C-525/23

Opinia rzecznika generalnegoTSUE2025-04-03CELEX: 62023CC0525ECLI:EU:C:2025:250

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy art. 7 ust. 1 lit. e) dyrektywy 2016/801, dotyczący "wystarczających środków" na utrzymanie obywateli państw trzecich, pozwala państwom członkowskim na nałożenie wymogu, aby środki te były uzyskane w sposób stały (np. jako darowizna, a nie pożyczka) oraz aby oświadczenia wnioskodawcy dotyczące charakteru tych środków były spójne, bez zapewnienia możliwości wyjaśnienia niespójności?
Ratio decidendi
Rzecznik Generalny uznał, że art. 7 ust. 1 lit. e) dyrektywy 2016/801 jest wyczerpujący i nie pozwala państwom członkowskim na dodawanie warunków materialnych, takich jak wymóg stałego charakteru środków finansowych (np. darowizna zamiast pożyczki). Dyrektywa ma na celu ułatwianie migracji, a nie tworzenie dodatkowych przeszkód, a prawodawca UE nie przewidział wymogu "stabilności" czy "regularności" środków w tym kontekście. Ponadto, niespójne oświadczenia wnioskodawcy powinny być traktowane jako niekompletne informacje, co nakłada na organy krajowe obowiązek poinformowania wnioskodawcy i umożliwienia mu wyjaśnienia sytuacji, zgodnie z zasadą proporcjonalności i pewności prawa, a nie automatycznego odrzucenia wniosku. Fakt, że wymogi te pochodzą z orzecznictwa sądu najwyższego, nie ma znaczenia dla oceny ich zgodności z prawem Unii.
Stan faktyczny
OS, obywatel państwa trzeciego, posiadał dokument pobytowy na Węgrzech w celu studiowania. Złożył wniosek o odnowienie dokumentu pobytowego w celu udziału w wolontariacie, wskazując, że koszty utrzymania pokryje jego wuj, obywatel brytyjski. Do wniosku załączył umowę ze stowarzyszeniem, wyciąg z konta, oświadczenie o sponsorowaniu i dokumenty dochodowe wuja. Właściwe organy węgierskie odrzuciły wniosek, argumentując, że wuj nie jest "członkiem rodziny" w rozumieniu prawa krajowego, a zatem nie może pokrywać kosztów utrzymania. W toku postępowania OS zmieniał oświadczenia dotyczące charakteru wsparcia finansowego od wuja (najpierw pożyczka, potem darowizna).
Rozstrzygnięcie
Artykuł 7 ust. 1 lit. e) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/801 z dnia 11 maja 2016 r. w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w celu prowadzenia badań naukowych, odbycia studiów, szkoleń, udziału w wolontariacie, programach wymiany młodzieży szkolnej lub projektach edukacyjnych oraz współpracy w charakterze au pair należy interpretować w ten sposób, że pojęcie „wystarczających środków” nie pozwala państwom członkowskim na wprowadzenie wymogu uzależniającego przyznanie dokumentu pobytowego na podstawie tej dyrektywy od tego, aby środki pochodzące od osoby trzeciej, która nie jest „członkiem rodziny” w rozumieniu prawa krajowego, zostały uzyskane przez wnioskodawcę w sposób trwały, to znaczy jako darowizna, a nie pożyczka, oraz od możliwości dysponowania nimi jak własnymi, bez żadnych ograniczeń, tak aby faktycznie stanowiły one część jego własnego dochodu lub majątku. Przepis ten nie pozwala państwom członkowskim na odmowę przyznania dokumentu pobytowego na podstawie tej dyrektywy jedynie z tego względu, że oświadczenia złożone przez wnioskodawcę w przedmiocie charakteru środków, którymi dysponuje, w szczególności sposobu ich uzyskania oraz ich stałego charakteru, nie były spójne w toku całego postępowania, jeżeli nie umożliwia się wnioskodawcy wyjaśnienia tych elementów lub nie informuje się go, że mogłoby to stanowić podstawę odrzucenia jego wniosku. Nie ma w tym względzie znaczenia fakt, że wymogi te zostały nałożone przez krajowy sąd najwyższy.

Pełny tekst orzeczenia

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO NICHOLASA EMILIOU przedstawiona w dniu 3 kwietnia 2025 r. ( ) Sprawa C‑525/23 [Oti] ( i ) OS przeciwko Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság [wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Fővárosi Törvényszék (sąd dla miasta stołecznego Budapeszt, Węgry) Odesłanie prejudycjalne – Migracja – Dyrektywa (UE) 2016/801 – Warunki wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich do celów udziału w wolontariacie – Odmowa odnowienia dokumentu pobytowego – Artykuł 7 ust. 1 lit. e) – „wystarczające środki” – Orzecznictwo krajowego sądu najwyższego wymagające, aby środki zostały uzyskane w sposób stały, a oświadczenia co do charakteru tych środków były spójne – Zgodność tych wymogów z prawem Unii I. Wprowadzenie 1. Niniejsza sprawa dotyczy wykładni dyrektywy (UE) 2016/801 w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w celu prowadzenia badań naukowych, odbycia studiów, szkoleń, udziału w wolontariacie, programach wymiany młodzieży szkolnej lub projektach edukacyjnych oraz podjęcia pracy w charakterze au pair ( ). Ściślej mówiąc, Fővárosi Törvényszék (sąd dla miasta stołecznego Budapeszt, Węgry) dąży do uzyskania od Trybunału wyjaśnienia w sprawie warunków wjazdu i pobytu określonych w art. 7 ust. 1 lit. e) tej dyrektywy, z których wynika, że obywatel państwa trzeciego ma posiadać „wystarczające środki”. 2. W tym względzie Fővárosi Törvényszék (sąd dla miasta stołecznego Budapeszt, Węgry) zwraca się z pytaniem o zgodność z prawem Unii praktyk krajowych nakładających, po pierwsze, wymóg, by takie środki zostały uzyskane przez daną osobę w sposób stały, a po drugie, by dana osoba udowodniła charakter takich środków w spójny sposób. Zagadnienia te powstały w kontekście sporu między obywatelem państwa trzeciego, OS, a Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság (krajową dyrekcją policji ds. cudzoziemców, Węgry) (zwaną dalej „krajowym organem ds. imigracji), dotyczącego odrzucenia wniosku o odnowienie dokumentu pobytowego na potrzeby udziału w wolontariacie. 3. Na wstępie pragnę zauważyć, że warunek dotyczący „wystarczających środków” nie jest jako taki nieznany Trybunałowi, ponieważ istnieje orzecznictwo na temat tego, jak należy interpretować go w kontekście innych aktów prawa migracyjnego Unii i swobody przemieszczania się. Niniejsza sprawa stanowi jednak dla Trybunału okazję, by po raz pierwszy dokonać jego wykładni w kontekście stosowania dyrektywy 2016/801. II. Ramy prawne A.   Prawo Unii Europejskiej 4. Motywy 20, 21, 41 i 42 dyrektywy 2016/801 stanowią: „(20) Niniejsza dyrektywa powinna wspierać cele wolontariatu europejskiego, aby rozwijać solidarność, wzajemne zrozumienie i tolerancję wśród młodych ludzi oraz w społeczeństwach, w których żyją, a jednocześnie przyczyniać się do zwiększania spójności społecznej i promowania aktywności obywatelskiej wśród młodzieży. W celu zapewnienia dostępności wolontariatu europejskiego w całej Unii w sposób spójny państwa członkowskie powinny stosować przepisy niniejszej dyrektywy do obywateli państw trzecich wnioskujących w celu udziału w wolontariacie europejskim. (21) Państwa członkowskie powinny mieć możliwość stosowania przepisów niniejszej dyrektywy do uczniów, wolontariuszy pracujących poza ramami wolontariatu europejskiego oraz pracowników au pair, aby ułatwić im wjazd i pobyt oraz zapewnić im prawa. […] (41) W przypadku wątpliwości co do powodów wnioskowania o przyjęcie, państwa członkowskie powinny móc przeprowadzać odpowiednie kontrole lub żądać przedstawienia dowodów w celu dokonania indywidualnej oceny badań naukowych, studiów, szkoleń, wolontariatu, programu wymiany młodzieży szkolnej, projektu edukacyjnego lub pracy w charakterze au pair, planowanych przez wnioskodawcę, oraz powinny móc przeciwdziałać nadużywaniu i niewłaściwemu stosowaniu procedury określonej w niniejszej dyrektywie. (42) W przypadku gdy przedstawione informacje są niekompletne, państwa członkowskie powinny poinformować wnioskodawcę w rozsądnym terminie o wymaganych dodatkowych informacjach oraz wyznaczyć rozsądny termin ich przedstawienia. W przypadku nieprzedstawienia dodatkowych informacji w tym terminie wniosek mógłby zostać odrzucony”. 