C-516/12

WYROK TRYBUNAŁU (piąta izba) z dnia 3 kwietnia 2014 r. ( *1 ) „Odesłanie prejudycjalne — Rozporządzenie (WE) nr 1191/69 — Publiczne usługi transportu pasażerskiego — Artykuł 4 — Wniosek o zniesienie zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych — Artykuł 6 — Prawo do rekompensaty obciążeń finansowych wynikających z wykonywania zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych” W sprawach połączonych od C‑516/12 do C‑518/12 mających za przedmiot wnioski o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożone przez Consiglio di Stato (Włochy) postanowieniami z dnia 3 lipca 2012 r., które wpłynęły do Trybunału w dniu 15 listopada 2012 r., w postępowaniu: CTP – Compagnia Trasporti Pubblici SpA przeciwko Regione Campania (od C‑516/12 do C‑518/12), Provincia di Napoli (C‑516/12 i C‑518/12), TRYBUNAŁ (piąta izba), w składzie: T. von Danwitz, prezes izby, E. Juhász, A. Rosas, D. Šváby i C. Vajda (sprawozdawca), sędziowie, rzecznik generalny: P. Cruz Villalón, sekretarz: A. Impellizzeri, administrator, uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 20 listopada 2013 r., rozważywszy uwagi przedstawione: — w imieniu CTP – Compagnia Trasporti Pubblici SpA przez M. Malenę, avvocato, — w imieniu Regione Campania przez L. Buondonno, M. Lacatenę oraz M. d’Elię, avvocati, — w imieniu Provincia di Napoli przez L. Scettę oraz A. Di Falca, avvocati, — w imieniu rządu włoskiego przez G. Palmieri działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez P. Gentilego, avvocato dello Stato, — w imieniu Komisji Europejskiej przez E. Montaguti oraz N. Yerrell, działające w charakterze pełnomocników, po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 6 lutego 2014 r., wydaje następujący Wyrok Wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczą wykładni rozporządzenia Rady (EWG) nr 1191/69 z dnia 26 czerwca 1969 r. w sprawie działania państw członkowskich dotyczącego zobowiązań związanych z pojęciem usługi publicznej w transporcie kolejowym, drogowym i w żegludze śródlądowej (Dz.U. L 156, s. 1– wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 7, t. 1, s. 19) w brzmieniu zmienionym przez rozporządzenie Rady (EWG) nr 1893/91 z dnia 20 czerwca 1991 r. (Dz.U. L 169, s. 1 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 7, t. 1, s. 314, zwanego dalej „rozporządzeniem nr 1191/69”). Wnioski te zostały złożone w ramach sporów pomiędzy CTP – Compagnia Trasporti Pubblici SpA (zwanym dalej „CTP”) a Regione Campania (regionem Kampania) (sprawy od C‑516/12 do C‑518/12) i Provincia di Napoli (prowincją Neapol) (sprawy C‑516/12 i C‑518/12) w przedmiocie odmowy przyznania CTP przez te władze rekompensaty za obciążenia finansowe wynikające ze świadczenia usług w zakresie lokalnych przewozów publicznych. Ramy prawne Prawo Unii Artykuł 1 ust. 1–5 rozporządzenia nr 1191/69 znajdujący się w jego sekcji I zatytułowanej „Przepisy ogólne” stanowi: „1.   Niniejsze rozporządzenie stosuje się do przedsiębiorstw transportowych, które świadczą usługi w zakresie przewozów kolejowych, drogowych i żeglugi śródlądowej. Państwa członkowskie mogą wyłączyć z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia przedsiębiorstwo, którego działalność ogranicza się wyłącznie do świadczenia usług w zakresie przewozów miejskich, podmiejskich lub regionalnych. 2.   Do celów niniejszego rozporządzenia: — »usługi w zakresie przewozów miejskich i podmiejskich« oznaczają usługi przewozowe świadczone w celu zabezpieczenia potrzeb centrów miast lub zespołów miejskich oraz między nimi i otaczającymi je obszarami. — »usługi w zakresie przewozów regionalnych« oznaczają usługi przewozowe świadczone w celu zabezpieczenia potrzeb danego regionu. 3.   Właściwe władze państw członkowskich zniosą wszelkie zobowiązania z tytułu usług publicznych, określone w niniejszym rozporządzeniu, którym podlegają przewozy kolejowe, drogowe i żegluga śródlądowa. 4.   W celu zapewnienia świadczenia odpowiednich usług przewozowych, w szczególności uwzględniających czynniki socjalne i potrzeby środowiska naturalnego oraz planowania przestrzennego, lub mając w perspektywie oferowanie specjalnych opłat za przewozy niektórym grupom pasażerów, właściwe władze państw członkowskich mogą zawrzeć z przedsiębiorstwami przewozowymi umowy o świadczeniu usług publicznych. Warunki i szczegółowe elementy dotyczące kierowania takimi przedsięwzięciami zgodnie z umową [warunki i zasady dotyczące tych umów] określone zostały w sekcji V. 5.   Jednakże właściwe władze państw członkowskich mogą utrzymać lub nałożyć zobowiązania z tytułu wykonywania usług publicznych określonych w art. 2, w dziedzinie miejskich, podmiejskich i regionalnych pasażerskich usług przewozowych. Warunki i szczegółowe elementy dotyczące kierowania takimi przedsięwzięciami zgodnie z umową [warunki i zasady dotyczące tych umów], w tym również metody kompensacji, określone zostały w sekcjach II, III oraz IV. [...]”. Artykuł 1 rozporządzenia nr 1191/69 w brzmieniu pierwotnym, przed zmianami wprowadzonymi rozporządzeniem nr 1893/91, zredagowany był następująco: „1.   Państwa członkowskie znoszą zobowiązania właściwe dla pojęcia usługi publicznej, określone w niniejszym rozporządzeniu, nałożone w dziedzinie transportu kolejowego, drogowego i żeglugi śródlądowej. 2.   Jednakże zobowiązania mogą być utrzymane, jeżeli są konieczne, aby zapewnić świadczenie odpowiednich usług transportowych. 3.   Ustęp 1 nie ma zastosowania do transportu osób, w odniesieniu do stawek i warunków transportu, nałożonych przez państwo członkowskie, w interesie szczególnej grupy osób. 4.   Obciążenia finansowe nałożone na przedsiębiorstwa transportowe w wyniku utrzymania zobowiązań określonych w ust. 2 i z zastosowania stawek i warunków transportu określonych w ust. 3, są przedmiotem rekompensaty, udzielonej zgodnie ze wspólnymi procedurami ustanowionymi w niniejszym rozporządzeniu”. Artykuł 2 ust. 1 rozporządzenia nr 1191/69 przewiduje: „»Zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych« oznaczają zobowiązania, jakich zainteresowane przedsiębiorstwo transportowe, biorąc pod uwagę swój interes gospodarczy, nie przyjęłoby lub nie przyjęłoby w takim samym zakresie lub na takich samych zasadach” Sekcja II wspomnianego rozporządzenia zatytułowana „Wspólne reguły dotyczące zniesienia lub utrzymania zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych” obejmuje art. 3–8. Artykuł 4 omawianego rozporządzenia ma następujące brzmienie: „1.   Przedsiębiorstwa transportowe składają właściwym władzom państw członkowskich wnioski o zniesienie całości lub części zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych, jeżeli zobowiązanie to pociąga za sobą niekorzystne skutki gospodarcze. 2.   Przedsiębiorstwa transportowe mogą zawrzeć we wniosku propozycję zastąpienia aktualnie stosowanego rodzaju transportu innym rodzajem. Przedsiębiorstwa stosują przepisy art. 5 w celu obliczenia oszczędności mogących poprawić wyniki ich sytuacji finansowej”. Zgodnie z art. 6 rozporządzenia nr 1191/69: „1.   W terminie roku od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia przedsiębiorstwa transportowe przedstawiają właściwym władzom państw członkowskich wnioski określone w art. 4. Przedsiębiorstwa transportowe mogą składać wnioski po terminie określonym powyżej, jeżeli stwierdzą, że przepisy art. 4 ust. 1 są spełnione. 2.   Decyzje o utrzymaniu całości lub części zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych lub zniesieniu go w określonym terminie przewidują, dla obciążeń finansowych, które z niego wynikają, udzielenie rekompensaty; kwotę rekompensaty ustala się zgodnie ze wspólnymi procedurami ustanowionymi w art. 10–13. 3.   Właściwe władze państw członkowskich podejmują decyzje w terminie jednego roku od daty przedstawienia wniosku, w odniesieniu do obowiązku działalności i przewozu, i w terminie 6 miesięcy, w odniesieniu do zobowiązań taryfowych. Prawo do rekompensaty powstaje z dniem wydania decyzji przez właściwe władze i nie wcześniej niż dnia 1 stycznia 1971 r. 4.   Jednakże, jeżeli właściwe władze państw członkowskich uznają to za konieczne z powodu liczby i wagi wniesionych wniosków, mogą odroczyć termin określony w ust. 3 akapit pierwszy najpóźniej do dnia 1 stycznia 1972 r. W tym przypadku prawo do rekompensaty powstaje z tą datą. W przypadku gdy właściwe władze państw członkowskich zamierzają korzystać z tej możliwości, informują o tym zainteresowane przedsiębiorstwa w terminie 6 miesięcy od wniesienia przez nie wniosków. W przypadku wyjątkowych trudności napotkanych przez państwo członkowskie Rada może, na jego żądanie i na wniosek Komisji, zezwolić temu państwu na odroczenie aż do dnia 1 stycznia 1973 r. terminu określonego w akapicie pierwszym. 5.   Jeżeli właściwe władze nie podejmują decyzji w przewidzianym terminie, zobowiązanie, którego zniesienie było wnioskowane na mocy art. 4 ust. 1, jest zniesione. 6.   Na podstawie sprawozdania przedstawionego przez Komisję przed dniem 31 grudnia 1972 r. Rada bada sytuację w każdym państwie członkowskim w odniesieniu do wykonania niniejszego rozporządzenia”. Sekcja V rozporządzenia nr 1191/69 zatytułowana „Umowa o usługi publiczne” zawiera jeden przepis, a mianowicie art. 14, który przewiduje, co następuje: „1.   »Umowa o usługi publiczne« oznacza umowę zawartą między właściwym organem państwa członkowskiego a przedsiębiorstwem przewozowym o świadczenie na rzecz ogółu społeczeństwa odpowiednich usług przewozowych. Umowy o usługi publiczne mogą dotyczyć zwłaszcza: — usług przewozowych spełniających określone normy ciągłości, regularności, zdolności przewozowej i jakości, — dodatkowych usług przewozowych, — usług przewozowych o określonych stawkach i spełniających określone warunki, w szczególności w odniesieniu do niektórych grup pasażerów lub niektórych dróg, — dostosowania usług do rzeczywistych wymogów. 2.   Umowy o usługi publiczne będą zawierały inter alia następujące punkty określające: a) charakter świadczonej usługi, z podaniem normy ciągłości, regularności, zdolności przewozowej i jakości; b) ceny usług objętych umową, które będą albo dodane do dochodów taryfowych, albo dochody będą w nie wliczone. W umowach zawarte będą także szczegółowe dane [zasady] dotyczące stosunków finansowych między obydwoma stronami; c) przepisy dotyczące trybu wprowadzania poprawek lub zmian do warunków umów, w szczególności zmian, które nie były wcześniej do przewidzenia; d) okres obowiązywania warunków umowy; e) kary w przypadku niewywiązania się z warunków określonych w umowie. 3.   Aktywa zaangażowane w świadczenie usług przewozowych, które objęte są umowami o świadczenie usług publicznych, mogą należeć do przedsiębiorstwa lub być pozostawione do jego dyspozycji. 4.   Przedsiębiorstwo, które zamierza zaprzestać świadczenia usług przewozowych na rzecz ogółu społeczeństwa lub wprowadzić zasadnicze zmiany do dotychczas świadczonych przez siebie, w sposób ciągły i regularny, usług przewozowych, nieobjętych systemem umów lub niepodlegających obowiązkom wynikającym ze świadczenia usług publicznych, powiadomi właściwe władze państwa członkowskiego o tym fakcie co najmniej z trzymiesięcznym wyprzedzeniem. Właściwy organ może podjąć decyzję o odrzuceniu tej notyfikacji. Postanowienie to nie będzie miało wpływu na inne krajowe procedury upoważniające do zakończenia świadczenia lub modyfikacji usług przewozowych. 5.   Po otrzymaniu informacji, określonych w ust. 4, właściwe władze mogą wywierać nacisk na [nakazać] utrzymanie świadczenia usługi przez okres nie dłuższy niż jeden rok od daty złożenia notyfikacji i poinformują o tym przedsiębiorstwo, nie później niż na miesiąc przed wygaśnięciem ważności notyfikacji. Władze te mogą również podjąć inicjatywę negocjacji wprowadzenia lub modyfikacji takiej usługi przewozowej. 6.   Wydatki wynikające dla przedsiębiorstwa przewozowego z obowiązków określonych w ust. 5 będą kompensowane zgodnie ze wspólną procedurą określoną w częściach II, III i IV”. Artykuł 14 rozporządzenia nr 1191/69 w brzmieniu pierwotnym, przed zmianami wprowadzonymi rozporządzeniem 1893/91, miał następującą treść: „1.   Z wyłączeniem przypadków określonych w art. 1 ust. 3, po upływie daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, państwa członkowskie mogą nakładać zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych na przedsiębiorstwa transportowe wyłącznie wtedy, gdy takie obowiązki są konieczne w celu zapewnienia świadczenia wystarczających usług transportowych. 2.   Jeśli nałożone zobowiązanie pociąga za sobą w przedsiębiorstwie transportowym niekorzystne skutki gospodarcze, w rozumieniu art. 5 ust. 1 i 2 lub obciążenia finansowe w rozumieniu art. 9, właściwe władze państw członkowskich zapewniają w decyzjach nakładających zobowiązania, udzielenie rekompensaty za obciążenia finansowe, które z nich wynikają. Stosuje się przepisy art. od 10 do 13”. Prawo włoskie Artykuł 17 decreto legislativo n. 422 – Conferimento alle regioni ed agli enti locali di funzioni e compiti in materia di trasporto pubblico locale, a norma dell’articolo 4, comma 4, della legge 15 marzo 1997, n. 59 (rozporządzenia ustawodawczego nr 422 w sprawie przekazania regionom i organom lokalnym funkcji i zadań w dziedzinie lokalnych przewozów publicznych zgodnie z art. 4 ust. 4 ustawy nr 59 z dnia 15 marca 1997 r.) z dnia 19 listopada 1997 r. (GURI nr 287, z dnia 10 grudnia 1997 r., s. 4) przewiduje: „W celu zapewnienia możliwości przemieszczania się użytkowników – zgodnie z art. 2 rozporządzenia [nr 1191/69] – regiony, prowincje i gminy określają zobowiązania do świadczenia usług publicznych i przewidują w umowach o usługi, o których mowa w art. 19, odpowiednie rekompensaty finansowe przysługujące przedsiębiorstwom świadczącym te usługi, biorąc pod uwagę, zgodnie z przytoczonym przepisem prawa wspólnotowego, dochody z taryf oraz z ewentualnego świadczenia dodatkowych usług związanych z przemieszczaniem się”. Spory w postępowaniach głównych i pytanie prejudycjalne CTP świadczy usługi w zakresie lokalnych przewozów publicznych w prowincji Neapol. W związku z powyższym CTP złożyło do Regione Campania i Provincia di Napoli liczne wnioski zmierzające do uzyskania rekompensaty za niekorzystne skutki gospodarcze, które według niej poniosła w wyniku świadczenia tych usług. Regione Campania i Provincia di Napoli oddaliły rzeczone wnioski. CTP wystąpiło do Tribunale amministrativo regionale per la Campania, (regionalnego sądu administracyjnego dla Kampanii) o stwierdzenie nieważności wspomnianych decyzji administracyjnych. Tribunale amministrativo regionale per la Campania orzekł, że zgodnie z art. 4 rozporządzenia nr 1191/69 prawo do rekompensaty za takie niekorzystne skutki gospodarcze może powstać wyłącznie, jeżeli przedsiębiorstwo transportowe wcześniej wystąpiło z wnioskiem o zniesienie ciążącego na nim zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych, a właściwe władze oddaliły ten wniosek. Stwierdziwszy, że CTP nie złożyło takiego wniosku o zniesienie zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych, Tribunale amministrativo regionale per la Campania wydał trzy orzeczenia oddalające skargi wniesione przez CTP. CTP wniosło do sądu odsyłającego skargi kasacyjne od trzech orzeczeń wydanych przez Tribunale amministrativo regionale per la Campania. Sąd odsyłający jest zdania, że art. 1, 4 i 6 rozporządzenia nr 1191/69 można intepretować na dwa rozbieżne sposoby, jeżeli chodzi o powstanie prawa do rekompensaty dla przedsiębiorstwa transportowego objętego zobowiązaniem z tytułu świadczenia usług publicznych. Według wykładni „celowościowej” przyjętej przez Tribunale amministrativo regionale per la Campania prawo do rekompensaty może powstać jedynie w następstwie wniosku o zniesienie zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych złożonego do właściwych władz przez zainteresowane przedsiębiorstwo transportowe. W tym kontekście sąd odsyłający przytacza art. 17 wspomnianego rozporządzenia ustawodawczego nr 422 z dnia 19 listopada 1997 r. przewidujący zawieranie umów o usługi i wyjaśnia w tym zakresie, że w odróżnieniu od dawnego systemu koncesji obecny system jest zbliżony do umowy o świadczenie usług, albowiem płacona przez organy administracji suma może być uznana za świadczenie wzajemne w ramach dobrowolnie przyjętego zobowiązania. Sąd odsyłający dodaje jednak, że jakkolwiek owo prawo do rekompensaty jest przewidziane w umowie, to może powstać dopiero po wystąpieniu z wnioskiem o zniesienie zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych. Zgodnie z wykładnią „systemową” prawo do rekompensaty powstaje z mocy prawa bez konieczności występowania przez przedsiębiorstwo transportowe z wnioskiem o zniesienie zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych, ponieważ prawo to dotyczy zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych, którego utrzymanie jest dozwolone na mocy art. 1 ust. 5 rozporządzenia nr 1191/69 odnoszącego się do miejskich, podmiejskich i regionalnych pasażerskich usług przewozowych. W tych okolicznościach Consiglio di Stato (naczelny sąd administracyjny) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym, sformułowanym jednakowo w sprawach od C‑516/12 do C‑518/12: „Czy zgodnie z art. 4 rozporządzenia [nr 1191/69] prawo do rekompensaty powstaje jedynie w przypadku, gdy w wyniku złożenia odpowiedniego wniosku właściwe władze nie postanawiają znieść zobowiązania z tytułu świadczenia usług, które to zobowiązanie pociąga za sobą niekorzystne skutki gospodarcze dla przedsiębiorstwa transportowego lub też przepis ten ma zastosowanie tylko do tych zobowiązań do świadczenia usług, wobec których rozporządzenie przewiduje zniesienie i nie pozwala na ich utrzymanie?”. Na mocy postanowienia prezesa Trybunału z dnia 29 listopada 2012 r. wspomniane sprawy od C‑516/12 do C‑518/12 zostały połączone dla celów pisemnego i ustnego etapu postępowania oraz dla celów wydania wyroku. W przedmiocie pytania prejudycjalnego Na wstępie należy określić ramy, w jakie wpisują się wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. Po pierwsze, w aktach przedłożonych Trybunałowi brak informacji wskazujących na to, by Republika Włoska skorzystała z przewidzianej w art. 1 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1191/69 możliwości wyłączenia z jego zakresu stosowania przedsiębiorstw, których działalność ogranicza się wyłącznie do świadczenia usług w zakresie przewozów miejskich, podmiejskich lub regionalnych. W konsekwencji przepisy tego rozporządzenia mają w pełni zastosowanie w sprawach w postępowaniu głównym, a pytanie prejudycjalne należy analizować w świetle tych przepisów (zob. analogicznie wyrok Antrop i in., C‑504/07, EU:C:2009:290, pkt 17). Po drugie, należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem jedynie sąd odsyłający jest właściwy do określenia przedmiotu pytań, które zamierza przedstawić Trybunałowi. Wyłącznie do sądu krajowego, przed którym zawisł spór i na którym spoczywa odpowiedzialność za treść późniejszego orzeczenia sądowego, należy bowiem ocena – w świetle okoliczności konkretnej sprawy – zarówno konieczności wydania orzeczenia w trybie prejudycjalnym w celu umożliwienia mu wydania rozstrzygnięcia, jak i istotności pytań, które przedkłada on Trybunałowi (wyrok Kersbergen-Lap i Dams-Schipper, C‑154/05, EU:C:2006:449, pkt 21 i przytoczone tam orzecznictwo). Tymczasem zgodnie z wyjaśnieniami złożonymi przez strony na rozprawie rozpatrywane w postępowaniach głównych usługi w zakresie lokalnych przewozów publicznych świadczone przez CTP mogą mieć źródło bądź w zobowiązaniu z tytułu świadczenia usług publicznych w rozumieniu art. 2 ust. 1 rozporządzenia nr 1191/69, bądź w umowie o usługi publiczne w rozumieniu art. 14 ust. 1 tego rozporządzenia. Jak zaznaczył rzecznik generalny w pkt 34 i 35 swej opinii, art. 4 rozporządzenia nr 1191/69, którego dotyczy zadane pytanie, oraz jego art. 6 powinny być stosowane jedynie wtedy, gdy usługi w zakresie lokalnych przewozów publicznych świadczone przez CTP mają źródło w zobowiązaniu z tytułu świadczenia usług publicznych w rozumieniu art. 2 ust. 1 tego rozporządzenia. Przepisy te nie mają natomiast zastosowania, jeśli usługi w zakresie lokalnych przewozów publicznych świadczone przez CTP mają źródło w umowie o usługi publiczne w rozumieniu art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 1191/69, czego ustalenie należy do sądu odsyłającego. W niniejszej sprawie sąd odsyłający zadaje pytanie dotyczące interpretacji art. 4 rozporządzenia nr 1191/69 bez wspominania jednak o sytuacji objętej art. 14 ust. 1 tego rozporządzenia. W konsekwencji, w świetle orzecznictwa przytoczonego w pkt 21 niniejszego wyroku, należy zbadać przedłożoną Trybunałowi kwestię w oparciu o założenie, że usługi w zakresie lokalnych przewozów publicznych świadczone przez CTP mają źródło w zobowiązaniu z tytułu świadczenia usług publicznych w rozumieniu art. 2 ust. 1 rozporządzenia nr 1191/69. Poprzez swe pytanie sąd odsyłający stara się w istocie ustalić, czy art. 4 i 6 rozporządzenia nr 1191/69 należy interpretować w ten sposób, że powstanie prawa do rekompensaty za obciążenia finansowe wynikające z wykonywania zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych w rozumieniu art. 2 ust. 1 tego rozporządzenia jest uzależnione po pierwsze od złożenia przez zainteresowane przedsiębiorstwo wniosku o zniesienie tego zobowiązania i po drugie od decyzji właściwych władz o utrzymaniu lub zniesieniu rzeczonego zobowiązania w określonym terminie. W tym względzie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1191/69 w związku z jego art. 6 ust. 2 rekompensata za obciążenia finansowe wynikające ze zobowiązań z tytułu usług publicznych jest udzielana zainteresowanym przedsiębiorstwom transportowym jedynie wtedy, gdy wystąpiły one o zniesienie całości lub części tego zobowiązania, a właściwe władze postanowiły, wbrew temu wnioskowi, utrzymać lub znieść w określonym terminie całe zobowiązanie z tytułu świadczenia usług publicznych lub jego część. Rzeczone przepisy rozporządzenia nr 1191/69 wymagają zatem spełnienia dwóch przesłanek wymienionych w pkt 25 niniejszego wyroku. Należy tymczasem przypomnieć, że art. 14 rozporządzenia nr 1191/69 w brzmieniu pierwotnym poprzedzającym zmiany wprowadzone rozporządzeniem nr 1893/91 pozwalał państwom członkowskim nakładać nowe zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych, lecz zobowiązywał właściwe władze, aby zapewniały w decyzjach nakładających zobowiązania, udzielenie rekompensaty za obciążenia finansowe wynikające z ich wykonywania. W pierwotnym brzmieniu rozporządzenia nr 1191/69 obowiązek wystąpienia o zniesienie zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych w celu spowodowania powstania prawa do rekompensaty, na mocy art. 4 tego rozporządzenia w związku z jego art. 6, miał zastosowanie jedynie do zobowiązań powstałych przed jego wejściem w życie, podczas gdy wspomniane prawo do rekompensaty powstawało z mocy prawa w wypadku zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych powstałych później na mocy art. 14 rzeczonego rozporządzenia. Przepis ten rzeczywiście został zastąpiony przez rozporządzenie nr 1893/91, art. 14 rozporządzenia nr 1191/69 w obecnym brzmieniu, który to przewiduje zawieranie umów o usługi publiczne. Co więcej, rozporządzenie nr 1893/91 wprowadziło nowy art. 1 ust. 5, zgodnie z którym utrzymanie i nakładanie zobowiązań z tytułu zobowiązań publicznych następuje zgodnie z warunkami i zasadami określonymi w sekcjach II–IV rozporządzenia nr 1191/69. Według rządu włoskiego rozporządzenie nr 1893/91 zmieniło tym samym system mający zastosowanie do nakładania zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych w ten sposób, iż prawo do rekompensaty obciążeń finansowych wynikających z takich zobowiązań jest obecnie uzależnione od złożenia wniosku o ich zniesienie zgodnie z art. 4 tego rozporządzenia w związku z jego art. 6. Na poparcie tej interpretacji rząd włoski podnosi argument, iż po wejściu w życie rozporządzenia nr 1893/91, nowy art. 1 ust. 5 rozporządzenia nr 1191/69 upoważniający państwa członkowskie do nakładania nowych zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych odsyła wprost do sekcji II, w której znajdują się wspomniane art. 4 i 6. Jak jednak podkreślił rzecznik generalny w pkt 53 swej opinii, nie ma żadnych powodów, by stwierdzić, że rozporządzenie nr 1893/91 zmieniło system mający zastosowanie do zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych powstałych po wejściu w życie rozporządzenia nr 1191/69 opisany w pkt 28 niniejszego wyroku. Wręcz przeciwnie, z motywów rozporządzenia nr 1893/91 wynika, że państwa członkowskie nie tylko mogą ustanowić w ramach umowy zawartej pomiędzy właściwymi władzami krajowymi i przedsiębiorstwem transportowym, zasady świadczenia usług publicznych w dziedzinie przewozów, lecz również zachowują możliwość utrzymania lub narzucenia niektórych zobowiązań w zakresie usług publicznych. Tak oto pierwotny system został uzupełniony drugim systemem opartym na nowym instrumencie prawnym, a mianowicie na umowie o usługi publiczne w rozumieniu nowego art. 14 rozporządzenia nr 1191/69. Ponadto należy stwierdzić, że rozporządzenie nr 1893/91 nie wprowadziło żadnych zmian w art. 4 i 6 rozporządzenia nr 1191/69. Artykuł 6 ust. 1 rozporządzenia nr 1191/69 przewiduje, że wnioski określone w art. 4 muszą być złożone w terminie roku od daty wejścia w życie rzeczonego rozporządzenia, czyli od dnia 1 stycznia 1969 r. Co więcej, terminy określone w art. 6 ust. 3–6 opierają się między innymi na dniach 1 stycznia 1971 r., 1 stycznia 1972 r., 1 stycznia 1973 r. lub wreszcie 31 stycznia 1972 r. Z powyższego wynika, iż art. 6 rozporządzenia nr 1191/69 powinien być stosowany jedynie do zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych powstałych przed wejściem w życie tego rozporządzenia, czyli przed dniem 1 stycznia 1969 r. Jak zresztą podkreślił rzecznik generalny w pkt 55 swej opinii, z brzmienia art. 1 ust. 5 rozporządzenia nr 1191/69 nie można wywnioskować, że każdy z przepisów jej sekcji II–IV ma zastosowanie zarówno do utrzymania, jak też do nakładania zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych. Niektóre z tych przepisów, jak na przykład art. 3 lub art. 7 ust. 1, mają zastosowanie wyłącznie do utrzymania takich zobowiązań. Podobnie jest w wypadku art. 4 i 6 tego rozporządzenia, z których wynika, że mają one zastosowanie jedynie do zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych powstałych przed dniem 1 stycznia 1969 r. W konsekwencji nie można uwzględnić argumentu rządu włoskiego, wedle którego art. 1 ust. 5 tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, iż jego art. 4 i 6 mają zastosowanie do nakładania nowych zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych. W świetle powyższych uwag na zadane pytanie należy odpowiedzieć, iż art. 4 i 6 rozporządzenia nr 1191/69 należy interpretować w ten sposób, że w wypadku zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych powstałych przed wejściem w życie rzeczonego rozporządzenia powstanie prawa do rekompensaty za obciążenia finansowe wynikające z wykonywania takich zobowiązań jest uzależnione od złożenia przez zainteresowane przedsiębiorstwo wniosku o zniesienie tych zobowiązań oraz od decyzji właściwych władz o utrzymaniu lub zniesieniu w określonym terminie rzeczonych zobowiązań. Natomiast w wypadku zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych powstałych po tym dniu powstanie takiego prawa do rekompensaty nie jest uzależnione od tychże przesłanek. W przedmiocie kosztów Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.   Z powyższych względów Trybunał (piąta izba) orzeka, co następuje:   Artykuły 4 i 6 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1191/69 z dnia 26 czerwca 1969 r. w sprawie działania państw członkowskich dotyczącego zobowiązań związanych z pojęciem usługi publicznej w transporcie kolejowym, drogowym i w żegludze śródlądowej w brzmieniu zmienionym przez rozporządzenie Rady (EWG) nr 1893/91 z dnia 20 czerwca 1991 r. należy interpretować w ten sposób, że w wypadku zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych powstałych przed wejściem w życie rzeczonego rozporządzenia powstanie prawa do rekompensaty za obciążenia finansowe wynikające z wykonywania takich zobowiązań jest uzależnione od złożenia przez zainteresowane przedsiębiorstwo wniosku o zniesienie tych zobowiązań oraz od decyzji właściwych władz o utrzymaniu lub zniesieniu w określonym terminie rzeczonych zobowiązań. Natomiast w wypadku zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych powstałych po tym dniu, powstanie takiego prawa do rekompensaty nie jest uzależnione od tychże przesłanek.   Podpisy ( *1 ) Język postępowania: włoski.