państwa członkowskiego, na którego terytorium zamieszkuje.
16 – Przepis dodany rozporządzeniem Rady (EWG) nr 1390/81 z dnia 12 maja 1981 r. rozszerzającym zakres stosowania rozporządzenia
(EWG) nr 1408/71 (Dz.U. L 143, str. 1).
17 – Zobacz przypis 16.
18 – Zobacz wyrok w sprawie De Jaeck cytowany w przypisie 13, pkt 40.
19 – Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3811/86 z dnia 11 grudnia 1986 r. zmieniające rozporządzenie nr 1408/71 (Dz.U. L 355, str. 5).
20 – Zobacz wyrok cytowany w przypisie 13, pkt 60.
21 – Punkt 60; podkreślenie dodane.
22 – Zobacz wyrok z dnia 8 marca 2001 r. w sprawie C‑68/99 Komisja przeciwko Niemcom, Rec. str. I‑1865, pkt 25.
23 – Zobacz wyrok z dnia 3 maja 1990 r. w sprawie C‑2/89 Kits van Heijningen, Rec. str. I‑1755, pkt 19.
24 – Zobacz wyrok z dnia 26 stycznia 1999 r. w sprawie C‑18/95 Terhoeve, Rec. str. I‑345, pkt 33–35.
25 – Zobacz wyrok w sprawie Terhoeve cytowany w przypisie 24, pkt 51.
26 – Zobacz wyrok w sprawie De Jaeck cytowany w przypisie 13, pkt 39.
27 – Zobacz wyrok w sprawie Komisja przeciwko Niemcom cytowany w przypisie 22, pkt 29.
28 – Zobacz wyrok w sprawie Hervein II cytowany w przypisie 13, pkt 52.
29 – Zobacz opinię rzecznika generalnego D. Ruiza-Jaraba dotyczącą wyroku w sprawie Komisja przeciwko Niemcom cytowanego w przypisie 22,
pkt 27, oraz sprawy tam przywołane.
30 – Zobacz wyrok w ww. sprawie Hervein II cytowany w przypisie 13, pkt 64 oraz sprawy tam przywołane.
31 – Zobacz przypis 30.
32 – Zobacz wyrok z dnia 3 lutego 1982 r. w sprawach połączonych 62/81 i 63/81 Seco, Rec. str. 223, pkt 7.
33 – Zobacz wyrok z dnia 15 lutego 1996 r. w sprawie C‑53/95 Kemmler, Rec. str. I‑703, pkt 13.
34 – Zobacz wyrok w sprawie Hervein II cytowany w przypisie 13, pkt 64.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło