C-537/23

WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba) z dnia 27 lutego 2025 r. ( *1 ) Odesłanie prejudycjalne – Współpraca sądowa w sprawach cywilnych i handlowych – Rozporządzenie (UE) nr 1215/2012 – Artykuł 25 ust. 1 – Umowa jurysdykcyjna – Ocena ważności umowy – Nieprecyzyjny lub niesymetryczny charakter – Prawo właściwe – Pojęcie „nieważności pod względem materialnym” W sprawie C‑537/23 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Cour de cassation (sąd kasacyjny, Francja) postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2023 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 22 sierpnia 2023 r., w postępowaniu: Società Italiana Lastre SpA (SIL) przeciwko Agora SARL, TRYBUNAŁ (pierwsza izba), w składzie: T. von Danwitz, wiceprezes Trybunału, pełniący obowiązki prezesa pierwszej izby, A. Kumin (sprawozdawca) i A. Arabadjiev, sędziowie, rzecznik generalny: A.M. Collins, sekretarz: A. Calot Escobar, uwzględniając pisemny etap postępowania, rozważywszy uwagi, które przedstawili: – w imieniu Società Italiana Lastre SpA (SIL) – F. Boucard, avocat, – w imieniu rządu francuskiego – R. Bénard i B. Dourthe, w charakterze pełnomocników, – w imieniu rządu czeskiego – A. Edelmannová, M. Smolek i J. Vláčil, w charakterze pełnomocników, – w imieniu Komisji Europejskiej – S. Noë i W. Wils, w charakterze pełnomocników, podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii, wydaje następujący Wyrok Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 25 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. 2012, L 351, s. 1, zwanego dalej „rozporządzeniem Bruksela I bis”). Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Società Italiana Lastre SpA (SIL) (zwaną dalej „SIL”), spółką prawa włoskiego, a Agora SARL, spółką prawa francuskiego, w przedmiocie jurysdykcji sądów francuskich do rozpoznania powództwa z tytułu rękojmi i gwarancji wniesionego przez Agorę przeciwko SIL w ramach powództwa odszkodowawczego wytoczonego przeciwko tym dwóm spółkom. Ramy prawne Prawo międzynarodowe Konwencja haska z dnia 30 czerwca 2005 r. o umowach dotyczących właściwości sądu Artykuł 5 ust. 1 Konwencji haskiej z dnia 30 czerwca 2005 r. o umowach dotyczących właściwości sądu, podpisanej w dniu 1 kwietnia 2009 r., której zawarcie zostało zatwierdzone w imieniu Unii Europejskiej decyzją Rady 2014/887/UE z dnia 4 grudnia 2014 r. (Dz.U. 2014, L 353, s. 5), stanowi: „Sąd lub sądy Umawiającego się Państwa wskazane w umowie dotyczącej wyłącznej właściwości sądu są właściwe do rozstrzygnięcia sporu objętego taką umową, chyba że w świetle prawa tego państwa umowa ta jest nieważna”. Konwencja z Lugano II Artykuł 1 Konwencji o jurysdykcji i uznawaniu oraz wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych, podpisanej w dniu 30 października 2007 r. (zwana dalej „konwencją z Lugano II”), której zawarcie zostało zatwierdzone w imieniu Wspólnoty Europejskiej decyzją Rady 2009/430/WE z dnia 27 listopada 2008 r. (Dz.U. 2009, L 147, s. 1), brzmi następująco: „1.   Niniejsza konwencja ma zastosowanie w sprawach cywilnych i handlowych, niezależnie od rodzaju sądu. Nie dotyczy ona w szczególności spraw podatkowych, celnych ani administracyjnych. […] 3.   W niniejszej konwencji pojęcie »państwo związane niniejszą konwencją« oznacza każde państwo będące Umawiającą się Stroną niniejszej konwencji lub państwem członkowskim Wspólnoty Europejskiej. Pojęcie to może również oznaczać Wspólnotę Europejską”. Rozdział II wspomnianej konwencji, zatytułowany „Jurysdykcja”, obejmuje między innymi sekcje 1 i 2, które obejmują, odpowiednio, przepisy ogólne i uregulowania dotyczące jurysdykcji szczególnej. Artykuł 23 ust. 1 tej konwencji stanowi: „Jeżeli strony, z których przynajmniej jedna ma miejsce zamieszkania na terytorium państwa związanego niniejszą konwencją, uzgodniły, że sąd lub sądy państwa związanego niniejszą konwencją powinny rozstrzygać spór już wynikły albo spór przyszły mogący wyniknąć z określonego stosunku prawnego, to sąd lub sądy tego państwa mają jurysdykcję. Sąd lub sądy tego państwa mają jurysdykcję wyłączną, o ile strony nie uzgodniły czego innego. Taka umowa dotycząca jurysdykcji musi być zawarta: a) w formie pisemnej lub ustnej potwierdzonej na piśmie; lub b) w formie, która odpowiada praktyce przyjętej między stronami; lub c) w handlu międzynarodowym – w formie odpowiadającej zwyczajowi handlowemu, który strony znały lub musiały znać i który strony umów tego rodzaju w określonej dziedzinie handlu powszechnie znają i którego stale przestrzegają”. Prawo Unii Konwencja brukselska Artykuł 17 Konwencji z dnia 27 września 1968 r. o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. 1972, L 299, s. 32), w brzmieniu zmienionym przez kolejne konwencje w sprawie przystąpienia nowych państw członkowskich (zwanej dalej „konwencją brukselską”), stanowił: „Jeżeli strony, z których przynajmniej jedna ma miejsce zamieszkania na terytorium państwa związanego niniejszą konwencją, uzgodniły, że sąd lub sądy państwa związanego niniejszą konwencją powinny rozstrzygać spór już wynikły albo spór przyszły mogący wyniknąć z określonego stosunku prawnego, to sąd lub sądy tego państwa związanego niniejszą konwencją mają jurysdykcję. Taka umowa dotycząca jurysdykcji musi być zawarta: a) w formie pisemnej lub ustnej potwierdzonej na piśmie; lub b) w formie, która odpowiada praktyce przyjętej między stronami; lub c) w handlu międzynarodowym – w formie odpowiadającej zwyczajowi handlowemu, który strony znały lub musiały znać i który strony umów tego rodzaju w określonej dziedzinie handlu powszechnie znają i którego stale przestrzegają. […] Jeżeli umowa dotycząca jurysdykcji została zawarta na korzyść tylko jednej ze stron, to strona ta zachowuje prawo do wystąpienia do każdego innego sądu mającego jurysdykcję na podstawie niniejszej Konwencji. […]”. Rozporządzenie Bruksela I Artykuł 23 rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. 2001, L 12, s. 1; zwanego dalej „rozporządzeniem Bruksela I”) stanowił w ust. 1: „Jeżeli strony, z których przynajmniej jedna ma miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego, uzgodniły, że sąd lub sądy państwa członkowskiego powinny rozstrzygać spór już wynikły albo spór przyszły mogący wyniknąć z określonego stosunku prawnego, to sąd lub sądy tego państwa członkowskiego mają jurysdykcję. Tak określona jurysdykcja jest jurysdykcją wyłączną, o ile strony nie uzgodniły inaczej. Taka umowa dotycząca jurysdykcji musi być zawarta: a) w formie pisemnej lub ustnej potwierdzonej na piśmie; lub b) w formie, która odpowiada praktyce przyjętej między stronami; lub c) w handlu międzynarodowym – w formie odpowiadającej zwyczajowi handlowemu, który strony znały lub musiały znać i który strony umów tego rodzaju w określonej dziedzinie handlu powszechnie znają i którego stale przestrzegają”. Rozporządzenie Bruksela I bis Motywy 4, 6, 15, 16 i 18–20 rozporządzenia Bruksela I bis brzmią następująco: „(4) […] Dlatego nieodzowne jest wydanie przepisów celem ujednolicenia przepisów o jurysdykcji w sprawach cywilnych i handlowych, aby zapewnić szybkie i nieskomplikowane uznawanie i wykonywanie orzeczeń wydanych w jednym z państw członkowskich. […] (6) Celem zagwarantowania swobodnego przepływu orzeczeń w sprawach cywilnych i handlowych niezbędnym i stosownym jest, aby przepisy o jurysdykcji oraz uznawaniu i wykonywaniu orzeczeń zostały określone w drodze aktu unijnego, który będzie wiążący i bezpośrednio stosowany. […] (15) Przepisy o jurysdykcji powinny być w wysokim stopniu przewidywalne i opierać się na zasadzie, że jurysdykcję w ogólności mają sądy miejsca zamieszkania pozwanego. Tak ustalona jurysdykcja powinna mieć miejsce zawsze, z wyjątkiem kilku dokładnie określonych przypadków, w których ze względu na przedmiot sporu lub autonomię stron uzasadnione jest inne kryterium powiązania. Siedziba osób prawnych musi być zdefiniowana wprost w rozporządzeniu celem wzmocnienia przejrzystości wspólnych przepisów i uniknięcia konfliktów jurysdykcyjnych. (16) Jurysdykcja oparta na łączniku miejsca zamieszkania powinna zostać uzupełniona jurysdykcją opartą na innych łącznikach, które powinny zostać dopuszczone ze względu na ścisły związek pomiędzy sądem a sporem prawnym lub w interesie prawidłowego sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Istnienie ścisłego związku powinno zagwarantować pewność prawną oraz uniknięcie możliwości pozywania pozwanego przed sąd państwa członkowskiego, którego pozwany nie mógł rozsądnie przewidzieć. […] […] (18) W sprawach dotyczących ubezpieczenia, umów z udziałem konsumentów i z zakresu prawa pracy strona słabsza powinna być chroniona przez przepisy jurysdykcyjne dla niej bardziej korzystne niż przepisy ogólne. (19) Z zastrzeżeniem jurysdykcji wyłącznych określonych w niniejszym rozporządzeniu powinna być przestrzegana autonomia stron w zakresie umownego wyboru jurysdykcji, z wyjątkiem spraw dotyczących ubezpieczenia, umów z udziałem konsumentów lub z zakresu prawa pracy, w których dopuszczalna jest jedynie ograniczona swoboda stron w zakresie umownego wyboru jurysdykcji. (20) W razie pojawienia się kwestii, czy umowa dotycząca jurysdykcji przyznająca jurysdykcję sądowi lub sądom państwa członkowskiego, jest materialnie nieważna, kwestia ta powinna zostać rozstrzygnięta zgodnie z prawem państwa członkowskiego, w którym znajduje się sąd lub sądy wskazane w umowie, włączając w to normy kolizyjne tego państwa członkowskiego”. Zgodnie z art. 1 tego rozporządzenia: „1.   Niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie w sprawach cywilnych i handlowych, niezależnie od rodzaju sądu. Nie obejmuje ono w szczególności spraw podatkowych, celnych, administracyjnych ani spraw dotyczących odpowiedzialności państwa za działania lub zaniechania w wykonywaniu władzy publicznej (acta iure imperii). 2.   Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do: a) stanu cywilnego, zdolności prawnej lub zdolności do czynności prawnych osób fizycznych, stosunków majątkowych wynikających z małżeństwa lub związku uznawanego – w myśl przepisów mających zastosowanie do takiego związku – za mający skutki porównywalne do skutków małżeństwa; b) upadłości, układów i innych podobnych postępowań; c) ubezpieczeń społecznych; d) sądownictwa polubownego; e) obowiązków alimentacyjnych wynikających ze stosunku rodzinnego, pokrewieństwa, małżeństwa lub powinowactwa; f) testamentów i dziedziczenia, w tym obowiązków alimentacyjnych powstających w związku ze śmiercią”. Rozdział II wspomnianego rozporządzenia, zatytułowany „Jurysdykcja”, obejmuje między innymi sekcje 1–5 i 7, zatytułowane odpowiednio „Przepisy ogólne”, „Jurysdykcja szczególna”, „Jurysdykcja w sprawach dotyczących ubezpieczenia”, „Jurysdykcja w sprawach dotyczących umów konsumenckich”, „Jurysdykcja w zakresie indywidualnych umów o pracę” i „Umowa dotycząca jurysdykcji”. Artykuł 15 tego rozporządzenia, zawarty w sekcji 3 rozdziału II tego rozporządzenia, stanowi: „Od przepisów niniejszej sekcji można odstąpić na podstawie umowy tylko wówczas, […] 2) jeżeli przyznaje ona ubezpieczającemu, ubezpieczonemu lub uposażonemu z tytułu ubezpieczenia uprawnienie do występowania przed sądy inne niż wymienione w niniejszej sekcji; […]”. Artykuł 19 rozporządzenia Bruksela I bis, zawarty w sekcji 4 rozdziału II tego rozporządzenia, stanowi: „Od przepisów niniejszej sekcji można odstąpić na podstawie umowy tylko wówczas, […] 2) jeżeli przyznaje ona konsumentowi uprawnienie do wytaczania powództwa przed sądy inne niż wymienione w niniejszej sekcji; […] […]”. Artykuł 23 tego rozporządzenia, zawarty w sekcji 5 rozdziału II tego rozporządzenia, ma następujące brzmienie: „Od przepisów niniejszej sekcji można odstąpić na podstawie umowy tylko wówczas […] 2) jeżeli przyznaje ona pracownikowi prawo do wytaczania powództwa przed sądy inne niż wymienione w niniejszej sekcji”. Zgodnie z art. 25 wspomnianego rozporządzenia, który znajduje się w sekcji 7 rozdziału II: „1.   Jeżeli strony niezależnie od ich miejsca zamieszkania uzgodniły, że sąd lub sądy państwa członkowskiego powinny rozstrzygać spór już wynikły albo spór przyszły mogący wyniknąć z określonego stosunku prawnego, to sąd lub sądy tego państwa mają jurysdykcję, chyba że umowa ta jest nieważna pod względem materialnym, na mocy prawa danego państwa członkowskiego. Tak określona jurysdykcja jest jurysdykcją wyłączną, o ile strony nie uzgodniły inaczej. Umowę jurysdykcyjną zawiera się: a) w formie pisemnej lub ustnej potwierdzonej na piśmie; b) w formie, która odpowiada praktyce przyjętej między stronami; lub c) w handlu międzynarodowym – w formie odpowiadającej zwyczajowi handlowemu, który strony znały lub musiały znać i który strony umów tego rodzaju w określonej dziedzinie handlu powszechnie znają i którego stale przestrzegają. […] 4.   Umowy jurysdykcyjne lub odpowiednie przepisy zawarte w warunkach powołania »trustu« nie wywołują skutku prawnego, jeżeli są sprzeczne z przepisami art. 15, 19 lub 23 albo jeżeli sądy, których jurysdykcja została wyłączona przez strony w umowie, mają wyłączną jurysdykcję na podstawie art. 24. […]”. Postępowanie główne i pytania prejudycjalne W celu wykonania obiektu budowlanego zamówionego przez dwie osoby fizyczne będące inwestorami Agora zawarła z SIL umowę o dostawę paneli elewacyjnych. Umowa dostawy zawierała umowę jurysdykcyjną (zwaną dalej „rozpatrywaną umową jurysdykcyjną”), która przewidywała, że „[w]szelkie spory wynikające z niniejszej umowy lub powstające w związku z nią będą rozstrzygane przez sąd w Brescii (Włochy). [SIL] zastrzega sobie możliwość pozwania kupującego przed inny, mający jurysdykcję, sąd we Włoszech lub za granicą”. Po stwierdzeniu nieprawidłowości w wykonaniu rozpatrywanego obiektu inwestorzy w listopadzie 2019 r. i w styczniu 2020 r. pozwali między innymi spółki Agora i SIL o odszkodowanie przed tribunal de grande instance de Rennes (sąd pierwszej instancji w Rennes, Francja). Agora wystąpiła do SIL z roszczeniami z tytułu gwarancji. W oparciu o rozpatrywaną umowę jurysdykcyjną SIL sprzeciwiła się temu roszczeniu z tytułu gwarancji, podnosząc zarzut braku jurysdykcji międzynarodowej sądu francuskiego. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2021 r. tribunal de grande instance de Rennes (sąd pierwszej instancji w Rennes) oddalił ten zarzut braku jurysdykcji. SIL wniosła odwołanie od tego orzeczenia. Wyrokiem z dnia 4 listopada 2021 r. cour d’appel de Rennes (sąd apelacyjny w Rennes, Francja), nie badając ważności rozpatrywanej klauzuli prorogacyjnej w świetle prawa włoskiego, utrzymał w mocy wspomniane orzeczenie ze względu na to, że rozpatrywana umowa jurysdykcyjna była niezgodna z prawem, ponieważ dawała SIL większy niż Agorze wybór co do sądu, przed którym można wytoczyć powództwo, przy czym nie sprecyzowano w tej umowie obiektywnych czynników uzgodnionych przez strony do celów wskazania sądu, przed którym można wytoczyć powództwo, w związku z czym rozpatrywana umowa umożliwiała SIL dokonanie wyboru dyskrecjonalnego sprzecznego z celem przewidywalności, któremu powinny odpowiadać klauzule prorogacyjne. SIL wniosła skargę kasacyjną od tego wyroku do Cour de cassation (sądu kasacyjnego, Francja), będącego sądem odsyłającym. SIL podnosi, że cour d’appel de Rennes (sąd apelacyjny w Rennes) naruszył art. 25 ust. 1 rozporządzenia Bruksela I bis, ponieważ ważność umowy jurysdykcyjnej należy oceniać w świetle prawa państwa członkowskiego, którego sądy zostały wyznaczone na podstawie tej umowy, a zatem w niniejszej sprawie w świetle prawa włoskiego, a nie prawa francuskiego. W tym względzie sąd odsyłający zastanawia się nad dokładnym zakresem art. 25 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia Bruksela I bis w zakresie, w jakim przepis ten przewiduje w istocie, że umowa jurysdykcyjna powinna co do zasady wywoływać skutki prawne, chyba że umowa ta jest „nieważna pod względem materialnym, na mocy prawa [państwa członkowskiego, którego sądy są wskazane w tej umowie]”. W niniejszej sprawie pojawia się przede wszystkim pytanie, czy ważność umowy jurysdykcyjnej podważaną ze względu na jej rzekomo nieprecyzyjny lub niesymetryczny charakter należy zbadać w świetle autonomicznych kryteriów wynikających z art. 25 ust. 1 rozporządzenia Bruksela I bis, a także celów przewidywalności i pewności prawa realizowanych przez to rozporządzenie, czy też badanie to należy przeprowadzić w świetle kryteriów dotyczących podstaw „nieważności pod względem materialnym” takiej umowy, w związku z czym ważność ta powinna, zgodnie z art. 25 ust. 1 zdanie pierwsze, być oceniana na podstawie prawa państwa członkowskiego sądu wskazanego przez tę umowę. W tym kontekście sąd odsyłający zmierza w szczególności do ustalenia, czy pojęcie „nieważności pod względem materialnym” należy interpretować zawężająco w ten sposób, że te podstawy nieważności ograniczają się do oszustwa, błędu, podstępu, groźby lub przemocy oraz niezdolności do czynności prawnych. Następnie, w przypadku gdyby ważność umowy jurysdykcyjnej, kwestionowana ze względu na jej nieprecyzyjny lub niesymetryczny charakter, podlegała badaniu w świetle autonomicznych kryteriów wynikających z art. 25 ust. 1 rozporządzenia Bruksela I bis, a także celów przewidywalności i pewności prawa realizowanych przez to rozporządzenie, sąd odsyłający dąży do ustalenia, czy przepis ten należy interpretować w ten sposób, że klauzula jurysdykcyjna, która zobowiązuje jedną ze stron do wytoczenia powództwa wyłącznie przed wskazanym w niej sądem, podczas gdy umożliwia drugiej stronie wniesienie powództwa, oprócz tego sądu, do dowolnego innego właściwego sądu, jest ważna. Wreszcie, na wypadek gdyby ważność umowy jurysdykcyjnej, kwestionowana ze względu na jej niesymetryczny charakter, podlegała badaniu w świetle kryteriów dotyczących podstaw nieważności tej umowy „pod względem materialnym” w rozumieniu wspomnianego przepisu, sąd odsyłający zastanawia się, jakie prawo krajowe jest właściwe dla oceny tej ważności, jeżeli wspomniana umowa umożliwia jednej ze stron wytoczenie powództwa przed sądami kilku państw, a na dzień wniesienia pozwu do sądu strona ta nie dokonała jeszcze wyboru. W tych okolicznościach Cour de cassation (sąd kasacyjny) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „1) Czy w przypadku niesymetrycznej klauzuli prorogacyjnej dającej wyłącznie jednej ze stron możliwość wyboru sądu, którego jurysdykcja wynika z przepisów powszechnie obowiązujących, innego niż sąd wskazany na mocy tej klauzuli, gdy druga strona podnosi, że klauzula ta jest niezgodna z prawem z powodu braku precyzji lub niesymetrycznego charakteru – kwestię tę należy rozstrzygać w świetle autonomicznych zasad wywiedzionych z art. 25 ust. 1 rozporządzenia Bruksela I bis oraz celu tego rozporządzenia, jakim jest przewidywalność i pewność prawa, czy też należy ją rozstrzygać, stosując prawo państwa członkowskiego wskazanego w klauzuli? Innymi słowy, czy zagadnienie to dotyczy ważności klauzuli pod względem materialnym w rozumieniu tego artykułu? Czy też przeciwnie, należy uznać, że przesłanki ważności klauzuli pod względem materialnym podlegają wykładni ścisłej i obejmują wyłącznie materialnoprawne przyczyny nieważności, przede wszystkim oszustwo, błąd, podstęp, groźbę lub przemoc i brak zdolności do czynności prawnych? 2) Jeżeli kwestię braku precyzji lub niesymetrycznego charakteru klauzuli należy rozstrzygać w świetle zasad autonomicznych – czy art. 25 ust. 1 rozporządzenia Bruksela I bis należy interpretować w ten sposób, że należy odmówić zastosowania klauzuli, która upoważnia jedną ze stron do wniesienia powództwa wyłącznie przed jeden sąd, natomiast drugiej pozwala wytoczyć powództwo nie tylko przed ten sąd, lecz również przed każdy inny sąd mający jurysdykcję na podstawie przepisów powszechnie obowiązujących? 3) Jeżeli niesymetryczność klauzuli stanowi przesłankę materialnoprawną, jak należy interpretować ten przepis, a w szczególności odesłanie do prawa państwa, którego sąd został wskazany, w sytuacji gdy klauzula wskazuje kilka sądów lub gdy klauzula wskazuje jeden sąd, pozostawiając jednej ze stron możliwość wyboru innego sądu, a w chwili wytoczenia powództwa wybór ten nie został jeszcze dokonany: – czy prawem krajowym, które należy stosować, jest prawo państwa jedynego sądu, który został wyraźnie wskazany, a okoliczność, że powództwo można wytoczyć również przed inne sądy, nie jest istotna? – czy w sytuacji gdy wskazano kilka sądów, można powoływać się na prawo sądu, przed który rzeczywiście wytoczono powództwo? – czy wreszcie, mając na uwadze motyw 20 rozporządzenia Bruksela I bis, należy rozumieć, że odesłanie do prawa państwa członkowskiego, którego sąd został wskazany, dotyczy obowiązujących w tym państwie norm materialnoprawnych czy norm kolizyjnych?”. W przedmiocie pytań prejudycjalnych W przedmiocie pytania pierwszego Poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 25 ust. 1 rozporządzenia Bruksela I bis należy interpretować w ten sposób, że w ramach oceny ważności umowy jurysdykcyjnej zarzuty dotyczące podnoszonego nieprecyzyjnego lub niesymetrycznego charakteru tej umowy należy badać w świetle kryteriów dotyczących podstaw „nieważności pod względem materialnym” tej umowy, określonych przez prawo państw członkowskich zgodnie z tym przepisem, czy też badanie tych zarzutów należy przeprowadzić w świetle autonomicznych kryteriów wynikających z tego artykułu. Zgodnie z art. 25 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia Bruksela I bis, „[j]eżeli strony niezależnie od ich miejsca zamieszkania uzgodniły, że sąd lub sądy państwa członkowskiego powinny rozstrzygać spór już wynikły albo spór przyszły mogący wyniknąć z określonego stosunku prawnego, to sąd lub sądy tego państwa mają jurysdykcję, chyba że umowa ta jest nieważna pod względem materialnym, na mocy prawa danego państwa członkowskiego”. Rozporządzenie Bruksela I bis nie definiuje pojęcia „nieważności pod względem materialnym” ani nie odsyła do prawa państw członkowskich w celu zdefiniowania tego pojęcia. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału zarówno z wymogów jednolitego stosowania prawa Unii, jak i z zasady równości wynika, że treści przepisu prawa Unii, który nie zawiera wyraźnego odesłania do prawa państw członkowskich do celów określenia jego znaczenia i zakresu, należy zwykle nadawać w całej Unii autonomiczną i jednolitą wykładnię, którą należy ustalić zgodnie ze zwykłym znaczeniem tej treści w języku potocznym, z uwzględnieniem kontekstu, w którym użyto tego przepisu, i celu uregulowania, którego część stanowi [zob. podobnie wyroki: z dnia 10 czerwca 2021 r., Commissioners for Her Majesty’s Revenue and Customs (Nieponoszący winy pośrednik), C‑279/19, EU:C:2021:473, pkt 23; z dnia 4 października 2024 r., AFAÏA, C‑228/23, EU:C:2024:829, pkt 39 i przytoczone tam orzecznictwo]. W pierwszej kolejności zgodnie ze swoim zwykłym znaczeniem w języku potocznym wyrażenie „pod względem materialnym” jest stosowane w wyrokach i w pismach procesowych jako zapowiedź, że po zbadaniu kwestii właściwości, względów formalnych i dopuszczalności sąd przechodzi do rozpatrywania kwestii dotyczących samego przedmiotu postępowania, a mianowicie kwestii faktycznych i prawnych, które sąd ma rozstrzygnąć na wniosek stron. Niemniej jednak należy zauważyć, że w zakresie, w jakim art. 25 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia Bruksela I bis przewiduje, iż sądy, co do których strony uzgodniły, że powinny rozstrzygać spór już wynikły albo spór przyszły mogący wyniknąć z określonego stosunku prawnego, mają jurysdykcję, „chyba że” umowa jurysdykcyjna „jest nieważna pod względem materialnym”, na mocy prawa państwa członkowskiego, którego sądy są wskazane w tej umowie, przepis ten ogranicza się do ustanowienia normy kolizyjnej. Przepis ten uściśla zatem, jakie prawo krajowe ma zastosowanie w odniesieniu do kwestii, czy pomimo spełnienia wszystkich przesłanek ważności przewidzianych w tym artykule taka umowa jest nieważna z innych powodów wynikających z tego prawa krajowego. W drugiej kolejności, co się tyczy kontekstu, w jaki wpisuje się art. 25 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia Bruksela I bis, należy stwierdzić, że motyw 20 tego rozporządzenia jest sformułowany w sposób analogiczny do tego przepisu, ponieważ stanowi on, że „[w] razie pojawienia się kwestii, czy umowa dotycząca jurysdykcji przyznająca jurysdykcję sądowi lub sądom państwa członkowskiego, jest materialnie nieważna, kwestia ta powinna zostać rozstrzygnięta zgodnie z prawem państwa członkowskiego, w którym znajduje się sąd lub sądy wskazane w umowie, włączając w to normy kolizyjne tego państwa członkowskiego”. Ponadto należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przepisy art. 25 rozporządzenia Bruksela I bis, ze względu na to, że stanowią odstępstwo zarówno od zasady ustanowionej w art. 4 tego rozporządzenia, na podstawie której jurysdykcję określa ogólna zasada sądu miejsca zamieszkania pozwanego, jak i od zasady, zgodnie z którą jurysdykcja szczególna jest określona w art. 7–9 tego rozporządzenia, podlegają ścisłej wykładni w odniesieniu do określonych w nich przesłanek (zob. podobnie wyrok z dnia 8 marca 2018 r., Saey Home & Garden, C‑64/17, EU:C:2018:173, pkt 24). Tymczasem należy zauważyć, że poza odniesieniem do pojęcia „nieważności pod względem materialnym” art. 25 ust. 1 zdania pierwsze i trzecie rozporządzenia Bruksela I bis przewiduje warunki ważności właściwe dla umów jurysdykcyjnych zarówno na płaszczyźnie materialnej, a mianowicie, że „strony […] uzgodniły, że sąd lub sądy państwa członkowskiego powinny rozstrzygać spór już wynikły albo spór przyszły mogący wyniknąć z określonego stosunku prawnego”, jak i formalnej. W konsekwencji należy stwierdzić, że pojęcie to obejmuje ogólne podstawy nieważności umowy, a mianowicie w szczególności wady oświadczenia woli, takie jak błąd, podstęp, groźba lub przemoc i brak zdolności do czynności prawnych, które to przyczyny, w odróżnieniu od przesłanek ważności właściwych dla umów jurysdykcyjnych, nie są uregulowane rozporządzeniem Bruksela I bis, lecz prawem państwa członkowskiego, którego sądy zostały wskazane. Po trzecie, wykładnia pojęcia „nieważności pod względem materialnym” umowy jurysdykcyjnej, zgodnie z którą odnosi się ono wyłącznie do jej nieważności w świetle ogólnych podstaw nieważności umowy właściwych prawu krajowemu sądu wskazanego w tej umowie jest zgodna z celami realizowanymi przez rozporządzenie Bruksela I bis. Jak wynika bowiem w szczególności z motywów 4, 6, 15 i 16 rozporządzenia Bruksela I bis, ma ono na celu ujednolicenie przepisów o jurysdykcji w sprawach cywilnych i handlowych w drodze aktu unijnego, który będzie wiążący i bezpośrednio stosowany. Wynika z nich również, że prawodawca Unii zamierzał przyjąć przepisy jurysdykcyjne o wysokim stopniu przewidywalności i przejrzystości w celu wzmocnienia pewności prawa i ułatwienia należytego sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Tymczasem Trybunał wielokrotnie orzekał, że aby wspierać te cele, w szczególności cel pewności prawa, należy wzmocnić ochronę prawną osób zamieszkałych na terytorium Unii lub mających tam siedziby, a jednocześnie umożliwić powodowi łatwe zidentyfikowanie sądu, przed który może on wytoczyć powództwo, a pozwanemu – racjonalne przewidzenie, przed który sąd może on zostać pozwany. W tym kontekście cel pewności prawa wymaga, by sąd krajowy, do którego wniesiono powództwo, mógł łatwo wypowiedzieć się co do własnej jurysdykcji, nie będąc zmuszonym do rozpoznawania sprawy co do istoty [wyrok z dnia 29 lipca 2024 r., FTI Touristik (Element zagraniczny), C‑774/22, EU:C:2024:646, pkt 33 i przytoczone tam orzecznictwo]. W czwartej kolejności – wykładnia przyjęta w pkt 32 i 36 niniejszego wyroku jest zgodna z genezą art. 25 ust. 1 rozporządzenia Bruksela I bis. W uzasadnieniu wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych [COM(2010) 748 wersja ostateczna], leżącego u podstaw rozporządzenia Bruksela I bis, Komisja Europejska podkreśliła bowiem na s. 9 tego uzasadnienia, że zmiana brzmienia art. 23 rozporządzenia Bruksela I, który stał się art. 25 rozporządzenia Bruksela I bis: „chyba że umowa ta jest nieważna pod względem materialnym, na mocy prawa danego państwa członkowskiego”, miało na celu wprowadzenie „zharmonizowanej normy kolizyjnoprawnej dotyczącej materialnej ważności umów o jurysdykcji, zapewniając tym samym podobny skutek niezależnie od sądu, do którego zwrócono się […] w pierwszej kolejności [Z]miany odzwierciedlają rozwiązania określone w Konwencji haskiej [z dnia 30 czerwca 2005 r.] o umowach dotyczących właściwości sądu”. W niniejszej sprawie wątpliwości sądu odsyłającego dotyczą tego, czy podnoszony nieprecyzyjny lub niesymetryczny charakter rozpatrywanej umowy jurysdykcyjnej może stanowić podstawę „nieważności pod względem materialnym” w rozumieniu art. 25 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia Bruksela I bis, której istnienie należy badać w świetle prawa krajowego sądu wskazanego w tej umowie, czy też istnienie tejże podstawy należy oceniać w świetle autonomicznych kryteriów wynikających z tego artykułu. Co się tyczy, w pierwszej kolejności, oceny wystarczająco precyzyjnego charakteru umowy jurysdykcyjnej dla celów ustalenia sądu lub sądów państwa członkowskiego, które powinny rozstrzygać spór już wynikły albo spór przyszły powstające między stronami, należy przypomnieć, że z orzecznictwa Trybunału dotyczącego art. 17 akapit pierwszy zdanie pierwsze konwencji brukselskiej i art. 23 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia Bruksela I wynika, że zawarte w tych przepisach słowo „uzgodniły” nie może być interpretowane w ten sposób, że wymaga ono, aby taka klauzula była sformułowana w taki sposób, aby ustalenia sądu właściwego można było dokonać, opierając się na samym jej brzmieniu. Wystarczy bowiem, aby klauzula określała obiektywne czynniki, na podstawie których strony uzgodniły sąd, któremu (lub sądy, którym) pragną przekazywać pod rozstrzygnięcie spory wynikłe lub mogące wyniknąć między nimi. Wspomniane czynniki, wystarczająco precyzyjne, aby umożliwić sądowi, przed którym wytoczono powództwo, ustalenie, czy jest on właściwy, mogą być, w stosownych przypadkach, określone na podstawie szczególnych okoliczności badanej przez ten sąd sprawy (wyroki: z dnia 9 listopada 2000 r., Coreck, C‑387/98, EU:C:2000:606, pkt 15; z dnia 7 lipca 2016 r., Hőszig, C‑222/15, EU:C:2016:525, pkt 43). Ponadto Trybunał orzekł zasadniczo, że w celu ułatwienia wzajemnego uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych art. 17 akapit pierwszy zdanie pierwsze konwencji brukselskiej zawiera wymóg precyzyjności, który musi spełniać umowa jurysdykcyjna (zob. podobnie wyrok z dnia 9 listopada 2000 r., Coreck, C‑387/98, EU:C:2000:606, pkt 17). Wynika z tego, że zgodnie z art. 17 akapit pierwszy zdanie pierwsze konwencji brukselskiej i art. 23 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia Bruksela I warunek dotyczący tego, by strony „uzgodniły” sąd lub sądy umawiającego się państwa lub państwa członkowskiego, zawiera – aby był ważny – wymóg precyzyjności. Tymczasem w zakresie, w jakim art. 25 rozporządzenia Bruksela I bis, który zgodnie z tabelą zawartą w załączniku III do tego rozporządzenia odpowiada art. 23 rozporządzenia Bruksela I, zawiera również słowo „uzgodniły”, orzecznictwo to można zastosować do art. 25 ust. 1 rozporządzenia Bruksela I bis (zob. podobnie wyrok z dnia 25 kwietnia 2024 r., Maersk i Mapfre España, od C‑345/22 do C‑347/22, EU:C:2024:349, pkt 52 i przytoczone tam orzecznictwo), w związku z czym, zgodnie z tym ostatnim przepisem, aby umowa jurysdykcyjna była ważna, powinna ona w szczególności określać w sposób wystarczająco precyzyjny obiektywne czynniki uzgodnione przez strony do celów wyznaczenia sądu lub sądów, którym zamierzają poddać spory, już powstałe lub mogące powstać. Ponadto nałożenie wymogu precyzyjności przyczynia się siłą rzeczy do realizacji celów przewidywalności, przejrzystości i pewności prawa, o których mowa w motywach 15 i 16 rozporządzenia Bruksela I bis. W związku z tym wymóg precyzyjności, który warunkuje ważność umowy jurysdykcyjnej, należy badać nie w świetle kryteriów dotyczących podstaw „nieważności pod względem materialnym” w rozumieniu art. 25 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia Bruksela I bis, lecz w świetle autonomicznych kryteriów wynikających z tego art. 25, zgodnie z jego wykładnią dokonaną przez Trybunał. Co się tyczy, w drugiej kolejności, oceny podnoszonego niesymetrycznego charakteru umowy jurysdykcyjnej, należy zauważyć, że zgodnie z art. 25 ust. 4 rozporządzenia Bruksela I bis umowy dotyczące jurysdykcji nie wywołują skutku prawnego w szczególności wówczas, gdy nie spełniają przesłanek ważności określonych w art. 15, 19 lub 23 tego rozporządzenia. Tymczasem z tych ostatnich artykułów wynika, że pozostaje ważna umowa jurysdykcyjna pozwalająca słabszej stronie umowy ubezpieczenia, umowy z udziałem konsumentów lub umowy z zakresu prawa pracy na wytoczenie powództwa przed sądy inne niż te, które co do zasady mają jurysdykcję na podstawie przepisów sekcji 3–5 rozdziału II tego rozporządzenia, do których należą odpowiednio wspomniane artykuły. Natomiast na mocy tego art. 25 ust. 4 taka umowa jest nieważna, jeżeli przewiduje wyjątek od zasad jurysdykcji na korzyść ubezpieczyciela, kontrahenta konsumenta lub pracodawcy. Jak wynika zasadniczo z motywu 18 rozporządzenia Bruksela I bis, umowy ubezpieczenia, umowy z udziałem konsumentów i umowy z zakresu prawa pracy charakteryzują się pewną nierównowagą między stronami, którą przepisy art. 15, 19 i 23 tego rozporządzenia mają korygować poprzez zapewnienie stronie słabszej możliwości korzystania z przepisów jurysdykcyjnych korzystniejszych dla niej niż przepisy ogólne [zob. podobnie wyrok z dnia 29 lipca 2024 r., FTI Touristik (Element zagraniczny), C‑774/22, EU:C:2024:646, pkt 44]. I tak, co się tyczy tych umów, art. 25 ust. 4 rozporządzenia Bruksela I bis w związku z jego art. 15, 19 i 23 reguluje wyraźnie przypadki, w których niesymetryczna umowa jurysdykcyjna jest ważna, oraz przypadki, w których jest ona nieważna. W związku z tym należy uznać, że ważność umowy jurysdykcyjnej ze względu na jej podnoszony niesymetryczny charakter należy badać nie w świetle kryteriów dotyczących podstaw „nieważności pod względem materialnym” w rozumieniu art. 25 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia Bruksela I bis, lecz w świetle autonomicznych kryteriów wynikających z tego art. 25, zgodnie z jego wykładnią dokonaną przez Trybunał. Wykładni tej nie podważa fakt, że art. 17 konwencji brukselskiej przewidywał, iż „jeżeli umowa dotycząca jurysdykcji została zawarta na korzyść tylko jednej ze stron, to strona ta zachowuje prawo do wystąpienia do każdego innego sądu mającego jurysdykcję na podstawie niniejszej konwencji”, i w związku z tym dopuszczał w sposób dorozumiany ważność umowy jurysdykcyjnej pomimo jej niesymetrycznego charakteru. Prawdą jest, że ani art. 23 rozporządzenia Bruksela I, ani art. 25 rozporządzenia Bruksela I bis nie zawierają równoważnego przepisu w odniesieniu do ważności takiej konwencji o niesymetrycznym charakterze. Niemniej jednak wystarczy zauważyć, podobnie jak uczyniła to Komisja w swoich uwagach na piśmie, że z uzasadnienia wniosku Komisji dotyczącego rozporządzenia Rady (WE) w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych [COM(1999) 348 wersja ostateczna, s. 19], leżącego u podstaw rozporządzenia Bruksela I, wynika, że cel zniesienia tej zasady odzwierciedlał nic innego jak dokonany przez prawodawcę Unii wybór „potwierdzenia, że jurysdykcja przyznana przez klauzulę wyboru sądu jest jurysdykcją wyłączną […], umożliwiając jednocześnie stronom uzgodnienie, że jurysdykcja ta nie jest wyłączna, a złagodzenie to jest uzasadnione poszanowaniem autonomii woli stron”. W świetle całości powyższych rozważań odpowiedź na pytanie pierwsze powinna brzmieć następująco: art. 25 ust. 1 rozporządzenia Bruksela I bis należy interpretować w ten sposób, że w ramach oceny ważności umowy jurysdykcyjnej zarzuty dotyczące podnoszonego nieprecyzyjnego lub niesymetrycznego charakteru tej umowy należy badać nie w świetle kryteriów dotyczących podstaw „nieważności pod względem materialnym” tej umowy, określonych w prawie państw członkowskich zgodnie z tym przepisem, lecz w świetle autonomicznych kryteriów wynikających z tego artykułu. W przedmiocie pytania drugiego Poprzez pytanie drugie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 25 ust. 1 rozporządzenia Bruksela I bis należy interpretować w ten sposób, że umowa jurysdykcyjna, na mocy której jedna ze stron tej umowy może wytoczyć powództwo wyłącznie przed wskazanym w tej umowie sądem, podczas gdy druga strona może wytoczyć powództwo, oprócz tego sądu, przed dowolnym innym mającym jurysdykcję sądem, jest ważna. W pierwszej kolejności w zakresie, w jakim w niniejszej sprawie rozpatrywana umowa jurysdykcyjna wydaje się pozwalać SIL na wytoczenie powództwa przed sądami różnych państw w zakresie, w jakim przewiduje ona, że spółka ta zastrzega sobie możliwość pozwania „przed inny, mający jurysdykcję, sąd we Włoszech lub za granicą”, należy zauważyć, że o ile brzmienie art. 25 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia Bruksela I bis odnosi się do sądów „państwa członkowskiego”, o tyle przepisu tego nie można jednak interpretować w ten sposób, że strony muszą koniecznie wskazać sądy jednego i tego samego państwa członkowskiego. Nałożenie takiego ograniczenia byłoby bowiem sprzeczne z autonomią woli stron, która – jak wynika z motywu 19 rozporządzenia Bruksela I bis – powinna być przestrzegana, z zastrzeżeniem, po pierwsze, wyjątków przewidzianych w art. 25 ust. 4 tego rozporządzenia w związku z jego art. 15, 19 i 23 w sprawach dotyczących ubezpieczenia, umów z udziałem konsumentów i z zakresu prawa pracy, w których umowy jurysdykcyjne mogą jedynie w ograniczonym zakresie ustanawiać odstępstwa od zasad jurysdykcji ustanowionych w tym rozporządzeniu, a po drugie, jurysdykcji wyłącznej zgodnie z art. 25 ust. 4 w związku z art. 24 tego rozporządzenia. Ponadto sądy właściwe na podstawie przepisów rozdziału II rozporządzenia Bruksela I bis potwierdzają fakt, że strony mogą w pewnych sytuacjach wytoczyć powództwo przed sądami kilku państw członkowskich. Z art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 1 tego rozporządzenia w związku z jego art. 7 i 8 wynika bowiem, że osoba mająca miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego może być pozwana nie tylko przed sądy tego państwa, lecz również przed sądy innego państwa członkowskiego, w szczególności jeżeli miejsce wykonania danego zobowiązania umownego, miejsce, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę, lub miejsce zamieszkania innego pozwanego znajduje się w takim innym państwie członkowskim. Tak więc w niniejszej sprawie ważności rozpatrywanej umowy jurysdykcyjnej nie można podważyć w świetle art. 25 ust. 1 rozporządzenia Bruksela I bis ze względu na to, że konwencja ta umożliwia stronie wytoczenie powództwa przed sądami różnych państw członkowskich lub państw będących stronami konwencji z Lugano II w rozumieniu jej art. 23 ust. 1 zdanie pierwsze w związku z jej art. 1 ust. 3. W drugiej kolejności należy zauważyć, że umowa jurysdykcyjna wskazująca wystarczająco precyzyjnie sądy państw członkowskich lub państw będących stronami konwencji z Lugano II, przed którymi można wytoczyć powództwo, a mianowicie, po pierwsze, jeden konkretny sąd, a po drugie, inne sądy mające jurysdykcję na podstawie przepisów rozdziału II sekcje 1 i 2 rozporządzenia Bruksela I bis oraz tytułu II sekcje 1 i 2 tej konwencji, spełnia wymóg precyzyjności wynikający z art. 25 ust. 1 tego rozporządzenia oraz z celów przewidywalności, przejrzystości i pewności prawa, o których mowa w motywach 15 i 16 wspomnianego rozporządzenia. W rzeczywistości chodzi bowiem o odesłanie do ogólnych zasad jurysdykcyjnych przewidzianych w tym rozporządzeniu i we wspomnianej konwencji. Niemniej jednak należy uściślić, że gdyby rozpatrywaną umowę jurysdykcyjną – w zakresie, w jakim odnosi się ona do „innego sądu mającego jurysdykcję […] za granicą” – należało interpretować w ten sposób, że wskazuje ona również jeden lub kilka sądów jednego lub kilku państw, które nie są ani członkami Unii, ani stronami konwencji z Lugano II, wówczas byłaby ona sprzeczna z rozporządzeniem Bruksela I bis. Owa umowa jurysdykcyjna naruszałaby bowiem cele przewidywalności, przejrzystości i pewności prawa, o których mowa w motywach 15 i 16 tego rozporządzenia, ponieważ prawo Unii nie pozwala samo w sobie na wyznaczenie właściwych sądów, ponieważ jest ono w danym wypadku uzależnione od stosowania przepisów prawa prywatnego międzynarodowego państw trzecich. Tymczasem w takim przypadku istnieje zwiększone ryzyko konfliktów jurysdykcyjnych naruszających pewność prawa, ponieważ stosowanie tych przepisów krajowych może prowadzić do rozbieżnych rozwiązań (zob. podobnie wyrok z dnia 8 lutego 2024 r., Inkreal, C‑566/22, EU:C:2024:123, pkt 31). W związku z tym rozpatrywana umowa jurysdykcyjna może spełniać wymóg precyzyjności w świetle orzecznictwa przytoczonego w pkt 42 niniejszego wyroku jedynie w zakresie, w jakim można ją interpretować w ten sposób, że do celów rozpoznawania sporów między stronami wskazuje ona sąd w Brescii i sądy państw członkowskich lub państw będących stronami konwencji z Lugano II. W trzeciej kolejności, co się tyczy ważności umowy jurysdykcyjnej przyznającej jednej stronie więcej praw niż drugiej, należy uznać, że z wyjątkiem przypadków wyraźnie zakazanych przez rozporządzenie Bruksela I bis niesymetryczny charakter takiej umowy nie może podważyć jej ważności w świetle wymogów określonych w art. 25 tego rozporządzenia. Artykuł 25 rozporządzenia Bruksela I bis, podobnie jak konwencja brukselska oraz rozporządzenie Bruksela I, opiera się bowiem na zasadzie autonomii woli stron (zob. podobnie wyroki: z dnia 9 listopada 2000 r., Coreck, C‑387/98, EU:C:2000:606, pkt 14; z dnia 7 lutego 2013 r., Refcomp, C‑543/10, EU:C:2013:62, pkt 26; z dnia 18 listopada 2020 r., DelayFix, C‑519/19, EU:C:2020:933, pkt 38). Tymczasem, jak wynika z pkt 56 niniejszego wyroku, z motywu 19 rozporządzenia Bruksela I bis należy wywieść, że prawodawca Unii zamierzał dać pierwszeństwo przestrzeganiu tej zasady, w związku z czym należy zastosować się do wyboru dokonanego przez strony, z zastrzeżeniem wyjątków określonych w art. 25 ust. 4 tego rozporządzenia w związku z jego art. 15, 19, 23 i 24. Ponadto, jak wynika z pkt 48–50 niniejszego wyroku, wspomniane art. 15, 19 i 23, do których odsyła ów art. 25 ust. 4, wyraźnie zezwalają na zawarcie niesymetrycznych umów jurysdykcyjnych na korzyść, odpowiednio, słabszej strony umowy ubezpieczenia, umowy z udziałem konsumentów i umowy z zakresu prawa pracy. Zatem niesymetryczny charakter takiej umowy nie czyni jej niezgodną z prawem, jeżeli strony dobrowolnie wyraziły na nią zgodę. W niniejszej sprawie, z zastrzeżeniem weryfikacji przez sąd odsyłający, rozpatrywana umowa jurysdykcyjna nie wydaje się ani być sprzeczna z przepisami art. 15, 19 lub 23 rozporządzenia Bruksela I bis, ani wyłączać jurysdykcji wyłącznej na podstawie art. 24 tego rozporządzenia, w związku z czym nie jest ona sprzeczna z art. 25 tego rozporządzenia, pomimo jej niesymetrycznego charakteru. W każdym razie z art. 25 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia Bruksela I bis wynika, że jurysdykcja sądu wskazanego w umowie jurysdykcyjnej ma charakter wyłączny tylko wtedy, gdy strony nie uzgodniły inaczej. W związku z tym okoliczność, że zgodnie z rozpatrywaną umową jurysdykcyjną jedynie Agora jest zmuszona do przestrzegania tej wyłącznej jurysdykcji przyznanej sądowi w Brescii, nie okazuje się sama w sobie sprzeczna ze wspomnianym art. 25. W świetle powyższych rozważań odpowiedź na pytanie drugie powinna brzmieć następująco: art. 25 ust. 1 i 4 rozporządzenia Bruksela I bis należy interpretować w ten sposób, że umowa jurysdykcyjna, na mocy której jedna ze stron tej umowy może wytoczyć powództwo wyłącznie przed wskazanym przez tę umowę sądem, podczas gdy drugiej stronie pozwala na wytoczenie powództwa, oprócz tego sądu, przed dowolnym innym sądem mającym jurysdykcję, jest ważna, w zakresie, w jakim, po pierwsze, wskazuje ona sądy jednego lub kilku państw, które są albo członkami Unii, albo stronami konwencji z Lugano II, po drugie, określa czynniki wystarczająco precyzyjne do tego, aby umożliwić sądowi, przed którym wytoczono powództwo, ustalenie, czy ma on jurysdykcję, a po trzecie, nie jest sprzeczna z przepisami art. 15, 19 lub 23 tego rozporządzenia i nie stanowi odstępstwa od jurysdykcji wyłącznej na podstawie art. 24 tego rozporządzenia. W przedmiocie pytania trzeciego Ze względu na odpowiedź udzieloną na pytanie pierwsze nie ma konieczności udzielania odpowiedzi na pytanie trzecie. W przedmiocie kosztów Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.   Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:   1) Artykuł 25 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych należy interpretować w ten sposób, że: w ramach oceny ważności umowy jurysdykcyjnej zarzuty dotyczące podnoszonego nieprecyzyjnego lub niesymetrycznego charakteru tej umowy należy badać nie w świetle kryteriów dotyczących podstaw „nieważności pod względem materialnym” tej umowy, określonych w prawie państw członkowskich zgodnie z tym przepisem, lecz w świetle autonomicznych kryteriów wynikających z tego artykułu.   2) Artykuł 25 ust. 1 i 4 rozporządzenia nr 1215/2012 należy interpretować w ten sposób, że: umowa jurysdykcyjna, na mocy której jedna ze stron tej umowy może wytoczyć powództwo wyłącznie przed wskazanym przez tę umowę sądem, podczas gdy drugiej stronie pozwala na wytoczenie powództwa, oprócz tego sądu, przed dowolnym innym sądem mającym jurysdykcję, jest ważna, w zakresie, w jakim, po pierwsze, wskazuje ona sądy jednego lub kilku państw, które są albo członkami Unii Europejskiej, albo stronami Konwencji o jurysdykcji i uznawaniu oraz wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych, podpisanej w dniu 30 października 2007 r., której zawarcie zostało zatwierdzone w imieniu Wspólnoty Europejskiej decyzją Rady 2009/430/WE z dnia 27 listopada 2008 r., po drugie, określa czynniki wystarczająco precyzyjne do tego, aby umożliwić sądowi, przed którym wytoczono powództwo, ustalenie, czy ma on jurysdykcję, a po trzecie, nie jest sprzeczna z przepisami art. 15, 19 lub 23 tego rozporządzenia i nie stanowi odstępstwa od jurysdykcji wyłącznej na podstawie art. 24 tego rozporządzenia.   Podpisy ( *1 ) Język postępowania: francuski.