C-522/18

POSTANOWIENIE TRYBUNAŁU (trzecia izba) z dnia 29 stycznia 2020 r. ( *1 ) Odesłanie prejudycjalne – Umorzenie postępowania W sprawie C‑522/18 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Sąd Najwyższy (Polska) postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2018 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 9 sierpnia 2018 r., w postępowaniu: DŚ przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w Jaśle, przy udziale: Prokuratury Krajowej, TRYBUNAŁ (trzecia izba), w składzie: A. Prechal (sprawozdawczyni), prezes izby, L.S. Rossi, J. Malenovský, F. Biltgen i N. Wahl, sędziowie, rzecznik generalny: E. Tanchev, sekretarz: A. Calot Escobar, uwzględniając pisemny etap postępowania, rozważywszy uwagi, które przedstawili: – w imieniu rządu polskiego – B. Majczyna, w charakterze pełnomocnika, – w imieniu rządu belgijskiego – M. Jacobs, L. Van den Broeck i C. Pochet, w charakterze pełnomocników, – w imieniu rządu duńskiego – J. Nymann-Lindegren i M. Wolff, w charakterze pełnomocników, – w imieniu rządu łotewskiego – I. Kucina i V. Soņeca, w charakterze pełnomocników, – w imieniu rządu niderlandzkiego – M.K. Bulterman i C.S. Schillemans, w charakterze pełnomocników, – w imieniu Komisji Europejskiej – A. Stobiecka-Kuik, D. Martin i H. Krämer, w charakterze pełnomocników, – w imieniu Urzędu Nadzoru EFTA – C. Zatschler, J.S. Watson, I.O. Vilhjálmsdóttir i C. Howdle, w charakterze pełnomocników, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, wydaje następujące Postanowienie Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 2, art. 4 ust. 3 akapit trzeci i art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE, art. 267 TFUE, art. 21 i 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „kartą praw podstawowych”), a także dyrektywy Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (Dz.U. 2000, L 303, s. 16). Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy D.Ś. a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w Jaśle (Polska) (zwanym dalej „ZUS‑em”) w przedmiocie podlegania przez D.Ś. krajowemu systemowi ubezpieczeń społecznych. Ramy prawne Artykuł 30 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (zwanej dalej „ustawą o Sądzie Najwyższym z 2002 r.”) stanowił, że sędzia Sądu Najwyższego przechodzi w stan spoczynku z dniem ukończenia 70. roku życia. W dniu 20 grudnia 2017 r. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej (zwany dalej „Prezydentem RP”) podpisał ustawę z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2018 r., poz. 5, zwaną dalej „nową ustawą o Sądzie Najwyższym”), która weszła w życie w dniu 3 kwietnia 2018 r. Ustawa ta była następnie kilkukrotnie zmieniana. Artykuł 37 nowej ustawy o Sądzie Najwyższym stanowi: „1.   Sędzia Sądu Najwyższego przechodzi w stan spoczynku z dniem ukończenia 65. roku życia, chyba że nie później niż na 6 miesięcy i nie wcześniej niż na 12 miesięcy przed ukończeniem [65 lat] złoży oświadczenie o woli dalszego zajmowania stanowiska i przedstawi zaświadczenie stwierdzające, że jest zdolny, ze względu na stan zdrowia, do pełnienia obowiązków sędziego, wydane na zasadach określonych dla kandydata na stanowisko sędziowskie a Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej wyrazi zgodę na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego Sądu Najwyższego. 1a   Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, przed wyrażeniem zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego Sądu Najwyższego, zasięga opinii Krajowej Rady Sądownictwa. Krajowa Rada Sądownictwa przekazuje Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej opinię w terminie 30 dni od dnia wystąpienia przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o przedstawienie tej opinii. W przypadku nieprzekazania opinii w terminie, o którym mowa w zdaniu drugim, uznaje się, że Krajowa Rada Sądownictwa wydała opinię pozytywną. […] 3.   Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej może wyrazić zgodę na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego Sądu Najwyższego w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania opinii Krajowej Rady Sądownictwa, o której mowa w § 1a, albo upływu terminu na przekazanie tej opinii. Niewyrażenie zgody w terminie, o którym mowa w zdaniu pierwszym, jest równoznaczne z przejściem sędziego w stan spoczynku z dniem ukończenia 65. roku życia. […] 4.   Zgoda, o której mowa w § 1, jest udzielana na okres 3 lat, nie więcej niż dwukrotnie. […]”. Artykuł 111 nowej ustawy o Sądzie Najwyższym stanowi: „1.   Sędziowie Sądu Najwyższego, którzy do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy ukończyli 65. rok życia albo ukończą 65. rok życia w okresie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, z dniem następującym po upływie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy przechodzą w stan spoczynku, chyba że w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy złożą oświadczenie i zaświadczenie, o których mowa w art. 37 § 1, a Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej wyrazi zgodę na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego Sądu Najwyższego. Przepisy art. 37 §§ 2–4 stosuje się odpowiednio. 1a.   Sędziowie Sądu Najwyższego, którzy ukończą 65. rok życia po upływie trzech miesięcy i przed upływem dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy przechodzą w stan spoczynku z upływem dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, chyba że w tym terminie złożą oświadczenie i zaświadczenie, o których mowa w art. 37 § 1, a Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej wyrazi zgodę na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego Sądu Najwyższego. Przepisy art. 37 §§ 1a–4 stosuje się odpowiednio”. Ustęp 1a dodano w art. 111 nowej ustawy o Sądzie Najwyższym w celu uwzględnienia sytuacji jednego z sędziów Sądu Najwyższego, który na podstawie określonych pierwotnie przepisów przejściowych nie byłby w stanie złożyć w przepisanym terminie oświadczenia o woli dalszego zajmowania stanowiska po osiągnięciu nowo wprowadzonego wieku przejścia w stan spoczynku. Spór w postępowaniu głównym i pytania prejudycjalne W dniu 14 października ZUS wydał decyzję w przedmiocie podlegania przez D.Ś. polskiemu systemowi ubezpieczeń społecznych. Decyzja została uchylona wyrokiem Sądu Apelacyjnego, Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie, z dnia 23 marca 2018 r. Sąd ten orzekł, że w decyzji tej ZUS nie uwzględnił faktu, iż decyzja organu rentowego państwa członkowskiego innego niż Rzeczpospolita Polska, w której stwierdzono, że zainteresowany nie podlega systemowi ubezpieczeń społecznych tego drugiego państwa członkowskiego i która stanowiła w szczególności podstawę porozumienia między organami w rozumieniu art. 16 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U. 2009, L 284, s. 1), została w międzyczasie uchylona przez sąd tego innego państwa członkowskiego. ZUS wniósł na to orzeczenie zażalenie do Sądu Najwyższego, a skład zwykły Sądu Najwyższego postanowił przedstawić do rozstrzygnięcia składowi powiększonemu zagadnienie prawne dotyczące ustalenia, czy ów brak uwzględnienia uchylenia decyzji orzeczonego przez sąd innego państwa członkowskiego stanowi „nierozpoznanie istoty sprawy” w rozumieniu art. 386 § 4 w związku z art. 47714a kodeksu postępowania cywilnego. Na wstępnym etapie badania zagadnienia prawnego skład powiększony Sądu Najwyższego skonstatował, że na okres zajmowania stanowiska przez dwóch jego członków mają wpływ przepisy nowej ustawy o Sądzie Najwyższym. Sąd odsyłający wskazuje w tym względzie, że jeden z dwóch wspomnianych sędziów, który ukończył 65 lat przed wejściem w życie nowej ustawy o Sądzie Najwyższym, złożył w maju 2018 r. oświadczenie o woli dalszego pełnienia urzędu sędziego do ukończenia 70. roku życia, to jest do osiągnięcia wieku przejścia w stan spoczynku, który obowiązywał na podstawie ustawy o Sądzie Najwyższym z 2002 r. Nie było to oświadczenie, o którym mowa w art. 37 i art. 111 § 1 nowej ustawy o Sądzie Najwyższym, mimo to Prezydent RP zainicjował postępowanie w sprawie zgody na dalsze zajmowanie przez tego sędziego stanowiska sędziowskiego, określone we wskazanych przepisach. Na dzień wydania postanowienia odsyłającego postępowanie to było w toku. W odniesieniu do drugiego sędziego sąd odsyłający wskazuje, że sędzia ten ukończył 65. rok życia już po wejściu w życie nowej ustawy o Sądzie Najwyższym i że to konkretnie dla tego sędziego przyjęty został art. 111 § 1a tej ustawy. Sąd odsyłający wskazał, że wskutek tego przepisu sędzia ten przechodzi w stan spoczynku z dniem 3 kwietnia 2019 r., chyba że przed tą datą złoży oświadczenie o woli dalszego zajmowania stanowiska sędziowskiego, a Prezydent RP, także przed tą datą, wyrazi zgodę na dalsze zajmowanie przez niego stanowiska. W tym kontekście sąd odsyłający wyraża wątpliwości, czy przepisy art. 37 i art. 111 §§ 1 i 1a nowej ustawy o Sądzie Najwyższym (zwane dalej „spornymi przepisami krajowymi”) są zgodne z rozmaitymi postawieniami prawa Unii powołanymi w pkt 1 niniejszego postanowienia. Dokładniej rzecz ujmując – sąd odsyłający wyraża w tym względzie pogląd, że obniżenie wieku przechodzenia w stan spoczynku przez urzędujących sędziów Sądu Najwyższego narusza, po pierwsze, zasadę nieusuwalności sędziów, a po drugie, zakaz dyskryminacji ze względu na wiek w dziedzinie zatrudnienia. Ponadto uzależnienie możliwości dalszego zajmowania stanowiska przez sędziów Sądu Najwyższego po przekroczeniu nowo ustalonego zwykłego wieku przejścia w stan spoczynku od uznaniowej decyzji Prezydenta RP jest niezgodne z zasadą niezawisłości sędziów, zważywszy na to, że może to narazić ich na naciski z zewnątrz. Ponadto, gdyby podniesione w punkcie powyżej naruszenia prawa Unii okazały się faktem, sąd odsyłający zmierza do ustalenia, czy uzasadnia to odstąpienie od stosowania przez niego spornych przepisów krajowych. Udzielenie wyjaśnienia przez Trybunał jest w ocenie sądu odsyłającego niezbędne w celu umożliwienia mu rozstrzygnięcia kwestii wstępnych, które napotyka w związku z problematyką zdolności sędziów zasiadających w jego składzie do dalszego sprawowania urzędu sędziowskiego oraz do orzekania w postępowaniu głównym lub w każdej innej sprawie, w której orzekają, zgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów prawa Unii, o których mowa w pkt 1 niniejszego postanowienia. W powyższych okolicznościach Sąd Najwyższy postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „1) Czy art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 4 ust. 3 akapit trzeci i art. 2 TUE, a także art. 267 akapit trzeci TFUE oraz art. 47 [karty praw podstawowych] należy interpretować w ten sposób, że do naruszenia zasady nieusuwalności sędziów będącej elementem zasady skutecznej ochrony sądowej oraz zasady państwa prawnego dochodzi w każdym przypadku obniżenia przez ustawodawcę krajowego wieku przejścia w stan spoczynku (wieku emerytalnego) sędziów sądu ostatniej instancji państwa członkowskiego (na przykład z 70 lat do 65 lat) i zastosowania nowego niższego wieku emerytalnego do sędziów w służbie czynnej, bez pozostawienia decyzji o skorzystaniu z niższego wieku emerytalnego wyłącznie w gestii zainteresowanego sędziego? 2) Czy art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 4 ust. 3 akapit trzeci i art. 2 TUE, a także art. 267 akapit [trzeci] TFUE oraz art. 47 [karty praw podstawowych] należy interpretować w ten sposób, że naruszona zostaje zasada państwa prawnego oraz standard niezawisłości wymagany dla zapewnienia skutecznej ochrony sądowej w sprawach unijnych, gdy krajowy ustawodawca z naruszeniem zasady nieusuwalności sędziów obniża zwykły wiek, do którego sędzia sądu ostatniej instancji państwa członkowskiego może zajmować stanowisko sędziowskie, z 70 lat do 65 lat, uzależniając możliwość dalszego zajmowania tego stanowiska od uznaniowej zgody organu władzy wykonawczej? 3) Czy art. 2 dyrektywy [2000/78] w związku z jej art. 6 ust. 1 należy interpretować w ten sposób, że dyskryminacją ze względu na wiek jest obniżenie wieku przejścia w stan spoczynku (wieku emerytalnego) sędziów sądu ostatniej instancji państwa członkowskiego oraz uzależnienie możliwości dalszego zajmowania stanowiska sędziowskiego przez dotychczasowego sędziego tego sądu, który osiągnął nowy niższy wiek przejścia w stan spoczynku, od zgody organu władzy wykonawczej? 4) Czy art. 2, art. 9 i art. 11 dyrektywy 2000/78 w związku z art. 21 i art. 47 [karty praw podstawowych] należy interpretować w ten sposób, że w przypadku dyskryminacji ze względu na wiek sędziów sądu ostatniej instancji państwa członkowskiego, polegającej na obniżeniu wieku przejścia w stan spoczynku (wieku emerytalnego) z dotychczasowych 70 [lat] do 65 lat, sąd ten – orzekając w dowolnej sprawie w składzie z udziałem sędziego dotkniętego skutkami takich dyskryminujących przepisów krajowych, który nie wyraził woli skorzystania z nowego wieku emerytalnego – przy rozstrzyganiu kwestii wstępnej dotyczącej składu orzekającego ma obowiązek odmówić zastosowania przepisów krajowych sprzecznych z dyrektywą 2000/78 oraz art. 21 [karty praw podstawowych] i orzekać nadal z udziałem takiego sędziego, gdy jest to jedyny skuteczny sposób zapewnienia skutecznej ochrony sądowej uprawnień sędziego wynikających z prawa unijnego? 5) Czy art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 4 ust. 3 akapit trzeci i art. 2 TUE, a także art. 267 TFUE oraz art. 47 [karty praw podstawowych] należy interpretować w ten sposób, że państwo prawne należy traktować jako tak fundamentalną wartość Unii Europejskiej, że w przypadku wątpliwości w przedmiocie zgodności z tą wartością oraz wynikającą z niej zasadą skutecznej ochrony sądowej – w zakresie dotyczącym niezależności i niezawisłości sądów oraz orzekających w nich sędziów – przepisów krajowych obniżających wiek przejścia w stan spoczynku (wiek emerytalny) sędziów w sposób opisany w pytaniach nr 1–2, sąd krajowy musi mieć uprawnienie do zawieszenia z urzędu stosowania przepisów krajowych godzących w zasadę nieusuwalności sędziów w odniesieniu do wszystkich sędziów objętych zakresem zastosowania tych przepisów?”. W dniu 17 października 2018 r. sąd odsyłający przekazał Trybunałowi postanowienie z dnia 16 października 2018 r., na mocy którego uznał za niedopuszczalne dokonane w międzyczasie przez ZUS cofnięcie zażalenia w postępowaniu głównym. Z treści tego postanowienia wynika, że zostało ono wydane na podstawie przepisów krajowego prawa proceduralnego, z których wynika, że cofnięcie odwołania przez organ taki jak ZUS w sprawie dotyczącej prawa pracy lub prawa ubezpieczeń społecznych musi zostać uznane za niedopuszczalne, jeżeli, jak w tym przypadku, może naruszać uzasadnione interesy pracownika lub ubezpieczonego bądź też jest dokonywane z naruszeniem dobrych obyczajów i interesu ogólnego oraz stanowi nadużycie uprawnienia. Jak stwierdzono w postanowieniu, ponieważ cofnięcie zażalenia nastąpiło po tym, jak do Trybunału został skierowany wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, naruszało ono również obowiązek lojalnej współpracy wynikający z art. 4 ust. 3 TUE. W następstwie tego postanowienia sąd odsyłający zawiadomił Trybunał, że podtrzymuje swój wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w niniejszej sprawie. Przyjęcie ustawy z dnia 21 listopada 2018 r. W dniu 1 stycznia 2019 r. w życie weszła ustawa z dnia 21 listopada 2018 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2018, poz. 2507, zwana dalej „ustawą z dnia 21 listopada 2018 r.”). Z art. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2018 r. wynika, że art. 37 §§ 1a–4 oraz art. 111 § 1 i 1a nowej ustawy o Sądzie Najwyższym zostają uchylone, a art. 37 § 1 tej ustawy otrzymuje brzmienie, zgodnie z którym „[s]ędzia Sądu Najwyższego przechodzi w stan spoczynku z dniem ukończenia 65. roku życia”. Ustawa ta przewiduje jednak, że przepis ten stosuje się jedynie do sędziów Sądu Najwyższego, którzy objęli to stanowisko po dniu 1 stycznia 2019 r. Z kolei do sędziów Sądu Najwyższego, którzy objęli stanowisko przed tym dniem, stosuje się ponownie przepis, który miał zastosowanie przed wejściem w życie nowej ustawy o Sądzie Najwyższym, czyli art. 30 ustawy o Sądzie Najwyższym z 2002 r., w którym wiek przejścia w stan spoczynku przez sędziów Sądu Najwyższego był ustalony na 70 lat. Ponadto art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2018 r. stanowi: „[s]ędzia Sądu Najwyższego […], który przeszedł w stan spoczynku na podstawie art. 37 § 1–4 albo art. 111 § 1 lub 1a [ustawy o Sądzie Najwyższym], z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy powraca do pełnienia urzędu na stanowisku zajmowanym w dniu wejścia w życie [owej ustawy]. Służbę na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego […] uważa się za nieprzerwaną”. W przedmiocie umorzenia postępowania Na pytanie Trybunału, czy w świetle wejścia w życie ustawy z dnia 21 listopada 2018 r. sąd odsyłający nadal uważa, że uzyskanie odpowiedzi na pytania prejudycjalne jest niezbędne, by móc wydać rozstrzygnięcie w postępowaniu głównym, sąd odsyłający udzielił odpowiedzi twierdzącej. W tym względzie sąd odsyłający podniósł w szczególności, że pytania te mają fundamentalne znaczenie dla zachowania Unii jako wspólnoty prawa, że zostały one zadane w okresie obowiązywania spornych przepisów krajowych, że ustawa z dnia 21 listopada 2018 r., przyjęta w celu wykonania postanowienia z dnia 17 grudnia 2018 r., Komisja/Polska (C‑619/18 R, EU:C:2018:1021), w którym Trybunał zarządził tymczasowe zawieszenie tych przepisów krajowych, nie ma ostatecznego charakteru, i że nie doszło do uchylenia tych przepisów krajowych ze skutkiem ex tunc. W tych okolicznościach w ocenie sądu odsyłającego odpowiedź na pytania prejudycjalne jest wciąż niezbędna do tego, by określić status sędziów Sądu Najwyższego, których dotyczyły sporne przepisy prawa krajowego. O ile bowiem ustawa z dnia 21 listopada 2018 r. opiera się na założeniu, że niektórzy z tych sędziów przeszli w stan spoczynku na mocy spornych przepisów krajowych, a obecnie zostali przywróceni do pełnienia urzędu w Sądzie Najwyższym, o tyle pytania prejudycjalne są oparte na założeniu, że zainteresowani sędziowie wcale nie przeszli w stan spoczynku, ponieważ omawiane przepisy krajowe zostałyby pominięte, tak aby sąd odsyłający w obecnym składzie oraz, bardziej ogólnie, wszyscy sędziowie Sądu Najwyższego, którzy wyrazili wolę pozostania na stanowisku po ukończeniu 65. roku życia, mogli nadal orzekać. Sąd odsyłający wskazuje jednak, że ponieważ sędziemu, o którym mowa w pkt 12 niniejszego postanowienia, nie grozi już brak spełnienia przesłanek niezawisłości sędziowskiej, odpowiedź na przedłożone Trybunałowi pytania pozostaje w rzeczywistości niezbędna w odniesieniu do sędziów, którzy ukończyli 65 lat przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 listopada 2018 r., a zatem w szczególności sędziego, o którym mowa w pkt 11 niniejszego postanowienia. Odnosząc się w pierwszej kolejności do znaczenia podniesionych kwestii, należy stwierdzić, że jest ono niekwestionowane. Podkreślono je zresztą już w pkt 15 postanowienia prezesa Trybunału z dnia 13 listopada 2018 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych (C‑522/18, niepublikowanego, EU:C:2018:909), w którym zdecydował on o rozpoznaniu sprawy w trybie przyspieszonym. Ponadto należy zauważyć, że w wyroku z dnia 24 czerwca 2019 r., Komisja/Polska (Niezależność Sądu Najwyższego) (C‑619/18, EU:C:2019:531), wydanym po złożeniu wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w niniejszej sprawie, Trybunał orzekł, że z jednej strony poprzez zastosowanie przepisów wprowadzających obniżenie wieku przejścia w stan spoczynku sędziów Sądu Najwyższego do urzędujących sędziów powołanych do tego sądu przed dniem 3 kwietnia 2018 r. oraz z drugiej strony poprzez przyznanie Prezydentowi RP dyskrecjonalnego prawa do przedłużenia czynnej służby sędziów owego sądu po ukończeniu przez nich nowo określonego wieku przejścia w stan spoczynku Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE. Przy tych zastrzeżeniach należy jednak podkreślić, że sama okoliczność, iż pytania prejudycjalne mają szczególne znaczenie, nie może wystarczyć do uzasadnienia konieczności udzielenia na nie odpowiedzi przez Trybunał. W tym względzie należy bowiem przypomnieć w drugiej kolejności, że – jak wynika z utrwalonego orzecznictwa Trybunału – procedura ustanowiona w art. 267 TFUE stanowi instrument współpracy między Trybunałem a sądami krajowymi, dzięki któremu Trybunał dostarcza sądom krajowym elementów wykładni prawa Unii, które są im niezbędne do rozstrzygnięcia zawisłych przed nimi sporów (wyrok z dnia 19 grudnia 2013 r., Fish Legal i Shirley, C‑279/12, EU:C:2013:853, pkt 29 i przytoczone tam orzecznictwo). Z założenia postępowanie prejudycjalne wymaga tego, by sąd odsyłający miał w zawisłym przed nim sporze wydać orzeczenie mogące uwzględnić orzeczenie prejudycjalne (zob. podobnie wyroki: z dnia 27 czerwca 2013 r., Di Donna, C‑492/11, EU:C:2013:428, pkt 26; z dnia 24 października 2013 r., Stoilov i Ko, C‑180/12, EU:C:2013:693, pkt 44; a także postanowienie z dnia 3 marca 2016 r., Euro Bank, C‑537/15, niepublikowane, EU:C:2016:143, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo). Tym samym odesłanie prejudycjalne nie ma służyć wydawaniu opinii doradczych w przedmiocie pytań ogólnych i hipotetycznych, lecz ma być podyktowane potrzebą skutecznego rozstrzygnięcia sporu (wyrok z dnia 10 grudnia 2018 r., Wightman i in., C‑621/18, EU:C:2018:999, pkt 28 i przytoczone tam orzecznictwo). Jeżeli okaże się, że zadane pytanie w sposób oczywisty nie ma już znaczenia dla rozstrzygnięcia sporu, Trybunał powinien orzec, że nie ma potrzeby orzekania w sprawie [wyrok z dnia 19 listopada 2019 r., A.K. i in. (Niezależność Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego), C‑585/18, C‑624/18 i C‑625/18, EU:C:2019:982, pkt 70 i przytoczone tam orzecznictwo]. W niniejszym przypadku należy przypomnieć, że w okresie po wystąpieniu przez Sąd Najwyższy z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w niniejszej sprawie zapadły, kolejno, postanowienie wiceprezesa Trybunału z dnia 19 października 2018 r., Komisja/Polska (C‑619/18 R, niepublikowane, EU:C:2018:852) oraz postanowienie z dnia 17 grudnia 2018 r., Komisja/Polska (C‑619/18 R, EU:C:2018:1021), nakazujące Rzeczypospolitej Polskiej w szczególności, po pierwsze, zawieszenie stosowania przepisów art. 37 §§ 1–4 oraz art. 111 §§ 1 i 1a nowej ustawy o Sądzie Najwyższym oraz wszelkich środków podjętych w celu stosowania tych przepisów, a po drugie, podjęcie wszelkich niezbędnych środków w celu zapewnienia, by sędziowie Sądu Najwyższego, których dotyczą wspomniane przepisy, mogli pełnić funkcje na tym samym stanowisku, które zajmowali w dniu 3 kwietnia 2018 r., czyli w dniu wejścia w życie nowej ustawy o Sądzie Najwyższym, korzystając z tego samego statusu, takich samych praw i warunków zatrudnienia, jakie przysługiwały im do dnia 3 kwietnia 2018 r. W następstwie ogłoszenia tych postanowień Prezydent RP podpisał w dniu 17 grudnia 2018 r. ustawę z dnia 21 listopada 2018 r., która została ogłoszona w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, a następnie weszła w życie w dniu 1 stycznia 2019 r. Jak zaś wynika z wyjaśnień przedstawionych w pkt 19 i 20 niniejszego postanowienia, ustawa z dnia 21 listopada 2018 r. uchyliła sporne przepisy krajowe w zakresie, w jakim z jednej strony przewidywały one stosowanie nowo określonego na 65 lat wieku przejścia w stan spoczynku sędziów Sądu Najwyższego do urzędujących sędziów powołanych do tego sądu przed dniem 3 kwietnia 2018 r. oraz z drugiej strony przyznawały Prezydentowi RP dyskrecjonalne prawo do przedłużenia czynnej służby sędziów owego sądu po ukończeniu przez nich nowo określonego wieku przejścia w stan spoczynku. Z wyjaśnień tych wynika także, że na mocy ustawy z dnia 21 listopada 2018 r. wszyscy sędziowie Sądu Najwyższego, którzy przeszli w stan spoczynku na podstawie uchylonych właśnie przepisów nowej ustawy o Sądzie Najwyższym, zostali przywróceni do pełnienia urzędu na stanowisku zajmowanym w dniu wejścia w życie tej ostatniej ustawy. Mają oni zajmować stanowisko sędziego Sądu Najwyższego do ukończenia 70 lat, czyli osiągnięcia wieku przejścia w stan spoczynku obowiązującego przed wejściem w życie nowej ustawy o Sądzie Najwyższym, pod rządami ustawy o Sądzie Najwyższym z 2002 r. W tych okolicznościach widoczne jest, iż nie ma przeszkód, by sędziowie należący do składu orzekającego, który skierował niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym do Trybunału, mogli w przyszłości nadal pełnić swój urząd sędziowski na stanowisku w Sądzie Najwyższym, czyli w sądzie odsyłającym, aż do ukończenia 70 lat. Nie dotyczą ich już przy tym ani obniżenie wieku przejścia w stan spoczynku do 65 lat, ani mechanizm, który przyznał Prezydentowi RP dyskrecjonalne uprawnienie do decydowania o przedłużeniu ich czynnej służby po przekroczeniu zwykłego wieku przejścia w stan spoczynku. Tym samym wejście w życie ustawy z dnia 21 listopada 2018 r. sprawiło, że pytania prejudycjalne przedłożone Trybunałowi w związku z mającym nastąpić wydaniem przez sąd odsyłający orzeczenia w zawisłej przed nim sprawie stały się bezprzedmiotowe (zob. analogicznie wyrok z dnia 27 czerwca 2013 r., Di Donna, C‑492/11, EU:C:2013:428, pkt 27–31; postanowienie z dnia 3 marca 2016 r., Euro Bank, C‑537/15, niepublikowane, EU:C:2016:143, pkt 33–35). Z tego punktu widzenia pytania te były dotychczas uzasadnione koniecznością wyjaśnienia kwestii wstępnej o charakterze proceduralnym, dotyczącej składu sądu odsyłającego oraz możliwości dalszego orzekania przez ten skład, z mocy prawa Unii i z poszanowaniem tego prawa, przy udziale dwóch sędziów, o których mowa w pkt 11 i 12 niniejszego postanowienia, w celu rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu głównym. Ponieważ jednak w odniesieniu do postępowania głównego potrzeba rozstrzygnięcia tej kwestii wstępnej obecnie już nie zachodzi, sąd odsyłający nie będzie już musiał uwzględnić, do celów rozstrzygnięcia, które ma wydać w tej sprawie, odpowiedzi, której Trybunał mógłby udzielić na zadane pytania (zob. analogicznie wyrok z dnia 24 października 2013 r., Stoilov i Ko, C‑180/12, EU:C:2013:693, pkt 44). W świetle powyższych rozważań należy stwierdzić, że nie ma już potrzeby orzekania przez Trybunał w przedmiocie niniejszego odesłania prejudycjalnego. W przedmiocie kosztów Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.   Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) postanawia, co następuje:   Umarza się postępowanie w sprawie wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożonego w sprawie C‑522/18 przez Sąd Najwyższy (Polska) postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2018 r.   Podpisy ( *1 ) Język postępowania: polski.