5. Artykuł 1 tej dyrektywy, zatytułowany „Przedmiot”, stanowi: „Niniejsza dyrektywa określa: a) warunki wjazdu i pobytu przez okres przekraczający 90 dni na terytorium państw członkowskich, a także prawa obywateli państw trzecich, a w stosownych przypadkach członków ich rodzin, w celu prowadzenia badań naukowych, odbycia studiów, udziału w szkoleniu lub wolontariacie w ramach programu wolontariatu europejskiego, a w przypadku gdy państwa członkowskie tak postanowią – w celu udziału w programach wymiany młodzieży szkolnej lub projektach edukacyjnych, wolontariacie innym niż wolontariat europejski lub podjęcia pracy w charakterze au pair; […]”. 6. Artykuł 2 ust. 1 dyrektywy 2016/801 stanowi: „Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do obywateli państw trzecich, którzy wnioskują o przyjęcie lub zostali przyjęci na terytorium państwa członkowskiego w celu prowadzenia badań naukowych, odbycia studiów, udziału w szkoleniu lub wolontariacie w ramach programu wolontariatu europejskiego. Państwa członkowskie mogą również postanowić o stosowaniu przepisów niniejszej dyrektywy do obywateli państw trzecich, którzy wnioskują o przyjęcie w celu udziału w programie wymiany młodzieży szkolnej lub projekcie edukacyjnym, wolontariacie innym niż wolontariat europejski lub podjęcia pracy w charakterze au pair”. 7. Artykuł 5 tej dyrektywy, zatytułowany „Zasady”, stanowi: „1.   Przyjęcie obywatela państwa trzeciego na podstawie niniejszej dyrektywy następuje po weryfikacji dokumentów poświadczających, że obywatel państwa trzeciego spełnia: a) warunki ogólne określone w art. 7; oraz b) odpowiednie warunki szczególne określone w art. 8, 11, 12, 13, 14 lub 16. 2.   Państwa członkowskie mogą wymagać, aby wnioskodawca dostarczył dokumenty poświadczające, o których mowa w ust. 1, w języku urzędowym danego państwa członkowskiego lub w jakimkolwiek języku urzędowym Unii określonym przez to państwo członkowskie. 3.   W przypadku gdy spełnione są wszystkie warunki ogólne i odpowiednie warunki szczególne, obywatele państw trzecich są uprawnieni do otrzymania zezwolenia. […]”. 8. Artykuł 7 dyrektywy 2016/801, zatytułowany „Warunki ogólne”, stanowi: „1.   W odniesieniu do przyjęcia obywatela państwa trzeciego na podstawie niniejszej dyrektywy wnioskodawca: […] e) przedstawia wymagany przez dane państwo członkowskie dowód, że w czasie planowanego pobytu obywatel państwa trzeciego będzie posiadać wystarczające środki na pokrycie kosztów utrzymania bez konieczności korzystania z systemu pomocy społecznej państwa członkowskiego, a także na pokrycie kosztów podróży powrotnej. Ocena posiadania wystarczających środków opiera się na indywidualnym badaniu danego przypadku i uwzględnia środki pochodzące między innymi z dodatku, dofinansowania lub stypendium, ważnej umowy o pracę, wiążącej oferty zatrudnienia lub zobowiązana finansowego ze strony organizacji zajmującej się wymianą młodzieży szkolnej, jednostki przyjmującej stażystów, organizacji odpowiedzialnej za wolontariat, rodziny goszczącej lub organizacji pośredniczącej w zatrudnianiu pracowników au pair. […]”. 9. Artykuł 20 ust. 1 tej dyrektywy, zatytułowany „Powody odrzucenia”, stanowi: „1. Państwa członkowskie odrzucają wniosek, w przypadku gdy: a) warunki ogólne określone w art. 7 oraz odnośne warunki szczególne określone w art. 8, 11, 12, 13, 14 lub 16 nie zostaną spełnione; b) przedstawione dokumenty uzyskano w sposób oszukańczy lub sfałszowano je lub ingerowano w nie. c) dane państwo członkowskie zezwala na przyjęcie jedynie za pośrednictwem zatwierdzonej jednostki przyjmującej, a dana jednostka przyjmująca nie została zatwierdzona”. B.   Przepisy krajowe 10. Paragraf 2 lit. d) a harmadik országbeli állampolgárok beutazásáról és tartózkodásáról szóló 2007. évi II. törvény (ustawy II z 2007 r. o wjeździe i pobycie obywateli państw trzecich, zwanej dalej „ustawą II”), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym, określa, którzy krewni są uznawani za „członków rodziny” obywateli państw trzecich. Zgodnie z § 13 ust. 1 lit f) tej ustawy obywatele państw trzecich mogą przebywać na terytorium Węgier przez okres dłuższy niż 90 dni w okresie 180-dniowym, o ile przez cały okres pobytu posiadają wystarczające środki na pokrycie kosztów utrzymania i zakwaterowania, w tym kosztów podróży powrotnej. 11. Paragraf 29 ust. 5 a harmadik országbeli állampolgárok beutazásáról és tartózkodásáról szóló 2007. évi II. törvény végrehajtásáról szóló 114/2007 (V. 24.) Korm. Rendelet (dekretu rządowego nr 114/2007 z dnia 24 maja 2007 r. w sprawie zatwierdzenia rozporządzenia wykonawczego do ustawy II z 2007 r., zwanego dalej „dekretem rządowym nr 114/2007”) stanowi zasadniczo, że uważa się, iż obywatel państwa trzeciego posiada środki niezbędne do pobytu na Węgrzech, jeżeli on sam lub członek jego rodziny jest w stanie pokryć koszty swojego utrzymania, zakwaterowania, podróży powrotnej i, w razie potrzeby, opieki medycznej z uzyskanego zgodnie z prawem dochodu lub majątku, którym dysponuje. W § 29 ust. 6 tego dekretu wymieniono, w jaki sposób można udowodnić fakt posiadania środków na pokrycie kosztów utrzymania. III. Okoliczności faktyczne w postępowaniu głównym, postępowanie przed Trybunałem i pytania prejudycjalne 12. Skarżący w postępowaniu głównym, OS, jest obywatelem państwa trzeciego. Posiadał dokument pobytowy w celu odbywania studiów, który na Węgrzech był ważny do dnia 30 czerwca 2020 r. 13. W dniu 5 czerwca 2020 r. skarżący złożył wniosek o odnowienie dokumentu pobytowego w celu wykonywania na Węgrzech prac w ramach wolontariatu na rzecz Mahatma Gandhi Emberi Jogi Egyesület (stowarzyszenia praw człowieka Mahatmy Gandhiego, zwanego dalej „stowarzyszeniem”). Wskazał on, że w okresie wolontariatu zamierzał pokrywać koszty utrzymania z pomocą swojego wuja, obywatela brytyjskiego. Dodatkowo załączył umowę zawartą ze stowarzyszeniem, wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego na jego nazwisko wskazujący wartość transakcji bankowych za okres sześciu miesięcy, oświadczenie o sponsorowaniu złożone przez jego wuja oraz dokumenty poświadczające dochody jego wuja. 14. Właściwy regionalny organ ds. imigracji odrzucił wniosek o odnowienie dokumentu pobytowego i postanowił wydalić skarżącego z terytorium Unii Europejskiej. Organ ten wyjaśnił, że z uwagi na fakt, że wuja OS nie można było uznać za „członka rodziny” skarżącego w rozumieniu §2 lit. d) ustawy II z 2007 r., nie mógł on pokryć kosztów utrzymania skarżącego na Węgrzech, a zatem dokumenty załączone do wniosku nie mogły zostać uwzględnione zgodnie z § 29 ust. 5 i 6 dekretu rządowego nr 114/2007. 15. Skarżący zaskarżył tę decyzję do krajowego organu ds. imigracji. Stwierdził on, że zawarł z wujem umowę pożyczki i załączył oświadczenie o sponsorowaniu, w którym wuj zobowiązał się przekazywać mu, między innymi przelewami bankowymi, określoną kwotę przez okres udziału skarżącego w wolontariacie. Niemniej jednak organ krajowy ds. imigracji również uznał, że wuj skarżącego nie jest „członkiem rodziny”, a zatem nie może pokrywać kosztów jego utrzymania na Węgrzech. 16. OS wniósł skargę administracyjną na tę decyzję do Fővárosi Törvényszék (sądu dla miasta stołecznego Budapeszt). Utrzymywał on przed tym sądem, że jego wuj będzie wspierał go finansowo nie w formie pożyczki, ale darowizny. Co więcej, twierdził, że przy podejmowaniu decyzji, by nie uwzględniać środków zapewnionych skarżącemu przez wuja jedynie na tej podstawie, że wuj nie jest „członkiem rodziny” w rozumieniu prawa krajowego organ krajowy ds. imigracji działał niezgodnie z prawem. 17. Fővárosi Törvényszék (sąd dla miasta stołecznego Budapeszt) w swoim wyroku zgodził się w tej kwestii ze skarżącym. Z tego względu stwierdził on nieważność decyzji krajowego i regionalnego organu ds. imigracji oraz nakazał regionalnemu organowi ds. imigracji wszczęcie nowego postępowania. 18. Niemniej jednak wyrok ten uchylił Kúria (sąd najwyższy, Węgry). Sąd ten uznał, że w celu spełnienia warunku dotyczącego „wystarczających środków”, o którym mowa w art. 7 ust. 1 lit. e) dyrektywy 2016/801, transponowanego do prawa krajowego, obywatel państwa trzeciego musi wykazać, że uzyskał odpowiednie środki od „członka rodziny” w rozumieniu §2 lit. d) ustawy II z 2007 r. lub posiada je jako własny dochód lub majątek w sposób stały i może dysponować tymi środkami w sposób nieograniczony jak własnymi. Co więcej, konieczne jest, aby oświadczenia składane przez skarżącego w tym względzie były spójne. W świetle tych elementów Kúria (sąd najwyższy) nakazał Fővárosi Törvényszék (sądowi dla miasta stołecznego Budapeszt) wszcząć nowe postępowanie. 19. W kontekście nowego postępowania sąd odsyłający, mając wątpliwości co do zgodności z prawem Unii kryterium określonego przez Kúria (sąd najwyższy) w jego postanowieniu, postanowił zawiesić postępowanie i skierować do Trybunału Sprawiedliwości następujące pytania prejudycjalne: „1) Czy praktyka państwa członkowskiego, zgodnie z którą w celu uznania, że będący obywatelem państwa trzeciego wnioskodawca, który zamierza wykonywać prace w ramach wolontariatu, posiada środki na pokrycie kosztów utrzymania – w oparciu o dowód, że jego krewny, który nie jest uznawany za członka rodziny, może zapewnić oraz zapewnia ze swoich dochodów uzyskanych zgodnie z prawem za pomocą regularnych przelewów, środki wystarczające na pokrycie kosztów utrzymania wnioskodawcy oraz jego podróży powrotnej – nakłada jako wymóg dodatkowy, aby wnioskodawca dokładnie określił, czy otrzymana kwota stanowi dochód czy majątek, a ponadto przedstawił dokumenty poświadczające tytuł prawny, na podstawie którego uzyskał on dochód lub majątek, oraz że posiada tę kwotę lub majątek jako własne w sposób stały i nieograniczony, jest zgodna z zakresem uznania przyznanym państwom członkowskim na mocy art. 7 ust. 1 lit. e) [dyrektywy (UE) 2016/801], mając na uwadze cele dyrektywy określone w motywach 2 i 41 oraz art. 1 lit. a) i art. 4 ust. 1? 2) Czy, biorąc pod uwagę zasadę pierwszeństwa prawa Unii, sprawiedliwe traktowanie, o którym mowa w art. 79 TFUE, swobodę pobytu, o której mowa w art. 45 Karty [praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej »Kartą«] oraz prawa do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu, o których mowa w art. 47 Karty, a także motywy 54 i 61 [dyrektywy 2016/801], a w szczególności zasadę pewności prawa, ma wpływ na odpowiedź na pierwsze pytanie prejudycjalne okoliczność, że rozumiane jako całość uregulowanie krajowe w przedmiocie dokumentów pobytowych nie zawiera przesłanek, o których mowa w pierwszym pytaniu prejudycjalnym, ponieważ przesłanki te nie zostały ustanowione przez ustawodawcę, lecz przez najwyższy organ sądowy państwa członkowskiego w ramach stosowania prawa, które ma stanowić precedens? 3) Czy w zakresie, w jakim zastosowanie uregulowania krajowego w celu ustalenia, że wnioskodawca posiada środki na pokrycie kosztów utrzymania, wymaga przedstawienia oświadczenia i dokumentów poświadczających w odniesieniu do przywołanych powyżej wymogów, art. 7 ust. 1 lit. e) [dyrektywy 2016/801] należy interpretować w niniejszej sprawie z uwzględnieniem wymogu sprawiedliwego traktowania, o którym mowa w art. 79 TFUE, prawa do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu, o których mowa w art. 47 Karty, wymogu pewności prawa, o którym mowa w motywie 2 [dyrektywy 2016/801] oraz gwarancji proceduralnych określonych w motywach 41 i 42 [dyrektywy 2016/801], w ten sposób, że praktyka państwa członkowskiego, zgodnie z którą wymaga się od wnioskodawcy, z pouczeniem go o skutkach prawnych, aby wskazał i udowodnił w sposób spójny i konsekwentny spełnienie dodatkowych wymogów uznanych za niezbędne i zgodnie z którą odrzuca się wniosek o wydanie dokumentu pobytowego jedynie z powodu braku dowodu potwierdzającego spełnienie wymogów określonych w orzecznictwie, jest zgodna z treścią uregulowania jedynie wówczas, gdy przestrzegane są prawa zainteresowanego oraz gwarancje proceduralne?”. 20. Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym z dnia 26 czerwca 2023 r. wpłynął do Sekretariatu Trybunału w dniu 14 sierpnia 2023 r. Rząd węgierski i Komisja Europejska przekazali uwagi na piśmie oraz byli reprezentowani na rozprawie, która odbyła się w dniu 20 listopada 2024 r. IV. Analiza 21. Dyrektywa 2016/801 określająca warunki wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich opiera się na założeniu, że „imigracja spoza Unii jest jednym ze źródeł napływu wysoko wykwalifikowanych osób”, a osoby te „odgrywają […] ważną rolę w tworzeniu kluczowego atutu Unii, kapitału ludzkiego oraz w zapewnianiu inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego, sprzyjającego włączeniu społecznemu” ( ). Jak w przypadku kilku innych dyrektyw regulujących migrację lub swobodny przepływ w Unii Europejskiej ( ), jednym z warunków jest, aby zainteresowana osoba otrzymywała wystarczające środki, by pokryć własne koszty utrzymania i podróży powrotnej i nie stanowiła obciążenia dla systemu pomocy społecznej państwa członkowskiego, w którym przebywa. Jednakże podczas gdy w niektórych innych aktach wymóg „wystarczających środków” jest powiązany z innymi warunkami, co skutkuje tym, że środki muszą być nie tylko wystarczające, ale też stabilne i regularne ( ), nie dotyczy to dyrektywy 2016/801. W art. 7 ust. 1 lit. e) przewidziano jedynie wymóg, by środki były „wystarczające” ( ). 22. W tym kontekście pytania sądu odsyłającego wynikają z faktu, że skarżący w postępowaniu głównym, a więc obywatel państwa trzeciego wnioskujący o dokument pobytowy do celów udziału w wolontariacie, złożył sprzeczne oświadczenia co do charakteru środków na pokrycie kosztów utrzymania podczas pobytu na Węgrzech. Początkowo twierdził, że środki te zostały mu przekazane przez wuja na podstawie umowy pożyczki, a następnie stwierdził, że zostały mu one przekazane przez wuja tytułem darowizny. Sąd odsyłający został poinstruowany przez Kúria (sąd najwyższy), by uznać, że w takiej sytuacji nie można wydać dokumentu pobytowego. Kúria uważa bowiem, że po pierwsze, środki przedstawione przez wnioskodawcę ubiegającego się o dokument pobytowy na podstawie dyrektywy 2016/801 muszą być przekazane przez „członka rodziny” w rozumieniu prawa krajowego (a wuj OS nim nie jest) lub muszą być uzyskane przez wnioskodawcę jako własny dochód lub majątek, a więc musi on je posiadać w sposób stały (co zdaniem sądu odsyłającego oznacza, że muszą być uzyskane tytułem darowizny, a nie w drodze pożyczki, jeżeli pochodzą od osoby trzeciej, która – jak wuj OS – nie zalicza się do kategorii „członka rodziny”) i dysponować nimi jak własnymi bez żadnych ograniczeń. Po drugie, wnioskodawca musi przedstawić dowody potwierdzające charakter takich środków w sposób spójny (które to wymogi łącznie określa się mianem „spornych wymogów”). 23. Ściślej mówiąc, w pytaniach pierwszym i trzecim Fővárosi Törvényszék (sąd dla miasta stołecznego Budapeszt) dąży zasadniczo do ustalenia, czy wymogi te są zgodne z prawem Unii. Sąd ten zauważa, że jego zdaniem państwa członkowskie nie mogą uzupełniać treści art. 7 ust. 1 lit. e) dyrektywy 2016/801 o dodatkowe warunki. Co więcej, ponieważ w niniejszej sprawie wykazano, że wuj OS jest osobą wypłacalną i uzyskuje dochód zgodnie z prawem, dyskusyjne jest znaczenie okoliczności, czy OS otrzymuje od niego środki w formie pożyczki czy darowizny i czy uzyskał je w sposób stały. 24. W kolejnych częściach, zanim przejdę do wymienionych zagadnień (B), rozpocznę od ustosunkowania się do argumentów rządu węgierskiego dotyczących dopuszczalności pytań prejudycjalnych (A). Następnie przedstawię odpowiedź na pytanie drugie, które dotyczy faktu, iż sporne wymogi zostały nałożone nie prawem krajowym dotyczącym dokumentów pobytowych, ale orzecznictwem sądu najwyższego danego państwa członkowskiego (C). A.   Dopuszczalność 25. Rząd węgierski twierdzi, że pytania prejudycjalne dotyczące wykładni dyrektywy 2016/801 są niedopuszczalne, ponieważ sytuacja rozpoznawana w postępowaniu głównym nie wchodzi w zakres tej dyrektywy. 26. W tym względzie rząd ten podnosi dwa argumenty. Po pierwsze, zauważa on, że OS w swoim wniosku nie wskazał, że wnioskuje o dokument pobytowy do celów „udziału w wolontariacie” w rozumieniu dyrektywy 2016/801. Wskazał on w swoim wniosku „inne cele” (jak przewidziano w prawie krajowym), a takich „innych celów” nie obejmuje ta dyrektywa ( ). Po drugie, twierdzi, że nawet jeżeli OS był de facto postrzegany jako osoba, która złożyła wniosek o dokument pobytowy w celu udziału w „wolontariacie”, nadal nie byłby objęty zakresem tej dyrektywy. W tym względzie rząd węgierski zauważa, że Węgry wykorzystały możliwość określoną w art. 1 lit. a) i art. 2 ust. 1 dyrektywy 2016/801 w związku z motywem 21, by stosować przepisy tego aktu nie tylko do obywateli państw trzecich, którzy chcą uczestniczyć w wolontariacie europejskim, ale również do osób, które – jak skarżący – dążą do podjęcia innego rodzaju wolontariatu. W takiej sytuacji konieczne jest, aby dana organizacja, w której odbywa się wolontariat, była „jednostką przyjmującą” w rozumieniu art. 3 pkt 14 dyrektywy 2016/801. Stowarzyszenie z niniejszej sprawy jednak nią nie jest. 27. W mojej ocenie argumenty podnoszone przez węgierski rząd można łatwo odrzucić. 28. Po pierwsze, w odpowiedzi na drugi z argumentów podnoszonych przez ten rząd, chciałbym zauważyć, że termin „jednostka przyjmująca” w rozumieniu art. 3 pkt 14 dyrektywy 2016/801 nie występuje w art. 2 tej dyrektywy, zatytułowanym „Zakres”. Posłużono się nim jednak w art. 14, w którym wymieniono szczególne warunki wjazdu i pobytu dla wolontariuszy. 29. Inaczej niż rząd węgierski, uważam, że to, czy dana organizacja oferująca program wolontariatu kwalifikuje się jako „jednostka przyjmująca” czy też nie, ma znaczenie dla oceny, czy spełniono te kryteria, a nie dla kwestii wstępnej, czy dana osoba jest objęta zakresem tego aktu. 30. Po drugie, przypominam, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału w kontekście współpracy między Trybunałem a sądami krajowymi przewidzianej w art. 267 TFUE, Trybunał jest, co do zasady, zobowiązany wydać orzeczenie, jeżeli pytania prejudycjalne dotyczą wykładni prawa Unii, a pytania te korzystają z domniemania, że mają znaczenie dla sprawy. Odmowa wydania przez Trybunał orzeczenia jest możliwa tylko wtedy, gdy jest oczywiste, że wykładnia prawa Unii, o którą wniesiono, nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub z przedmiotem postępowania głównego, gdy problem jest natury hipotetycznej bądź gdy Trybunał nie dysponuje informacjami w zakresie stanu faktycznego lub prawnego niezbędnymi do udzielenia użytecznej odpowiedzi na postawione mu pytania ( ). 31. Żadna z tych sytuacji nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. 32. W szczególności nie odnoszę wrażenia, że wykładnia, o którą się zwrócono, dotycząca warunku dotyczącego „wystarczających środków” zawartego w art. 7 ust. 1 lit. e) dyrektywy 2016/801, nie ma związku z okolicznościami faktycznymi postępowania głównego lub jego przedmiotem. 33. Niezależnie bowiem od konkretnej kategorii, w ramach której OS złożył wniosek o dokument pobytowy („wolontariat” czy „inne cele”), wniosek ten był w każdym razie postrzegany przez właściwe organy ds. imigracji i sądy krajowe jako złożony na potrzeby „wolontariatu” i analizowany przez te organy i sądy przez pryzmat, między innymi, ogólnych warunków wymienionych w art. 7 dyrektywy 2016/801, w tym warunku dotyczącego „wystarczających środków” [art. 7 ust. 1 lit. e)]. 34. Ponadto podczas rozprawy rząd węgierski przyznał, że fakt, iż stowarzyszenia nie można postrzegać jako „jednostki przyjmującej” w rozumieniu art. 3 pkt 14 dyrektywy 2016/801, nie jest powodem, dla którego OS odmówiono uwzględnienia wniosku o dokument pobytowy, ponieważ decyzje właściwego organu regionalnego i krajowego ds. azylu oparto wyłączne na tej podstawie, iż nie wykazał on, że dysponuje on „wystarczającymi środkami” w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. e) tej dyrektywy. 35. Wynika z tego, że rozwiązanie sporu w postępowaniu głównym zależy od wykładni tego warunku, a pytania prejudycjalne są dopuszczalne. B.   Ocena zgodności (pytania pierwsze i trzecie) 36. Jak już wyjaśniłem w pkt 22 i 23 powyżej, w swoim wniosku o wydanie orzeczenie w trybie prejudycjalnym sąd odsyłający zastanawia się, czy aby udowodnić, że wnioskodawca otrzymuje „wystarczające środki” w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. e) dyrektywy 2016/801, wystarczy, by osoba biorąca na siebie odpowiedzialność za zapewnienie takich środków (w niniejszej sprawie wuj skarżącego) wykazała, że jest zdolna do ich zapewnienia i oświadczyła, że zamierza pokryć koszty utrzymania wnioskodawcy podczas jego pobytu oraz koszty podróży powrotnej. 37. Z kolei sąd ten uznaje, iż Kúria (sąd najwyższy) uważa, że jeżeli środki pochodzą od osoby trzeciej, która nie jest „członkiem rodziny” w rozumieniu prawa krajowego (jak ma to miejsce w przypadku wuja OS), wówczas wnioskodawca musi wykazać, że środki zostały uzyskane przez niego jako własny dochód lub majątek, a więc w sposób stały (tytułem darowizny, a nie pożyczki), i że może nimi dysponować jak własnymi bez żadnych ograniczeń. 38. W pytaniu pierwszym sąd odsyłający wyraża wątpliwość co do zgodności tego wymogu z celami dyrektywy (wyrażonymi w motywach 2 i 41 i art. 4 ust. 1). 39. Pytanie trzecie wywodzi się z kolei z ustalenia Kúria (sądu najwyższego), że w postępowaniu głównym OS nie wykazał w sposób spójny charakteru środków, którymi dysponuje, w szczególności co do sposobu ich uzyskania i ich stałego charakteru. Sąd odsyłający ponownie zastanawia się, czy wymóg ten jest zgodny z prawem Unii (w szczególności art. 79 TFUE ( ), art. 47 Karty ( ) oraz motywami 2, 41 i 42 dyrektywy 2016/801), z uwagi na to, że w trakcie procedury administracyjnej OS nie był informowany, że jego wniosek o dokument pobytowy mógłby zostać odrzucony, jeżeli oświadczenia składane przez niego w tym względzie nie byłyby spójne. 40. W kolejnych punktach przeanalizuję kolejno każde z tych zagadnień. 1. Wymóg uzyskania środków w sposób stały 41. W dyrektywie 2016/801 nie zdefiniowano pojęcia „wystarczających środków”. W jej art. 7 ust. 1 lit. e) wspomniano jedynie, że dla celów ustalenia, czy dana osoba wnioskująca o dokument pobytowy otrzymuje „wystarczające środki”, takie środki obejmują środki „pochodzące między innymi z dodatku, dofinansowania lub stypendium, ważnej umowy o pracę, wiążącej oferty zatrudnienia lub zobowiązana finansowego ze strony organizacji zajmującej się wymianą młodzieży szkolnej, jednostki przyjmującej stażystów, organizacji odpowiedzialnej za wolontariat, rodziny goszczącej lub organizacji pośredniczącej w zatrudnianiu pracowników au pair”. Dodatkowo art. 7 ust. 3 tej dyrektywy stanowi, że „państwa członkowskie mogą wskazać kwotę odniesienia, którą uznają za »wystarczające środki«”. Przepisy te doprecyzowują też, że ocena posiadania wystarczających środków „opiera się na indywidualnym badaniu danego przypadku”. 42. Jak dotąd wykładni dyrektywy 2016/801 dotyczyły tylko dwa wyroki Trybunału, a żaden z nich nie dotyczył konkretnie pojęcia „wystarczających środków” ani innych wymogów materialnych przewidzianych tą dyrektywą ( ). Trybunał stwierdził jednak w kwestii dyrektywy 2004/114/WE ( ), która miała zastosowanie przed wejściem w życie dyrektywy 2016/801, że państwa członkowskie mają zasadniczo obowiązek wydać wnioskodawcy, który spełnia ogólne i szczegółowe kryteria określone w dyrektywie, dokument pobytowy w celu będącym jednych z wymienionych celów, ponieważ warunki te są wyczerpujące ( ). 43. Jest dla mnie jasne, że to samo dotyczy dyrektywy 2016/801, ponieważ jej art. 5 ust. 3 stanowi, że „w przypadku gdy spełnione są wszystkie warunki ogólne i odpowiednie warunki szczególne, obywatele państw trzecich są uprawnieni do otrzymania zezwolenia” ( ). Wynika z tego, że „warunki ogólne” wymienione w art. 7 tej dyrektywy, w tym warunki dotyczące „wystarczających środków” są wyczerpujące, a zatem nie mogą zostać uzupełnione innymi warunkami ogólnymi. 44. Niemniej jednak uważam, że pojęcie „wystarczających środków” ma podwójny wymiar. To, czy wnioskodawca otrzymuje wystarczające środki zależy, po pierwsze, od wysokości tych środków (która musi być wystarczająca, by pokryć koszty utrzymania tej osoby i koszty podróży powrotnej), a po drugie, czasu, w którym ma dostęp do tych środków (ponieważ musi wykazać, że „w czasie planowanego pobytu […] będzie posiadać wystarczające środki na pokrycie kosztów utrzymania bez konieczności korzystania z systemu pomocy społecznej państwa członkowskiego, a także na pokrycie kosztów podróży powrotnej” ( ). 45. W tym względzie pragnę przypomnieć, że Trybunał orzekł już w kwestii innych aktów prawa migracyjnego Unii, że nic nie stoi na przeszkodzie, by właściwe organy państw członkowskich badały, czy warunek dotyczący „wystarczających środków” zostanie spełniony, biorąc pod uwagę, czy środki zostaną zachowane po dacie złożenia wniosku ( ). W mojej ocenie to samo dotyczy kontekstu stosowania dyrektywy 2016/801. Konieczna jest perspektywiczna ocena mająca na celu ustalenie, czy dana osoba będzie w stanie pokryć swoje koszty utrzymania podczas całego pobytu. Podam ekstremalny przykład (który nie odpowiada okolicznościom faktycznym postępowania głównego): jeżeli obywatel państwa trzeciego wnioskuje o dokument pobytowy na podstawie dyrektywy 2016/801, twierdząc, że otrzymuje „wystarczające środki”, a faktycznie ma obowiązek spłacić odpowiednią kwotę niezwłocznie po przyjeździe, to czy spełnia on warunek określony w art. 7 ust. 1 lit. e) tej dyrektywy? Uważam, że nie. 46. Taka perspektywiczna ocena jest moim zdaniem tym bardziej konieczna, że z art. 7 ust. 1 lit. e) dyrektywy 2016/801 wynika, iż warunek dotyczący „wystarczających środków” ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia, aby obywatele państw trzecich, którzy mogą ubiegać się o dokument pobytowy na podstawie jednego z celów wymienionych w tej dyrektywie, mogli utrzymać się przez cały okres pobytu bez konieczności korzystania z pomocy społecznej państw członkowskich ( ), a pewne kategorie wnioskodawców, takie jak wolontariusze nieotrzymujący wynagrodzenia ( ), którzy mogą ubiegać się o dokument pobytowy na podstawie tej dyrektywy, nie zarabiają podczas swojego pobytu żadnych pieniędzy. 47. Nie podzielam jednak stanowiska Kúria (sądu najwyższego), zgodnie z którym środki te muszą koniecznie zostać uzyskane w sposób stały przez obywatela państwa trzeciego ubiegającego się o dokument pobytowy na podstawie tej dyrektywy. Nałożenie tego wymogu wykraczałoby moim zdaniem daleko poza brzmienie art. 7 ust. 1 lit. e) dyrektywy 2016/801 i cele tego aktu. W istocie oznaczałoby to zasadniczo (jak sugeruje sąd odsyłający w swoim wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym), że takiej osobie można odmówić wydania dokumentu pobytowego tylko dlatego, że może ona być zobowiązana do zwrotu kwoty pieniężnej pożyczonej jej przez inną osobę na pokrycie kosztów utrzymania i podróży powrotnej – nawet jeżeli musiałaby to zrobić dopiero po zakończeniu pobytu. 48. W tym względzie przypominam, że jak stwierdziłem w pkt 21 powyżej, dyrektywa 2016/801 ma na celu promowanie i ułatwianie migracji obywateli państw trzecich w celu prowadzenia badań naukowych, odbycia studiów, szkoleń, udziału w wolontariacie, programach wymiany młodzieży szkolnej lub projektach edukacyjnych oraz podjęcia pracy w charakterze au pair. W motywie 6 tej dyrektywy wskazano, że ma ona na celu „wspieranie kontaktów międzyludzkich i mobilności”, a w motywie 7, że migracja na podstawie tej dyrektywy „korzystne zarówno dla zainteresowanych migrantów, kraju ich pochodzenia oraz zainteresowanego państwa członkowskiego, wzmacniając jednocześnie więzi kulturowe i zwiększając różnorodność kulturową”. Motyw 8 dyrektywy 2016/801 wskazuje z kolei, że akt ten powinien wspierać Unię Europejską „w globalnej konkurencji o talent”, podczas gdy motyw 21 odnosi się do celu „ułatwienia” wjazdu i pobytu wolontariuszy. Moim zdaniem motywy te potwierdzają, że celem tej dyrektywy nie jest tworzenie przeszkód w uzyskaniu dokumentu pobytowego dla tych kategorii obywateli państw trzecich, którzy są objęci jej zakresem, lecz jedynie zapewnienie, aby spełniono określone, wyczerpujące warunki, z których najważniejszym jest posiadanie przez te osoby środków niezbędnych do tego, by nie stać się obciążeniem dla przyjmującego je państwa członkowskiego. 49. Przypominam, że w odróżnieniu od niektórych innych aktów prawa migracyjnego Unii, a mianowicie dyrektywy 2003/109 i dyrektywy 2003/86, które dotyczą dłuższych pobytów, prawodawca Unii nie uznał za konieczne, by w art. 7 ust. 1 lit. e) dyrektywy 2016/801 wymagać, by środki były nie tylko „wystarczające”, ale też „stabilne” lub „regularne”. W związku z tym nie rozumiem, w jaki sposób państwa członkowskie mogłyby wymagać od osoby ubiegającej się o dokument pobytowy na podstawie tej dyrektywy wykazania w sposób bezwarunkowy (tj. poza faktyczną długością planowanego pobytu) stabilności lub regularności – nie mówiąc już o stałym charakterze – środków, które uzyskuje ( ). Gdyby bowiem prawodawca UE zamierzał stosować warunki inne niż „wystarczający” charakter tych środków, stwierdziłby to wyraźnie, tak jak uczynił to w innych dyrektywach. 50. W każdym razie, nawet w kontekście stosowania tych innych aktów, wnioskodawca nie ma obowiązku uzyskiwać odpowiednich środków w sposób stały. Trybunał orzekł bowiem, na przykład w odniesieniu do dyrektywy 2003/86 (która dotyczy łączenia rodzin), że wystarczy dokonanie perspektywicznej oceny prawdopodobieństwa stabilnych i regularnych środków członka rodziny rozdzielonej ( ). 51. Z tych elementów wynika, moim zdaniem, że nie można odmówić przyznania dokumentu pobytowego na podstawie dyrektywy 2016/801 na tej tylko podstawie, że środki wnioskodawcy nie zostały uzyskane w sposób stały (np. ponieważ zostały uzyskane jako pożyczka). 52. Zanim zakończę tę część, chciałbym poczynić jeszcze dwie uwagi. 53. Po pierwsze, zgadzam się z rządem węgierskim, że o ile ogólne warunki wymienione w art. 7 dyrektywy 2016/801 są wyczerpujące, o tyle rodzaje środków wymienione w jej art. 7 ust. 1 lit. e) do celów sprawdzenia, czy warunek dotyczący „wystarczających środków” jest spełniony, nie są wyczerpujące. Zgadzam się również z tym, że państwa członkowskie, aby ustalić, czy warunek jest spełniony, mogą wymagać od wnioskodawców wskazania charakteru uzyskanych środków lub sposobu ich uzyskania. W istocie, jak stwierdzili podczas rozprawy zarówno rząd węgierski, jak i Komisja, a co potwierdza motyw 41 tego aktu, państwa członkowskie mogą „przeprowadzać odpowiednie kontrole lub żądać przedstawienia dowodów w celu dokonania indywidualnej oceny badań naukowych, studiów, szkoleń, wolontariatu, programu wymiany młodzieży szkolnej, projektu edukacyjnego lub pracy w charakterze au pair, planowanych przez wnioskodawcę, oraz powinny móc przeciwdziałać nadużywaniu i niewłaściwemu stosowaniu procedury określonej w niniejszej dyrektywie” ( ). Ponadto Trybunał orzekł już w innych kontekstach, że charakter środków może być istotnym czynnikiem przy ustalaniu, czy warunek dotyczący „wystarczających środków” jest spełniony ( ). 54. Jednakże, moim zdaniem, swoboda uznania, którą państwa członkowskie dysponują w tym względzie, nie może być powoływana w celu określenia wymogów, które wykraczają poza zasady dowodowe i de facto powodują dodanie kolejnych warunków materialnych do tych warunków, które zostały już wyczerpująco określone w art. 7 dyrektywy 2016/801 (na przykład przez uzależnienie przyznania dokumentu pobytowego od uzyskania środków w sposób stały). W tym względzie nie można ignorować faktu, że art. 7 ust. 1 lit. e) dyrektywy 2016/801 wymaga jedynie, aby wnioskodawca wykazał, że „w czasie planowanego pobytu będzie posiadać wystarczające środki na pokrycie kosztów utrzymania bez konieczności korzystania z systemu pomocy społecznej państwa członkowskiego, a także na pokrycie kosztów podróży powrotnej” ( ). Jak wyjaśniła Komisja na rozprawie, przedstawione przez wnioskodawcę elementy dowodu należy analizować wyłącznie w odniesieniu do wyczerpujących warunków określonych w dyrektywie 2016/801. 55. Po drugie, chciałbym zauważyć, że wymóg taki jak nałożony w niniejszej sprawie przez Kúria (sąd najwyższy) ma w sobie de facto kilka komponentów. Sąd ten zasadniczo wymaga, aby środki pochodzące od osoby trzeciej, która nie jest „członkiem rodziny” w rozumieniu prawa krajowego, nie tylko zostały uzyskane od takiej osoby w określony sposób (w sposób stały, to jest jako darowizna, a nie pożyczka), ale też aby wnioskodawca mógł nimi dysponować bez żadnych ograniczeń, tak aby faktycznie stanowiły część jego „majątku lub dochodu”. 56. Konkretnie w niniejszej sprawie oznacza to, że wuj OS nie mógł sam bezpośrednio pokryć kosztów utrzymania OS. OS musiałby wykazać, że pieniądze zostaną mu przekazane przez wuja i faktycznie staną się jego własnością, zanim zostaną wykorzystane na pokrycie kosztów utrzymania. Taki wymóg uniemożliwia w praktyce uwzględnienie środków pochodzących od osób trzecich, które nie są „członkami rodziny” w rozumieniu prawa krajowego. 57. W tym względzie przypominam, że w odniesieniu do innych aktów (a mianowicie dyrektywy 2003/109 w sprawie rezydentów długoterminowych i dyrektywy 2003/86 w sprawie łączenia rodzin) Trybunał orzekł, że pojęcie „środków”, o których mowa w tych aktach, nie dotyczy wyłącznie „środków własnych” wnioskodawcy, lecz może również obejmować środki udostępnione temu wnioskodawcy przez osobę trzecią ( ). Ponadto stwierdził on, że „interpretowanie wymogu posiadania wystarczającej ilości środków w ten sposób, że zainteresowany sam musiałby posiadać takie środki” rozszerzałoby warunek o wymóg odnoszący się do pochodzenia tych środków, co nie jest konieczne do osiągnięcia zamierzonych celów, czyli ochrony finansów publicznych państw członkowskich ( ). 58. Moim zdaniem to samo dotyczy dyrektywy 2016/801. Nałożenie na wnioskodawcę wymogu, aby środki otrzymane od osoby trzeciej (niebędącej „członkiem rodziny”) pozostawały do dyspozycji wnioskodawcy bez żadnych ograniczeń, tak aby faktycznie stanowiły część jego własnego dochodu lub majątku, nie jest ani wymagane na mocy tej dyrektywy (w której w sposób wyczerpujący wymieniono warunki materialne, które muszą zostać spełnione), ani nie jest konieczne do osiągnięcia jej celów. Jak orzekł bowiem Trybunał, „utrata wystarczających środków jest ryzykiem, które występuje zawsze, niezależnie od tego czy środki te są własne, czy też pochodzą od osoby trzeciej” ( ). 2. Wymóg spójności oświadczeń dotyczących charakteru środków 59. Pytanie trzecie dotyczy wymogu nałożonego przez Kúria (sąd najwyższy), aby oświadczenia składane przez obywatela państwa trzeciego ubiegającego się o dokument pobytowy na podstawie dyrektywy 2016/801 były spójne w odniesieniu do charakteru środków, które są mu udostępniane, w szczególności w zakresie sposobu ich uzyskania, oraz ich stałego charakteru, jako że w przeciwnym razie jego wniosek mógłby zostać odrzucony. Sąd odsyłający zastanawia się, czy wymóg ten jest zgodny z prawem Unii, a w szczególności z art. 79 TFUE, art. 47 Karty, a także motywami 2, 41 i 42 dyrektywy 2016/801. 60. W tym względzie rozpocznę od przypomnienia, że jak wskazałem w pkt 53 powyżej, państwa członkowskie mogą „przeprowadzać odpowiednie kontrole lub żądać przedstawienia dowodów”, aby – między innymi– „przeciwdziałać nadużywaniu i niewłaściwemu stosowaniu procedury określonej w niniejszej dyrektywie”. Co więcej, art. 7 dyrektywy 2016/801 jasno wskazuje, że to na wnioskodawcy ubiegającym się o dokument pobytowy na podstawie tej dyrektywy spoczywa obowiązek przedstawienia niezbędnych dowodów na poparcie swojego wniosku. Innymi słowy, organy krajowe nie mają obowiązku dokonywać badania, które wykraczałoby poza środki dowodowe dostarczone przez wnioskodawcę. 61. Moim zdaniem ze wspomnianych przepisów wynika, że w celu przeciwdziałania nadużywaniu i niewłaściwemu stosowaniu procedury określonej w dyrektywie 2016/801 organy krajowe są uprawnione do poszukiwania elementów, które mogłyby ujawnić istnienie takiego nadużywania lub niewłaściwego stosowania. Takie elementy mogłyby obejmować okoliczność, że wnioskodawca złożył niespójne oświadczenia przed właściwymi organami krajowymi, nawet jeśli okoliczność ta sama w sobie nie musi być wystarczająca do stwierdzenia nadużywania lub niewłaściwego stosowania procedury. 62. Jednocześnie, niezależnie od faktu, że – jak stwierdziłem w pkt 60 powyżej – to do wnioskodawcy należy przedstawienie koniecznych dowodów na poparcie jego wniosku, z art. 34 ust. 3 dyrektywy 2016/801 odczytywanego w świetle motywu 42 wynika, że jeżeli przedstawione informacje są niekompletne zainteresowane państwo członkowskie musi poinformować o tym wnioskodawcę i zapewnić mu rozsądną możliwość ich przedstawienia. Artykuł 35 tego aktu stanowi w akapicie pierwszym, że „państwa członkowskie zapewniają wnioskodawcom łatwy dostęp do informacji na temat wszystkich dowodów potwierdzających, które należy załączyć do wniosku, oraz łatwy dostęp do informacji na temat warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich objętych zakresem stosowania niniejszej dyrektywy, a w stosownych przypadkach członków ich rodziny, w tym praw, obowiązków i gwarancji proceduralnych”. Ponadto art. 20 ust. 4 dyrektywy 2016/801 stanowi, że „w każdej decyzji o odrzuceniu wniosku uwzględnia się konkretne okoliczności danej sprawy i respektuje zasadę proporcjonalności”. 63. Moim zdaniem z poszczególnych wymienionych przepisów wynika, że o ile nie ma dowodów na nadużywanie lub niewłaściwe stosowanie procedury przewidzianej w tym akcie, okoliczność, że wnioskodawca złożył niespójne oświadczenia, musi być postrzegana przez właściwe organy krajowe jako wskazówka, że informacje zawarte w aktach wnioskodawcy są niekompletne, a zatem jako okoliczność powodująca powstanie przewidzianego w art. 34 ust. 3 dyrektywy 2016/801 obowiązku poinformowania wnioskodawcy o niespójności i zapewnienia mu rozsądnej możliwości wyjaśnienia jego sytuacji. Uważam, że decyzja o odrzuceniu wniosku bez zapewnienia takiej możliwości byłaby niezgodna z zasadą proporcjonalności, a tym samym naruszałaby art. 20 ust. 4 tej dyrektywy. Ponadto uniemożliwiłoby to sprawiedliwe traktowanie wnioskodawców. 64. Zgadzam się również z sądem odsyłającym, że jeżeli w momencie składania wniosku lub przed jego złożeniem wnioskodawca nie został poinformowany, że jakakolwiek niespójność w jego oświadczeniach co do charakteru środków, którymi dysponuje, w szczególności sposobu ich uzyskania i ich stałego charakteru, może prowadzić do odrzucenia jego wniosku, a następnie odrzucenie jego wniosku na tej podstawie bez umożliwienia mu wyjaśnienia jego sytuacji, nie tylko stanowi naruszenie art. 35 dyrektywy 2016/801, ale także zasady pewności prawa i przejrzystości, o których mowa w motywie 2 tej dyrektywy. Wniosek zostałby bowiem odrzucony na podstawie, która nie została wyraźnie przewidziana w dyrektywie 2016/801 i której wnioskodawca nie byłby świadomy. 65. Wynika z tego, że taki wymóg jak nałożony przez Kúria (sąd najwyższy), uzależniający pozytywne rozpatrzenie wniosku o dokument pobytowy na podstawie dyrektywy 2016/801 od złożenia przez wnioskodawcę spójnych oświadczeń co do tych elementów, jest niezgodny z prawem Unii. C.   Znaczenie okoliczności, że sporne wymogi wynikają z orzecznictwa najwyższego sądu krajowego, a nie z prawa krajowego dotyczącego dokumentów pobytowych (pytanie drugie) 66. Pozostaje mi rozwiać wątpliwości sądu odsyłającego co do tego, czy okoliczność, że sporne wymogi zostały określone przez najwyższy sąd krajowy, Kúria (sąd najwyższy), w jego orzecznictwie, a nie w prawie krajowym dotyczącym dokumentów pobytowych, ma wpływ na zgodność tych wymogów z prawem Unii. 67. Moim zdaniem, ponieważ z poprzedniej sekcji jasno wynika, że wymogi te są same w sobie niezgodne z prawem Unii, Trybunał nie będzie musiał zajmować się tym zagadnieniem w swoim wyroku. W każdym razie przypominam, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału transpozycja dyrektywy do prawa krajowego niekoniecznie wymaga formalnego i dosłownego przeniesienia jej przepisów do wyraźnego i szczególnego przepisu ustawowego lub wykonawczego, a ogólny kontekst prawny może być wystarczający, o ile jest na tyle jasny i precyzyjny, by zainteresowani byli w stanie poznać w pełni swoje prawa i ewentualnie powołać się na nie przed sądami krajowymi ( ). W przeszłości Trybunał uznał już, że wymogi określone wyłącznie w orzecznictwie jurysdykcji krajowych (a nie w prawie krajowym) mogą nie spełniać tego progu ( ). 68. Co się tyczy okoliczności, że w niniejszej sprawie wymogi określono w orzecznictwie sądu, Kúria (sądu najwyższego), który jest najwyższym sądem krajowym, przypominam, że zasada pierwszeństwa prawa Unii ustanawia prymat prawa Unii nad prawem państw członkowskich. Zgodnie z tą zasadą fakt powoływania się przez państwo członkowskie na przepisy prawa krajowego, choćby rangi konstytucyjnej, nie może naruszać jedności i skuteczności prawa Unii ( ). 69. W związku z tym zgadzam się z Komisją, że okoliczność, iż dane uregulowanie krajowe zostało ustanowione przez sąd najwyższy państwa członkowskiego, nie może mieć żadnego wpływu na ocenę jego zgodności z prawem Unii. W rzeczywistości pochodzenie spornego uregulowania lub wymogu krajowego jest dla tej oceny całkowicie nieistotne. W niniejszej sprawie okoliczność, że sporne wymogi krajowe zostały nałożone przez Kúria (sąd najwyższy), nie może mieć zatem wpływu na odpowiedź Trybunału na pytania pierwsze i trzecie. V. Wnioski 70. W świetle wszystkich powyższych rozważań proponuję, aby Trybunał odpowiedział na pytania prejudycjalne zadane przez Fővárosi Törvényszék (sąd dla miasta stołecznego Budapeszt, Węgry) w następujący sposób: Artykuł 7 ust. 1 lit. e) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/801 z dnia 11 maja 2016 r. w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w celu prowadzenia badań naukowych, odbycia studiów, szkoleń, udziału w wolontariacie, programach wymiany młodzieży szkolnej lub projektach edukacyjnych oraz współpracy w charakterze au pair należy interpretować w ten sposób, że pojęcie „wystarczających środków” nie pozwala państwom członkowskim na wprowadzenie wymogu uzależniającego przyznanie dokumentu pobytowego na podstawie tej dyrektywy od tego, aby środki pochodzące od osoby trzeciej, która nie jest „członkiem rodziny” w rozumieniu prawa krajowego, zostały uzyskane przez wnioskodawcę w sposób trwały, to znaczy jako darowizna, a nie pożyczka, oraz od możliwości dysponowania nimi jak własnymi, bez żadnych ograniczeń, tak aby faktycznie stanowiły one część jego własnego dochodu lub majątku. Przepis ten nie pozwala państwom członkowskim na odmowę przyznania dokumentu pobytowego na podstawie tej dyrektywy jedynie z tego względu, że oświadczenia złożone przez wnioskodawcę w przedmiocie charakteru środków, którymi dysponuje, w szczególności sposobu ich uzyskania oraz ich stałego charakteru, nie były spójne w toku całego postępowania, jeżeli nie umożliwia się wnioskodawcy wyjaśnienia tych elementów lub nie informuje się go, że mogłoby to stanowić podstawę odrzucenia jego wniosku. Nie ma w tym względzie znaczenia fakt, że wymogi te zostały nałożone przez krajowy sąd najwyższy. ( ) Język oryginału: angielski. ( i ) Niniejszej sprawie została nadana fikcyjna nazwa. Nie odpowiada ona rzeczywistej nazwie ani rzeczywistemu nazwisku żadnej ze stron postępowania. ( ) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2016 r. (Dz.U. 2016, L 132, s. 21). ( ) Zobacz motyw 3 tej dyrektywy. ( ) Zobacz art. 7 ust. 1 lit. c) dyrektywy Rady 2003/86/WE z dnia 22 września 2003 r. w sprawie prawa do łączenia rodzin (Dz.U. 2003, L 251, s. 12), art. 5 ust. 1 lit. a) dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi (Dz.U. 2004, L 16, s. 44), a także art. 7 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, zmieniającej rozporządzenie (EWG) nr 1612/68 i uchylającej dyrektywy 64/221/EWG, 68/360/EWG, 72/194/EWG, 73/148/EWG, 75/34/EWG, 75/35/EWG, 90/364/EWG, 90/365/EWG i 93/96/EWG (Dz.U. 2004, L 158, s. 77). ( ) Zobacz art. 7 ust. 1 lit. c) dyrektywy Rady 2003/86 i art. 5 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2003/109. ( ) To samo dotyczy art. 7 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2004/38, który stanowi, że obywatele Unii posiadają prawo pobytu na terytorium innego państwa członkowskiego, jeżeli „posiadają wystarczające zasoby dla siebie i członków ich rodziny, aby nie stanowić obciążenia dla systemu pomocy społecznej przyjmującego państwa członkowskiego w okresie pobytu, oraz są objęci pełnym ubezpieczeniem zdrowotnym w przyjmującym państwie członkowskim”. ( ) Dyrektywa (UE) 2016/801 ma bowiem zastosowanie tylko do migracji w celu prowadzenia badań naukowych, odbycia studiów, szkoleń, udziału w wolontariacie, programach wymiany młodzieży szkolnej lub projektach edukacyjnych oraz podjęcia pracy w charakterze au pair. ( ) Zobacz w tym względzie wyrok z dnia 4 marca 2021 r., Migrationsverket (C‑193/19, EU:C:2021:168, pkt 25, 26). ( ) Zgodnie z art. 79 ust. 1 TFUE „Unia rozwija wspólną politykę imigracyjną mającą na celu zapewnienie, na każdym etapie, skutecznego zarządzania przepływami migracyjnymi, sprawiedliwego traktowania obywateli państw trzecich przebywających legalnie w państwach członkowskich, a także zapobieganie nielegalnej imigracji i handlowi ludźmi oraz wzmocnione ich zwalczanie”. ( ) W art. 47 ust. 2 Karty zapisano prawo do rzetelnego procesu sądowego. ( ) Zobacz wyroki: z dnia 10 marca 2021 r., Konsul Rzeczypospolitej Polskiej w N. (C‑949/19, EU:C:2021:186); a także z dnia 29 lipca 2024 r., Perle (C‑14/23, EU:C:2024:647). ( ) Dyrektywa Rady z dnia 13 grudnia 2004 r. w sprawie warunków przyjmowania obywateli państw trzecich w celu odbywania studiów, udziału w wymianie młodzieży szkolnej, szkoleniu bez wynagrodzenia lub wolontariacie (Dz.U. 2004, L 375, s. 12). ( ) Zobacz wyrok z dnia 10 września 2014 r., Ben Alaya (C‑491/13, EU:C:2014:2187, pkt 31). ( ) Wyróżnienie moje. Dodam, że motyw 2 tego aktu wskazuje, że jego celem jest, by „zapewnić większą przejrzystość i pewność prawa oraz stworzyć spójne ramy prawne dla różnych kategorii obywateli państw trzecich przybywających do Unii [Europejskiej]”. ( ) Artykuł 7 ust. 1 lit. e) dyrektywy 2016/801; wyróżnienie moje. ( ) Zobacz wyrok z dnia 21 kwietnia 2016 r., Khachab (C‑558/14, EU:C:2016:285, pkt 31). ( ) Dodam, że Rada Unii Europejskiej wskazała, iż sformułowanie „bez konieczności korzystania z systemu pomocy społecznej danego państwa członkowskiego” zostało przez nią dodane do art. 7 ust. 1 lit. e) dyrektywy 2016/801 w celu dostosowania tego przepisu do odpowiednich przepisów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/66/UE z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa (Dz.U. 2014, L 157, s. 1) oraz dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/36/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w celu zatrudnienia w charakterze pracownika sezonowego (Dz.U. 2014, L 94, s. 375) (zob. „Uzasadnienie Rady: Stanowisko Rady (UE) nr 9/2016 w pierwszym czytaniu z myślą o przyjęciu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w celu prowadzenia badań naukowych, odbycia studiów, szkoleń, udziału w wolontariacie, programach wymiany młodzieży szkolnej lub projektach edukacyjnych oraz podjęcia pracy w charakterze au pair” (Dz.U. 2016, C 170, s. 40). ( ) Niektóre inne kategorie osób objętych dyrektywą 2016/801, takie jak au pair, mogą być z kolei uprawnione do otrzymywania kieszonkowego w trakcie pobytu (zob. art. 16 ust. 6 tej dyrektywy: „Państwa członkowskie mogą ustalić minimalną kwotę pieniędzy jako kieszonkowe wypłacane au pair”). ( ) Dodam, że w przypadku pobytów o ograniczonym czasie trwania, takich jak te objęte dyrektywą 2016/801, istnieje w każdym razie mniejsza niż w przypadku innych aktów potrzeba uzyskiwania środków w sposób stały ze względu na krótszy czas, w którym wnioskodawca mógłby stanowić obciążenie dla systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich. ( ) Zobacz wyrok z dnia 21 kwietnia 2016 r., Khachab (C‑558/14, EU:C:2016:285, pkt 46, 48). ( ) Mogłyby one w tym względzie zbadać, czy udostępnianie środków przez osobę trzecią mogłoby zakończyć się według uznania danej osoby trzeciej. ( ) Zobacz wyrok z dnia 3 października 2019 r., X (Rezydenci długoterminowi – stałe i regularne wystarczające dochody) (C‑302/18, EU:C:2019:830, pkt 43). Zobacz również opinia rzecznika generalnego H. Saugmandsgaarda Øe w sprawie X (Rezydenci długoterminowi – Stałe, regularne i wystarczające środki) (C‑302/18, EU:C:2019:469, pkt 70). ( ) Wyróżnienie moje. ( ) Zobacz wyrok z dnia 3 października 2019 r., X (Rezydenci długoterminowi – Stałe, regularne i wystarczające środki) (C‑302/18, EU:C:2019:830, pkt 44). ( ) Zobacz wyrok z dnia 16 lipca 2015 r., Singh i in. (C‑218/14, EU:C:2015:476, pkt 75). ( ) Zobacz wyrok z dnia 23 marca 2006 r., Komisja/Belgia (C‑408/03, EU:C:2006:192, pkt 47). ( ) Zobacz wyrok z dnia 28 stycznia 2010 r., Komisja/Irlandia (C‑456/08, EU:C:2010:46, pkt 65 i przytoczone tam orzecznictwo). ( ) Ibidem (pkt 64, 65). Zobacz także wyrok z dnia 1 lipca 2004 r., Komisja/Francja (C‑311/03, niepublikowany, EU:C:2004:405, pkt 5, 6). ( ) Zobacz podobnie wyrok z dnia 11 stycznia 2024 r., Global Ink Trade (C‑537/22, EU:C:2024:6, pkt 23 i przytoczone tam orzecznictwo).

© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło