C-511/21
WyrokTSUE2023-03-16CELEX: 62021CJ0511ECLI:EU:C:2023:208
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Sąd Unii Europejskiej naruszył prawo, uznając za dopuszczalny zarzut niezgodności z prawem ogłoszenia o konkursie, wniesiony w ramach skargi o stwierdzenie nieważności decyzji indywidualnej, na podstawie istnienia ścisłego związku między uzasadnieniem tej decyzji a postanowieniami ogłoszenia o konkursie dotyczącymi systemu językowego?Ratio decidendi
Trybunał Sprawiedliwości potwierdził, że zarzut niezgodności z prawem aktu o charakterze generalnym (ogłoszenia o konkursie) jest dopuszczalny, gdy istnieje ścisły związek między uzasadnieniem zaskarżonej decyzji indywidualnej (decyzji o nieumieszczeniu na liście rezerwy kadrowej) a postanowieniami tego aktu. W niniejszej sprawie Sąd prawidłowo ustalił taki związek, opierając się na tym, że ocena umiejętności komunikacyjnych kandydatki, która wpłynęła na jej wynik, była uwarunkowana znajomością wybranego drugiego języka (francuskiego) oraz rodzajem klawiatury, do której była zmuszona. Mimo że Sąd popełnił błąd prawny w jednym z uzasadnień (porównanie znajomości języka francuskiego z portugalskim), nie miało to wpływu na sentencję, ponieważ inne, prawidłowe uzasadnienia (ocena umiejętności komunikacyjnych i wpływ klawiatury) były wystarczające do stwierdzenia dopuszczalności zarzutu.Stan faktyczny
Ana Calhau Correia de Paiva, obywatelka Portugalii, zgłosiła się do konkursu otwartego EPSO/AD/293/14, wybierając portugalski jako język główny i francuski jako drugi język. Po pomyślnym przejściu testów wstępnych, wzięła udział w egzaminach etapu oceny zintegrowanej. Została poinformowana o nieumieszczeniu jej nazwiska na liście rezerwy kadrowej, ponieważ nie osiągnęła wymaganego łącznego wyniku. Wniosła o ponowne rozpatrzenie decyzji, a następnie złożyła zażalenie, kwestionując ograniczenie wyboru klawiatury oraz wyboru drugiego języka konkursu.Rozstrzygnięcie
1) Odwołanie zostaje oddalone.
2) Komisja Europejska pokrywa, poza własnymi kosztami, koszty poniesione przez Anę Calhau Correię de Paivę w związku z niniejszym postępowaniem odwoławczym.Pełny tekst orzeczenia
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
z dnia 16 marca 2023 r. (
*1
)
Odwołanie – System językowy – Konkurs otwarty EPSO/AD/293/14 – Ogłoszenie o konkursie – Ograniczenie wyboru drugiego języka konkursu do języków niemieckiego, angielskiego i francuskiego – Nieumieszczenie na liście rezerwy kadrowej – Zarzut niezgodności z prawem ogłoszenia o konkursie – Dopuszczalność
W sprawie C‑511/21 P
mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 19 sierpnia 2021 r.,
Komisja Europejska, którą reprezentowali I. Melo Sampaio, B. Schima i L. Vernier, w charakterze pełnomocników,
strona skarżąca,
w której drugą stroną postępowania jest:
Ana Calhau Correia de Paiva, zamieszkała w Brukseli (Belgia), którą reprezentowali D. Rovetta i V. Villante, avvocati,
strona skarżąca w pierwszej instancji,
TRYBUNAŁ (druga izba),
w składzie: A. Prechal, prezes izby, K. Lenaerts, prezes Trybunału, pełniący obowiązki sędziego drugiej izby, M.L. Arastey Sahún (sprawozdawczyni), F. Biltgen i J. Passer, sędziowie,
rzecznik generalny: L. Medina,
sekretarz: M. Longar, administrator,
uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 21 września 2022 r.,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 17 listopada 2022 r.,
wydaje następujący
Wyrok
W odwołaniu Komisja Europejska wnosi o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 9 czerwca 2021 r., Calhau Correia de Paiva/Komisja (T‑202/17, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”, EU:T:2021:323), w którym Sąd stwierdził nieważność decyzji komisji konkursu otwartego EPSO/AD/293/14 z dnia 23 czerwca 2016 r. oddalającej wniosek Any Calhau Correii de Paivy o ponowne rozpatrzenie decyzji o nieumieszczeniu jej nazwiska na liście rezerwy kadrowej wspomnianego konkursu (zwanej dalej „sporną decyzją”).
Okoliczności powstania sporu
Okoliczności powstania sporu zostały opisane w pkt 1–14 zaskarżonego wyroku i można je streścić w przedstawiony poniżej sposób.
W dniu 23 października 2014 r. Europejski Urząd Doboru Kadr (EPSO) opublikował w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej ogłoszenie o konkursie otwartym EPSO/AD/293/14 w celu stworzenia list rezerwy kadrowej dla naboru w Komisji administratorów w grupie zaszeregowania AD 7 w dziedzinie prawa konkurencji, finansowania przedsiębiorstw, ekonomii finansowej, ekonomii przemysłu i makroekonomii (Dz.U. 2014, C 376 A, s. 1; sprostowanie Dz.U. 2014, C 425 A, s. 1; zwane dalej „spornym ogłoszeniem o konkursie”).
W części IV spornego ogłoszenia o konkursie przewidziano trzy oparte na pytaniach wielokrotnego wyboru testy wstępne z użyciem komputera, natomiast w jego części VI – ocenę zintegrowaną obejmującą studium przypadku, zadanie do wykonania w zespole i ustrukturyzowaną rozmowę.
Ponadto, jeśli chodzi o szczegółowe warunki udziału w konkursie, w tym ogłoszeniu o konkursie ustanowiono, w części III.2.3, zatytułowanej „Znajomość języków”, po pierwsze, w odniesieniu do języka głównego (języka 1), wymóg biegłej znajomości – odpowiadającej znajomości na poziomie co najmniej C1 według europejskiego systemu opisu kształcenia językowego (CECR) – jednego z języków urzędowych Unii, po drugie, w odniesieniu do drugiego języka (języka 2), wymóg zadowalającej znajomości – odpowiadającej znajomości na poziomie co najmniej B2 według owego systemu – języka niemieckiego, angielskiego lub francuskiego, przy czym ten drugi język musiał być obowiązkowo inny niż język główny.
W pkt 3 tytułu VI wspomnianego ogłoszenia o konkursie wskazano, że egzaminy etapu oceny zintegrowanej zostaną przeprowadzone we wspomnianym drugim języku.
W dniu 25 listopada 2014 r. A. Calhau Correia de Paiva, obywatelka Portugalii, zgłosiła swoją kandydaturę w konkursie EPSO/AD/293/14 w dziedzinie prawa konkurencji. Wybrała ona jako język główny język portugalski, będący jej językiem ojczystym, a jako drugi język – język francuski.
Pismem z dnia 19 marca 2015 r. A. Calhau Correia de Paiva została poinformowana o pomyślnym przejściu testów wstępnych przeprowadzanych z użyciem komputera.
Pismem z dnia 15 kwietnia 2015 r. została ona zaproszona do egzaminów etapu oceny zintegrowanej.
Pismem z dnia 16 kwietnia 2015 r. EPSO zaprosiło A. Calhau Correię de Paivę do wzięcia udziału w studium przypadku oraz zaproponowało jej skorzystanie podczas tego egzaminu z klawiatury azerty FR i jednocześnie umożliwiło jej, alternatywnie, dokonanie wyboru klawiatury qwerty UK, azerty FR/BE lub qwertz DE. Skorzystała ona z tej możliwości, zwracając się o zmianę klawiatury, tak aby podczas wspomnianego testu móc korzystać z klawiatury qwerty UK.
Ana Calhau Correia de Paiva wzięła udział w egzaminach etapu oceny zintegrowanej w dniach 13 maja i 11 czerwca 2015 r.
Pismem z dnia 9 listopada 2015 r. poinformowano A. Calhau Correię de Paivę o decyzji komisji konkursowej o nieumieszczeniu jej nazwiska na liście rezerwy kadrowej (zwanej dalej „decyzją o nieumieszczeniu na liście rezerwy kadrowej”) z tego względu, że „nie [znalazła się ona] wśród kandydatów, którzy osiągnęli najwyższy łączny wynik na etapie oceny zintegrowanej (co najmniej 68,59 punktu)”, gdyż jej łączny wynik wyniósł 61,13 punktu.
W dniu 19 listopada 2015 r. A. Calhau Correia de Paiva wniosła o ponowne rozpatrzenie decyzji o nieumieszczeniu na liście rezerwy kadrowej. Sporną decyzją komisja konkursowa oddaliła ten wniosek.
W dniu 24 sierpnia 2016 r. A. Calhau Correia de Paiva złożyła zażalenie, w rozumieniu art. 90 ust. 2 Regulaminu pracowniczego urzędników Unii Europejskiej, na decyzję o nieumieszczeniu na liście rezerwy kadrowej. W zażaleniu tym podniosła ona, że ograniczenie możliwości wyboru rodzaju klawiatury używanej podczas opracowywania studium przypadku stanowi przejaw nierównego traktowania. Podniosła ona ponadto brak uzasadnienia dla ograniczeń dotyczących rodzajów klawiatury udostępnionych kandydatom oraz wyboru drugiego języka konkursu. Ponadto skarżyła się na czas trwania procedury ponownego rozpatrzenia decyzji.
Decyzją z dnia 22 grudnia 2016 r. EPSO nie uwzględniło wspomnianego zażalenia, uznając je jednocześnie za niedopuszczalne ze względu na przekroczenie terminu i za bezzasadne.
Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 31 marca 2017 r. A. Calhau Correia de Paiva wniosła skargę mającą na celu stwierdzenie nieważności w szczególności spornej decyzji, w stosownym przypadku wskutek uwzględnienia zarzutu niezgodności z prawem podniesionego wobec spornego ogłoszenia o konkursie i ustanowionego w nim systemu językowego.
Na poparcie skargi podniosła ona pięć zarzutów. Zarzut pierwszy dotyczy w istocie naruszenia zasad niedyskryminacji, proporcjonalności i równości szans w zakresie, w jakim EPSO narzuciło wymóg używania klawiatury qwerty UK, azerty FR/BE lub qwertz DE w odniesieniu do studium przypadku. Zarzuty od drugiego do czwartego dotyczą w istocie niezgodności z prawem spornego ogłoszenia o konkursie ze względu na ograniczenie wyboru drugiego języka konkursu do języków niemieckiego, angielskiego i francuskiego. Zarzut piąty dotyczy w istocie braku uzasadnienia decyzji EPSO o zatwierdzeniu i promowaniu określonego systemu językowego, naruszenia tego ogłoszenia o konkursie oraz naruszenia prawa do dobrej administracji.
W zaskarżonym wyroku Sąd zbadał najpierw podniesiony wobec spornego ogłoszenia o konkursie w ramach zarzutów od drugiego do czwartego zarzut niezgodności z prawem, którego zarówno dopuszczalność, jak i zasadność Komisja zakwestionowała.
Co się tyczy dopuszczalności tego zarzutu niezgodności z prawem, Sąd przypomniał w pkt 46 zaskarżonego wyroku, że przy okazji rozpatrywania skarg o stwierdzenie nieważności decyzji indywidualnych Trybunał przyjął, że przedmiotem zarzutu niezgodności z prawem mogą być przepisy aktu o charakterze generalnym stanowiące podstawę prawną wspomnianych decyzji lub pozostające w bezpośrednim związku prawnym z takimi decyzjami (wyrok z dnia 8 września 2020 r., Komisja i Rada/Carreras Sequeros i in., C‑119/19 P i C‑126/19 P, EU:C:2020:676, pkt 69 i przytoczone tam orzecznictwo).
Co się tyczy w szczególności ogłoszeń o konkursach, Sąd przypomniał w pkt 47 zaskarżonego wyroku, odnosząc się w tym względzie do utrwalonego orzecznictwa Trybunału, a w szczególności do pkt 17 wyroku z dnia 11 sierpnia 1995 r., Komisja/Noonan (C‑448/93 P, EU:C:1995:264), że w ramach procedury rekrutacyjnej, która stanowi skomplikowaną operację administracyjną złożoną z następujących po sobie decyzji, kandydat w konkursie może przy okazji skargi skierowanej przeciwko późniejszemu aktowi podnieść nieprawidłowości wcześniejszych aktów, które są z nim ściśle związane. Odnosząc się do swojego własnego orzecznictwa, Sąd przypomniał również w pkt 47 zaskarżonego wyroku, że taki kandydat powinien w szczególności mieć możliwość powołania się na niezgodność z prawem ogłoszenia o konkursie, na podstawie którego został przyjęty rozpatrywany akt.
Odnosząc się do pkt 28 i 29 wyroku z dnia 14 grudnia 2017 r., PB/Komisja (T‑609/16, EU:T:2017:910), Sąd przypomniał w pkt 49 i 50 zaskarżonego wyroku, że w sytuacji gdy zarzut oparty na nieprawidłowości niezaskarżonego w odpowiednim czasie ogłoszenia o konkursie dotyczy uzasadnienia zaskarżonej indywidualnej decyzji, uznaje się dopuszczalność skargi. Natomiast w braku ścisłego związku między samym uzasadnieniem zaskarżonej decyzji a zarzutem opartym na niezgodności z prawem niezaskarżonego w odpowiednim terminie ogłoszenia o konkursie zarzut taki jest niedopuszczalny.
W świetle orzecznictwa, o którym mowa w pkt 19–21 niniejszego wyroku, Sąd zauważył, po pierwsze, w pkt 54 zaskarżonego wyroku, że z paszportu kompetencji wydanego A. Calhau Correii de Paivie wynika, iż w odniesieniu do umiejętności ogólnych w dziedzinie komunikacji, obejmujących ocenę zdolności kandydata do „[w]yraża[nia] się jasno i precyzyjnie, zarówno w mowie, jak i na piśmie”, uzyskała ona 5,5 punktu na 10, co stanowiło jedną z najniższych ocen i wyników, jakie uzyskała z oceny jej umiejętności ogólnych. Sąd uznał, że do tej oceny siłą rzeczy odnosi się stwierdzenie komisji konkursowej dotyczące prezentowanej przez A. Calhau Correię de Paivę znajomości języka francuskiego, a przynajmniej dotyczące posiadania przez nią umiejętności w znacznym stopniu uwarunkowanych znajomością tego języka.
Po drugie, w pkt 55–57 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że istnieje ścisły związek między prezentowaną przez A. Calhau Correię de Paivę znajomością języka francuskiego, który wybrała jako drugi język, a egzaminami, które musiała zdawać w tym języku. Uznając, że ta znajomość języka francuskiego siłą rzeczy znajduje odzwierciedlenie w egzaminach mających służących sprawdzeniu ogólnych i specjalistycznych umiejętności, Sąd uznał, że szansa uzyskania przez kandydata większej liczby punktów z egzaminu jest większa, jeśli kandydat udziela odpowiedzi w swoim języku ojczystym lub w języku, który zna równie dobrze. Choć zaś A. Calhau Correia de Paiva wskazała w formularzu zgłoszeniowym, że jej poziom znajomości języka francuskiego odpowiada poziomowi C2 CECR oraz że część studiów odbyła w Belgii i we Francji, Sąd zauważył, że stwierdziła ona – czemu Komisja nie zaprzeczyła – że język portugalski, będący jej językiem ojczystym, zna lepiej od języka francuskiego.
Po trzecie, w pkt 58 zaskarżonego wyroku Sąd podkreślił, że ograniczenie wyboru drugiego języka konkursu do języków niemieckiego, angielskiego i francuskiego nie tylko wpływa na zdolność kandydatów do wypowiadania się ustnie lub pisemnie, ale także przesądza o rodzaju klawiatury, z której kandydaci mogą korzystać podczas opracowywania studium przypadku. Okoliczność, że A. Calhau Correia de Paiva była zmuszona do używania klawiatury, do której ze względu na swój język ojczysty nie była przyzwyczajona, miała wpływ na przebieg egzaminu, podczas którego wymaga się napisania, przy użyciu klawiatury, tekstu o określonej długości w ograniczonym czasie – a więc potencjalnie również na jego wynik.
Sąd uznał zatem w pkt 60 zaskarżonego wyroku, że istnieje ścisły związek między uzasadnieniem spornej decyzji a postanowieniami spornego ogłoszenia o konkursie dotyczącymi systemu językowego, którego zgodność z prawem została zakwestionowana. Tym samym uznał on za dopuszczalny zarzut niezgodności z prawem tego ogłoszenia o konkursie.
Co do istoty Sąd uznał, że ani uzasadnienie zawarte w spornym ogłoszeniu o konkursie, ani dowody przedstawione przez Komisję na poparcie tego uzasadnienia nie mogą stanowić względów motywujących ograniczenie wyboru drugiego języka konkursu do języków niemieckiego, angielskiego i francuskiego. Tym samym Sąd uznał wspomniany zarzut niezgodności z prawem, orzekł, że owo ogłoszenie o konkursie nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, i uwzględnił zarzuty skargi od drugiego do czwartego. W konsekwencji stwierdził on nieważność spornej decyzji.
Żądania stron w postępowaniu przed Trybunałem
Komisja wnosi do Trybunału o:
–
uchylenie zaskarżonego wyroku;
–
oddalenie zarzutów skargi wniesionej przez A. Calhau Correię de Paivę od drugiego do czwartego;
–
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd w przedmiocie sformułowanych we wspomnianej skardze zarzutów pierwszego i piątego; oraz
–
pozostawienie rozstrzygnięcia o kosztach do orzeczenia kończącego postępowanie.
Ana Calhau Correia de Paiva wnosi do Trybunału o:
–
tytułem żądania głównego – uznanie odwołania za niedopuszczalne;
–
posiłkowo, na wypadek gdyby odwołanie zostało uznane za dopuszczalne – oddalenie go jako bezzasadnego,
–
obciążenie Komisji kosztami postępowania w obydwu instancjach.
W przedmiocie odwołania
Argumentacja stron
Na poparcie odwołania Komisja podnosi tylko jeden zarzut, dotyczący naruszenia prawa i przeinaczenia dowodów, który dzieli się na trzy części.
W pierwszej części tego zarzutu Komisja podnosi, że w pkt 54 zaskarżonego wyroku Sąd dokonał błędnej kwalifikacji okoliczności faktycznych, gdy z ustaleń komisji konkursowej dotyczących znajomości przez A. Calhau Correię de Paivę języka francuskiego wywiódł, iż istnieje ścisły związek między uzasadnieniem spornej decyzji a postanowieniami spornego ogłoszenia o konkursie dotyczącymi systemu językowego.
Zdaniem tej instytucji ocena uzyskana przez A. Calhau Correię de Paivę za umiejętności ogólne w dziedzinie komunikacji nie jest rozstrzygająca w niniejszym przypadku. Nawet gdyby uzyskała ocenę 10/10 za te umiejętności, czyli dodatkowo 4,5 punktu, uzyskana przez nią punktacja nadal byłaby niewystarczająca, gdyż potrzebowałaby ona dodatkowo 7,46 punktu, aby można ją było umieścić na liście rezerwy kadrowej. W związku z tym ustalenia komisji konkursowej dotyczące znajomości języka francuskiego przez kandydatkę są niewystarczające do tego, by wykazać ścisły związek wymagany przez orzecznictwo.
Zdaniem Komisji założenie, zgodnie z którym został wykazany ścisły związek w odniesieniu do oceny uzyskanej przez A. Calhau Correię de Paivę za umiejętności ogólne w dziedzinie komunikacji, jest zatem błędne. W konsekwencji instytucja ta utrzymuje, że wszystkie oceny dopuszczalności zarzutu niezgodności z prawem zawarte w pkt 55–58 zaskarżonego wyroku, w zakresie, w jakim opierają się na tym założeniu, są obarczone tym naruszeniem prawa.
W drugiej części jedynego zarzutu Komisja twierdzi, że Sąd dokonał błędnej kwalifikacji stanu faktycznego i przeinaczył dowody, gdy stwierdził w pkt 55–57 zaskarżonego wyroku, iż istnieje ścisły związek między uzasadnieniem spornej decyzji a postanowieniami spornego ogłoszenia o konkursie, na podstawie kryterium opartego na założeniu, że kandydatowi trudniej jest zdawać testy w drugim języku niż w języku ojczystym. Sąd porównał bowiem poziom znajomości przez A. Calhau Correię de Paivę języka portugalskiego z jej poziomem znajomości języka francuskiego. Instytucja ta zauważa, że A. Calhau Correia de Paiva podważała nie okoliczność, że nie mogła ona przystąpić do egzaminów etapu oceny zintegrowanej w języku portugalskim, lecz okoliczność, że wybór drugiego języka był ograniczony do języków niemieckiego, angielskiego i francuskiego. W konsekwencji okoliczności faktyczne wskazane przez Sąd nie pozwalają na ustalenie takiego ścisłego związku.
Ponadto Komisja podnosi, że w pkt 55–57 zaskarżonego wyroku Sąd przeinaczył dowody poprzez pominięcie okoliczności, że w niniejszym przypadku, poza jej językiem ojczystym, dwa pozostałe języki, które A. Calhau Correia de Paiva zna najlepiej, to języki angielski i francuski. Zatem ograniczenie wyboru drugiego języka nie mogło postawić jej w niekorzystnej sytuacji, skoro dwa z opcjonalnych języków były tymi, co do których zadeklarowała ona, że zna je najlepiej, to jest na poziomie C2. Z tego względu nie można uznać, że owo ograniczenie miało negatywny wpływ na wyniki uzyskane przez A. Calhau Correię de Paivę ani że wykazuje ono bezpośredni związek z uzasadnieniem spornej decyzji.
W trzeciej części jedynego zarzutu Komisja twierdzi, że w pkt 58 zaskarżonego wyroku Sąd dokonał błędnej kwalifikacji okoliczności faktycznych, opierając wymagany przez orzecznictwo ścisły związek na okoliczności, że A. Calhau Correia de Paiva zdawała egzamin pisemny, używając innego rodzaju klawiatury niż typ qwerty PT, do którego jest przyzwyczajona.
Komisja twierdzi, po pierwsze, że wybór układu klawiatury nie ma związku z uzasadnieniem spornej decyzji. Po drugie, nawet jeśli jest prawdą, że EPSO zaproponowało ograniczony wybór rodzajów klawiatury w odniesieniu do studium przypadku, to jest to kwestia odrębna od kwestii systemu językowego konkursu, przy czym w spornym ogłoszeniu o konkursie w żaden sposób nie wspomniano zresztą o rodzajach klawiatury udostępnianych kandydatom podczas tego egzaminu. Ponadto okoliczność, że A. Calhau Correia de Paiva wybrała klawiaturę typu qwerty EN, mimo że postanowiła opracowywać studium przypadku w języku francuskim, dowodzi, że są to dwie odrębne kwestie.
Ana Calhau Correia de Paiva uważa, że jedyny zarzut zmierza w rzeczywistości do zakwestionowania okoliczności faktycznych ustalonych przez Sąd. W związku z tym wnosi ona do Trybunału, tytułem żądania głównego, o odrzucenie zarzutu w całości lub też każdej z jego trzech części jako niedopuszczalnych.
Posiłkowo A. Calhau Correia de Paiva kwestionuje zasadność argumentacji Komisji.
Ocena Trybunału
W przedmiocie dopuszczalności
Co się tyczy zarzutu niedopuszczalności podniesionego przez A. Calhau Correię de Paivę na tej podstawie, że jedyny zarzut ma na celu zakwestionowanie ustalonych przez Sąd okoliczności faktycznych, należy przypomnieć, że z art. 256 TFUE i z art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wynika, iż jedynie Sąd jest właściwy z jednej strony do dokonywania ustaleń faktycznych – z wyjątkiem sytuacji, gdy nieprawidłowość jego ustaleń wynika z przedłożonych mu akt sprawy – a z drugiej strony do oceny tych okoliczności faktycznych. Ocena ta nie stanowi więc – z wyjątkiem przypadków, w których doszło do przeinaczenia dowodów przedstawionych Sądowi – kwestii prawnej, która jako taka podlega kontroli Trybunału. Jeżeli Sąd dokonał ustalenia lub oceny okoliczności faktycznych, Trybunał jest uprawniony na podstawie art. 256 TFUE do kontroli kwalifikacji prawnej tych okoliczności i skutków prawnych, które wywiódł z nich Sąd (wyrok z dnia 4 lutego 2020 r., Uniwersytet Wrocławski i Polska/REA, C‑515/17 P i C‑561/17 P, EU:C:2020:73, pkt 47).
Wbrew zaś temu, co twierdzi A. Calhau Correia de Paiva, jedyny zarzut odwołania ma na celu zakwestionowanie nie dokonanych przez Sąd ustaleń faktycznych, lecz kwalifikacji prawnej okoliczności faktycznych, a także konsekwencji, jakie Sąd wywiódł z nich w odniesieniu do istnienia ścisłego związku między uzasadnieniem spornej decyzji a postanowieniami spornego ogłoszenia o konkursie dotyczącymi systemu językowego.
Z powyższego wynika, że zarzut niedopuszczalności podniesiony przez A. Calhau Correię de Paivę należy oddalić.
Co do istoty
W trzech częściach swojego jedynego zarzutu, które należy rozpatrzyć łącznie, Komisja kwestionuje uzasadnienie, na podstawie którego Sąd uznał za dopuszczalny zarzut niezgodności z prawem spornego ogłoszenia o konkursie. Dokładniej rzecz ujmując, instytucja ta podnosi w istocie, że żadna z okoliczności przedstawionych przez Sąd w pkt 54–58 zaskarżonego wyroku nie pozwala na wykazanie istnienia ścisłego związku między uzasadnieniem spornej decyzji a postanowieniami spornego ogłoszenia o konkursie dotyczącymi mającego do niego zastosowanie systemu językowego oraz że w konsekwencji Sąd naruszył prawo, stwierdzając, iż ów zarzut niezgodności z prawem jest dopuszczalny.
Zgodnie z art. 277 TFUE każda strona może, w postępowaniu dotyczącym aktu o zasięgu ogólnym przyjętego przez instytucję, organ lub jednostkę organizacyjną Unii Europejskiej, podnieść zarzuty określone w art. 263 akapit drugi TFUE w celu powołania się przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej na niemożność stosowania tego aktu.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału postanowienie to stanowi wyraz ogólnej zasady zapewniającej każdej ze stron prawo do podważenia w trybie incydentalnym – w celu uzyskania stwierdzenia nieważności skierowanej do niej decyzji – ważności aktów o charakterze generalnym stanowiących podstawę takiej decyzji (wyrok z dnia 8 września 2020 r., Komisja i Rad/Carreras Sequeros i in., C‑119/19 P i C‑126/19 P, EU:C:2020:676, pkt 67 i przytoczone tam orzecznictwo).
Ze względu na to, że art. 277 TFUE nie ma na celu umożliwienia danej stronie podważenia możności stosowania jakiegokolwiek aktu o charakterze generalnym na potrzeby jakiejkolwiek skargi, akt, którego niezgodność z prawem podniesiono, powinien znajdować zastosowanie – w sposób bezpośredni albo pośredni – w sprawie, która jest przedmiotem skargi (zob. wyrok z dnia 8 września 2020 r., Komisja i Rada/Carreras Sequeros i in., C‑119/19 P i C‑126/19 P, EU:C:2020:676, pkt 68 i przytoczone tam orzecznictwo).
W tym kontekście, przy okazji rozpatrywania skarg o stwierdzenie nieważności decyzji indywidualnych, Trybunał przyjął, jak wynika z orzecznictwa przytoczonego w pkt 19 niniejszego wyroku, że przedmiotem zarzutu niezgodności z prawem mogą być przepisy aktu o charakterze generalnym stanowiące podstawę prawną wspomnianych decyzji lub pozostające w bezpośrednim związku prawnym z takimi decyzjami.
Trybunał orzekł natomiast, że niedopuszczalny jest zarzut niezgodności z prawem skierowany przeciwko aktowi o charakterze generalnym, dla którego zaskarżona decyzja indywidualna nie jest środkiem wykonawczym (zob. wyrok z dnia 8 września 2020 r., Komisja i Rada/Carreras Sequeros i in., C‑119/19 P i C‑126/19 P, EU:C:2020:676, pkt 70 i przytoczone tam orzecznictwo).
Co się tyczy w szczególności dopuszczalności zarzutu niezgodności z prawem podniesionego wobec ogłoszenia o konkursie, z orzecznictwa Trybunału wynika, po pierwsze, że fakt niezaskarżenia ogłoszenia o konkursie w terminie nie stoi na przeszkodzie temu, by skarżący powołał się na nieprawidłowości, jakie wystąpiły w przebiegu konkursu, nawet jeśli źródłem owych nieprawidłowości jest treść ogłoszenia o konkursie (wyrok z dnia 8 marca 1988 r., Sergio i in./Komisja, 64/86, od 71/86 do 73/86 i 78/86, EU:C:1988:119, pkt 15).
Po drugie, w ramach postępowania w sprawie naboru skarżący może przy okazji skargi na akty późniejsze podnosić nieprawidłowość aktów wcześniejszych, które są z nimi ściśle związane. W odniesieniu do takiego postępowania nie można bowiem wymagać, aby zainteresowani wnieśli tyle skarg, ile zostało wydanych w nim aktów, które mogą być dla nich niekorzystne (wyroki: z dnia 31 marca 1965 r., Ley/Komisja, 12/64 i 29/64, EU:C:1965:28, s. 143, 158; z dnia 7 kwietnia 1965 r., Alfieri/Parlament, 35/64, EU:C:1965:40, s. 337, 344; a także z dnia 11 sierpnia 1995 r., Komisja/Noonan, C‑448/93 P, EU:C:1995:264, pkt 17). Orzecznictwo to opiera się na wzięciu pod uwagę szczególnego charakteru postępowania w sprawie naboru, które jest skomplikowaną operację administracyjną złożoną z następujących po sobie i bardzo ściśle ze sobą związanych decyzji (wyrok z dnia 11 sierpnia 1995 r., Komisja/Noonan, C‑448/93 P, EU:C:1995:264, pkt 19).
Tym samym zarzut dotyczący nieprawidłowości ogłoszenia o konkursie jest dopuszczalny w zakresie, w jakim dotyczy uzasadnienia zaskarżonej decyzji (wyrok z dnia 6 lipca 1988 r., Simonella/Komisja, 164/87, EU:C:1988:371, pkt 19). Kryterium ścisłego związku wynikające z orzecznictwa przytoczonego w pkt 49 niniejszego wyroku zakłada zatem, że postanowienia ogłoszenia o konkursie, których niezgodność z prawem jest podnoszona, zostały zastosowane na poparcie decyzji indywidualnej będącej przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności.
Kryterium to jest zatem pokrewne w istocie kryterium „bezpośredniego związku prawnego” – w rozumieniu orzecznictwa wskazanego w pkt 46 niniejszego wyroku – które również zakłada, że taka decyzja indywidualna stanowi środek wykonawczy aktu o charakterze generalnym, którego niezgodność z prawem jest podnoszona (zob. podobnie wyroki: z dnia 28 czerwca 2005 r., Dansk Rørindustri i in./Komisja, C‑189/02 P, C‑202/02 P, od C‑205/02 P do C‑208/02 P i C‑213/02 P, EU:C:2005:408, pkt 237; a także z dnia 8 września 2020 r., Komisja i Rada/Carreras Sequeros i in., C‑119/19 P i C‑126/19 P, EU:C:2020:676, pkt 75).
W tym celu należy wziąć pod uwagę rzeczowe, a nie tylko czysto formalne uzasadnienie zaskarżonej decyzji indywidualnej.
Należy ponadto wykluczyć istnienie takiego ścisłego związku, gdy zakwestionowane postanowienia ogłoszenia o konkursie nie mają żadnego związku ze względami leżącymi u podstaw zaskarżonej decyzji indywidualnej.
W niniejszym przypadku konkurs EPSO/AD/293/14 jest, podobnie jak konkurs rozpatrywany w sprawie, w której zapadł wyrok z dnia 11 sierpnia 1995 r., Komisja/Noonan (C‑448/93 P, EU:C:1995:264), konkursem otwartym mającym na celu utworzenie listy rezerwy kadrowej dla naboru urzędników w Komisji. W konsekwencji konkurs ten jest skomplikowaną operacją administracyjną w rozumieniu orzecznictwa wskazanego w pkt 49 niniejszego wyroku, wobec czego należy zbadać, tak jak uczynił to Sąd, istnienie ścisłego związku, w rozumieniu tegoż orzecznictwa, między uzasadnieniem spornej decyzji a postanowieniami spornego ogłoszenia o konkursie dotyczącymi systemu językowego.
Co się tyczy uzasadnienia spornej decyzji, z pkt 53 zaskarżonego wyroku, który nie został zakwestionowany przez Komisję, wynika, że nazwisko A. Calhau Correii de Paivy nie zostało umieszczone na liście rezerwy kadrowej z tego względu, że nie znalazła się ona wśród kandydatów, którzy uzyskali najwięcej punktów za egzaminy etapu oceny zintegrowanej.
Jak wynika z pkt 4 niniejszego wyroku, egzaminy te obejmowały studium przypadku, zadanie do wykonania w zespole i ustrukturyzowaną rozmowę. Z akt sprawy przedłożonych Trybunałowi wynika również, że za pomocą tych egzaminów przetestowano w szczególności umiejętności ogólne w dziedzinie komunikacji, do których Sąd się odniósł w pkt 54 zaskarżonego wyroku, i to zarówno w mowie, podczas ustrukturyzowanej rozmowy, jak i na piśmie, w ramach studium przypadku.
Zdaniem Komisji we wspomnianym pkt 54 Sąd dokonał błędnej kwalifikacji okoliczności faktycznych, gdy stwierdził, że istnieje ścisły związek między uzasadnieniem spornej decyzji a postanowieniami spornego ogłoszenia o konkursie dotyczącymi systemu językowego, ponieważ punkty uzyskane przez A. Calhau Correię de Paivę za umiejętności ogólne w dziedzinie komunikacji nie są w niniejszym przypadku rozstrzygające.
Jednakże, jak zauważyła w istocie rzecznik generalna w pkt 71 i 72 opinii, ta argumentacja Komisji opiera się na założeniu, zgodnie z którym nazwiska A. Calhau Correii de Paivy nie umieszczono na liście rezerwy kadrowej ze względu na punkty uzyskane za umiejętności inne niż umiejętności ogólne w dziedzinie komunikacji. Ponieważ zaś Sąd nie określił takich umiejętności decydujących w odniesieniu do owego nieumieszczenia na liście rezerwy kadrowej, do Trybunału nie należy w ramach postępowania odwoławczego dokonywanie takiej oceny okoliczności faktycznych, poza przypadkiem ich przeinaczenia, na który Komisja nie powołuje się na poparcie tej argumentacji (zob. podobnie wyrok z dnia 11 czerwca 2020 r., Komisja/Di Bernardo, C‑114/19 P, EU:C:2020:457, pkt 43).
Co się tyczy kwalifikacji prawnej ustalonych przez Sąd okoliczności faktycznych i wywiedzionych z nich przez niego skutków prawnych, czego kontrola należy zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 39 niniejszego wyroku do właściwości Trybunału, należy stwierdzić, że w pkt 54 zaskarżonego wyroku Sąd wywiódł na podstawie punktów uzyskanych przez A. Calhau Correię de Paivę za umiejętności ogólne w dziedzinie komunikacji, iż komisja konkursowa dokonała, nawet jeśli tylko w sposób dorozumiany, ustalenia dotyczącego znajomości przez kandydatkę języka francuskiego, a przynajmniej dotyczącego posiadania przez nią umiejętności w znacznym stopniu uwarunkowanych znajomością tego języka. Ponieważ ocena tych umiejętności ogólnych w dziedzinie komunikacji w ramach egzaminów etapu oceny zintegrowanej została przewidziana w postanowieniach spornego ogłoszenia o konkursie dotyczących systemu językowego, należy uznać, że postanowienia te miały wpływ na uzasadnienie spornej decyzji.
Sąd nie naruszył zatem prawa, gdy opierając się na ocenie dokonanej w pkt 54 zaskarżonego wyroku, uznał w pkt 60 i 61 tego wyroku, że istnieje ścisły związek między uzasadnieniem spornej decyzji a postanowieniami spornego ogłoszenia o konkursie dotyczącymi systemu językowego.
Sąd, również nie naruszając prawa, mógł stwierdzić istnienie takiego ścisłego związku na podstawie ustaleń dokonanych w pkt 58 zaskarżonego wyroku.
Chociaż bowiem ogłoszenie o konkursie w żaden sposób nie wspomina o proponowanych rodzajach klawiatur, należy stwierdzić, że ograniczenie wyboru drugiego języka konkursu przesądziło również o ograniczonym wyborze wspomnianych klawiatur, które stanowią podstawowe narzędzie umożliwiające kandydatom wypowiedzenie się na piśmie. Tak więc, jak słusznie zauważył Sąd, ten ograniczony wybór, oznaczający, że A. Calhau Correia de Paiva nie mogła używać klawiatury w rodzaju, do którego była przyzwyczajona, mógł mieć wpływ na wynik uzyskany przez nią podczas egzaminu obejmującego studium przypadku, który wymaga zredagowania tekstu o określonej długości w ograniczonym czasie, a zatem na wszystkie umiejętności ogólne testowane podczas wspomnianego egzaminu.
Niemniej jednak, jak zauważyła w istocie rzecznik generalna w pkt 82 i 83 opinii, oceny Sądu zawarte w pkt 56 i 57 zaskarżonego wyroku są obarczone naruszeniem prawa. Skoro bowiem A. Calhau Correia de Paiva kwestionuje, poprzez swój zarzut niezgodności z prawem, ograniczenie wyboru drugiego języka konkursu do języków niemieckiego, angielskiego i francuskiego, porównanie między jej poziomem znajomości języka francuskiego a jej poziomem znajomości języka portugalskiego, będącego językiem ojczystym, który wybrała jako główny język konkursu, jest pozbawione znaczenia dla ustalenia istnienia ścisłego związku między uzasadnieniem spornej decyzji a postanowieniami spornego ogłoszenia o konkursie dotyczącymi systemu językowego.
Trzeba jednak przypomnieć, że jeśli uzasadnienie wyroku Sądu jest obarczone naruszeniem prawa Unii, ale sentencja wydaje się zasadna w świetle innych argumentów prawnych, to naruszenie takie nie może skutkować uchyleniem tego wyroku, przy czym w takiej sytuacji uzasadnienie to należy zastąpić innym (wyrok z dnia 6 listopada 2018 r., Scuola Elementare Maria Montessori/Komisja, Komisja/Scuola Elementare Maria Montessori i Komisja/Ferracci, od C‑622/16 P do C‑624/16 P, EU:C:2018:873, pkt 48 i przytoczone tam orzecznictwo).
Ponieważ w niniejszym przypadku wniosek, do którego doszedł Sąd w pkt 60 i 61 zaskarżonego wyroku, jest uzasadniony na podstawie oceny dokonanej w pkt 54 i 58 zaskarżonego wyroku, odzwierciedlonych w pkt 22 i 24 niniejszego wyroku, należy uznać, że naruszenie prawa stwierdzone w pkt 63 niniejszego wyroku jest pozbawione wpływu na sentencję zaskarżonego wyroku. Ocena ta wystarczyła bowiem do wykazania, że podniesienie przez A. Calhau Correię de Paivę zarzutu niezgodności z prawem spornego ogłoszenia o konkursie było dopuszczalne.
W świetle całości powyższych rozważań jedyny zarzut, a tym samym samo odwołanie należy oddalić jako bezzasadne.
W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem jeżeli odwołanie jest bezzasadne, Trybunał rozstrzyga o kosztach. Zgodnie z art. 138 § 1 tego regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 tego regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
W niniejszym przypadku, ponieważ A. Calhau Correia de Paiva wniosła o obciążenie Komisji kosztami postępowania, a ta przegrała sprawę, należy obciążyć Komisję jej własnymi kosztami oraz kosztami poniesionymi przez A. Calhau Correię de Paivę w związku z niniejszym postępowaniem odwoławczym.
Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
1)
Odwołanie zostaje oddalone.
2)
Komisja Europejska pokrywa, poza własnymi kosztami, koszty poniesione przez Anę Calhau Correię de Paivę w związku z niniejszym postępowaniem odwoławczym.
Podpisy
(
*1
) Język postępowania: angielski.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 12.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło