C-494/04
WyrokTSUE2006-06-15CELEX: 62004CJ0494ECLI:EU:C:2006:407
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
1. Czy dyrektywa 92/12/EWG i zasada proporcjonalności sprzeciwiają się krajowym przepisom odmawiającym zwrotu akcyzy za zaginione znaki skarbowe, jeśli zaginięcie nie było spowodowane siłą wyższą lub przypadkiem, a znaki nie zostały zniszczone? 2. Czy spóźniona notyfikacja Komisji o specjalnym sposobie poboru VAT (art. 28 niderlandzkiej ustawy o VAT) powoduje, że przepis ten nie ma zastosowania? 3. Czy niderlandzki system poboru VAT za pomocą znaków skarbowych jest zgodny z art. 27 ust. 1 i 5 szóstej dyrektywy VAT? 4. Czy brak zwrotu VAT za zaginione znaki akcyzy w okolicznościach opisanych w pytaniu pierwszym jest zgodny z szóstą dyrektywą VAT?Ratio decidendi
Trybunał uznał, że dyrektywa akcyzowa nie reguluje kwestii zaginięcia znaków, pozostawiając to państwom członkowskim. Krajowe przepisy obciążające nabywcę odpowiedzialnością finansową za utratę znaków akcyzy, jeśli nie wynikała ona z siły wyższej lub przypadku, są zgodne z zasadą proporcjonalności, ponieważ zapobiegają nadużyciom i oszustwom. W odniesieniu do VAT, TSUE stwierdził, że spóźniona notyfikacja Komisji o istniejącym specjalnym systemie poboru podatku nie uniemożliwia jego stosowania, gdyż art. 27 ust. 5 szóstej dyrektywy nie przewiduje sankcji za naruszenie terminu, a celem notyfikacji jest informowanie, a nie uzyskanie zezwolenia. Ponadto, niderlandzki system poboru VAT za pomocą znaków skarbowych jest zgodny z art. 27 ust. 1 i 5 szóstej dyrektywy, ponieważ upraszcza pobór podatku i nie wpływa znacząco na kwotę podatku należnego na końcowym etapie konsumpcji. Brak zwrotu VAT za zaginione znaki w określonych okolicznościach również jest zgodny z szóstą dyrektywą, gdyż służy zapobieganiu nielegalnemu wykorzystaniu znaków, a nabywca powinien zabezpieczyć się na wypadek ich utraty.Stan faktyczny
Spółka Heintz van Landewijck SARL (hurtownik wyrobów tytoniowych z Luksemburga) złożyła w Niderlandach wniosek o znaki akcyzy, za które zapłaciła akcyzę i VAT. Znaki te zaginęły w transporcie, zanim zostały umieszczone na wyrobach tytoniowych. Landewijck zwróciła się o zwrot zapłaconych kwot, ale jej wniosek został oddalony przez niderlandzkie organy podatkowe i sądy krajowe, ponieważ nie udowodniono, że zaginięcie było przypadkowe lub spowodowane siłą wyższą, ani że znaki nie zostaną wykorzystane nielegalnie.Rozstrzygnięcie
1) Ani dyrektywa Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania, ani zasada proporcjonalności nie sprzeciwiają się temu, aby państwa członkowskie przyjęły przepisy, które w przypadku zaginięcia znaków akcyzy przed umieszczeniem ich na wyrobach tytoniowych, jeżeli zaginięcie to nie było spowodowane działaniem siły wyższej lub przypadkową utratą oraz jeżeli nie stwierdzono, że znaki te zostały zniszczone lub uszkodzone w sposób ostatecznie uniemożliwiający ich wykorzystanie, nie przewidują zwrotu zapłaconego podatku akcyzowego, obciążając w ten sposób odpowiedzialnością finansową za utratę znaków skarbowych ich nabywcę.
2) Artykuł 27 ust. 5 szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku należy interpretować w ten sposób, że naruszenie terminu notyfikacji nie stanowi istotnego uchybienia proceduralne, które mogłoby powodować, że zgłoszony z opóźnieniem przepis stanowiący odstępstwo nie znajduje zastosowania.
3) Artykuł 27 ust. 1 i 5 szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG należy interpretować w ten sposób, że szczególne zasady poboru podatku VAT przy pomocy znaków skarbowych takie jak zasady ustanowione przez art. 28 ustawy o podatku obrotowym z dnia 28 czerwca 1968 r. (Wet op de Omzetbelasting) są zgodne z wymogami przewidzianymi w tych przepisach dyrektywy i nie wykraczają poza to, co jest niezbędne dla uproszczenia poboru podatku.
4) Brak obowiązku zwrotu kwot zapłaconych za znaki akcyzy, które odpowiadają podatkowi od wartości dodanej, w przypadku gdy znaki te zaginęły, zanim zostały umieszczone na wyrobach tytoniowych, a zaginięcie to nie jest spowodowane działaniem siły wyższej lub przypadkową utratą oraz jeżeli nie stwierdzono, że znaki te zostały zniszczone lub uszkodzone w sposób ostatecznie uniemożliwiający ich wykorzystanie, nie jest niezgodny z szóstą dyrektywą 77/388, a w szczególności z jej art. 27 ust. 1 i 5.Pełny tekst orzeczenia
Sprawa C-494/04
Heintz van Landewijck SARL
przeciwko
Staatssecretaris van Financiën
(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez
Hoge Raad der Nederlanden)
Przepisy podatkowe – Harmonizacja ustawodawstw – Dyrektywa 92/12/EWG – Akcyza – Znaki skarbowe – Szósta dyrektywa VAT– Artykuły 2 i 27 – Zaginięcie znaków akcyzy
Opinia rzecznika generalnego M. Poiaresa Madura przedstawiona w dniu 16 lutego 2006 r. I-0000
Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 15 czerwca 2006 r. I-0000
Streszczenie wyroku
1. Postanowienia podatkowe – Harmonizacja ustawodawstw – Podatki akcyzowe – Dyrektywa 92/12
(dyrektywa Rady 92/12)
2. Postanowienia podatkowe – Harmonizacja ustawodawstw – Podatki obrotowe – Wspólny system podatku od wartości dodanej – Podstawa
opodatkowania
(dyrektywa Rady 77/388, art. 27 ust. 5)
3. Postanowienia podatkowe – Harmonizacja ustawodawstw – Podatki obrotowe – Wspólny system podatku od wartości dodanej – Podstawa
opodatkowania
(dyrektywa Rady 77/388, art. 27 ust. 1 i 5)
4. Postanowienia podatkowe – Harmonizacja ustawodawstw – Podatki obrotowe – Wspólny system podatku od wartości dodanej – Podstawa
opodatkowania
(dyrektywa Rady 77/388, art. 27 ust. 1 i 5)
1. Ani dyrektywa 92/12 w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu
oraz kontrolowania, ani zasada proporcjonalności nie sprzeciwiają się temu, aby państwa członkowskie, które skorzystały z uprawnienia
do żądania, aby wyroby dopuszczone do konsumpcji na ich terytorium posiadały znaki skarbowe, przyjęły przepisy, które w przypadku
zaginięcia znaków akcyzy przed umieszczeniem ich na wyrobach tytoniowych, jeżeli zaginięcie to nie było spowodowane działaniem
siły wyższej lub przypadkiem oraz jeżeli nie stwierdzono, że znaki te zostały zniszczone lub uszkodzone w sposób ostatecznie
uniemożliwiający ich wykorzystanie, nie przewidują zwrotu zapłaconego podatku akcyzowego, obciążając w ten sposób odpowiedzialnością
finansową za utratę tych znaków ich nabywcę.
Ustawodawstwo krajowe, które umożliwiłoby nabywcy znaków akcyzy uzyskanie zwrotu pieniędzy, jeżeli powoływałby się on zwyczajnie
na ich utratę, mogłoby bowiem sprzyjać nadużyciom i oszustwom. Zapobieganie takim nadużyciom i oszustwom stanowi zaś dokładnie
jeden z celów, jakie są realizowane przez prawodawstwo wspólnotowe. Zatem przepisy krajowe, które w przypadku zaginięcia znaków
skarbowych nakładają na nabywcę tych znaków odpowiedzialność finansową za ich utratę, przyczyniają się do realizowania celu,
jakim jest zapobieganie niezgodnemu z prawem wykorzystywaniu tych znaków.
(por. pkt 43, 44, 46 oraz pkt 1 sentencji)
2. Artykuł 27 ust. 5 szóstej dyrektywy 77/388 w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków
obrotowych należy interpretować w ten sposób, że naruszenie terminu notyfikacji nie stanowi istotnego uchybienia proceduralnego,
które mogłoby powodować, że zgłoszony z opóźnieniem przepis stanowiący odstępstwo nie znajduje zastosowania.
W tym kontekście spóźnione zgłoszenie istniejącego przepisu stanowiącego odstępstwo nie może odnieść takiego samego skutku
co brak zgłoszenia nowego przepisu, który stanowi odstępstwo i który powinien być przedmiotem upoważnienia udzielanego przez
Radę. W istocie art. 27 ust. 5 szóstej dyrektywy nie wiąże naruszenia terminu zgłoszenia z jakimikolwiek sankcjami. Ponadto
celem przewidzianego zgłoszenia nie jest uzyskanie zezwolenia Komisji, lecz jedynie umożliwienie jej zapoznania się z danym
przepisem i przeprowadzenie jego oceny.
(por. pkt 49–51 oraz pkt 2 sentencji)
3. Artykuł 27 ust. 1 i 5 szóstej dyrektywy 77/388 w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków
obrotowych należy interpretować w ten sposób, że szczególne zasady poboru podatku od wartości dodanej przy pomocy znaków skarbowych
są zgodne z wymogami przewidzianymi w tych przepisach dyrektywy i nie wykraczają poza to, co jest niezbędne dla uproszczenia
poboru podatku.
W istocie art. 27 ust. 1 szóstej dyrektywy sprzeciwia się tylko przepisom, które mogłyby znacząco wpłynąć na kwotę podatku
należnego na końcowym etapie konsumpcji. Sam charakter przypadków, w których system poboru podatku przy pomocy znaków skarbowych
może prowadzić do zmiany wysokości podatku na końcowym etapie konsumpcji, nie wydaje się dawać podstaw do stwierdzenia, że
system ten mógłby w znaczący sposób wpłynąć na tę kwotę.
(por. pkt 57, 58, 60 oraz pkt 3 sentencji)
4. Brak obowiązku zwrotu kwot zapłaconych za znaki akcyzy, które odpowiadają podatkowi od wartości dodanej, w przypadku gdy znaki
te zaginęły zanim zostały umieszczone na danych wyrobach, a zaginięcie to nie jest spowodowane działaniem siły wyższej lub
przypadkową utratą oraz jeżeli nie stwierdzono, że znaki te zostały zniszczone lub uszkodzone w sposób ostatecznie uniemożliwiający
ich wykorzystanie, nie jest niezgodny z szóstą dyrektywą 77/388 w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu
do podatków obrotowych, a w szczególności z jej art. 27 ust. 1 i 5.
W istocie przepisy krajowe nakładające na nabywcę w przypadku zaginięcia znaków skarbowych odpowiedzialność finansową za ich
utratę przyczyniają się do realizacji celu, jakim jest zapobieganie ich niezgodnemu z prawem wykorzystywaniu. Ponadto owe
przepisy krajowe nie wykraczają poza to, co jest niezbędne dla realizacji tego celu, zważywszy na to, że nie wyłączają one
poza tym możliwości zwrotu lub kompensaty w innych sytuacjach, takich jak przypadkowa utrata znaków lub utrata na skutek działania
siły wyższej.
Ponadto należy zaznaczyć, iż znaki skarbowe nie są zobowiązaniem podatkowym po stronie ich nabywcy, lecz mają wartość samoistną.
Stąd też uzasadnione staje się to, że nabywca tych znaków zabezpiecza się na wypadek ryzyka ich zaginięcia i że to na nim
ostatecznie spoczywają konsekwencje finansowe tego zaginięcia, nawet jeśli w pewnych okolicznościach mogłoby to doprowadzić
do sytuacji podwójnego opodatkowania tych samych produktów podatkiem od wartości dodanej.
(por. pkt 62, 63 oraz pkt 4 sentencji)
WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)
z dnia 15 czerwca 2006 r. (*)
Przepisy podatkowe – Harmonizacja ustawodawstw – Dyrektywa 92/12/EWG – Akcyza – Znaki skarbowe – Szósta dyrektywa VAT– Artykuły 2 i 27 – Zaginięcie znaków akcyzy
W sprawie C‑494/04
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Hoge Raad
der Nederlanden (Niderlandy) postanowieniem z dnia 26 listopada 2004 r., które wpłynęło do Trybunału w tym samym dniu w postępowaniu
Heintz van Landewijck SARL,
przeciwko
Staatssecretaris van Financiën,
TRYBUNAŁ (trzecia izba),
w składzie: A. Rosas, prezes izby, J.‑P. Puissochet (sprawozdawca), S. von Bahr, U. Lõhmus oraz A. Ó Caoimh, sędziowie,
rzecznik generalny: M. Poiares Maduro,
sekretarz: R. Grass,
uwzględniając procedurę pisemną,
rozważywszy uwagi przedstawione:
– w imieniu Heintz van Landewijck SARL przez A. E. van der Voort Maarschalka i R. Meijera, advocaten,
– w imieniu rządu niderlandzkiego przez H. G. Sevenster i C.M. Wissels, działające w charakterze pełnomocników,
– w imieniu rządu niemieckiego przez M. Lummę i C. Schulze-Bahr, działających w charakterze pełnomocników,
– w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez K. Grossa i A. Weimara, działających w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 16 lutego 2006 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1 Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie
ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania (Dz.U. L 76,
str. 1, zwanej dalej „dyrektywą akcyzową”) oraz szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji
ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona
podstawa wymiaru podatku (Dz.U. L 145, str.1, zwanej dalej „szóstą dyrektywą”), w szczególności jej art. 27 ust. 1 i 5.
2 Wniosek ten został złożony w ramach sporu między spółką Heintz van Landewijck SARL (zwaną dalej „Landewijck”) a Staatssecretaris
van Financiën (ministerstwem finansów). Spółka ta zwróciła się do ministerstwa o zwrot kwoty, jaką zapłaciła za znaki akcyzy,
które zaginęły, zanim zostały umieszczone na wyrobach tytoniowych, dla których były przeznaczone.
Ramy prawne
Prawo wspólnotowe
3 Zgodnie z art. 6 dyrektywy akcyzowej, którą na mocy art. 3 ust. 1 stosuje się do wyrobów tytoniowych:
„1. Podatek akcyzowy staje się wymagalny w momencie dopuszczenia do konsumpcji lub w momencie wystąpienia ubytków, które muszą
podlegać podatkowi akcyzowemu zgodnie z art. 14 ust. 3.
Dopuszczenie do konsumpcji wyrobów objętych podatkiem akcyzowym oznacza:
a) wszelkie odstępstwa, włączając odstępstwa z naruszeniem prawa, od systemu zawieszenia podatku;
b) wszelką produkcję tych wyrobów, włączając produkcję nielegalną, poza systemem zawieszenia podatku;
c) wszelki przywóz tych produktów, włączając przywóz nieformalny, w przypadku gdy wyroby nie zostały umieszczone w ramach systemu
zawieszenia podatku.
2. Warunki ściągalności i stawka proponowanego podatku akcyzowego to te obowiązujące w dniu, w którym podatek staje się wymagalny
w państwie członkowskim, w którym ma miejsce dopuszczenie do konsumpcji lub w którym zanotowano ubytki. Podatek akcyzowy jest
nakładany i pobierany zgodnie z procedurą określoną przez każde państwo członkowskie, przy czym jest zrozumiałe, że państwa
członkowskie zastosują te same procedury odnośnie do nakładania i pobierania podatku w stosunku do wyrobów krajowych jak i tych
pochodzących z innych państw członkowskich”.
4 Artykuł 14 ust. 1 tej samej dyrektywy stanowi:
„Uprawnieni właściciele składów są zwolnieni od podatków za występujące ubytki w ramach systemu zawieszenia, które zostają
przypisane czynnikom losowym lub sile wyższej oraz ustalone przez zainteresowane państwo członkowskie. Są oni także zwolnieni,
w ramach systemu zawieszenia, od podatku od ubytków powstałych podczas produkcji i przetwarzania, składowania i transportu.
Każde państwo członkowskie ustala warunki, na których te zwolnienia zostają przyznane. Zwolnienia te stosuje się w takim samym
stopniu do podmiotów gospodarczych wymienionych w art. 16 podczas transportu wyrobów w ramach systemu zawieszenia podatku
akcyzowego”.
5 Artykuł 21 ust. 1 omawianej dyrektywy stanowi:
„Bez uszczerbku dla art. 6 ust. 1, państwa członkowskie mogą zażądać, aby wyroby dopuszczone do konsumpcji na ich terytorium
posiadały oznaczenia podatkowe [znaki skarbowe] lub krajowe znaki identyfikacyjne używane do celów fiskalnych”.
6 Artykuł 22 ust. 2 lit. d) tej dyrektywy stanowi, że:
„[w]yroby objęte podatkiem akcyzowym dopuszczone do konsumpcji w państwie członkowskim i w związku z tym posiadające oznaczenie
podatkowe lub identyfikacyjne [znak skarbowy lub identyfikacyjny] tego państwa członkowskiego, mogą kwalifikować się do zwrotu
akcyzy przez władze podatkowe państw członkowskich, które wydały te znaki skarbowe lub znaki identyfikacyjne pod warunkiem,
że władze podatkowe państwa członkowskiego, które je wydało, ustalą, że oznaczenia te lub znaki zostały zniszczone”.
7 Zgodnie z art. 10 dyrektywy Rady 95/59/WE z dnia 27 listopada 1995 r. w sprawie podatków innych niż podatki obrotowe, wpływających
na spożycie wyrobów tytoniowych (Dz.U. L 291, str. 40, zwanej dalej „dyrektywą o wyrobach tytoniowych”):
„1. Na ostatnim etapie, przynajmniej przepisy dotyczące pobierania podatków akcyzowych zostają zharmonizowane. Podczas poprzedzających
etapów podatek akcyzowy jest, w zasadzie, pobierany za pomocą znaków skarbowych. Państwa członkowskie są zobowiązane do udostępniania
takich znaków skarbowych producentom i pośrednikom w innych państwach członkowskich. Jeśli państwa członkowskie pobierają
podatki akcyzowe za pomocą innych środków, gwarantują, aby żadne przeszkody czy to administracyjne, czy też techniczne nie
wpływały na handel między państwami członkowskimi.
2. Importerzy i krajowi producenci wyrobów tytoniowych podlegają systemowi ustalonemu w ust. 1 w odniesieniu do szczegółowych
przepisów dotyczących nakładania i płacenia opłat celnych”.
8 Artykuł 2 szóstej dyrektywy stanowi:
„Opodatkowaniu podatkiem od wartości dodanej podlega:
1) dostawa towarów lub usług świadczona odpłatnie na terytorium kraju przez podatnika, który jako taki występuje;
2) przywóz towarów”.
9 Artykuł 5 ust. 1 szóstej dyrektywy stanowi:
„»Dostawa towaru« oznacza przeniesienie prawa do rozporządzania dobrami materialnymi jako właściciel”.
10 Zgodnie z art. 10 omawianej dyrektywy:
„1. a) »Zdarzenie podatkowe« oznacza fakt, którego zaistnienie spełnia warunki prawne konieczne dla zaistnienia należności podatkowej.
b) Podatek staje się »wymagalny«, gdy organ podatkowy staje się z mocy prawa uprawniony do żądania zapłaty podatku od podatnika,
pomimo iż termin płatności może zostać odroczony.
2. Zdarzenie podatkowe ma miejsce i podatek staje się wymagalny w momencie dostarczenia towarów lub wykonania usług.
[…]”
11 Zgodnie z art. 11 część A ust. 1 lit. a) tej dyrektywy podstawą opodatkowania, w odniesieniu do dostaw towarów, jest wszystko
to, co stanowi równowartość wzajemnego świadczenia, które dostawca otrzymuje lub powinien otrzymać od kupującego, klienta
lub osoby trzeciej, z tytułu takich dostaw. Rzeczony art. 11 część C ust. 1 stanowi:
„1. W przypadku anulowania, odmowy albo całkowitego lub częściowego braku zapłaty lub też w przypadku gdy cena jest obniżona
po dokonaniu dostawy, podstawa opodatkowania jest stosownie obniżana na warunkach określonych przez państwa członkowskie.
[...]”
12 Artykuł 27 tej dyrektywy zatytułowany „Procedury uproszczone” stanowi:
„1. Rada, stanowiąc jednogłośnie na wniosek Komisji, może upoważnić każde z państw członkowskich do wprowadzenia specjalnych środków
stanowiących odstępstwo od stosowania przepisów niniejszej dyrektywy, w celu uproszczenia procedury poboru podatków oraz zapobieżenia
niektórym rodzajom oszustw podatkowych lub omijania opodatkowania. Środki podjęte w celu uproszczenia procedury poboru podatków,
z wyjątkiem nieznacznego rozmiaru, nie mogą wpływać na kwotę podatku należnego w końcowym etapie konsumpcji.
2. Państwo członkowskie chcące wprowadzić środki wymienione w ust. 1, informuje o nich Komisję oraz dostarczy Komisji wszelkie
stosowne informacje.
[…]
5. Państwa członkowskie, które stosowały w dniu 1 stycznia 1977 r. specjalne środki rodzaju określonego w ust. 1, mogą je zachować,
pod warunkiem że poinformują o nich Komisję przed dniem 1 stycznia 1978 r. oraz pod warunkiem że odstępstwa mające na celu
uproszczenie poboru podatków, są zgodne z wymogami ustalonymi w ust. 1”.
13 Mocą art. 1 dziewiątej dyrektywy Rady 78/583/EWG z dnia 26 czerwca 1978 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich
odnoszących się do podatków obrotowych (Dz.U. L 194, str. 16, zwanej dalej „dziewiątą dyrektywą”) pewne państwa członkowskie
zostały upoważnione do wykonania szóstej dyrektywy najpóźniej do dnia 1 stycznia 1979 r.
Ustawodawstwo niderlandzkie
14 Artykuł 1 ustawy o akcyzie z dnia 31 października 1991 r. (Wet op de accijns, Stb. 1991, nr 561, zwanej dalej „ustawą o akcyzie”)
stanowi:
„1. Podatek zwany akcyzą jest pobierany od:
[…]
f. wyrobów tytoniowych.
2. Akcyza jest pobierana przy sprzedaży i przywozie towarów, o których mowa w ust. 1”.
15 Artykuł 71 ust. 1 omawianej ustawy stanowi:
„1. Na warunkach i w granicach, które zostaną określone w przepisach wykonawczych, kwotę podatku akcyzowego nałożonego na towary,
od których podatek ten jest naliczany, zwraca się na wniosek zainteresowanego, [w przypadku gdy towary te]:
a. zaginęły;
b. zostały zniszczone pod kontrolą administracyjną;
c. zostały wywiezione do kraju trzeciego lub objęte wspólnotową procedurą celną mającą zastosowanie dla produktów, które są przeznaczone
dla krajów trzecich;
d. zostały umieszczone w składzie przeznaczonym dla tego typu towarów objętych akcyzą;
[…]”
16 Zgodnie z art. 73 ust. 1 tej ustawy:
„W momencie sprzedaży i przywozu wyroby tytoniowe powinny być opatrzone znakiem akcyzy wymaganym dla danego wyrobu tytoniowego”.
17 Na mocy art. 75 ust. 1 tej ustawy, uprawniony właściciel składu wyrobów tytoniowych i podmiot, który umieszcza znaki akcyzy
na tych wyrobach tytoniowych poza obszarem Niderlandów może w szczególności wystąpić do inspektora skarbowego (zwanego dalej
„inspektorem”) z wnioskiem o przyznanie znaków akcyzy.
18 Artykuł 76 tej ustawy stanowi:
„1. Kwotę akcyzy, na którą opiewają znaki akcyzy zgodnie z ich wartością nominalną, należy uiścić w momencie wystąpienia z wnioskiem
o znaki akcyzy.
2. W drodze odstępstwa od ust. 1 płatność można odroczyć najpóźniej albo do ostatniego dnia drugiego miesiąca następującego po
miesiącu, w którym wystąpiono z wnioskiem o przyznanie znaków akcyzy, jeżeli są one przeznaczone do umieszczenia na opakowaniach
papierosów lub tytoniu do palenia, albo do ostatniego dnia trzeciego miesiąca następującego po miesiącu, w którym wystąpiono
z wnioskiem o przyznanie znaków akcyzy, jeżeli są one przeznaczone do umieszczenia na opakowaniach cygar lub poszczególnych
cygarach, pod warunkiem że specjalnie w tym celu została ustanowiona gwarancja.
[…]”.
19 Artykuł 77 ust. 1 tej ustawy stanowi:
„Od kwoty akcyzy, którą należy zapłacić na podstawie deklaracji za dany okres, odlicza się kwotę zapłaconą lub należną w związku
ze złożeniem wniosku o przyznanie znaków akcyzy, które są umieszczane na wyrobach tytoniowych i dla których, za ten okres,
sporządza się wniosek o opuszczenie składu akcyzowego”.
20 W rozumieniu art. 79 ust. 3 tej ustawy:
„Minister ustanawia zasady dotyczące kompensaty lub zwrotu kwoty, która została zapłacona lub którą należy jeszcze zapłacić
w związku z wystąpieniem z wnioskiem o przyznanie znaków akcyzy, na ustalonych przez niego specjalnie w tym celu warunkach
i ograniczeniach [w przypadku gdy]:
a. zostały zwrócone przez podmiot, który wystąpił z wnioskiem o ich przyznanie;
b. zaginęły przypadkowo lub na skutek działania siły wyższej jeszcze przed naniesieniem ich na wyroby tytoniowe, które zostały
sprzedane lub przywiezione;
c. zostały zniszczone pod kontrolą administracyjną”.
21 Ten ostatni przepis został wprowadzony w życie na mocy art. 52 rozporządzenia wykonawczego do ustawy o akcyzie (uitvoeringsregeling
accijns).
22 Z omawianego art. 52 wynika, że podmiot, który wystąpił z wnioskiem o przyznanie znaków akcyzy, może uzyskać zwrot kwoty podatku,
na jaką opiewają znaki, które zaginęły przypadkowo lub na skutek działania siły wyższej, pod warunkiem że w terminie jednego
miesiąca od daty utraty przedłoży on wniosek o zwrot i że inspektor zostanie o tej dacie niezwłocznie poinformowany, przy
czym zamieści on również informacje na temat daty, miejsca i przyczyny utraty. Zgodnie z ust. 6 tego artykułu zwrot za utracone
znaki przysługuje „jedynie w stopniu, w którym kwotę akcyzy można określić w sposób pewny”.
23 W końcu art. 28 ustawy o podatku obrotowym z dnia 28 czerwca 1968 r. (Wet op de omzetbelasting, Stb. 1968 nr 329, zwanej dalej
„ustawą o podatku VAT”) reguluje sposób poboru podatku VAT od wyrobów tytoniowych podobny do tego, który ma zastosowanie w przypadku
podatku akcyzowego. Artykuł ten stanowi, że podatek VAT mający zastosowanie do tych wyrobów stanowi 19/119 ceny detalicznej
uwzględnianej przy obliczaniu akcyzy oraz że podatek ten nie może być przedmiotem odliczenia.
24 Zdaniem rządu niderlandzkiego szczególny system, który przewiduje wyżej wymieniony art. 28, stanowi odstępstwo od wspólnotowego
systemu podatku VAT. Celem tego systemu jest, z jednej strony, uproszczenie poboru podatku VAT, który jest pobierany wyłącznie
na jednym etapie łańcucha dostaw wyrobów tytoniowych, przy sposobności opuszczania składu lub przywozu, zgodnie z systemem
mającym zastosowanie w zakresie akcyzy, a z drugiej strony, zwalczanie oszustwa, ponieważ handlu detalicznego proces poboru
podatku nie obejmuje.
25 System ten istniał już w dniu 1 stycznia 1977 r. Stosując art. 27 ust. 5 szóstej dyrektywy, rząd niderlandzki notyfikował
go Komisji w dniu 12 czerwca 1979 r.
Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
26 Landewijck prowadzi w Luksemburgu działalność w zakresie hurtowego handlu wyrobami tytoniowymi, na którą posiada ona licencję
uprawnionego właściciela składu.
27 W dniu 6 października 1998 r. spółka ta wystąpiła do Belastingdienst/Douane te Amsterdam (urząd skarbowy i celny w Amsterdamie)
z dwoma wnioskami o przyznanie znaków akcyzy dla wyrobów tytoniowych na podstawie art. 75 ustawy o akcyzie. Zleciła ona spółce
Securicor Omega dostarczenie jej tych znaków.
28 W dniu 9 października 1998 r. inspektor naliczył kwoty należne od Landewijck z tytułu obu tych transakcji, a mianowicie odpowiednio
177 809,10 NLG (140 575 NLG podatku akcyzowego i 37 234,10 NLG podatku VAT) oraz 2 711 474,60 NLG (2 202 857,50 NLG podatku
akcyzowego i 508 617,10 NLG podatku VAT).
29 W dniu 12 października 1998 r. firma kurierska Smit Koerier, działająca w imieniu Securicor Omega, odebrała od PTT Post Filatelie,
obecnie Geldnet Services BV, znaki, o które wystąpiono.
30 Jak wynika z protokołu, który został sporządzony w dniu 17 grudnia 1998 r. przez eksperta działającego na zlecenie luksemburskiego
zakładu ubezpieczeń Le Foyer, w dniu 13 października 1998 r. o godz. 19.40 Smit Koerier dostarczyła Securicor Omega z siedzibą
w Utrechcie (Niderlandy) trzy paczki znaków, a w dniu 14 października 1998 r. o godz. 10.00 Securicor Omega stwierdziła, że
paczki te zaginęły.
31 Pismem z dnia 23 listopada 1998 r. Landewijck poinformowała inspektora o tym, że w dalszym ciągu nie otrzymała ona znaków,
wcześniej przekazanych firmie Smit Koerier, a zatem korzystanie przez nią z tych znaków było niemożliwe oraz że Securicor
Omega uchylała się od odpowiedzialności za ich zaginięcie. W tym samym piśmie Landewijck zwróciła się do inspektora z prośbą
o „uwzględnienie szczególnych okoliczności tej sprawy przed datą płatności przypadającą na dzień 31 stycznia 1999 r”.
32 Inspektor potraktował omawiane pismo z dnia 23 listopada 1998 r. jako wniosek o kompensatę lub zwrot należnej kwoty lub kwoty,
którą Landewijck uiściła z tytułu znaków będących przedmiotem sporu, złożony zgodnie z art. 79 ust. 3 ustawy o akcyzie w związku
z art. 52 rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy. Mocą decyzji z dnia 30 stycznia 2001 r. wniosek ten został oddalony.
33 Inspektor nie uwzględnił również wniesionego przez spółkę Landewijck odwołania od tej decyzji.
34 Za bezzasadną uznano również skargę na to oddalenie odwołania, która została wniesiona do Gerechtshof te Amsterdam (sąd apelacyjny
w Amsterdamie). Sąd ten uznał, po pierwsze, że skarżąca nie wykazała w sposób wystarczająco pewny braku tych znaków oraz znikomego
prawdopodobieństwa ponownego ich wykorzystania, a zatem zgodnie z art. 79 ust. 3 lit. b) ustawy o akcyzie znaków tych nie
można było uznać za utracone. Po drugie, Gerechtshof orzekł, stosując art. 28 ustawy o podatku VAT, na mocy którego poboru
podatku VAT od wyrobów tytoniowych dokonuje się zgodnie z przepisami regulującymi akcyzę, że wniosek o dokonanie zwrotu podatku
VAT nie powinien być uwzględniony z tych samych przyczyn, które uzasadniają decyzję o odmowie dokonania zwrotu podatku akcyzowego.
35 W związku z powyższym Landewijck wniosła skargę kasacyjną do Hoge Raad der Nederlanden (sąd najwyższy w Niderlandach). Sąd
ten ustalił, że Gerechtshof właściwie zastosował art. 79 ust. 3 lit. b) ustawy o akcyzie. Niemniej ma on wątpliwości co do
tego, czy odmowa dokonania zwrotu lub kompensaty w postępowaniu przed sądem krajowym udzielona Landewijck była zgodna z określonymi
przepisami, które zostały zawarte w dyrektywie o akcyzie, zwłaszcza w jej art. 6 ust. 1, 14 i 22.
36 Ponadto Hoge Raad der Nederlanden zastanawia się, czy w tym przypadku art. 28 ustawy o podatku VAT mógłby mieć zastosowanie.
Landewijck stwierdził bowiem, że skoro szczególny system poboru podatku VAT ustanowiony na mocy tego artykułu nie został notyfikowany
Komisji w terminie przewidzianym w art. 27 ust. 5 szóstej dyrektywy, nie jest zgodny z tą dyrektywą.
37 Hoge Raad der Nederlanden zapytuje w tym względzie, czy w szczególności w świetle wyroku z dnia 27 października 1992 r. w sprawie
C‑74/91 Komisja przeciwko Niemcom, Rec. str. I‑5437, notyfikacja tego systemu Komisji w późniejszym terminie, czyli w tym
przypadku w dniu 12 czerwca 1979 r., powinna odnieść taki sam skutek co brak zgłoszenia, tzn. niemożność stosowania tego systemu
w wobec jednostek, które powołują się na takie uchybienie. Hoge Raad der Nederlanden dodał, że przy założeniu, iż zgłoszenie
w późniejszym terminie nie powoduje, że system ten nie ma zastosowania, należałoby ponadto sprawdzić, czy odpowiada on wymogom
art. 27 ust. 1 szóstej dyrektywy.
38 W tych okolicznościach Hoge Raad der Nederlanden postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi
pytaniami prejudycjalnymi:
„1) Czy dyrektywę o podatku akcyzowym należy interpretować w ten sposób, że nakłada ona na państwa członkowskie obowiązek przyjęcia
przepisu prawnego, na podstawie którego dokonują one zwrotu lub kompensaty kwoty podatku akcyzowego zapłaconej lub wymagalnej
w momencie zwrócenia się przez wnioskodawcę (będącego uprawnionym właścicielem składu) o otrzymanie znaków akcyzy w przypadkach
takich jak ten będący przedmiotem niniejszej sprawy, gdy wnioskodawca nie używał i nie będzie mógł używać znaków, które zaginęły
przed oznaczeniem nimi towarów objętych podatkiem akcyzowym i których osoby trzecie zgodnie z prawem nie mogły i nie będą
mogły używać, choć nie jest wykluczone, że osoby trzecie używały ich lub będą ich używać, oznaczając nimi nielegalnie wprowadzone
do obrotu wyroby tytoniowe?
2) a) Czy szóstą dyrektywę, a w szczególności jej art. 27 ust. 1 i ust. 5 należy interpretować w ten sposób, że z faktu, iż rząd
niderlandzki nie notyfikował Komisji, że pragnie zachować specjalny sposób poboru podatku od wyrobów tytoniowych dopiero po
upływie terminu przewidzianego w art. 27 ust. 5 szóstej dyrektywy, w brzmieniu zmienionym przez dziewiątą dyrektywę, wynika,
iż w przypadku gdy na niezachowanie tego terminu powołuje się – już po tej notyfikacji – jednostka, ten specjalny sposób poboru
podatku nie powinien być stosowany nawet po dacie notyfikacji?
2) b) Czy w przypadku udzielenia odpowiedzi przeczącej na pytanie 2 lit. a), szóstą dyrektywę, a w szczególności jej art. 27
ust. 1 i ust. 5 należy interpretować w ten sposób, że, ze względu na sprzeczność z wymogami powyższych przepisów, nie może
być stosowany specjalny sposób poboru podatków od wyrobów tytoniowych przewidziany w art. 28 niderlandzkiej ustawy o podatku
VAT (Wet op de Omzetbelasting)?
2) c) Czy w przypadku udzielenia odpowiedzi przeczącej na pytanie 2 lit. b), szóstą dyrektywę, a w szczególności jej art. 27
ust. 1 i ust. 5 należy interpretować w ten sposób, że niedokonanie zwrotu podatku VAT w okolicznościach takich jak te opisane
w pytaniu pierwszym jest sprzeczne z tą dyrektywą?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytania pierwszego
39 Artykuł 21 ust. 1 dyrektywy o akcyzie przyznaje państwom członkowskim możliwość opatrzenia znakami skarbowymi wyrobów, które
są przeznaczone do konsumpcji na obszarze tych państw. Również art. 10 ust. 1 dyrektywy o wyrobach tytoniowych przewiduje,
że na etapach poprzedzających etap harmonizacji warunków poboru akcyzy, podatek ten jest co do zasady pobierany przy pomocy
znaków skarbowych.
40 Ponadto art. 22 ust. 2 lit. d) dyrektywy o akcyzie przewiduje możliwość uzyskania zwrotu akcyzy od organów podatkowych państwa
członkowskiego, które wydało znaki skarbowe, zwłaszcza w przypadku gdy władze podatkowe państwa członkowskiego, które je wydało,
stwierdzą, że znaki te zostały zniszczone.
41 Natomiast dyrektywa o akcyzie nie zawiera żadnego przepisu, który nawiązywałby do możliwości zaginięcia takich znaków. Następnie
uznać należy, że dyrektywa ta powierza państwom członkowskim zadanie określenia konsekwencji takiego zaginięcia. A zatem omawianej
dyrektywy nie można interpretować w ten sposób, że mogłaby ona sprzeciwiać się temu, aby państwa członkowskie ustanowiły przepisy
krajowe nakładające na nabywcę znaków skarbowych, w przypadku ich zaginięcia, odpowiedzialność finansową za ich stratę.
42 Takie przepisy krajowe nie mogą być również uznane za sprzeczne z zasadą proporcjonalności.
43 Ustawodawstwo krajowe, które umożliwiłoby nabywcy znaków akcyzy uzyskanie zwrotu pieniędzy, jeżeli powoływałby się on zwyczajnie
na ich utratę, mogłoby bowiem sprzyjać nadużyciom i oszustwom. Zapobieganie takim nadużyciom i oszustwom stanowi zaś dokładnie
jeden z celów, jakie są realizowane przez prawodawstwo wspólnotowe.
44 Zatem przepisy krajowe takie jak te będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, które w przypadku zaginięcia znaków
skarbowych nakładają na nabywcę tych znaków odpowiedzialność finansową za ich utratę, przyczyniają się do realizowania celu,
jakim jest zapobieganie niezgodnemu z prawem wykorzystywaniu tych znaków. Ponadto przepisy krajowe nie wykraczają poza to,
co jest niezbędne dla realizacji tego celu, ponieważ w innych przypadkach nie wykluczają one zresztą możliwości zwrotu lub
kompensaty, w innych sytuacjach takich jak przypadkowa utrata znaków lub na skutek działania siły wyższej.
45 W tym względzie argument, zgodnie z którym wobec szczególnych okoliczności zaistniałych w postępowaniu przed sądem krajowym
prawdopodobieństwo niezgodnego z prawem wykorzystania zaginionych znaków jest znikome, nie ma wpływu na odpowiedź, którą należy
udzielić sądowi odsyłającemu, ponieważ ryzyko takie w każdym bądź razie występuje.
46 W konsekwencji na pierwsze pytanie należy udzielić odpowiedzi, że ani dyrektywa o akcyzie, ani zasada proporcjonalności nie
sprzeciwiają się temu, aby państwa członkowskie przyjęły przepisy, które nie przewidują zwrotu kwoty podatku akcyzowego, jaki
został zapłacony w okolicznościach takich jak w postępowaniu przed sądem krajowym, co powoduje obarczenie nabywcy znaków skarbowych
odpowiedzialnością finansową za ich utratę.
W przedmiocie pytania drugiego lit. a)
47 Stawiając to pytanie, sąd krajowy w istocie zmierza do ustalenia, czy to, że państwo członkowskie poinformowało Komisję o swojej
woli utrzymania specjalnego sposobu poboru podatku od wyrobów tytoniowych po upływie terminu przewidzianego w art. 27 ust. 5
szóstej dyrektywy, który następnie został przedłużony przez dziewiątą dyrektywę, powoduje, że ten sposób poboru podatku nie
będzie miał zastosowania nawet po dacie tej notyfikacji.
48 Prawdą jest, że zgodnie z tym, co Trybunał już orzekł, iż przepis stanowiący odstępstwo od szóstej dyrektywy, przyjęty z naruszeniem
obowiązku notyfikacji nałożonego na państwa członkowskie na mocy art. 27 ust. 2 tej dyrektywy, nie może działać na niekorzyść
podatnika (zob. w szczególności wyrok z dnia 13 lutego 1985 r. w sprawie 5/84 Direct Cosmetics, Rec. str. 617, pkt 37 oraz
z dnia 11 lipca 1991 r. w sprawie C‑97/90 Lennartz, Rec. str. I‑3795, pkt 33). Jeżeli bowiem przepis ten nie zostanie notyfikowany,
zgodnie z art. 27 ust. 1 szóstej dyrektywy Rada nie udzieli zezwolenia na jego stosowanie.
49 Jednakże przypadek ten nie dotyczy nowego przepisu, który stanowi odstępstwo, a który powinien być przedmiotem upoważnienia
udzielanego przez Radę, lecz odnosi się do szczególnego przepisu obowiązującego w dniu 1 stycznia 1977 r., którego utrzymanie
było przedmiotem wniosku, jaki został złożony przez państwo członkowskie stosujące art. 27 ust. 5 szóstej dyrektywy, pomimo
wprowadzenia w życie tej dyrektywy. W ten oto sposób rząd niderlandzki zgłosił Komisji swoje życzenie utrzymania w mocy systemu
przewidzianego w art. 28 ustawy o podatku VAT w dniu 12 czerwca 1979 r. Ponadto w pierwszym sprawozdaniu dla Rady z dnia 14 września
1983 r. w sprawie funkcjonowania wspólnego systemu podatku VAT, które zostało przedstawione zgodnie z art. 34 szóstej dyrektywy
[COM(83) 426 wersja ostateczna], Komisja nie uznała, że system ten jest sprzeczny z określonym w art. 27 ust. 1 szóstej dyrektywy
kryterium braku oddziaływania przepisów na kwotę podatku na końcowym etapie konsumpcji, z wyjątkiem oddziaływania nieznacznego.
50 Spóźnione zgłoszenie przepisu stanowiącego odstępstwo nie może odnieść takiego samego skutku, co brak zgłoszenia. Artykuł 27
ust. 5 szóstej dyrektywy nie wiąże bowiem naruszenia terminu zgłoszenia z jakimikolwiek sankcjami. Ponadto celem przewidzianego
zgłoszenia nie jest uzyskanie zezwolenia Komisji, lecz jedynie umożliwienie jej zapoznania się z danym przepisem i przeprowadzenie
jego oceny. W tych okolicznościach nie można uznać, że naruszenie terminu notyfikacji stanowi istotne uchybienie proceduralne,
które mogłoby w konsekwencji powodować, że przepis stanowiący odstępstwo, który został zgłoszony z opóźnieniem, nie znajduje
zastosowania.
51 W konsekwencji na drugie pytanie lit. a) należy udzielić odpowiedzi, że art. 27 ust. 5 szóstej dyrektywy należy interpretować
w ten sposób, że naruszenie terminu notyfikacji nie stanowi istotnego uchybienia proceduralnego, które mogłoby powodować,
że zgłoszony z opóźnieniem przepis stanowiący odstępstwo nie znajduje zastosowania.
W przedmiocie pytania drugiego lit. b)
52 W pytaniu drugim lit. b) sąd odsyłający oczekuje wyjaśnienia, czy szczególny sposób poboru podatku VAT przy pomocy znaków
skarbowych taki jak system przewidziany w ustawodawstwie niderlandzkim mającym zastosowanie w postępowaniu przed sądem krajowym,
odpowiada wymogom nałożonym w art. 27 ust. 1 i 5 szóstej dyrektywy i nie wykracza poza to, co jest niezbędne w celu uproszczenia
poboru podatku i zapobieżenia oszustwom podatkowym oraz omijaniu opodatkowania.
53 Zgodnie z tym, co Trybunał już orzekł, przepisy krajowe stanowiące odstępstwo, o których mowa w art. 27 ust. 5 szóstej dyrektywy,
które są dozwolone „celem uproszczenia procedury poboru podatków oraz zapobieżenia niektórym rodzajom oszustw podatkowych
lub omijaniu opodatkowania”, należy poddawać wykładni ścisłej (zob. podobnie wyrok z dnia 10 kwietnia 1984 r. w sprawie 324/82
Komisja przeciwko Belgii, Rec. str. 1861, pkt 29). Jeśli chodzi o zdefiniowaną w art. 11 dyrektywy podstawę opodatkowania,
odstępstwa dopuszczalne są tylko w zakresie absolutnie niezbędnym do osiągnięcia powyższego celu (wyrok z dnia 29 maja 1997 r.
w sprawieC‑63/96 Skripalle, Rec. str. I‑2847, pkt 24). Ponadto powinny one być niezbędne i stosowne dla realizacji szczególnych celów
oraz w jak najmniejszym stopniu oddziaływać na cele i zasady, które są zawarte w szóstej dyrektywie (wyrok z dnia 19 września
2000 r. w sprawach połączonych C‑177/99 i C‑181/99 Ampafrance i Sanofi, Rec. str. I‑7013, pkt 60).
54 W tym przypadku zasady szczególne, które umożliwiają dokonywanie poboru podatku VAT przy pomocy znaków podatkowych, mają na
celu i w konsekwencji skutkują uproszczeniem systemu poboru podatku, który jest dokonywany przy pomocy tych zasad szczególnych,
do jednego etapu w procesie wprowadzania produktów do obrotu.
55 Skądinąd zgodnie z wymogiem zawartym w art. 27 ust. 1 szóstej dyrektywy, zasady te wiążą należną kwotę podatku VAT z ceną
jaką osiągają te produkty na końcowym etapie ich konsumpcji.
56 Prawdą jest, że w określonych okolicznościach, takich jak utrata produktów, niedokonanie sprzedaży lub sprzedaż nieprawidłowa
po cenie innej niż zamieszczona na znakach skarbowych cena detaliczna, producent mógłby być zobowiązany do zapłaty kwoty podatku
VAT, która przewyższałaby kwotę wynikającą z zastosowania wspólnotowego systemu poboru podatku VAT.
57 Sama ewentualność wystąpienia takich okoliczności nie wystarczy jednak, aby uznać, że szczególne zasady poboru podatku VAT
przy pomocy znaków skarbowych nie spełniają kryteriów, które zostały określone w art. 27 ust. 1 szóstej dyrektywy. Artykuł
ten sprzeciwia się bowiem tylko przepisom, które mogłyby znacząco wpłynąć na kwotę podatku należnego na końcowym etapie konsumpcji.
58 Sam charakter przypadków, w których system poboru podatku przy pomocy znaków skarbowych może prowadzić do zmiany wysokości
podatku na końcowym etapie konsumpcji, nie wydaje się dawać podstaw do stwierdzenia, że system ten mógłby w znaczący sposób
wpłynąć na kwotę podatku należnego na etapie konsumpcji końcowej. W konsekwencji taki system nie narusza kryteriów, które
zostały określone w art. 27 ust. 1 szóstej dyrektywy.
59 Z tych samych powodów nie wykracza on poza to, co jest niezbędne w celu uproszczenia poboru podatku VAT.
60 A zatem na pytanie zadane sądowi odsyłającemu należy udzielić odpowiedzi, że art. 27 ust. 1 i 5 szóstej dyrektywy należy interpretować
w ten sposób, że szczególne zasady poboru podatku VAT przy pomocy znaków skarbowych takie jak zasady ustanowione przez art. 28
niderlandzkiej ustawy o podatku VAT są zgodne z wymogami przewidzianymi w przepisach dyrektywy i nie wykraczają poza to, co
jest niezbędne dla uproszczenia poboru podatku.
W przedmiocie pytania drugiego lit. c)
61 W tym ostatnim pytaniu sąd odsyłający kieruje do Trybunału pytanie, czy szóstą dyrektywę, a w szczególności jej art. 27 ust. 1
i 5, należy interpretować w ten sposób, że brak zwrotu podatku VAT w okolicznościach takich jak w postępowaniu przed sądem
krajowym jest niezgodny z tą dyrektywą.
62 W ten oto sposób, jak już wspomniano wyżej w pkt 44, przepisy krajowe nakładające na nabywcę w przypadku zaginięcia znaków
skarbowych odpowiedzialność finansową za ich utratę przyczyniają się do realizacji celu, jakim jest zapobieganie ich niezgodnemu
z prawem wykorzystywaniu. Ponadto owe przepisy krajowe nie wykraczają poza to, co jest niezbędne dla realizacji tego celu,
zważywszy na to, że nie wyłączają one poza tym możliwości zwrotu lub kompensaty w innych sytuacjach takich jak przypadkowa
utrata znaków lub na skutek działania siły wyższej.
63 Ponadto należy zaznaczyć, iż znaki skarbowe nie są zobowiązaniem podatkowym po stronie ich nabywcy, lecz mają wartość samoistną.
Stąd też uzasadnione staje się to, że nabywca tych znaków zabezpiecza się na wypadek ryzyka ich zaginięcia i że to na nim
ostatecznie spoczywają konsekwencje finansowe tego zaginięcia, nawet jeśli w pewnych okolicznościach mogłoby to doprowadzić
do sytuacji podwójnego opodatkowania tych samych produktów podatkiem VAT.
64 Ostatecznie i wbrew temu, co utrzymuje Komisja oraz Landewijck, na niniejsze pytanie nie można udzielić odpowiedzi, opierając
ją na rozwiązaniu, które zostało przyjęte przez Trybunał w wyroku z dnia 14 lipca 2005 r. w sprawie C‑435/03 British American
Tobacco i Newman Shipping, Rec. str. I‑7077. W wyroku tym Trybunał w szczególności orzekł, z jednej strony, że w rozumieniu
art. 2 szóstej dyrektywy kradzież towarów nie stanowi dostawy towarów świadczonej odpłatnie, a zatem jako taka nie może podlegać
opodatkowaniu podatkiem VAT oraz, z drugiej strony, że okoliczność objęcia towarów podatkiem akcyzowym nie ma wpływu na tę
analizę.
65 W odróżnieniu do kradzieży towarów zaginięcie znaków skarbowych nie ma jakiegokolwiek wpływu na samą podstawę opodatkowania.
W dalszym ciągu można wprowadzać do obrotu wyroby tytoniowe, dla których znaki zostały nabyte, i nadal istnieje możliwość
powstania zobowiązania podatkowego z tytułu VAT, jak również podatku akcyzowego. Ponadto, nawiązując do wcześniej przedstawionej
argumentacji, zachęcanie nabywcy znaków skarbowych do zabezpieczenia się na wypadek ryzyka ich zaginięcia jest uzasadnione,
podczas gdy prawdopodobnie nie ma konieczności zachęcania właściciela towarów do ich nadzorowania i do zabezpieczania się
na wypadek ryzyka kradzieży.
66 W konsekwencji Komisja i Landewijck nie mają prawnie uzasadnionych podstaw do tego, aby utrzymywać, że z wyżej wymienionego
wyroku w sprawie British American Tobacco i Newmann Shipping wynika a fortiori, iż w przypadku utraty znaków skarbowych istnieje
możliwość zwrotu lub kompensaty kwot wpłaconych z tytułu podatku VAT.
67 Na ostatnie pytanie należy zatem udzielić odpowiedzi, że w okolicznościach takich jak w postępowaniu przed sądem krajowym
brak obowiązku zwrotu kwot zapłaconych za znaki akcyzy, które odpowiadają podatkowi VAT, nie jest niezgodny z szóstą dyrektywą,
a w szczególności z jej art. 27 ust. 1 i 5.
Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:
1) Ani dyrektywa Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym,
ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania, ani zasada proporcjonalności nie sprzeciwiają się temu, aby państwa członkowskie
przyjęły przepisy, które w przypadku zaginięcia znaków akcyzy przed umieszczeniem ich na wyrobach tytoniowych, jeżeli zaginięcie
to nie było spowodowane działaniem siły wyższej lub przypadkową utratą oraz jeżeli nie stwierdzono, że znaki te zostały zniszczone
lub uszkodzone w sposób ostatecznie uniemożliwiający ich wykorzystanie, nie przewidują zwrotu zapłaconego podatku akcyzowego,
obciążając w ten sposób odpowiedzialnością finansową za utratę znaków skarbowych ich nabywcę.
2) Artykuł 27 ust. 5 szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich
w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku należy
interpretować w ten sposób, że naruszenie terminu notyfikacji nie stanowi istotnego uchybienia proceduralne, które mogłoby
powodować, że zgłoszony z opóźnieniem przepis stanowiący odstępstwo nie znajduje zastosowania.
3) Artykuł 27 ust. 1 i 5 szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG należy interpretować w ten sposób, że szczególne zasady poboru podatku
VAT przy pomocy znaków skarbowych takie jak zasady ustanowione przez art. 28 ustawy o podatku obrotowym z dnia 28 czerwca
1968 r. (Wet op de Omzetbelasting) są zgodne z wymogami przewidzianymi w tych przepisach dyrektywy i nie wykraczają poza to,
co jest niezbędne dla uproszczenia poboru podatku.
4) Brak obowiązku zwrotu kwot zapłaconych za znaki akcyzy, które odpowiadają podatkowi od wartości dodanej, w przypadku gdy znaki
te zaginęły, zanim zostały umieszczone na wyrobach tytoniowych, a zaginięcie to nie jest spowodowane działaniem siły wyższej
lub przypadkową utratą oraz jeżeli nie stwierdzono, że znaki te zostały zniszczone lub uszkodzone w sposób ostatecznie uniemożliwiający
ich wykorzystanie, nie jest niezgodny z szóstą dyrektywą 77/388, a w szczególności z jej art. 27 ust. 1 i 5.
Podpisy
* Język postępowania: niderlandzki.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło