C-495/25

Wydanie tymczasowe OPINIA ADWOKATA GENERALNEGO ATHANASIOSA RANTOSA przedstawiona w dniu 11 czerwca 2026 r.(1) Sprawa C‑495/25 Syndicat professionnel du chanvre przeciwko Institut national de l’origine et de la qualité (INAO), przy udziale: Ministre de l’Agriculture et de la Souveraineté alimentaire [wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Conseil d’État (Francja)] Odesłanie prejudycjalne – Wspólna polityka rolna – Rozporządzenie (UE) 2018/848 – Produkcja ekologiczna i znakowanie produktów ekologicznych – Artykuł 2 ust. 1 – Przetworzony produkt rolny przeznaczony do wykorzystania jako żywność – Artykuły 34 i 35 – Certyfikacja w rolnictwie ekologicznym – Rozporządzenie (UE) 2015/2283 – Nowa żywność – Artykuł 6 ust. 2 – Brak zezwolenia na wprowadzenie na rynek jako środka spożywczego – Kannabidiol Wprowadzenie 1.        Kannabidiol (CBD) jest naturalną substancją chemiczną z rodziny kannabinoidów, występującą między innymi w konopiach (Cannabis sativa). CBD nie wywiera działania psychoaktywnego, a w rezultacie nie może być uznany za środek odurzający(2), w przeciwieństwie do innego kannabinoidu również obecnego w tej roślinie, a mianowicie tetrahydrokannabinolu (THC), który jest głównym składnikiem psychoaktywnym środka odurzającego znanego pod nazwą „marihuana”. Wprowadzanie na rynek produktów zawierających CBD nie podlega zatem ogólnemu zakazowi. 2.        Mimo, że przeprowadzono badania mające na celu określenie właściwości terapeutycznych CBD, nie przyniosły one niemal żadnych przekonujących rezultatów, przynajmniej w odniesieniu do czystego CBD, czyli niepołączonego z THC(3). Nie zmienia to jednak faktu, że sprzedawcy różnych produktów zawierających CBD przypisują mu czasem właściwości obejmujące od ogólnego „dobrego samopoczucia” po „łagodzenie” bólu, lęku lub bezsenności, a nawet leczenie wielu chorób zarówno u ludzi, jak i u zwierząt domowych. 3.        Ponadto CBD, zwłaszcza w postaci produktów przeznaczonych do palenia, jest czasem przedstawiany jako substytut narkotyków pod nazwami takimi jak „legal weed” czy „legalna marihuana”, mimo że nie są znane żadne właściwości psychoaktywne tej substancji, przynajmniej o ile zawartość THC w tych produktach pozostaje znikoma. 4.        Producenci i sprzedawcy produktów zawierających CBD poszukują sposobów na zaspokojenie popytu ich klientów na produkty „eko”. Jednakże jedyną kategorią, w ramach której CBD mógłby uzyskać certyfikat rolnictwa ekologicznego, są przetworzone produkty przeznaczone do spożycia przez ludzi. Z uwagi jednak na okoliczność, że CBD nie został dopuszczony do obrotu jako środek spożywczy, wątpliwe jest, czy w odniesieniu do niego może zostać wydany taki certyfikat. 5.        W związku z tym niniejsza sprawa daje Trybunałowi możliwość wypowiedzenia się w kwestii wzajemnych powiązań między przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego a przepisami dotyczącymi wprowadzania żywności na rynek. Ramy prawne Prawo Unii Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 6.        Artykuł 2 akapit pierwszy rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności(4) stanowi: „Do celów niniejszego rozporządzenia »żywność« (lub »środek spożywczy«) oznacza jakiekolwiek substancje lub produkty, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub, których spożycia przez ludzi można się spodziewać”. 7.        Zgodnie z brzmieniem art. 3 pkt 1 i 8 wspomnianego rozporządzenia: „Do celów niniejszego rozporządzenia: 1)      »prawo żywnościowe« oznacza przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne regulujące sprawy żywności w ogólności, a ich bezpieczeństwo w szczególności, zarówno na poziomie Wspólnoty, jak i na poziomie krajowym […]; […] 8)      »wprowadzenie na rynek« oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania”. 8.        Zgodnie z art. 12 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia: „Żywność i pasze wywożone ze Wspólnoty lub ponownie wywożone ze Wspólnoty w celu wprowadzenia na rynek w państwie trzecim powinny być zgodne z wymogami prawa żywnościowego, chyba że władze kraju przywozu postanowiły inaczej lub przepisy ustawowe, wykonawcze, normy, kodeksy praktyk oraz inne procedury prawne i administracyjne obowiązujące w kraju przywozu stanowią inaczej. W innych okolicznościach, z wyjątkiem przypadku, gdy żywność jest szkodliwa dla zdrowia lub pasza jest niebezpieczna, żywność i pasze mogą być wywożone lub ponownie wywożone tylko wówczas, jeżeli właściwe władze w kraju przeznaczenia wyrażą na to jednoznaczną zgodę, po otrzymaniu pełnych informacji o okolicznościach i przyczynach, dla których żywność lub pasze nie mogą być wprowadzone na rynek we Wspólnocie”. Rozporządzenie (UE) 2015/2283 9.        Artykuł 3 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2015/2283 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2283 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie nowej żywności, zmieniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 258/97 Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporządzenie Komisji (WE) nr 1852/2001(5) stanowi: „Na użytek niniejszego rozporządzenia stosuje się definicje określone w art. 2 i 3 [rozporządzenia nr 178/2002]”. 10.      Zgodnie z art. 6 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia: „Jedynie taka nowa żywność, która uzyskała zezwolenie i jest wpisana do unijnego wykazu, może być wprowadzana na rynek w Unii jako taka lub stosowana w żywności lub na żywności zgodnie z warunkami stosowania i wymogami w zakresie etykietowania określonymi w tym wykazie”. 11.      Artykuł 7 wspomnianego rozporządzenia stanowi w szczególności: „Komisja wydaje zezwolenie na nową żywność i wpisuje ją do unijnego wykazu tylko wtedy, gdy żywność ta spełnia następujące warunki: a)      żywność nie stwarza, w oparciu o dostępne dowody naukowe, ryzyka dla zdrowia ludzkiego; b)      przeznaczenie żywności nie wprowadza konsumenta w błąd […] […]”. Rozporządzenie (UE) 2018/848 12.      Artykuł 2 ust. 1 i 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007(6) stanowi: „1. Niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do następujących produktów pochodzenia rolnego, w tym produktów akwakultury i pszczelarstwa, wymienionych w załączniku I do TFUE oraz do produktów będących pochodnymi takich produktów – w przypadku gdy produkty te są lub mają być wytwarzane, przygotowywane, znakowane, dystrybuowane, wprowadzane do obrotu lub przywożone do Unii lub wywożone z Unii: […] b)      przetworzone produkty rolne przeznaczone do wykorzystania jako żywność; […] 4. O ile nie określono inaczej, niniejsze rozporządzenie stosuje się bez uszczerbku dla powiązanych przepisów Unii, w szczególności przepisów w dziedzinach bezpieczeństwa łańcucha żywnościowego, zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin oraz dotyczących materiału rozmnożeniowego roślin”. 13.      Artykuł 34 ust. 1 akapit pierwszy oraz art. 35 ust. 1, 3 i 7 wspomnianego rozporządzenia stanowią: „Artykuł 34 System certyfikacji 1.      Przed wprowadzeniem wszelkich produktów do obrotu jako »ekologiczne« lub »w okresie konwersji« lub przed okresem konwersji podmioty oraz grupy podmiotów, o których mowa w art. 36, produkujące, przygotowujące, dystrybuujące lub przechowujące produkty ekologiczne lub produkty w okresie konwersji, które przywożą takie produkty z państwa trzeciego lub je wywożą do państwa trzeciego lub które wprowadzają takie produkty do obrotu, zgłaszają swoją działalność właściwym organom państwa członkowskiego, w którym prowadzona jest ich działalność oraz w którym ich przedsiębiorstwo podlega systemowi kontroli. […] Artykuł 35 Certyfikat 1. Właściwe organy lub, w stosownych przypadkach, organy kontrolne lub jednostki certyfikujące wydają certyfikat każdemu podmiotowi lub każdej grupie podmiotów, które zgłosiły swoją działalność zgodnie z art. 34 ust. 1 i przestrzegają niniejszego rozporządzenia. Certyfikat: […] b)      umożliwia co najmniej identyfikację podmiotu lub grupy podmiotów, w tym wykazu członków, kategorii produktów objętych certyfikatem oraz okresu jego ważności; […] 3.      Certyfikat, o którym mowa w niniejszym artykule, stanowi świadectwo urzędowe w rozumieniu art. 86 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (UE) 2017/625[(7)]. […] 7.      Do celów ust. 1 i 4 niniejszego artykułu wyróżnia się następujące kategorie produktów: […] d)      przetworzone produkty rolne, w tym produkty akwakultury, do wykorzystania jako żywność; […]” Prawo francuskie 14.      Artykuł L. 641–13 code rural et de la pêche maritime (francuskiego kodeksu rolnego i rybołówstwa morskiego) stanowi: „Oznaczenie »rolnictwo ekologiczne« może być stosowane w odniesieniu do przetworzonych lub nieprzetworzonych produktów rolnych, które spełniają określone w przepisach prawa [Unii] wymogi dotyczące produkcji ekologicznej i oznakowania produktów ekologicznych lub, w stosownym wypadku, warunki określone w specyfikacjach zatwierdzonych na mocy dekretu właściwych ministrów na wniosek Institut national de l’origine et de la qualité [krajowego instytutu ds. pochodzenia i jakości (INAO)].” Spór w postępowaniu głównym, postępowanie i pytania prejudycjalne 15.      W dniu 2 czerwca 2021 r. INAO poinformował jednostki certyfikujące w rolnictwie ekologicznym, że w odniesieniu do kwiatów i liści konopi oraz CBD nie można wydawać certyfikatów rolnictwa ekologicznego, ani nie mogą być one stosowane w produktach spożywczych, w odniesieniu do których wydano certyfikat rolnictwa ekologicznego. Stanowisko to powtórzono i uściślono w piśmie z dnia 17 sierpnia 2021 r., w którym wskazano, że nie jest możliwe wydawanie certyfikatów rolnictwa ekologicznego w odniesieniu do produktów na bazie CBD oraz do produktów spożywczych wzbogaconych CBD. 16.      Syndicat professionnel du chanvre (związek producentów konopi, SPC) wystąpił do INAO z wnioskiem o uchylenie tegoż stanowiska mającego charakter wytycznej. W związku z okolicznością, że z milczenia INAO wyniknęła dorozumiana decyzja odmowna, w dniu 20 kwietnia 2022 r. SPC wniósł do Conseil d’État (Francja), sądu odsyłającego, skargę o stwierdzenie nieważności wspomnianej decyzji. 17.      W wiadomości elektronicznej z dnia 7 lutego 2023 r. INAO poinformował jednostki certyfikujące w rolnictwie ekologicznym, że w odniesieniu do liści i kwiatów konopi możliwe jest od tej pory wydawanie certyfikatów rolnictwa ekologicznego, uchylając tym samym swoje stanowisko w tym zakresie. 18.      Zgodnie ze stanowiskiem sądu odsyłającego, które nie jest kwestionowane przez strony, CBD należy uznać, dla celów stosowania rozporządzenia 2018/848, za „przetworzony produkt rolny przeznaczony do wykorzystania jako żywność”. Wspomniany sąd podnosi ponadto, że w celu zastosowania przepisów rozporządzenia 2015/2283 z jednej strony Komisja Europejska sklasyfikowała wyciągi z konopi i produkty będące ich pochodnymi, zawierające kannabinoidy, w tym CBD, jako „nową żywność”, a z drugiej strony nie zamieściła ich w wykazie „nowej żywności”, w odniesieniu do której wydano zezwolenie na wprowadzenie na rynek w Unii(8). 19.      W tych okolicznościach, Conseil d’État (rada stanu) postanowiła zawiesić postępowanie i skierować do Trybunału następujące pytania prejudycjalne: „1)      […] Czy okoliczność, że przeznaczony do spożycia przez ludzi CBD jest uznawany za »nową żywność« w rozumieniu [rozporządzenia 2015/2283], w odniesieniu do której nie wydano zezwolenia na wprowadzenie jej jako środka spożywczego na rynek, stoi na przeszkodzie uznaniu go za »przetworzony produkt rolny przeznaczony do wykorzystania jako żywność«, należący do produktów, które mogą być przedmiotem certyfikacji w rolnictwie ekologicznym? 2)      […] W przypadku udzielenia odpowiedzi przeczącej na pytanie poprzedzające, czy sama okoliczność, że w odniesieniu do przeznaczonego do spożycia przez ludzi CBD nie wydano zezwolenia na wprowadzenie go na rynek w [Unii], stoi na przeszkodzie – pomimo że ów produkt należy do produktów, które mogą być przedmiotem certyfikacji w rolnictwie ekologicznym – domaganiu się przez producentów CBD i produktów spożywczych zawierających CBD ich certyfikacji w rolnictwie ekologicznym?” 20.      Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wpłynął do Trybunału w dniu 18 lipca 2025 r. Uwagi na piśmie zostały złożone przez SPC, rządy francuski i bułgarski, jak również przez Komisję. Te same strony były reprezentowane na rozprawie, która odbyła się w dniu 23 kwietnia 2026 r. Analiza 21.      W swoich pytaniach prejudycjalnych, które proponuję przeanalizować łącznie, sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy art. 2 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 2018/848 w związku z art. 6 ust. 2 rozporządzenia 2015/2283 należy interpretować w ten sposób, że stoi na przeszkodzie temu, aby substancja uznawana za „nową żywność” w rozumieniu rozporządzenia 2015/2283, ale wobec której nie wydano zezwolenia na wprowadzenie na rynek na podstawie wspomnianego rozporządzenia, mogła być przedmiotem certyfikacji w rolnictwie ekologicznym na podstawie rozporządzenia 2018/848 jako „przetworzony produkt rolny przeznaczony do wykorzystania jako żywność” w rozumieniu wspomnianego rozporządzenia. 22.      Zgodnie z już klasyczną formułą, znaczeniu i zakresowi pojęć przepisu prawa Unii należy zwykle nadać w całej Unii autonomiczną i jednolitą wykładnię, którą należy ustalić z uwzględnieniem brzmienia tego przepisu, kontekstu, w jaki się on wpisuje, oraz celów regulacji, której jest on częścią(9). Należy zatem przeanalizować właśnie te aspekty art. 2 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 2018/848. W przedmiocie brzmienia art. 2 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 2018/848 23.      Zgodnie z brzmieniem art. 2 ust. 1 lit. b) rozporządzenie 2018/848 ma zastosowanie w szczególności do przetworzonych produktów rolnych przeznaczonych do wykorzystania jako żywność, w przypadku gdy produkty te są lub mają być wytwarzane, przygotowywane, znakowane, dystrybuowane, wprowadzane do obrotu lub przywożone do Unii lub wywożone z Unii. 24.      W odniesieniu do wyrażenia „produkty przeznaczone do wykorzystania jako żywność”, należy zauważyć, że w licznych wersjach językowych są stosowane te same wyrażenia zarówno w przepisie będącym przedmiotem analizy, jak i w art. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 178/2002(10). Poza tym nie wydaje mi się, aby istniała jakakolwiek wątpliwość co do tego, że nawet w wersjach, które – podobnie jak wersja francuska – używają (nieco) innych wyrażeń w tych dwóch przepisach, wspomniane wyrażenia odpowiadają definicji – bardzo szerokiej i ogólnej – „żywności” zawartej w art. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 178/2002. Wyrażenie „denrées alimentaires” (żywność) zostało zresztą wielokrotnie zastosowane zarówno w motywach, jak i w przepisach rozporządzenia 2018/848 w jego wersji w języku francuskim. Produkty, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. b) wspomnianego rozporządzenia, są więc przeznaczone do wykorzystania jako żywność w rozumieniu art. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 178/2002. 25.      Do ustalenia pozostaje, czy konieczne jest, aby w odniesieniu do wspomnianych produktów zostało wydane zezwolenie na wprowadzenie na rynek, aby móc objąć te produkty zakresem art. 2 ust. 1 rozporządzenia 2018/848, a tym samym aby mieściły się one w zakresie zastosowania tego rozporządzenia. 26.      Jeśli chodzi o wyrażenie „produkt” lub „produkt rolny”, moim zdaniem zarówno z postanowień przepisów traktatu FUE dotyczących wspólnej polityki rolnej, jak i aktów prawa wtórnego w tej dziedzinie, w tym przepisów rozporządzenia 2018/848, wynika, że dotyczą one produktów pochodzących z rolnictwa jako działalności gospodarczej, których wartość ma zatem zostać podniesiona poprzez ich wprowadzenie na rynek. Innymi słowy „produktem” w rozumieniu wspomnianego prawodawstwa jest jedynie produkt przeznaczony do wprowadzenia na rynek. 27.      W rezultacie zastosowanie w art. 2 ust. 1 rozporządzenia 2018/848 w odniesieniu do produktów (rolnych) wyrażenia „w przypadku gdy produkty te są lub mają być wytwarzane” odnosi się do produkcji w celu wprowadzenia wspomnianych produktów na rynek. Wynika z tego, że art. 2 ust. 1 lit. b) tego rozporządzenia dotyczy przetworzonych produktów rolnych przeznaczonych do wprowadzenia na rynek jako żywność. 28.      Jednakże wprowadzenie danego produktu na rynek wymaga uzyskania w odniesieniu do niego zezwolenia(11). Jeśli chodzi o żywność wspomniane zezwolenie powinno zostać wydane zgodnie z prawem żywnościowym, a w niniejszej sprawie konkretnie z rozporządzeniem 2015/2283. 29.      Z kolei, przeciwnie do tego, co wydaje się sugerować SPC w swoich uwagach, wydanie zezwolenia na wprowadzenie na rynek nowej żywności nie następuje automatycznie i nie jest jedynie kwestią czasu. W świetle art. 7 rozporządzenia 2015/2283 wydanie wspomnianego zezwolenia wymaga spełnienia określonych warunków, w tym w szczególności, aby żywność ta nie stwarzała, w oparciu o dostępne dowody naukowe, ryzyka dla zdrowia ludzkiego. Certyfikacja produktów w oczekiwaniu na hipotetyczne zezwolenie na ich wprowadzenie na rynek nie miałaby zatem sensu(12). 30.      W związku z tym nie można uznać za przeznaczonego do wprowadzenia na rynek produktu, w odniesieniu do którego nie wydano zezwolenia na wprowadzenie na rynek lub przynajmniej w odniesieniu do którego wydanie zezwolenia na wprowadzenie na rynek nie jest pewne i bardzo bliskie czasowo. 31.      Wspomniana analiza jest wsparta definicją pojęcia „wprowadzenie na rynek”, o którym mowa w art. 3 pkt 8 rozporządzenia nr 178/2002. Definicja ta obejmuje bowiem nie tylko ściśle rozumianą sprzedaż żywności, ale również jej posiadanie w celu sprzedaży, jak również wszelkie formy dysponowania nią. Zezwolenie na wprowadzenie na rynek jest więc w praktyce niezbędne dla wszelkich operacji wymienionych w art. 2 ust. 1 rozporządzenia 2018/848, w tym produkcji, która zakłada przechowywanie w celu sprzedaży. 32.      Ponadto analizy tej nie podważa argument SPC, zgodnie z którym certyfikacja w rolnictwie ekologicznym może dotyczyć wyłącznie produktów przeznaczonych na eksport, bez ich wprowadzania na rynek w Unii. 33.      Po pierwsze, art. 35 rozporządzenia 2018/848 nie wydaje się bowiem umożliwiać wydawania certyfikatów w odniesieniu jedynie do produktów przeznaczonych na eksport, ponieważ certyfikaty nie określają przeznaczenia handlowego danych produktów, ale jedynie ich kategorię. Po drugie, na mocy art. 12 rozporządzenia nr 178/2002 żywność przeznaczona na eksport powinna co do zasady być również zgodna z prawem żywnościowym Unii, a eksport żywności, w odniesieniu do której nie zostało wydane zezwolenie na jej wprowadzenie na rynek, jest możliwy jedynie wyjątkowo z zastrzeżeniem zgody władz państwa przeznaczenia. 34.      A zatem, moim zdaniem, z brzmienia art. 2 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 2018/848 wynika, że są objęte wspomnianym rozporządzeniem – i mogą zatem podlegać certyfikacji w rolnictwie ekologicznym – wyłącznie przetworzone produkty rolne przeznaczone do wykorzystania jako żywność, w odniesieniu do których wydano zezwolenie na wprowadzenie na rynek, a przynajmniej produkty, co do których wydanie zezwolenia na wprowadzenie na rynek jest pewne i bardzo bliskie czasowo . W przedmiocie celów rozporządzenia 2018/848 35.      Cele rozporządzenia 2018/848 zostały szczegółowo przedstawione w jego motywach. A zatem w szczególności zgodnie z jego motywem 1 „produkcja ekologiczna pełni […] podwójną funkcję społeczną: z jednej strony w odpowiedzi na zapotrzebowanie konsumentów dostarcza na rynek produkty ekologiczne, a z drugiej strony dostarcza powszechnie dostępne dobra, przyczyniając się do ochrony środowiska i dobrostanu zwierząt, jak również do rozwoju obszarów wiejskich”. W jego motywie 3 dodano, że „[…] rosnące zapotrzebowanie na produkty ekologiczne tworzy warunki do dalszego rozwoju i ekspansji tych produktów na rynku, zwiększając tym samym zyski rolników zajmujących się produkcją ekologiczną”. 36.      Następnie, zgodnie z motywem 6 rozporządzenia 2018/848, „[…] ramy prawne ustanowione dla realizacji [polityki w dziedzinie produkcji ekologicznej] powinny służyć zapewnieniu uczciwej konkurencji i właściwemu funkcjonowaniu rynku wewnętrznego produktów ekologicznych, podtrzymaniu i uzasadnieniu zaufania konsumentów do produktów znakowanych jako ekologiczne […]”, a jego motyw 10 doprecyzowuje, że „powinno ono ponadto obejmować przetworzone produkty rolne wykorzystywane jako żywność lub pasza, ponieważ wprowadzanie takich produktów do obrotu jako produktów ekologicznych tworzy duże możliwości zbytu produktów rolnych oraz zwraca uwagę konsumentów na ekologiczny charakter tych produktów rolnych, z których zostały one wytworzone”. 37.      Wreszcie, motyw 73 rozporządzenia 2018/848 stanowi, że „znakowanie produktów rolnych i środków spożywczych powinno podlegać ogólnym przepisom […], a w szczególności przepisom, które mają na celu zapobieganie znakowaniu mogącemu dezorientować konsumentów lub wprowadzać ich w błąd”, oraz że przepisy dotyczące oznakowania produktów ekologicznych „[p]owinny […] chronić zarówno interesy podmiotów związane z prawidłowym oznakowaniem ich produktów na rynku oraz by podmioty te mogły funkcjonować w warunkach uczciwej konkurencji, jak również interesy konsumentów związane z możliwością podejmowania świadomych wyborów”. 38.      W nawiązaniu do tych celów można wyciągnąć dwa wnioski. 39.      Z jednej strony produkcja ekologiczna i związana z nią certyfikacja nie stanowią celu samego w sobie. Nie służą one wyłącznie poświadczeniu zgodności z normami produkcji ekologicznej. Ich celem jest wydanie certyfikatu, który pozwala wyróżnić na rynku określoną kategorię produktów poprzez odpowiednie oznakowanie. Mają one zatem wyraźnie komercyjny charakter, a mianowicie zaspokajają popyt części konsumentów poszukujących na rynku produktów, zwłaszcza produktów spożywczych, które można określić jako „naturalne”, a także umożliwiają producentom uzyskanie z tego tytułu odpowiednich dochodów. W związku z tym umożliwienie certyfikacji w rolnictwie ekologicznym w odniesieniu do produktów, na których wprowadzanie na rynek nie zostało udzielone zezwolenie, w żaden sposób nie przyczynia się do realizacji celów rozporządzenia 2018/848. 40.      Z drugiej strony certyfikacja w rolnictwie ekologicznym ma na celu przede wszystkim zwiększenie zaufania konsumentów do produktów pochodzących z tego typu rolnictwa. Certyfikowanie produktów, na których wprowadzenie na rynek nie zostało udzielone zezwolenie, byłoby jednak równoznaczne z nadużyciem wspomnianego zaufania. W rzeczywistości umożliwienie prezentowania takich produktów jako oficjalnie certyfikowanych w rolnictwie ekologicznym mogłoby wprowadzać konsumentów w błąd i wzbudzać u nich przekonanie, że produkty te zostały zatwierdzone przez władze publiczne celem ich sprzedaży i nie stanowią żadnego zagrożenia dla zdrowia ludzkiego, mimo że nie odpowiada to rzeczywistości(13). 41.      Moim zdaniem umożliwienie certyfikacji ekologicznej produktów, na których wprowadzenie na rynek nie jest udzielone zezwolenie, w sposób wyraźny sprzeciwiałoby się celowi rozporządzenia 2018/848, polegającemu na zwiększeniu zaufania konsumentów. 42.      Przykład CBD jest pod tym względem szczególnie wymowny. Producenci i sprzedawcy tego produktu czerpią bowiem korzyści z niejednoznacznego statusu tej substancji, wynikającego z jednej strony z jej powiązania z konopiami indyjskimi jako środkiem odurzającym, a z drugiej strony z wielu zastosowań, do których się ona nadaje jako produkt przeznaczony do palenia, produkt kosmetyczny, quasi-lek lub składnik żywności. 43.      Jest zatem bezsporne, że produkty spożywcze zawierające CBD były dostępne na rynku Unii, zanim substancja ta została uznana za „nową żywność” i poddana procedurze wydawania zezwoleń. Następnie, niektóre z tych produktów nie zostały wycofane z rynku, a jedynie przeklasyfikowano je na „produkty kosmetyczne” lub na „produkty kolekcjonerskie”(14). Certyfikacja w rolnictwie ekologicznym mogłaby to zamieszanie pogłębić. 44.      W związku z tym uważam, że jedyną wykładnią zgodną z celami rozporządzenia 2018/848 jest taka, w świetle której substancje, w odniesieniu do których nie zostało wydane zezwolenie na wprowadzenie na rynek, nie mogą podlegać temu rozporządzeniu ani być certyfikowane w rolnictwie ekologicznym. W przedmiocie kontekstu art. 2 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 2018/848 45.      Artykuł 2 ust. 1 rozporządzenia 2018/848 określa zakres zastosowania tego rozporządzenia. Kontekst, w którym należy analizować wspomniany przepis, obejmuje zatem kontekst tego rozporządzenia. Powyższy kontekst został w szczególności wspomniany w ust. 4 tego artykułu, zgodnie z którym rozporządzenie to stosuje się „bez uszczerbku dla powiązanych przepisów Unii, w szczególności przepisów w dziedzinach bezpieczeństwa łańcucha żywnościowego”. 46.      Moim zdaniem wynika z tego, po pierwsze – jak zauważyła Komisja w swoich uwagach – że rozporządzenie 2018/848 nie stanowi odstępstwa od przepisów prawa Unii dotyczących bezpieczeństwa żywności, takich jak przepisy rozporządzenia 2015/2283. Certyfikacja w rolnictwie ekologicznym nie zastępuje zatem zezwolenia na wprowadzenie nowej żywności na rynek. 47.      Po drugie, stanowisko przedstawione przez SPC, zgodnie z którym rozporządzenie 2018/848 miałoby funkcjonować całkowicie niezależnie od aktów takich jak rozporządzenie 2015/2283 czy rozporządzenie nr 178/2002 ze względu na fakt, że zostało przyjęte na innej podstawie prawnej, wydaje mi się bezzasadne. 48.      Podstawa prawna aktu prawa wtórnego Unii służy wyłącznie do ustalenia kompetencji Unii do przyjęcia takiego aktu. Z kolei po ich przyjęciu wszystkie akty prawa Unii tworzą jeden porządek prawny i są w związku z tym wzajemnie powiązane. Przepisy takie jak ten zawarty w art. 2 ust. 4 rozporządzenia 2018/848 pozwalają zapewnić spójność w interpretacji i stosowaniu wspomnianych aktów. 49.      Z uwagi jednak na fakt, że przeważająca większość produktów spożywczych dostępnych na rynku pochodzi z produkcji rolnej, absurdalne byłoby twierdzenie, że akty prawne regulujące te dwie dziedziny mają zastosowanie całkowicie niezależnie od siebie. Jest raczej odwrotnie: wspomniane akty uzupełniają się wzajemnie i powinny być stosowane łącznie, tak aby zostały spełnione wszystkie warunki, które one nakładają(15). W związku z tym, o ile rozporządzenie 2018/848 szczegółowo reguluje produkcję produktów ekologicznych, o tyle nie zawiera ono żadnych przepisów dotyczących samych tych produktów. A zatem to właśnie prawo żywnościowe, a w szczególności rozporządzenie 2015/2283, ma zastosowanie do produktów ekologicznych, gdy stanowią one jednocześnie żywność(16). 50.      Bezzasadne jest również stanowisko SPC, w świetle którego przepisy dotyczące wprowadzania na rynek ustanowione w rozporządzeniu 2015/2283 nie mogą stanowić przeszkody dla certyfikacji produktów rolnictwa ekologicznego na mocy rozporządzenia 2018/848. W rzeczywistości to rozporządzenie 2018/848 ma zastosowanie bez uszczerbku dla przepisów dotyczących żywności, a nie odwrotnie. A zatem to wykładnia rozporządzenia 2018/848 powinna być dostosowana do wymogów w szczególności rozporządzenia 2015/2283. 51.      Wreszcie, po trzecie, z art. 2 ust. 4 rozporządzenia 2018/848 wynika nie tylko, że wspomniane rozporządzenie nie stanowi odstępstwa od przepisów prawa żywnościowego, ale także to, że stosowanie, a tym samym wykładnia tego rozporządzenia nie mogą naruszać celów wspomnianego prawodawstwa. 52.      Z kolei prawo żywnościowe ma jednak na celu nie tylko zapewnienie bezpieczeństwa żywności z punktu widzenia zdrowia ludzkiego, ale również „ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością”. W tych ramach ma na celu w szczególności zapobieganie „wszelkim […] praktykom mogącym wprowadzać konsumenta w błąd”(17). W odniesieniu do nowej żywności art. 7 rozporządzenia 2015/2283 stawia nawet jako warunek wydania zezwolenia na wprowadzenie na rynek, że „przeznaczenie żywności nie wprowadza konsumenta w błąd”. 53.      W tym względzie, z powodów przedstawionych we wstępie do niniejszej opinii oraz w pkt 40–43 tej opinii, uważam, że certyfikacja ekologiczna substancji, w odniesieniu do której nie zostało wydane zezwolenie na wprowadzenie na rynek, takiej jak CBD, mogłaby zagrozić realizacji tego celu. Pomimo użycia określenia „eko”, które mogło zostać zastosowane przez producentów lub sprzedawców takiej substancji lub produktów ją zawierających, określenie to mogłoby bowiem wprowadzać konsumentów w błąd co do legalności wprowadzania tego towaru na rynek oraz jego bezpieczeństwa dla ich zdrowia. 54.      Moim zdaniem wykładnia art. 2 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 2018/848 w kontekście, w jakim funkcjonuje ten przepis, przemawia przeciwko możliwości certyfikacji w rolnictwie ekologicznym substancji, w odniesieniu do której nie zostało wydane zezwolenie na wprowadzenie na rynek jako nowej żywności. Wnioski 55.      W świetle całości powyższych rozważań proponuję, aby Trybunał odpowiedział na pytania prejudycjalne przedstawione przez Conseil d’État (radę stanu, Francja) w następujący sposób: Artykuł 2 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (UE) 2018/848 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 w związku z art. 6 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2015/2283 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2283 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie nowej żywności, zmieniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 258/97 Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporządzenie Komisji (WE) nr 1852/2001 należy interpretować w ten sposób, że: stoi na przeszkodzie temu, aby substancja uznawana za „nową żywność” w rozumieniu rozporządzenia 2015/2283, ale w odniesieniu do której nie wydano zezwolenia na wprowadzenie jej na rynek zgodnie ze wspomnianym rozporządzeniem, mogła być przedmiotem certyfikacji w rolnictwie ekologicznym na podstawie rozporządzenia 2018/848 jako „przetworzony produkt rolny przeznaczony do wykorzystania jako żywność” w rozumieniu tego rozporządzenia. 1      Język oryginału: francuski. 2      Wyrok z dnia 19 listopada 2020 r., B S i C A [Sprzedaż kannabidiolu (CBD)], C‑663/18, EU:C:2020:938, pkt 63–76. 3      Zgodnie z moją wiedzą dotychczas w Unii Europejskiej zatwierdzono tylko jeden lek zawierający czysty CBD, przeznaczony do terapii wspomagającej niektórych rzadkich postaci padaczki. 4      Dz.U. 2002, L 31, s. 1. 5      Dz.U. 2015, L 327, s. 1. 6      Dz.U. 2018, L 150, s. 1. 7      Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady [(UE) 2017/625 z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa żywnościowego i paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin i środków ochrony roślin, zmieniające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001, (WE) nr 396/2005, (WE) nr 1069/2009, (WE) nr 1107/2009, (UE) nr 1151/2012, (UE) nr 652/2014, (UE) 2016/429 i (UE) 2016/2031, rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 i (WE) nr 1099/2009 oraz dyrektywy Rady 98/58/WE, 1999/74/WE, 2007/43/WE, 2008/119/WE i 2008/120/WE, oraz uchylające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 854/2004 i (WE) nr 882/2004, dyrektywy Rady 89/608/EWG, 89/662/EWG, 90/425/EWG, 91/496/EWG, 96/23/WE, 96/93/WE i 97/78/WE oraz decyzję Rady 92/438/EWG (rozporządzenie w sprawie kontroli urzędowych) (Dz.U. 2017, L 95, s. 1). 8      Zobacz rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2017/2470 z dnia 20 grudnia 2017 r. ustanawiające unijny wykaz nowej żywności zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2283 w sprawie nowej żywności (Dz.U. 2017, L 351, s. 72), zmienione ostatnio na mocy rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2026/397 z dnia 23 lutego 2026 r. (Dz.U. L, 2026/397). 9      Zobacz ostatnio wyrok z dnia 5 czerwca 2025 r., Corner and Border, C‑685/23, EU:C:2025:398, pkt 35. 10      Zobacz w szczególności wersje językowe: angielska („food”), niemiecka („Lebensmittel”), grecka („τροφίμων”) i polska („żywność”). 11      Nie jest konieczne, aby wspomniane zezwolenie miało charakter wyraźny. Okoliczność, że zdecydowana większość produktów posiada zezwolenie na wprowadzenie na rynek, wynika po prostu z faktu, że nie ma zakazu ich wprowadzania. Nie dotyczy to jednak nowej żywności, której dotyczy niniejsza sprawa. 12      W niniejszej sprawie, jak wskazują rządy francuski i bułgarski, jeśli chodzi o CBD w charakterze środka spożywczego, z opinii Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) z dnia 22 kwietnia 2022 r. wynika, że aktualnie dostępne dane nie pozwalają wnioskować, że nie występuje żadne ryzyko dla zdrowia ludzkiego. W aktualizacji wspomnianej opinii z dnia 9 lutego 2026 r. EFSA ustaliła tymczasowy limit bezpieczeństwa dla CBD w odniesieniu do niektórych rodzajów produktów, zachowując jednak zastrzeżenia co do pozostałych. 13      Należy stwierdzić w tym zakresie, że zgodnie z art. 35 ust. 3 rozporządzenia 2018/848 certyfikat rolnictwa ekologicznego stanowi świadectwo urzędowe w rozumieniu rozporządzenia (UE) 2017/625. Konsumenci z kolei niekoniecznie rozróżniają poszczególne certyfikaty wydawane na mocy przepisów dotyczących żywności i cechy produktów, które certyfikaty te potwierdzają. 14      Przyczyna takiego stanu rzeczy została wyjaśniona w następujący sposób: „This is the latest hoop that CBD products have to jump through: they cannot be sold as medicinal, and now they cannot be sold as nutritional either. This is the reason for the recent relabeling of CBD products as »for external use only«, despite the product remaining the same” (cannabiscollege.com/knowledge-base/legal-information/is-cbd-a-food-supplement-a-medicine-or-an-aroma-product). 15      Przepisy w dziedzinach bezpieczeństwa łańcucha żywnościowego są zresztą w sposób wyraźny określone w art. 2 ust. 4 rozporządzenia 2018/848 jako „powiązane”. Należy również przypomnieć, że certyfikat rolnictwa ekologicznego jest świadectwem urzędowym w rozumieniu rozporządzenia 2017/625, które dotyczy między innymi certyfikacji w ramach prawa żywnościowego. Związek ten jest zatem oczywisty. 16      Tak jak w szczególności rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz.U. 2011, L 304, p. 18), w sposób wyraźny wymienione w art. 2 ust. 5 rozporządzenia 2018/848 pośród aktów, dla których wspomniane rozporządzenie stosuje się bez uszczerbku. 17      Artykuł 8 ust. 1 rozporządzenia nr 178/2002.