C-533/03
Opinia rzecznika generalnegoTSUE2005-06-02CELEX: 62003CC0533ECLI:EU:C:2005:344
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepisy dotyczące współpracy administracyjnej w dziedzinie podatków, mające na celu zwalczanie unikania opodatkowania i zapewnienie prawidłowego poboru podatku, stanowią "przepisy podatkowe" w rozumieniu art. 93 i art. 95 ust. 2 WE, co determinuje wybór właściwej podstawy prawnej dla ich przyjęcia?Ratio decidendi
Rzecznik Generalny uznała, że pojęcie "przepisów podatkowych" obejmuje nie tylko przepisy materialne, ale także proceduralne, które mają określony związek z materialnym prawem podatkowym. Akty prawne regulujące współpracę administracyjną w sprawach podatkowych, takie jak wymiana informacji, dostęp do baz danych czy obecność urzędników w administracjach innych państw członkowskich, wpływają na suwerweność podatkową państw członkowskich oraz stanowią podstawę do prawidłowego wymiaru i poboru podatków. Zatem, nie mogą być traktowane odrębnie od systemu podatkowego. W związku z tym, rozporządzenie dotyczące VAT oraz dyrektywa rozszerzająca zakres wzajemnej pomocy na składki ubezpieczeniowe, stanowią przepisy podatkowe, a Rada prawidłowo zastosowała art. 93 i 94 WE, które są przepisami szczególnymi wobec art. 95 WE i wymagają jednomyślności.Stan faktyczny
Komisja Wspólnot Europejskich wniosła skargę o stwierdzenie nieważności rozporządzenia (WE) nr 1798/2003 w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie VAT oraz dyrektywy 2003/93/WE zmieniającej dyrektywę 77/799/EWG w zakresie wzajemnej pomocy w dziedzinie podatków. Komisja zarzuciła Radzie, że przyjęła te akty na podstawie art. 93 i 94 WE (wymagających jednomyślności), podczas gdy Komisja proponowała art. 95 WE (procedura współdecydowania). Spór koncentrował się na tym, czy przepisy dotyczące współpracy administracyjnej w sprawach podatkowych powinny być kwalifikowane jako "przepisy podatkowe".Rozstrzygnięcie
Skarga zostaje oddalona. Komisja Wspólnot Europejskich zostaje obciążona kosztami. Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, Republika Portugalska oraz Irlandia pokrywają własne koszty.Pełny tekst orzeczenia
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
JULIANE KOKOTT
przedstawiona w dniu 2 czerwca 2005 r.(1)
Sprawa C‑533/03
Komisja Wspólnot Europejskich
przeciwko
Radzie Unii Europejskiej
Rozporządzenie (WE) nr 1798/2003 – Dyrektywa 2003/93/WE – Wybór podstawy prawnej – Pojęcie „przepisy podatkowe”
I – Wprowadzenie
1. Niniejszą skargę o stwierdzenie nieważności Komisja opiera na tym, że Rada przyjęła rozporządzenie Rady (WE) nr 1798/2003
z dnia 7 października 2003 r. w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie podatku od wartości dodanej i uchylające
rozporządzenie (EWG) nr 218/92(2), oraz dyrektywę Rady 2003/93/WE z dnia 7 października 2003 r. zmieniającą dyrektywę Rady 77/799/EWG dotyczącą wzajemnej pomocy
właściwych władz państw członkowskich w dziedzinie podatków bezpośrednich i pośrednich(3) nie na podstawie art. 95 WE, jak to proponowała Komisja, lecz na podstawie art. 93 oraz odpowiednio art. 93 i 94 WE.
2. Zaskarżone rozporządzenie określa zasady współpracy organów podatkowych państw członkowskich między sobą oraz z Komisją w zakresie
poboru podatku od wartości dodanej. Zaskarżona dyrektywa rozszerza natomiast zakres zastosowania obowiązującej już dyrektywy
77/799/EWG dotyczącej wzajemnej pomocy właściwych władz państw członkowskich w dziedzinie podatków bezpośrednich i pośrednich(4), obejmując nim także opodatkowanie składek ubezpieczeniowych.
3. Przedmiotem sporu jest odpowiedź na pytanie, czy przepisy ww. aktów prawnych, które określają zasady współpracy organów administracji
w sprawach podatkowych, stanowią przepisy podatkowe w rozumieniu art. 95 ust. 2 WE. Od odpowiedzi tej zależy, czy przepisy
te winny zostać przyjęte w sposób określony w art. 95 ust. 1 WE, tj. zgodnie z procedurą współdecydowania na podstawie art. 251 WE,
czy też w sposób określony w art. 93 lub 94 WE, tj. w drodze jednomyślnej uchwały Rady, po zasięgnięciu opinii Parlamentu.
II – Zaskarżone akty prawne
A – Okoliczności powstania sporu
4. Dyrektywa 77/799 uregulowała wymianę informacji pomiędzy organami podatkowymi państw członkowskich w dziedzinie podatków bezpośrednich
w oparciu o podstawę wspólnotowoprawną, tj. w oparciu o art. 100 traktatu EWG (obecnie, po zmianach, art. 94 WE). Zakres zastosowania
tej dyrektywy został następnie rozszerzony w oparciu o art. 99 (obecnie, po zmianach, art. 93 WE) i art. 100 traktatu EWG
na podatek VAT(5), a później – w oparciu o art. 99 traktatu EWG – na podatek akcyzowy od olejów mineralnych, alkoholu i napojów alkoholowych
oraz wyrobów tytoniowych(6).
5. Rozporządzenie (EWG) nr 218/92(7) wprowadziło następnie, w oparciu o art. 99 traktatu EWG, wspólny system wymiany informacji pomiędzy właściwymi władzami państw
członkowskich dotyczący transakcji wewnątrzwspólnotowych(8). Z uwagi na przyjęcie przepisów dotyczących handlu elektronicznego system ten został w 2002 r. przejściowo zmieniony na mocy
rozporządzenia (WE) nr 792/2002, przyjętego w oparciu o art. 93 WE(9).
6. W celu objęcia dostępnych w dziedzinie podatku VAT narzędzi jednym aktem prawnym i bardziej przejrzystego uregulowania współpracy
państw członkowskich, w dniu 18 czerwca 2001 r. Komisja przedstawiła Radzie projekt rozporządzenia Parlamentu Europejskiego
i Rady w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie podatku od wartości dodanej(10), a także projekt dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 77/799/EWG dotyczącą wzajemnej pomocy
właściwych władz państw członkowskich w dziedzinie podatków bezpośrednich i pośrednich(11), na podstawie której pomoc właściwych organów administracji w dziedzinie podatków bezpośrednich i pośrednich zostałaby rozszerzona
także na opodatkowanie składek ubezpieczeniowych. Zgodnie z propozycją Komisji oba akty prawne miały zostać przyjęte w oparciu
o art. 95 WE.
7. Uwzględniając propozycję Komisji, Rada przyjęła oba zaskarżone akty prawne, zmieniając jednak przy tym ich podstawę prawną.
Rozporządzenie nr 1798/2003 zostało przyjęte w oparciu o art. 93 WE, natomiast dyrektywa 2003/93/WE została przyjęta w oparciu
o art. 93 i 94 WE.
B – Treść rozporządzenia nr 1798/2003
8. Pierwsze trzy motywy rozporządzenia nr 1798/2003 brzmią następująco:
„(1) Uchylanie się od podatków i unikanie płacenia podatków mające miejsce ponad granicami państw członkowskich prowadzą do strat
budżetowych oraz naruszenia zasady sprawiedliwego opodatkowania oraz są odpowiedzialne za powodowanie zakłóceń w przepływie
kapitału oraz warunków konkurencji. Dlatego właśnie wpływają one na funkcjonowanie rynku wewnętrznego.
(2) Zwalczanie uchylania się od podatku od wartości dodanej (VAT) wymaga ścisłej współpracy między organami administracyjnymi
każdego państwa członkowskiego właściwymi do stosowania przepisów w tej dziedzinie.
(3) Środki harmonizujące podatek podjęte w celu zakończenia tworzenia rynku wewnętrznego powinny zatem obejmować ustanowienie
wspólnego systemu wymiany informacji między państwami członkowskimi, za pomocą którego organy administracyjne państw członkowskich
pomagałyby sobie wzajemnie oraz współpracowały z Komisją w celu zapewnienia właściwego stosowania podatku VAT od dostaw towarów
i usług, wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów oraz przywozu towarów.
…”
9. Rozdział I zawiera definicje i przepisy dotyczące właściwości.
10. Artykuł 1 ust. 1 brzmi:
„Niniejsze rozporządzenie określa warunki współpracy organów administracyjnych państw członkowskich właściwych dla stosowania
przepisów ustawowych dotyczących podatku VAT od dostaw towarów i usług, wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów i przywozu towarów
oraz współpracy tych organów z Komisją w celu zapewnienia zgodności z tymi przepisami ustawowymi.
W tym celu określa ono zasady i procedury umożliwiające właściwym organom państw członkowskich współpracę oraz wymianę między
sobą informacji, które mogą pomóc im w dokonaniu właściwego wymiaru podatku VAT.
[…]”
11. Rozdział II dotyczy wymiany informacji na wniosek i zawiera przepisy dotyczące obecności w urzędach organów administracji
innych państw członkowskich.
12. Artykuł 5 ust. 1 brzmi:
„Na wniosek organu wnioskującego organ współpracujący przekazuje informacje określone w art. 1, wraz z wszelkimi informacjami
odnoszącymi się do konkretnego przypadku lub przypadków”.
13. Artykuł 11 brzmi:
„1. Na mocy umowy między organem wnioskującym oraz organem współpracującym oraz zgodnie z ustaleniami przyjętymi przez organ
współpracujący urzędnicy upoważnieni przez organ wnioskujący mogą, w związku z wymianą informacji określoną w art. 1, być
obecni w urzędach, w których wykonują swoje obowiązki organy administracyjne państwa członkowskiego, w którym organ współpracujący
ma swoją siedzibę. […]
2. Na mocy umowy między organem wnioskującym i organem współpracującym oraz zgodnie z ustaleniami przyjętymi przez organ współpracujący
urzędnicy wyznaczeni przez organ wnioskujący mogą, w związku z wymianą informacji określoną w art. 1, być obecni podczas postępowania
administracyjnego. […]”
14. Zawarty w rozdziale III art. 14 stanowi, że na wniosek organu wnioskującego organ współpracujący, zgodnie z zasadami dotyczącymi
zawiadomienia, obowiązującymi w państwie swojej siedziby, zawiadamia organ wnioskujący o wszelkich decyzjach dotyczących wymiaru
podatku VAT na terytorium państwa członkowskiego, w którym ma siedzibę organ wnioskujący.
15. Rozdział IV reguluje wymianę informacji bez uprzedniego wniosku.
16. Artykuł 17 stanowi:
„Bez uszczerbku dla przepisów rozdz. V i VI właściwy organ każdego państwa członkowskiego przesyła, drogą wymiany automatycznej
lub ustrukturyzowanej wymiany automatycznej, właściwemu organowi każdego zainteresowanego państwa członkowskiego informacje
określone w art. 1 w następujących przypadkach:
1) jeżeli uważa się, że opodatkowanie ma miejsce w państwie członkowskim przeznaczenia, a skuteczność systemu kontroli bezpośrednio
zależy od informacji dostarczonej przez państwo członkowskie pochodzenia;
2) jeżeli państwo członkowskie ma podstawy, aby sądzić, że w innym państwie członkowskim popełniono naruszenie ustawodawstwa
dotyczącego podatku VAT lub popełnienie takiego naruszenia jest prawdopodobne;
3) jeżeli istnieje ryzyko strat podatkowych w innym państwie członkowskim”.
17. Artykuł 18 brzmi:
„Zgodnie z procedurą określoną w art. 44 ust. 2 ustala się następujące elementy:
1) dokładną kategorię wymienianych informacji,
2) częstotliwość wymiany,
3) praktyczne uzgodnienia dotyczące wymiany informacji.
Każde państwo członkowskie ustala, czy weźmie udział w wymianie poszczególnych kategorii informacji, a także czy wymiany tej
będzie dokonywać w drodze wymiany automatycznej czy też ustrukturyzowanej wymiany automatycznej”.
18. Rozdział V zawiera przepisy dotyczące przechowywania i wymiany informacji dotyczących obrotów wewnątrzwspólnotowych.
19. Zgodnie z art. 22 informacje zbierane przez państwa członkowskie na podstawie dyrektywy 77/388/EWG(12) (zwanej dalej „szóstą dyrektywą VAT”) są przechowywane w elektronicznej bazie danych.
20. Artykuł 23 brzmi:
„Na podstawie danych przechowywanych zgodnie z przepisami art. 22 właściwy organ państwa członkowskiego otrzymuje automatycznie
i bezzwłocznie od innego państwa członkowskie następujące informacje, do których może mieć także bezpośredni dostęp:
1) numery identyfikacyjne dla potrzeb podatku VAT nadane przez państwo członkowskie otrzymujące informację;
2) całkowita wartość wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów do osób posiadających numer identyfikacyjny dla potrzeb podatku VAT
dokonanych przez wszystkie podmioty gospodarcze zidentyfikowane dla potrzeb podatku VAT w państwie członkowskim dostarczającym
informację.
[…]”
21. Artykuł 24 brzmi:
„Na podstawie danych przechowywanych zgodnie z przepisami art. 22 i wyłącznie w celu zapobiegania naruszeniom ustawodawstwa
dotyczącego podatku VAT właściwy organ państwa członkowskiego, w każdym przypadku, w którym uzna to za niezbędne dla kontroli
wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, uzyskuje bezpośrednio i bezzwłocznie lub posiada bezpośredni dostęp drogą elektroniczną
do następujących informacji:
1) numery identyfikacyjne dla potrzeb podatku VAT wszystkich osób dokonujących dostaw określonych w art. 23 pkt 2; oraz
2) całkowita wartość takich dostaw od każdej takiej osoby do każdej osoby posiadającej numer identyfikacyjny dla potrzeb podatku
VAT określonej w art. 23 pkt 1.
[…]”
22. Artykuł 27 brzmi:
„1. Każde państwo członkowskie prowadzi elektroniczną bazę danych zawierającą ewidencję osób, którym nadano numer identyfikacyjny
dla potrzeb podatku VAT w tym państwie członkowskim.
2. W dowolnym momencie właściwe organy państwa członkowskiego mogą bezpośrednio uzyskać lub otrzymać, z danych przechowywanych
zgodnie z przepisami art. 22, potwierdzenie ważności numeru identyfikacyjnego dla potrzeb podatku VAT, na podstawie którego
dana osoba dokonała wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów lub usług lub taką dostawę otrzymała.
Na szczególne żądanie organ współpracujący przekazuje także datę wydania oraz, gdzie to właściwe, datę ważności numeru identyfikacyjnego
dla potrzeb podatku VAT.
3. Na wniosek właściwy organ dostarcza bezzwłocznie nazwę (nazwisko) i adres osoby zidentyfikowanej dla potrzeb podatku VAT,
pod warunkiem że taka informacja nie jest przechowywana przez organ wnioskujący z zamiarem użycia jej w przyszłości”.
23. Rozdział VI odnosi się do uregulowania szczególnego zawartego w art. 26c szóstej dyrektywy VAT dotyczącego podatników nieposiadających
siedziby na terenie Wspólnoty, świadczących usługi elektroniczne na rzecz osób niebędących podatnikami. Artykuły 29 i 30 rozporządzenia
nr 1798/2003 powtarzają m.in. nałożony przez art. 26c szóstej dyrektywy VAT na podatników nieposiadających siedziby na terenie
Wspólnoty obowiązek składania oświadczeń o podjęciu działalności oraz składania zeznań podatkowych drogą elektroniczną. Przepisy
te określają ponadto zasady postępowania dotyczące ustalania szczegółów technicznych oraz regulują dalsze przekazywanie otrzymanych
informacji właściwym organom innych państw członkowskich.
24. Rozdział VII reguluje współpracę z Komisją mającą na celu ewidencję danych statystycznych oraz ocenę skuteczności mechanizmów
określonych rozporządzeniem. Rozdział VIII reguluje postępowanie z informacjami otrzymanymi od państwa trzeciego.
25. Rozdział IX ustanawia ogólne zasady dotyczące wymiany informacji oraz określa w art. 40 niektóre podstawy do odmowy udzielenia
informacji.
26. Artykuł 40 brzmi:
„[…]
2. Niniejsze rozporządzenie nie nakłada zobowiązań do przeprowadzenia postępowania lub udzielenia informacji, jeżeli prawo
lub praktyka administracyjna państwa członkowskiego, które miałoby udzielić informacji, nie upoważnia państwa członkowskiego
do prowadzenia takiego postępowania lub zbierania albo używania takich informacji dla własnych celów tego państwa członkowskiego.
3. Właściwy organ państwa członkowskiego może odmówić udzielenia informacji, jeżeli dane państwo członkowskie nie jest w stanie,
z przyczyn prawnych, udzielić podobnych informacji. O przyczynach odmowy przez państwo członkowskie, do którego kierowany
jest wniosek, informuje się Komisję.
4. Można odmówić udzielenia informacji, jeżeli prowadziłoby to do ujawnienia tajemnicy handlowej, przemysłowej lub zawodowej
albo procesu produkcyjnego bądź jeżeli rozpowszechnianie tej informacji naruszyłoby porządek publiczny.
[…]”
27. Ponadto art. 41 określa obowiązki związane z przestrzeganiem poufności danych. Wreszcie rozdział X obejmuje przepisy ogólne
oraz końcowe.
C – Treść dyrektywy 2003/93
28. Pierwszy i trzeci motyw dyrektywy brzmią:
„(1) W celu zwalczania uchylania się od podatku od wartości dodanej (VAT) niezbędne jest wzmocnienie współpracy między administracjami
podatkowymi we Wspólnocie oraz między tymi administracjami a Komisją, zgodnie ze wspólnymi zasadami.
(3) Zakres wzajemnej pomocy ustanowiony w dyrektywie 77/799/EWG musi być rozszerzony na opodatkowanie składek ubezpieczeniowych,
określone w dyrektywie 76/308/EWG w celu lepszej ochrony interesów finansowych państw członkowskich oraz neutralności rynku
wewnętrznego”.
29. Artykuł 1 pkt 1 i 2 dyrektywy zmieniają dyrektywę 77/799, obejmując zakresem jej zastosowania także opodatkowanie składek
ubezpieczeniowych.
30. Ponadto pkt 3 ww. przepisu zawiera zmianę redakcyjną przepisów dyrektywy 77/799 dotyczących przestrzegania poufności pewnych
informacji i uzupełnia te przepisy o dodatkowy ustęp.
31. Artykuł 1 pkt 3 akapit drugi brzmi:
„Ponadto państwa członkowskie mogą postanowić, że informacje określone w akapicie pierwszym mają być wykorzystane do naliczenia
innych opłat, ceł, podatków objętych art. 2 dyrektywy 76/308/EWG”.
D – Treść dyrektywy 77/799
32. Dyrektywa 77/799, której zakres zastosowania został rozszerzony na mocy dyrektywy 2003/93, reguluje w podobny sposób jak zaskarżone
rozporządzenie współpracę państw członkowskich w dziedzinie podatków bezpośrednich i niektórych podatków pośrednich. Odnośne
postanowienia dyrektywy 77/799 brzmią:
„Artykuł 2
Wymiana informacji na wniosek
1. Właściwa władza państwa członkowskiego może zwrócić się z wnioskiem do właściwej władzy innego państwa członkowskiego o przekazanie
określonych informacji wskazanych w art. 1 ust. 1, w szczególnej sprawie. […]
[…]
Artykuł 3
Regularna wymiana informacji
W odniesieniu do rodzajów spraw, które określą w ramach procedury konsultacyjnej, ustanowionej w art. 9, właściwe władze państw
członkowskich, bez uprzedniego wniosku, regularnie wymieniają informacje, określone w art. 1 ust. 1.
Artykuł 4
Wymiana informacji z urzędu
1. Właściwa władza każdego państwa członkowskiego udziela bez uprzedniego wniosku właściwej władzy każdego innego zainteresowanego
państwa członkowskiego znane jej informacje, o których mowa w art. 1 ust. 1, w następujących przypadkach:
[…]
2. Właściwe władze państw członkowskich mogą, w ramach procedury konsultacyjnej określonej w art. 9, rozszerzyć wymianę informacji,
określonych w ust. 1, o inne przypadki niż te, które zostały tam wymienione.
[…]
Artykuł 6
Współpraca pracowników administracji podatkowej zainteresowanego państwa
W celu stosowania powyższych przepisów właściwa władza państwa członkowskiego udzielająca informacji oraz właściwa władza
zainteresowanego państwa członkowskiego, dla którego informacja jest przeznaczona, mogą uzgodnić w ramach procedury konsultacyjnej
określonej w art. 9, że będzie dozwolona w państwie członkowskim udzielającym informacji obecność pracowników administracji
podatkowej zainteresowanego państwa członkowskiego. Szczegóły dla stosowania niniejszego przepisu zostaną określone w ramach
procedury konsultacyjnej.
[…]
Artykuł 8
Ograniczenia wymiany informacji
1. Niniejsza dyrektywa nie zobowiązuje do przeprowadzania dochodzeń lub do udzielania informacji, jeżeli temu przeprowadzeniu
dochodzenia lub uzyskaniu informacji bądź ich wykorzystaniu przez państwo członkowskie dla jego własnych celów podatkowych
stałyby na przeszkodzie przepisy prawne lub praktyka administracyjna.
2. Można odmówić udzielenia informacji, jeżeli prowadziłoby to do ujawnienia tajemnicy handlowej, przemysłowej lub zawodowej
albo procesu produkcyjnego, bądź jeżeli rozpowszechnianie tej informacji naruszyłoby porządek publiczny.
3. Właściwa władza państwa członkowskiego może odmówić udzielenia informacji, jeżeli zainteresowane państwo nie jest w stanie
z powodów prawnych lub faktycznych udzielić informacji o podobnym charakterze.
[…]”
III – Postępowanie i wnioski stron
33. Pismem z dnia 18 grudnia 2003 r., doręczonym Trybunałowi 19 grudnia 2003 r., Komisja wniosła skargę dotyczącą rozporządzenia
nr 1798/2003 oraz dyrektywy 2003/93. Komisja wnosi o:
1) stwierdzenie nieważności rozporządzenia Rady (WE) nr 1798/2003 z dnia 7 października 2003 r. w sprawie współpracy administracyjnej
w dziedzinie podatku od wartości dodanej i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 218/92, a także dyrektywy Rady 2003/93/WE
z dnia 7 października 2003 r. zmieniającej dyrektywę 77/799/EWG dotyczącą wzajemnej pomocy właściwych władz państw członkowskich
w dziedzinie podatków bezpośrednich i pośrednich;
2) utrzymanie obu tych aktów prawnych w mocy do czasu wejścia w życie aktów je zastępujących, przyjętych w oparciu o właściwą
podstawę prawną;
3) obciążenie Rady kosztami postępowania.
34. Rada wnosi o:
1) oddalenie skargi,
2) obciążenie Komisji kosztami postępowania,
3) ewentualnie, na wypadek stwierdzenia przez Trybunał nieważności zaskarżonych aktów prawnych, o utrzymanie w mocy tych aktów
do czasu ich zastąpienia aktami prawnymi przyjętymi w oparciu o właściwą podstawę prawną.
35. Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2004 r. Trybunał dopuścił w charakterze interwenientów po stronie Rady Zjednoczone Królestwo
Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, Republikę Portugalską oraz Irlandię.
36. Wszyscy uczestnicy przestawili swoje stanowisko w procedurze pisemnej. Procedura ustna nie miała miejsca.
IV – Argumentacja stron
37. Komisja podnosi, że przyjęte uregulowania mają na celu ustanowienie rynku wewnętrznego i winny być oparte na art. 95 ust. 1
WE. Zdaniem Komisji, sam związek danych przepisów z prawem podatkowym nie wystarcza do tego, aby uznać je za przepisy podatkowe.
Zdaniem Komisji, w szczególności przepisy dotyczące współpracy administracji podatkowych państw członkowskich nie stanowią
przepisów podatkowych w rozumieniu art. 95 ust. 2 WE, ani też przepisów dotyczących podatków pośrednich w rozumieniu art. 93 WE.
38. Komisja zdaje sobie sprawę, że wprowadzając uregulowanie zawarte w art. 95 WE, państwa członkowskie miały na celu wyłączenie
z zakresu zastosowania procedury głosowania większościowego szczególnie wrażliwych dziedzin, zwłaszcza takich jak przepisy
podatkowe. Komisja tym niemniej uważa, że art. 95, jako przepis szczególny, winien być interpretowany ściśle i mieć zastosowanie
tylko wówczas, gdy jest to konieczne dla ochrony suwerenności podatkowej państw członkowskich. Z tego względu pod pojęciem
przepisów podatkowych Komisja rozumie przepisy określające podatników, transakcje podlegające opodatkowaniu, podstawę opodatkowania,
wysokość stawek podatkowych, zwolnienia z opodatkowania, jak również zasady dotyczące poboru i egzekucji podatku, oraz wszystkie
inne czynniki warunkujące wpływy z podatków. Za tego rodzaju przepisy nie można jednak uznać przepisów dotyczących współpracy
w zakresie podatków, które nie naruszają w żaden sposób suwerenności podatkowej państw członkowskich. Celem tych przepisów
jest ułatwienie każdemu państwu członkowskiemu egzekwowania zobowiązań podatkowych. Nie zmieniają one zatem systemów podatkowych
państw członkowskich.
39. Rada podnosi natomiast, że celem przyjętych regulacji jest zwalczanie unikania opodatkowania oraz zapewnienie prawidłowego
poboru podatku z korzyścią dla budżetów narodowych i właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego. Oba zaskarżone akty prawne,
dokonując harmonizacji zasad wymiany informacji, wywierają bezpośredni wpływ na prawa podatników i obowiązki administracji
podatkowej oraz na pobór podatku, a tym samym również na wpływy podatkowe. Zatem przyjęte regulacje służą celom podatkowym.
Właściwą podstawą prawną przyjęcia przepisów, które służą zarówno celom fiskalnym, jak i realizacji rynku wewnętrznego, są
art. 93 i 94 WE.
40. Rada podnosi w szczególności, że art. 93 WE stanowi przepis szczególny wobec art. 95 WE i że art. 95 WE nie zmienia zakresu
zastosowania art. 93 WE. Oba przepisy zostały w takim brzmieniu przyjęte na mocy Jednolitego Aktu Europejskiego. Nie dają
one żadnej podstawy do wyłączenia z zakresu zastosowania art. 93 przepisów dotyczących podatków pośrednich, które nie naruszają
suwerenności podatkowej państw członkowskich, na którą powołuje się Komisja. Z tego też względu wykładnia art. 95 ust. 2 WE
nie może w jakikolwiek sposób wpływać na zakres zastosowania art. 93 WE, który niezależnie od wpływu na suwerenność podatkową
państw członkowskich stanowi przepis szczególny w dziedzinie podatków pośrednich. Nie byłoby też zasadne, aby odmiennie traktować
pojęcie przepisów podatkowych w dziedzinie podatków bezpośrednich. Rozszerzenie ponad granice państwowe uprawnień państw członkowskich
do uzyskania pewnych informacji wkracza w obszar suwerenności podatkowej i to także wówczas, jeśli by przyjąć wąską definicję
suwerenności podatkowej, jak to czyni Komisja.
41. Rząd Zjednoczonego Królestwa, odnosząc się do rozporządzenia nr 1798/2003, podnosi, że zwalczanie unikania opodatkowania poprzez
udzielenie wsparcia przy ustalaniu wymiaru i egzekwowaniu podatku VAT na terenie Wspólnoty zwiększa skuteczność administracji
podatkowej i w ten sposób wywiera faktyczny wpływ na rzeczywiste wpływy podatkowe. Sporne uregulowania pełnią zatem istotną
rolę w sprawnym funkcjonowaniu systemu podatkowego i mają wpływ na sytuację prawną podatników. Ponadto art. 30 rozporządzenia(13) bezpośrednio nakłada na podatników określony obowiązek. Rozporządzenie dokonuje zatem harmonizacji ustawodawstw krajowych
w zakresie podatków pośrednich w rozumieniu art. 93 WE.
42. Odnosząc się do dyrektywy 2003/93, rząd Zjednoczonego Królestwa podkreśla, że cel i treść tej dyrektywy mogą być oceniane
tylko w związku z dyrektywą 77/799, której zakres zastosowania zaskarżona dyrektywa rozszerza na składki ubezpieczeniowe.
Także i w tym przypadku skuteczność administracji podatkowej ma istotny wpływ na rzeczywiste wpływy podatkowe i wiąże się
zatem nierozerwalnie z suwerennością podatkową państw członkowskich. Dyrektywa dokonuje zatem harmonizacji ustawodawstw krajowych
w dziedzinie podatków bezpośrednich i pośrednich i jest w ten sposób objęta zakresem art. 93 i 94 WE.
43. Rząd portugalski podnosi, że art. 41 ust. 5 rozporządzenia nr 1798/2003 umożliwia ograniczenie przewidzianej dyrektywą 95/46/WE(14) ochrony danych osobowych, zaś art. 1 ust. 3 dyrektywy 2003/93 zmienia art. 7 ust. 1 dyrektywy 77/799 i w ten sposób dotyczy
bezpośrednio praw podatników. Skoro wskazane przepisy dotyczą praw podatników, uznać je należy za przepisy podatkowe w rozumieniu
art. 93 i 95 ust. 2 WE.
44. Zdaniem rządu Irlandii, art. 93 WE stanowi podstawę prawną dla wszystkich aktów prawnych, które dotyczą podatków pośrednich
lub które wiążą się z podatkami pośrednimi. Rząd Irlandii dodaje, że brzmienie art. 95 WE nie daje jakiejkolwiek podstawy
do wąskiej wykładni „przepisów podatkowych”, o których mowa w ust. 2 tego artykułu, chociażby z tego względu, że tak samo
należałoby postąpić w przypadku „przepisów dotyczących swobodnego przepływu osób” czy „praw i interesów pracowników najemnych”.
Taka wykładnia nie znajduje żadnego uzasadnienia w tym przepisie. Z treści rozporządzenia wynika, że wprowadza ono szczegółowe
uregulowania mające na celu harmonizację przepisów w zakresie podatku VAT. Również zaskarżona dyrektywa obejmuje przepisy
podatkowe. Oba akty prawne zostały zatem przyjęte w oparciu o właściwą podstawę prawną.
V – Ocena prawna
45. W niniejszej skardze Komisja podnosi, że zaskarżone akty zostały przyjęte w oparciu o błędną podstawę prawną, co spowodowało
naruszenie traktatu WE w rozumieniu art. 230 akapit drugi WE.
A – Kryteria wyboru podstawy prawnej
46. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wybór podstawy prawnej dla każdego wspólnotowego aktu prawnego musi być oparty na obiektywnych
czynnikach, które mogą zostać poddane kontroli sądowej, do których należą w szczególności cel i treść danego aktu prawnego(15).
47. Strony są zgodne co do tego, że rozporządzenie nr 1798/2003 oraz dyrektywa 2003/93/WE są niezbędne dla funkcjonowania rynku
wewnętrznego.
48. Zaskarżone rozporządzenie reguluje współpracę administracji państw członkowskich między sobą oraz z Komisją w dziedzinie podatku
VAT. Z motywów rozporządzenia wynika, że jego celem jest zwalczanie oszustw podatkowych i unikania opodatkowania, ponieważ
prowadzą one do utraty przychodów podatkowych, naruszają zasadę sprawiedliwości podatkowej, powodują zakłócenia konkurencji
i w rezultacie negatywnie wpływają na funkcjonowanie rynku wewnętrznego(16).
49. Zaskarżona dyrektywa rozszerza zakres zastosowania przepisów dotyczących współpracy władz państw członkowskich w dziedzinie
podatków bezpośrednich i niektórych podatków akcyzowych(17) na opodatkowanie składek ubezpieczeniowych oraz zmienia zasady dotyczące przestrzegania poufności pewnych informacji w ramach
takiej współpracy. Z motywów dyrektywy wynika, że jej celem jest lepsza ochrona interesów finansowych państw członkowskich
i neutralności rynku wewnętrznego(18).
50. Coraz ściślejsze powiązanie gospodarek narodowych państw członkowskich postępuje wraz ze zniesieniem biurokratycznych utrudnień
dla swobodnego przepływu towarów i usług w ramach wspólnego rynku. Z powodu niedysponowania przez administrację podatkową
wystarczającymi informacjami na temat stanów faktycznych o zasięgu ponadgranicznym zwiększa się niebezpieczeństwa unikania
opodatkowania. Przeciwdziałanie temu niebezpieczeństwu służy państwom członkowskim i Wspólnocie w utrzymaniu niezakłóconej
konkurencji i zabezpieczeniu ich finansów, a dzięki temu zachowaniu osiągniętego dotąd stopnia integracji. W rezultacie akty
prawne mogą przyczyniać się do skutecznego funkcjonowania rynku wewnętrznego poprzez usunięcie niekorzystnych skutków wykonywania
swobód podstawowych(19). Nie ma zatem wątpliwości co do tego, że treść zaskarżonych aktów obiektywnie przyczynia się do realizacji celów wskazanych
w motywach tych aktów.
51. Akty prawne służące urzeczywistnieniu rynku wewnętrznego mogą zgodnie z art. 95 WE być przyjmowane przez Radę kwalifikowaną
większością głosów w procedurze współdecydowania określonej w art. 251 WE, po zasięgnięciu opinii Komitetu Społeczno‑Ekonomicznego.
Jeżeli jednak akty takie zawierają jednocześnie przepisy dotyczące podatków pośrednich, wówczas właściwą podstawą prawną do
ich przyjęcia jest uregulowanie szczególne zawarte w art. 93 WE, wymagające jednogłośnego przyjęcia tego aktu przez Radę,
po zasięgnięciu opinii Parlamentu Europejskiego i Komitetu Społeczno‑Ekonomicznego. Wynika to z art. 95 ust. 1 WE, który stanowi,
że znajduje on zastosowanie jedynie wówczas, gdy traktat nie stanowi inaczej. Jeżeli natomiast traktat WE zawiera przepis
szczególny mogący służyć za podstawę przyjęcia danego aktu prawnego, należy wówczas oprzeć się na tym przepisie. Dotyczy to,
jak orzekł Trybunał, w szczególności art. 93 WE, w przypadkach dotyczących harmonizacji przepisów podatkowych z zakresu VAT,
podatku akcyzowego i innych podatków pośrednich(20).
52. Ponieważ art. 95 ust. 2 WE dodatkowo wyłącza przepisy podatkowe spod zakresu zastosowania art. 95 ust. 1 WE, ich zbliżanie
nie może odbywać się na podstawie tego przepisu. W przypadku przepisów dotyczących podatków bezpośrednich, zbliżanie ustawodawstw
państw członkowskich w celu ustanowienia wspólnego rynku może zatem odbywać się w oparciu o art. 94 WE, który wymaga jednogłośnej
decyzji Rady, po zasięgnięciu opinii Parlamentu Europejskiego i Komitetu Społeczno‑Ekonomicznego.
53. Biorąc pod uwagę zróżnicowanie tych procedur, podstawy przyjęcia aktów prawnych przewidziane w art. 93 i 94 WE oraz w art. 95 WE
nie podlegają łączeniu(21).
54. Decydującym dla wyboru podstawy prawnej zaskarżonych regulacji jest zatem ustalenie, czy stanowią one przepisy podatkowe w rozumieniu
art. 93 lub art. 95 ust. 2 WE.
55. Traktat nie zawiera bliższych wskazówek na temat zakresu tego pojęcia. Wykładnia rzeczonych przepisów traktatu była natomiast
niedawno przedmiotem sporu przed Trybunałem.
56. W wyroku z dnia 29 kwietnia 2004 r. Trybunał, odnosząc się do art. 95 ust. 2 WE, orzekł, że pojęcie przepisów podatkowych
obejmuje, z uwagi na swój ogólny charakter, nie tylko wszelkie dziedziny prawa podatkowego, niezależnie od rodzaju podatków
lub opłat, ale także wszelkie inne zagadnienia z tego zakresu, bez względu na to, czy należą one do przepisów materialnych,
czy proceduralnych(22).
57. Obejmując zakresem pojęcia przepisów podatkowych kwestie proceduralne, Trybunał oparł się, po pierwsze, na praktyce niektórych
państw członkowskich, w których przepisy dotyczące egzekwowania podatków bezpośrednich i pośrednich są uważane za przepisy
podatkowe, a po drugie na orzecznictwie Trybunału dotyczącym art. 90 WE, zgodnie z którym przy ocenie, czy dany przepis podatkowy
ma charakter dyskryminujący, uwzględnia się nie tylko stawki podatku, ale także zasady jego wymiaru, po to aby móc ustalić
rzeczywiste następstwa danego podatku(23). Zasady egzekwowania podatków nie mogą zatem być traktowane odrębnie od systemu podatkowego lub systemu opłat, z którym są
powiązane. Trybunał wskazał dalej, że w związku z tym art. 95 ust. 2 WE nie obejmuje jedynie przepisów dotyczących podatników,
podlegających opodatkowaniu obrotów, podstaw opodatkowania i stawek podatków bezpośrednich i pośrednich oraz zwolnień od nich,
ale obejmuje także przepisy określające zasady egzekwowania podatków(24).
58. Orzecznictwo Trybunału nie określiło dotąd, czy przepisy proceduralne zawsze stanowią przepisy podatkowe w rozumieniu art. 93 WE
lub art. 95 ust. 2 WE, czy tylko w określonych wypadkach.
59. Dotychczasowe orzecznictwo Trybunału nie daje zatem jednoznacznej podstawy do kwalifikacji prawnej spornych przepisów. Niewątpliwie
nie stanowią one przepisów dotyczących podatników ani też przepisów dotyczących podlegających opodatkowaniu obrotów, podstaw
opodatkowania, stawek podatkowych, czy zwolnień od nich. Wymiana informacji nie dotyczy także bezpośrednio egzekwowania podatków.
Natomiast z pewnością mamy do czynienia z przepisami dotyczącymi postępowania w sprawach podatkowych, mającymi wpływ na wymiar
i egzekwowanie podatków, ponieważ pomagają w zebraniu koniecznych do tego celu danych.
60. Należy zatem ustalić kryterium umożliwiające ocenę, w jakich przypadkach takie przepisy proceduralne mogą zostać uznane za
przepisy podatkowe w rozumieniu traktatu.
61. Odnosząc się do zaskarżonych aktów, Rada i rząd Zjednoczonego Królestwa wskazują, że bardziej skuteczna administracja podatkowa
umożliwia konsekwentne stosowanie prawa podatkowego i uzyskania w ten sposób wyższych przychodów podatkowych. Z tego względu
przepisy dotyczące wymiany informacji pomiędzy organami administracji mają także wpływ na wpływy podatkowe. Ten argument nie
może być jednak decydujący dla uznania danego uregulowania za przepis podatkowy. Zwiększeniu skuteczności administracji podatkowej
służy wiele innych przepisów, które nie stają się przez to przepisami podatkowymi – np. odpowiednia regulacja czasu pracy.
62. Czynnikiem pozwalającym w znacznie większym stopniu na uznanie danych przepisów za przepisy podatkowe jest określony związek
przepisów proceduralnych z materialnym prawem podatkowym. Przykładowo, związek taki istnieje pomiędzy przepisami materialnego
prawa podatkowego i przepisami dotyczącymi wykonania decyzji podatkowych, ponieważ możliwość przymusowej egzekucji stanowi
istotny czynnik mający wpływ na rzeczywiste odprowadzenie podatków, a przez to na dochody fiskusa. W uzasadnieniu przedstawionej
powyżej wykładni Trybunał wskazał, że zasady egzekwowania podatków nie mogą zatem być traktowane odrębnie od systemu podatkowego
lub systemu opłat, z którym są związane(25).
63. W przypadku zaskarżonych regulacji w rezultacie dwa czynniki są decydujące dla oceny ich powiązania z materialnym prawem podatkowym.
Po pierwsze, otwarcie w ramach Wspólnoty posiadających szczególny status administracji podatkowych oraz umożliwienie dostępu
do niektórych informacji podatkowych organom podatkowym innych państw członkowskich ma wpływ – z punktu widzenia państwa udzielającego
informacji – na suwerenność podatkową tego państwa w sensie prawnoprocesowym. Po drugie, uzyskanie informacji o podatnikach
i podlegających opodatkowaniu transakcjach umożliwia państwu uzyskującemu takie informacje prawidłowy wymiar podatku i stanowi
tym samym bezpośrednio warunek poboru podatków w tym państwie. Kwestia ta zostanie omówiona poniżej w odniesieniu do poszczególnych
przepisów.
B – W przedmiocie przepisów rozporządzenia nr 1798/2003
64. Rozporządzenie nr 1798/2003 zawiera pewne nowe elementy w dziedzinie współpracy państw członkowskich w sprawach podatkowych,
które częściowo wykraczają poza dotychczasowy zakres tej współpracy.
65. Zgodnie z art. 5 rozporządzenia organy podatkowe państw członkowskich są obowiązane udzielić informacji w sprawach podatkowych
na wniosek organów innych państw członkowskich. Odmowa udzielenia takich informacji może nastąpić jedynie z powodów określonych
w art. 40, a mianowicie wówczas, gdy przepisy państwa współpracującego nie pozwalają na uzyskanie lub wykorzystanie takich
informacji także dla spraw o zasięgu krajowym (art. 40 ust. 2), gdy nie została zapewniona wzajemność w wymianie właściwych
informacji (art. 40 ust. 3), oraz gdy przekazanie informacji nastąpiłoby kosztem ujawnienia pewnych informacji o charakterze
poufnym bądź ich rozpowszechnienie spowodowałoby naruszenie porządku publicznego (art. 40 ust. 4).
66. Zgodnie z tym obowiązkiem państwa członkowskie muszą więc przekazywać organom administracji innych państw członkowskich różnorakie
informacje dotyczące istotnych z punktu widzenia podatkowego zdarzeń. Informacje te mają służyć za podstawę opodatkowania
we wnioskującym państwie członkowskim.
67. Inną wspomnianą już na wstępie kwestią jest to, że przekazywane informacje objęte są w niektórych państwach członkowskich
szczególną ochroną i podlegają przepisom dotyczącym zachowania poufności informacji podatkowych. Co prawda przekazywane informacje
objęte są poufnością także w państwie otrzymującym te informacje i podlegają ochronie przewidzianej dla informacji tego typu,
jednak rozporządzenie rozszerza krąg podmiotów uprawnionych do dostępu do takich informacji i tym samym znacząco ingeruje
w przepisy krajowe dotyczące informacji podatkowych.
68. Poza wymianą informacji na wniosek, art. 17 rozporządzenia przewiduje możliwość automatycznej wymiany informacji lub ustrukturyzowanej
automatycznej wymiany informacji. Tym niemniej, zgodnie z art. 18 rozporządzenia, państwa członkowskie samodzielnie decydują
o zakresie, w jakim będą uczestniczyć w takiej wymianie. Zagwarantowanie państwom członkowskim określonej swobody wyboru pozostaje
jednak bez wpływu na przedmiot uregulowania, jakim jest wymiana informacji podatkowych. Przystąpienie przez państwo członkowskie
do systemu wymiany informacji pociąga za sobą ujawnienie określonych informacji administracji podatkowej innego państwa członkowskiego
do wykorzystania dla celów podatkowych w tym państwie. Różnica pomiędzy procedurą wymiany informacji określoną w art. 5 a procedurą
określoną w art. 17 polega wyłącznie na tym, że w oparciu o ten drugi przepis informacje mające określony związek z opodatkowaniem
mogą być udzielane także w sposób automatyczny, bez odpowiedniego wniosku w tym zakresie.
69. Artykuł 22 rozporządzenia zobowiązuje państwa członkowskie do utworzenia i prowadzenia centralnej bazy danych zawierającej
odpowiednio szeroki zasób informacji istotnych dla poboru podatku VAT. Z jednej strony istnienie bazy danych stanowi warunek
wymiany danych drogą elektroniczną, zgodnie z art. 23 rozporządzenia. Z drugiej strony art. 22 nakłada na krajowe administracje
podatkowe obowiązki, które wykraczają poza ramy zwykłej współpracy administracyjnej.
70. Przewidziany w art. 23 system uzyskiwania informacji z elektronicznej bazy danych pozwala na przekazywanie informacji mogących
mieć istotne znaczenie dla opodatkowania. Mechanizm ten umożliwia bezpośredni dostęp lub przynajmniej automatyczne i niezwłoczne
przekazanie informacji dotyczących nadanych przez państwo członkowskie numerów identyfikacyjnych dla potrzeb podatku VAT,
a także całkowitej wartości wewnątrzwspólnotowych dostaw dokonanych na rzecz określonego podmiotu. Artykuł 24 rozporządzenia
umożliwia ponadto, na wskazanych w nim warunkach, bezpośredni dostęp do niektórych innych informacji lub przynajmniej automatyczne
i niezwłoczne ich przekazanie drogą elektroniczną. Uzupełnieniem tej regulacji jest art. 27 rozporządzenia określający pozostałe
przechowywane i przekazywane organom administracji innych państw informacje, w szczególności imię i nazwisko oraz adres osoby,
której został nadany numer identyfikacyjny.
71. Poza wymianą informacji mogących stanowić podstawę opodatkowania i wpływem tej wymiany na zakres tajemnicy skarbowej w państwach
członkowskich, rozporządzenie oddziałuje na autonomię krajowych administracji podatkowych także w inny znaczący sposób.
72. Zgodnie z art. 11 rozporządzenia urzędnicy organu wnioskującego, w oparciu o ustalenia dokonane z organem współpracującym,
mogą być obecni w urzędach organu państwa członkowskiego, w którym organ współpracujący ma swoją siedzibę (art. 11 ust. 1).
Ponadto mogą oni być obecni podczas postępowania administracyjnego (art. 11 ust. 2).
73. Owo otwarcie organów podatkowych istotnie zmienia charakter współpracy w sprawach podatkowych. Co prawda dyrektywa 77/799
umożliwiła państwom członkowskim zawieranie porozumień dotyczących obecności urzędników zainteresowanego państwa w państwie
udzielającym informacji. Tym niemniej, na co wskazała Komisja w swojej propozycji rozporządzenia w sprawie współpracy administracyjnej
w dziedzinie podatku od wartości dodanej, ustawodawstwo większości państw członkowskich nie przewidywało takiej możliwości.
W praktyce w niemal wszystkich państwach członkowskich urzędnicy innych państw mogli być obecni przy przeprowadzaniu czynności
kontrolnych jedynie za zgodą podatnika(26). W niektórych państwach członkowskich udział urzędnika z innego państwa członkowskiego w postępowaniu wyjaśniającym był nawet
wyraźnie zabroniony z uwagi na łączące się z tym problemy natury prawnej(27). Świadczy to o tym, że możliwość dostępu do organów podatkowych innych państw członkowskich bardzo znacząco wpływa na organizację
krajowych administracji podatkowych.
74. Także i tę okoliczność należy mieć na uwadze przy ocenie zaskarżonego rozporządzenia w świetle pojęcia „przepisy podatkowe”.
W sprawie C‑338/01 Trybunał wyraźnie wskazał, że w niektórych państwach członkowskich przepisy dotyczące zapłaty i egzekwowania
stanowią przepisy podatkowe(28). Uwzględnienie praktyki państw członkowskich w tym zakresie odpowiada roli państw członkowskich jako gospodarzy traktatów.
W przypadku gdy państwa członkowskie przewidują szczególne zasady postępowania w sprawach podatkowych oraz szczególne zasady
zachowania poufności w sprawach podatkowych i uważają takie uregulowania za przepisy podatkowe, przemawia to za tym, aby wspólnotowe
przepisy proceduralne istotnie ten obszar zmieniające traktować również jako przepisy podatkowe w rozumieniu traktatu WE.
75. Udzielanie informacji oraz otwarcie organów finansowych stanowi tylko jeden aspekt dotyczący państwa współpracującego. Biorąc
pod uwagę cel regulacji, o wiele bardziej znaczący jest drugi aspekt, a mianowicie to, że uzyskane na drodze współpracy dane
mogą stanowić podstawę opodatkowania w państwach członkowskich takie dane otrzymujących. Rozporządzenie winno umożliwić prawidłowy
wymiar podatku i stworzyć administracjom podatkowym konieczne dla tego celu narzędzia.
76. Z powyższego wynika, że uregulowane w rozporządzeniu nr 1798/2003 kwestie proceduralne dotyczą nie tylko ponadgranicznej współpracy
administracyjnej, ale odnoszą się także w szczególny sposób do materialnych przepisów podatkowych i nie mogą być traktowane
odrębnie od systemu podatkowego.
77. Tytułem uzupełnienia należy wskazać, że art. 29 i 30 rozporządzenia powtarzają obowiązek określony już w art. 26c część B
szóstej dyrektywy VAT dotyczący podatników nieposiadających siedziby na terenie Wspólnoty, świadczących usługi elektroniczne
na rzecz osób niebędących podatnikami, polegający na przekazywaniu w formie elektronicznej niektórych danych, w tym w szczególności
składania w ten sposób kwartalnych zeznań podatkowych. W związku z tym obowiązkiem rozporządzenie określa postępowanie dotyczące
szczegółów technicznych oraz przekazywanie informacji innym państwom członkowskim. W ten sposób rozporządzenie bezpośrednio
dotyczy kwestii związanych z opodatkowaniem. Okoliczność, że wskazana powyżej dziedzina jest już częściowo objęta zakresem
regulacji szóstej dyrektywy VAT, nie ma tu znaczenia, albowiem podstawa prawna do przyjęcia danego aktu podlega ustaleniu
niezależnie od równolegle obowiązujących przepisów. Ponadto rozporządzenie tym różni się od dyrektywy, że obowiązuje bezpośrednio
i w ten sposób nakłada określone obowiązki niezależnie od przyjętych przez państwa członkowskie przepisów implementujących.
78. Rozporządzenie nr 1798/2003 zawiera zatem przepisy dotyczące podatków pośrednich w rozumieniu art. 93 WE.
C – W przedmiocie przepisów dyrektywy 2003/93
79. Dyrektywa 2003/93 wprowadza, poza rozszerzeniem zakresu zastosowania dyrektywy 77/799 na opodatkowanie składek ubezpieczeniowych,
niewielką zmianę przepisów dotyczących poufności, zawartych w tej ostatniej dyrektywie: art. 1 pkt 3 zaskarżonej dyrektywy
określa nowe brzmienie art. 7 ust. 1 dyrektywy 77/799. Zgodnie z tym przepisem państwa członkowskie mogą wykorzystać uzyskane
informacje także do naliczenia innych podatków, danin, oraz opłat, o których mowa w art. 2 dyrektywy Rady z dnia 15 marca
1976 r. w sprawie wzajemnej pomocy przy dochodzeniu roszczeń wynikających z operacji będących częścią systemu finansowania
Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz rolniczych opłat wyrównawczych i opłat celnych(29).
80. Ponieważ treść zaskarżonej dyrektywy sprowadza się przede wszystkim do objęcia zakresem zastosowania dyrektywy 77/799 także
opodatkowania składek ubezpieczeniowych, należy przy wyborze podstaw przyjęcia tej dyrektywy uwzględnić przepisy dyrektywy
77/799.
81. Dyrektywa 77/799 nie została wprawdzie zaskarżona i termin do takiego zaskarżenia dawno upłynął. Chociaż dyrektywa 2003/93
rozszerza zakres zastosowania dyrektywy 77/799, to tym niemniej stanowi odrębny, podlegający zaskarżeniu akt prawny, którego
zgodność z prawem zależy także od treści tych wszystkich przepisów, których zakres zastosowania został rozszerzony.
82. Zgodnie z art. 1 dyrektywy 77/799 państwa członkowskie udzielają sobie nawzajem wszelkich informacji, które mogą być istotne
dla prawidłowego określenia podatków podlegających zakresowi zastosowania tej dyrektywy. Artykuł 2 dyrektywy 77/799 określa
postępowanie dotyczące udzielania informacji na wniosek. Artykuł 3 dotyczy postępowania w zakresie regularnej wymiany informacji
wskazanych w art. 1 ust. 1. Z kolei art. 4 reguluje postępowanie w sprawie wymiany informacji z urzędu we wskazanych w tym
przepisie przypadkach.
83. Podobnie jak rozporządzenie, dyrektywa nakłada obowiązek udzielania informacji. Informacji takiej można odmówić jedynie z przyczyn
określonych w art. 8 dyrektywy 77/799, tj. jeżeli uzyskaniu informacji bądź ich wykorzystaniu przez państwo członkowskie dla
jego własnych celów podatkowych stałyby na przeszkodzie przepisy prawne lub praktyka administracyjna (art. 8 ust. 1), jeżeli
udzielenie informacji prowadziłoby do ujawnienia określonych w tym przepisie informacji poufnych lub ich rozpowszechnienie
spowodowałoby naruszenie porządku publicznego (art. 8 ust. 2), bądź jeżeli zainteresowane państwo nie jest w stanie udzielić
informacji tego rodzaju z przyczyn prawnych lub faktycznych (art. 8 ust. 3).
84. Treść dyrektywy pokrywa się zatem z treścią rozporządzenia nr 1798/2003. Nakłada ona zatem obowiązek wymiany informacji, które
mogą stanowić podstawę opodatkowania.
85. Uregulowania dyrektywy 77/799 nie sięgają jednak w pewnych kwestiach tak daleko, jak wyżej omówione rozporządzenie, w szczególności
obecność urzędników zainteresowanego państwa członkowskiego w urzędach państwa udzielającego informacji pozostaje w gestii
państw członkowskich (art. 6). Tym niemniej, w zakresie udzielania informacji dyrektywa – tak samo jak rozporządzenie nr 1798/2003
– z jednej strony reguluje udzielanie informacji podatkowych, a z drugiej strony tworzy podstawę do prawidłowego wymiaru podatku.
86. Zaskarżona dyrektywa 2003/93 rozszerza system wymiany informacji na opodatkowanie składek ubezpieczeniowych. Tak samo jak
w przypadku rozporządzenia nr 1798/2003, materia uregulowana w zaskarżonej dyrektywie wiąże się ściśle z określeniem podatków,
co wskazuje na związek z materialnym prawem podatkowym. Tym samym zaskarżona dyrektywa zawiera przepisy dotyczące podatków
pośrednich.
D – Wnioski
87. W rezultacie oba zaskarżone akty prawne zawierają przepisy podatkowe. Ponieważ rozporządzenie nr 1798/2003 dotyczy podatku
VAT, zostało ono zatem prawidłowo przyjęte w oparciu o art. 93 WE. Dyrektywa 2003/93/WE dotyczy opodatkowania składek ubezpieczeniowych
i podlega zatem przyjęciu w oparciu o art. 93. Ponadto zmienia ona dyrektywę 77/799, w tym w zakresie wymienionych w dyrektywie
77/799 podatków bezpośrednich, i mogła w związku z tym zostać przyjęta jednocześnie w oparciu o art. 94 WE. Oba akty prawne
zostały w rezultacie oparte na właściwej podstawie prawnej.
88. Skarga Komisji, jako bezzasadna, podlega zatem oddaleniu.
VI – Koszty
89. Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ
Komisja jest w niniejszej sprawie stroną przegrywającą, a Rada złożyła stosowny wniosek, kosztami postępowania należy obciążyć
Komisję. Zgodnie z art. 69 § 4 regulaminu państwa członkowskie uczestniczące w postępowaniu jako interwenienci pokrywają własne
koszty.
VII – Wnioski
90. Na podstawie powyższych rozważań proponuję Trybunałowi wydanie następującego rozstrzygnięcia:
1) Skarga zostaje oddalona.
2) Komisja Wspólnot Europejskich zostaje obciążona kosztami.
3) Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, Republika Portugalska oraz Irlandia pokrywają własne koszty.
1 – Język oryginału: niemiecki.
– Dz.U. L 264, str. 1.
– Dz.U. L 264, str. 23.
4 – Dyrektywa Rady 77/799/EWG z dnia 19 grudnia 1977 r. dotycząca wzajemnej pomocy właściwych władz państw członkowskich w dziedzinie podatków bezpośrednich, Dz.U. L 336, str. 15.
– Dyrektywa Rady 79/1070/EWG z dnia 6 grudnia 1979 r. zmieniająca dyrektywę Rady 77/799/EWG dotyczącą wzajemnej pomocy właściwych władz państw członkowskich w obszarze podatków bezpośrednich, Dz.U. L 331, str. 8.
– Dyrektywa Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu
oraz kontrolowania, Dz.U. L 76, str. 1.
– Rozporządzenie Rady (EWG) nr 218/92 z dnia 27 stycznia 1992 r. w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie podatków
bezpośrednich (VAT), Dz.U. L 24, str. 1.
– Komisja oparła propozycję tego rozporządzenia na art. 100a traktatu WE (obecnie, po zmianach, art. 95 WE), tym niemniej
po zmianie podstawy prawnej tego rozporządzenia przez Radę nie zaskarżyła go.
– Rozporządzenie Rady (WE) nr 792/2002 z dnia 7 maja 2002 r. zmieniające tymczasowo rozporządzenie (EWG) nr 218/92 w sprawie
współpracy administracyjnej w dziedzinie podatków bezpośrednich (VAT) w odniesieniu do środków pomocniczych dotyczących wymiany
handlowej prowadzonej drogą elektroniczną, Dz.U. L 128, str. 1. Zarówno Komisja, jak i Parlament wniosły skargę o stwierdzenie
nieważności tego rozporządzenia, ponieważ w ich opinii zostało ono oparte na niewłaściwej podstawie prawnej (sprawa C‑272/02
[Komisja przeciwko Radzie] oraz sprawa C‑273/02 [Parlament przeciwko Radzie]). Obie skargi zostały wycofane po zastąpieniu
tego rozporządzenia rozporządzeniem nr 1798/2003, którego dotyczy niniejsze postępowanie.
– KOM(2001) 294 wersja ostateczna — 2001/0133(COD), Dz.U. C 270 E, str. 87.
– KOM(2001) 294 wersja ostateczna — 2001/0134(COD), Dz.U. C 270 E, str. 96.
– Szósta dyrektywa Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych — wspólny
system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku, Dz.U. L 145, str. 1.
– Przepis stanowi, że zeznania podatkowe zawierające dane nt. usług świadczonych drogą elektroniczną winny być składane w formie
elektronicznej. Przepis ten jest więc treściowo tożsamy z art. 26c część B ust. 5 akapit drugi dyrektywy 77/388 (szósta dyrektywa
VAT); zob. wyżej pkt 23.
14 – Dyrektywa 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie
przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych, Dz.U. L 281, str. 31.
– Zobacz m. in. wyroki z dnia 11 czerwca 1991 r. w sprawie C‑300/89 Komisja przeciwko Radzie, „Titandioxid”, Rec. str. I‑2867,
pkt 10; z dnia 4 kwietnia 2000 r. w sprawie C‑269/97 Komisja przeciwko Radzie, Rec. str. I‑2257, pkt 43 oraz z dnia 11 września
2003 r. w sprawie C‑211/01 Komisja przeciwko Radzie, Rec. str. I‑8913, pkt 38.
– Zobacz motywy od 1 do 3, wskazane powyżej w pkt 8.
– Będących przedmiotem dyrektywy 77/799.
– Zobacz motyw trzeci, cytowany powyżej w pkt 28.
19 – Zobacz opinię rzecznika generalnego Albera przedstawioną w dniu 9 września 2003 r. w sprawie C‑338/01 Komisja przeciwko
Radzie, Rec. str. I‑4829, pkt 46 i nast.).
– Wyżej wymieniony w przypisie 19 wyrok z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie C‑338/01 Komisja przeciwko Radzie, Rec. str. I‑4829,
pkt 60.
– Ibidem, pkt 58.
– Ibidem, pkt 63.
– Ibidem, pkt 64 i 65.
– Ibidem, pkt 67.
– Ibidem, pkt 66.
– KOM (2001) 294 wersja ostateczna – 2001/0133 (COD); 2001/0134 (COD); str. 9 pkt 4.2.5.
– Ibidem.
28 – Wyrok w sprawie C‑338/01 Komisja przeciwko Radzie, przywołany w przypisie 20, pkt 64.
– Dyrektywa Rady 76/308/EWG z dnia 15 marca 1976 r., Dz.U. L 73, str. 18.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 14.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło