C-539/24

WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba) z dnia 27 listopada 2025 r. ( *1 ) Odesłanie prejudycjalne – Ochrona interesów finansowych Unii Europejskiej – Rozporządzenie (WE, Euratom) nr 2988/95 – Pojęcie „nieprawidłowości” – Artykuł 1 ust. 2 – Terminy przedawnienia – Artykuł 3 – Rozpoczęcie biegu i długość tych terminów – Projekt współfinansowany ze środków Unii W sprawie C‑539/24 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Nejvyšší správní soud (najwyższy sąd administracyjny, Republika Czeska) postanowieniem z dnia 31 lipca 2024 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 7 sierpnia 2024 r., w postępowaniu: Mikroregion Porta Bohemica przeciwko Odvolací finanční ředitelství, TRYBUNAŁ (pierwsza izba), w składzie: F. Biltgen, prezes izby, T. von Danwitz, wiceprezes Trybunału, pełniący obowiązki sędziego pierwszej izby, I. Ziemele, A. Kumin i S. Gervasoni (sprawozdawca), sędziowie, rzecznik generalny: M. Campos Sánchez-Bordona, sekretarz: A. Calot Escobar, uwzględniając pisemny etap postępowania, rozważywszy uwagi, które przedstawili: – w imieniu Mikroregion Porta Bohemica – J. Sedláček, advokát, – w imieniu rządu czeskiego – J. Očková, M. Smolek oraz J. Vláčil, w charakterze pełnomocników, – w imieniu Komisji Europejskiej – J. Hradil oraz C. Valero, w charakterze pełnomocników, podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii, wydaje następujący Wyrok Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 3 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. 1995, L 312, s. 1). Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Mikroregion Porta Bohemica a Odvolací finanční ředitelství (dyrekcją odwoławczą ds. finansów, Republika Czeska) (zwaną dalej „organem podatkowym”) w przedmiocie terminu przedawnienia nieprawidłowości w zakresie zamówień publicznych udzielanych w ramach projektu finansowanego częściowo ze środków Unii Europejskiej. Ramy prawne Prawo Unii Zgodnie z art. 1 rozporządzenia 2988/95: „1.   W celu ochrony interesów finansowych [Unii] niniejszym przyjmuje się ogólne zasady dotyczące jednolitych kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa [Unii]. 2.   Nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa [Unii] wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie [Unii] lub w budżetach, które są zarządzane przez [Unię], albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu [Unii], albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem”. Artykuł 3 tego rozporządzenia ma następujące brzmienie: „1.   Okres [termin] przedawnienia [w odniesieniu do wszczęcia postępowania] wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady [uregulowania] sektorowe mogą jednak wprowadzić okres [termin] krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres [termin] przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres [termin] przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu [biegu terminu] przedawnienia [w odniesieniu do wszczęcia postępowania] jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa [dochodzenia] lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres [termin] przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi […] przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1. 2.   Okres [termin] wykonania decyzji nakładającej karę administracyjną wynosi trzy lata. Okres [termin] ten biegnie od dnia uprawomocnienia się decyzji. Przypadki przerwania i zawieszenia […] przedawnienia zostaną uregulowane we właściwych przepisach prawa krajowego. 3.   Państwa członkowskie zachowują możliwość stosowania dłuższego okresu [terminu] niż okres [termin] przewidziany odpowiednio w ust. 1 i 2”. Artykuł 6 ust. 1 rzeczonego rozporządzenia stanowi: „Bez uszczerbku dla administracyjnych środków i kar [Unii] przyjętych na podstawie zasad sektorowych istniejących w dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia nakładanie kar finansowych, takich jak grzywny, może zostać zawieszone decyzją właściwego organu władzy, jeżeli przeciw danej osobie wszczęte zostało postępowanie karne w związku z tym samym stanem faktycznym. Wstrzymanie postępowania administracyjnego spowoduje zawieszenie okresu [biegu terminu] przedawnienia przewidzianego w art. 3”. Prawo czeskie Paragraf 44a ust. 9 zákon č. 218/2000 Sb., o rozpočtových pravidlech a o změně některých souvisejících zákonů (ustawy nr 218/2000 o zasadach budżetowych i o zmianie niektórych powiązanych ustaw), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym, stanowił: „Dochodzenie płatności należnych z tytułu naruszenia dyscypliny budżetowej i kar leży w gestii organów podatkowych zgodnie z [zákon č. 280/2009 Sb., daňový řád (ustawą nr 280/2009 ustanawiającą kodeks podatkowy)] […]. W postępowaniu w przedmiocie opłat za naruszenie dyscypliny budżetowej osoba naruszająca dyscyplinę budżetową ma status podatnika. Na żądanie urząd finansowy przekazuje informacje uzyskane w ramach postępowań dotyczących opłat organowi administracyjnemu, który wydał decyzję o przekazaniu środków z budżetu państwa, państwowych aktywów finansowych, państwowego funduszu lub funduszu narodowego, jak również organowi uprawnionemu do kontroli takich przekazanych środków, a także kontroli wykorzystania środków z budżetu państwa lub innych państwowych środków pieniężnych, jeżeli chodzi o informacje dotyczące dochodzenia opłat za naruszenie dyscypliny budżetowej; dotyczy to również właściwego organu Unii Europejskiej i organu administracyjnego właściwego w przedmiocie administrowania takimi środkami przekazanymi z zagranicy. Kara wynikła wskutek naruszenia dyscypliny budżetowej przed jej wymierzeniem jest płatna w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji wymiarowej. Kwotę płatności i karę można wymierzyć w terminie do 10 lat, licząc od dnia 1 stycznia roku następującego po roku, w którym nastąpiło naruszenie dyscypliny budżetowej”. Postępowanie główne i pytania prejudycjalne Mikroregion Porta Bohemica jest dobrowolnym związkiem gmin prawa czeskiego posiadającym osobowość prawną. Na podstawie decyzji Ministerstvo životního prostředí (ministerstwa środowiska, Republika Czeska) z dnia 4 kwietnia 2014 r. oraz umowy z dnia 15 kwietnia 2014 r. otrzymał on różne środki finansowe przeznaczone na realizację projektu mającego na celu opracowanie cyfrowego planu walki z powodziami oraz na zakup systemu powiadamiania i ostrzegania dla gmin znajdujących się na obszarze jego właściwości terytorialnej. Finansowanie to miało pokryć 90 % kosztów kwalifikowalnych tego projektu, przy czym 85 % tych kosztów [5341683,05 koron czeskich (CZK), czyli około 215000 EUR] było finansowane ze środków Unii pochodzących z Funduszu Spójności, a 5 % (314216,65 CZK, czyli około 12500 EUR) ze środków krajowego funduszu ochrony środowiska Republiki Czeskiej. Mikroregion Porta Bohemica sfinansował pozostałe 10 % tych kosztów (628433,30 CZK, czyli około 25000 EUR) ze środków własnych. W okresie od dnia 26 lutego 2020 r. do dnia 3 września 2021 r. Mikroregion Porta Bohemica został poddany kontroli podatkowej, która ujawniła różne uchybienia w postępowaniu o udzielenie zamówienia na roboty budowlane przeprowadzonym w celu realizacji wspomnianego projektu, a mianowicie w szczególności brak wykluczenia z tego postępowania szeregu ofert, które nie były zgodne ze specyfikacją warunków zamówienia, niezgodne z prawem odroczenie terminu wykonania i brak opublikowania tego zamówienia na stronie internetowej tego związku gmin w wymaganym terminie. W wyniku tej kontroli organ podatkowy wydał w dniu 10 września 2021 r. dwie decyzje wymiarowe dotyczące opłaty z tytułu naruszenia dyscypliny budżetowej, nakazując odzyskanie od Mikroregion Porta Bohemica kwot, odpowiednio, 1259646 CZK (czyli około 50500 EUR) i 74089 CZK (czyli około 3000 EUR), czyli łącznej kwoty odpowiadającej 23,58 % otrzymanych środków. W dniu 9 grudnia 2022 r. organ podatkowy skorygował brzmienie jednej z decyzji wymiarowych i oddalił wniesione przez Mikroregion Porta Bohemica odwołanie kwestionujące kwoty, którymi został on obciążony. Mikroregion Porta Bohemica zaskarżył decyzję oddalającą jego odwołanie przed Krajský soud v Ústí nad Labem (sądem okręgowym w Uściu nad Łabą, Republika Czeska), który stwierdził jej nieważność ze względu na to, że przewidziany w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 2988/95 termin na wszczęcie postępowania, wynoszący cztery lata od dopuszczenia się nieprawidłowości, upłynął przed dniem rozpoczęcia kontroli podatkowej oraz że w chwili ustalenia wysokości kwot podlegających zwrotowi upłynął już również termin na wydanie decyzji w sprawie obowiązku zwrotu pomocy, o którym mowa w art. 3 ust. 1 akapit czwarty tego rozporządzenia. Organ podatkowy wniósł skargę kasacyjną od wyroku Krajský soud v Ústí nad Labem (sądu okręgowego w Uściu nad Łabą) do Nejvyšší správní soud (najwyższego sądu administracyjnego, Republika Czeska), który jest sądem odsyłającym. Przed tym sądem organ podatkowy podniósł, po pierwsze, że rozporządzenie nr 2988/95 ma zastosowanie nie do całości stwierdzonej nieprawidłowości, lecz jedynie do części tej nieprawidłowości odpowiadającej stopie dofinansowania przez Unię. Zdaniem tego organu nic nie stoi zatem na przeszkodzie stosowaniu terminu przewidzianego w § 44a ust. 9 ustawy nr 218/2000 w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu rozpatrywanego w postępowaniu głównym w odniesieniu do środków udostępnionych Mikroregion Porta Bohemica przez krajowy fundusz ochrony środowiska. Po drugie, organ podatkowy uważa, że zgodnie z art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 ów § 44a ust. 9, który przewiduje dziesięcioletni termin na wydanie decyzji ustalającej kwotę należną z tytułu naruszenia dyscypliny budżetowej, pozwala Republice Czeskiej na stosowanie terminu dłuższego niż termin określony w art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia. Co się tyczy tej pierwszej kwestii, wspomniany sąd zastanawia się w szczególności nad konsekwencjami, jakie należy wyciągnąć z wyroku Trybunału z dnia 13 lipca 2023 r., Napfény‑Toll (C‑615/21, EU:C:2023:573), wydanego w dziedzinie podatku od wartości dodanej (VAT), a także z okoliczności, że Unia i państwa członkowskie wykonują kompetencję dzieloną w dziedzinie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej oraz w dziedzinie ochrony środowiska. Sąd ten zastanawia się zasadniczo, czy w przypadku projektów finansowanych zarówno ze środków Unii, jak i ze środków krajowych, rozporządzenie nr 2988/95 powinno mieć zastosowanie do całości finansowania. W odniesieniu do tej drugiej kwestii sąd odsyłający wskazuje, że w obecnym stanie orzecznictwa Trybunału ma wątpliwości co do tego, czy art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 pozwala państwom członkowskim na ustanowienie dłuższego terminu przedawnienia wyłącznie w odniesieniu do wydania decyzji nakładającej karę, a w pozostałym zakresie na stosowanie terminów przewidzianych w art. 3 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia. Sąd ten zastanawia się również, czy państwa członkowskie mogą zmienić początek biegu terminu przedawnienia dotyczącego wydania takiej decyzji, przewidując, że termin ten będzie biegł od pierwszego dnia roku kalendarzowego następującego po roku, w którym doszło do naruszenia, a nie od daty dopuszczenia się nieprawidłowości. W tych okolicznościach Nejvyšší správní soud (najwyższy sąd administracyjny) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „1) Czy rozporządzenie [nr 2988/95]: a) zezwala na regulację krajową, która w rozumieniu art. 3 ust. 3 tego rozporządzenia ustanawia dłuższy termin na wydanie decyzji w sprawie (tu: dziesięcioletni) niż termin, który wynika z art. 3 ust. 1 akapit czwarty tego rozporządzenia, nie ustanawiając jednocześnie w sposób wyraźny również osobnego terminu na wszczęcie postępowania, przewidzianego w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 2988/95? b) umożliwia określenie przez państwo członkowskie jako początku biegu terminu na wydanie decyzji – w miejsce czasu dopuszczenia się nieprawidłowości – pierwszego dnia następnego roku kalendarzowego? 2) W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze część a) – czy rozporządzenie nr 2988/95 umożliwia państwu członkowskiemu, które skorzystało z uprawnienia zgodnie z art. 3 ust. 3 tego rozporządzenia, wszczęcie postępowania w terminie dłuższym niż ten wynikający z art. 3 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 2988/95? Czy też – jeżeli przepisy krajowe nie przewidują szczególnego terminu na wszczęcie postępowania – należy postępować zgodnie z art. 3 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 2988/95 i wszcząć postępowanie w terminie tam wskazanym? 3) Czy w przypadku nieprawidłowości w rozumieniu art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, które powstały przy finansowaniu projektów związanych z którąś z polityk Unii oraz w związku z dotacjami przyznanymi częściowo ze źródeł Unii, a częściowo ze źródeł budżetu państwa członkowskiego, należy postępować wyłącznie zgodnie z rozporządzeniem nr 2988/95 (w tym co do terminów i definicji), a więc zastosować to rozporządzenie do nieprawidłowości w pełnym jej zakresie? Czy też należy tak postępować jedynie odnośnie do dającej się wyodrębnić części dotacji przyznanej ze źródeł Unii, natomiast odnośnie do dającej się wyodrębnić części dotacji przyznanej z budżetu państwa członkowskiego należy postępować zgodnie z regulacją krajową?”. W przedmiocie pytań prejudycjalnych W przedmiocie części pierwszej pytania pierwszego i w przedmiocie pytania drugiego W części pierwszej pytania pierwszego i w pytaniu drugim, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający dąży zasadniczo do ustalenia, czy art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 należy interpretować w ten sposób, że państwo członkowskie, które nie skorzystało z uprawnienia do ustanowienia dłuższego terminu przedawnienia w odniesieniu do wszczęcia postępowania niż czteroletni termin określony w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy tego rozporządzenia, może przewidzieć termin na wydanie decyzji nakładającej karę dłuższy niż dwukrotność tego czteroletniego terminu. Na wypadek udzielenia odpowiedzi twierdzącej sąd odsyłający dąży do ustalenia, jaki termin powinien w takim przypadku zostać zastosowany przez to państwo członkowskie w odniesieniu do wszczęcia postępowania. Artykuł 3 ust. 1 akapity pierwszy i drugi rozporządzenia nr 2988/95 przewiduje, że termin przedawnienia w odniesieniu do wszczynania postępowań w przedmiocie nieprawidłowości mogących mieć wpływ na ochronę interesów finansowych Unii wynosi co do zasady cztery lata od dopuszczenia się nieprawidłowości lub, w przypadku naruszenia powtarzającego się lub ciągłego, od dnia, w którym nieprawidłowość ta ustała. Z kolei w art. 3 ust. 1 akapit czwarty tego rozporządzenia ustanowiony został nieprzekraczalny termin mający zastosowanie do przedawnienia w odniesieniu do wszczęcia postępowania w przedmiocie nieprawidłowości, upływający najpóźniej w dniu, w którym upływa termin odpowiadający podwójnemu terminowi przedawnienia określonemu w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy, jeśli do tego czasu właściwy organ nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1 tego samego rozporządzenia (wyrok z dnia 6 lutego 2025 r., Emporiki Serron – Emporias kai Diathesis Agrotikon Proionton, C‑42/24, EU:C:2025:56, pkt 39). Ten nieprzekraczalny termin przedawnienia przyczynia się do zapewnienia pewności prawa u podmiotów gospodarczych, stanowiąc przeszkodę dla tego, aby przedawnienie w odniesieniu do wszczęcia postępowania mogło być przeciągane w nieskończoność poprzez powtarzające się przerywające je czynności (zob. podobnie wyrok z dnia 6 lutego 2025 r., Emporiki Serron – Emporias kai Diathesis Agrotikon Proionton, C‑42/24, EU:C:2025:56, pkt 40). Wreszcie art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 stanowi, że państwa członkowskie zachowują możliwość stosowania dłuższego terminu niż terminy przewidziane w ustępach 1 i 2 tego artykułu 3. Z przepisów tych wynika, że odesłanie do art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 zawarte w art. 3 ust. 3 tego rozporządzenia pozwala państwom członkowskim na stosowanie jedynie dłuższego terminu przedawnienia w odniesieniu do wszczęcia postępowania niż termin czteroletni, o którym mowa w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy. Ten ostatni termin jest zresztą jedynym terminem, którego długość została określona w tym ustępie. Natomiast art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 nie zezwala państwom członkowskim na odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 3 ust. 1 akapit czwarty tego rozporządzenia, zgodnie z którym termin przedawnienia dla wydania decyzji nakładającej karę jest w każdym przypadku równy maksymalnie dwukrotności terminu przedawnienia w odniesieniu do wszczęcia postępowania, z wyjątkiem przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1 tego rozporządzenia ze względu na wszczęcie postępowania karnego. W tym względzie Trybunał orzekł już, że w przypadku gdy państwo członkowskie korzysta z przyznanej w art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 możliwości stosowania terminu przedawnienia dłuższego niż czteroletni termin na wszczęcie postępowania określony w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy tego rozporządzenia, bezwzględny termin przedawnienia dla wydania takiej decyzji należy obliczać poprzez odniesienie do tego dłuższego terminu (zob. podobnie wyrok z dnia 6 lutego 2025 r., Emporiki Serron – Emporias kai Diathesis Agrotikon Proionton, C‑42/24, EU:C:2025:56, pkt 41, 42 i przytoczone tam orzecznictwo). Wynika z tego, że państwo członkowskie nie może ustanowić dla wydania decyzji nakładającej karę terminu przedawnienia, którego długość przekracza dwukrotność czteroletniego terminu przedawnienia w odniesieniu do wszczęcia postępowania przewidzianego w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 2988/95 bez uprzedniego skorzystania z przyznanej w art. 3 ust. 3 tego rozporządzenia możliwości ustanowienia terminu dłuższego niż ów czteroletni termin przedawnienia w odniesieniu do wszczęcia postępowania. Z uwagi na wykładnię przedstawioną w poprzednim punkcie nie ma potrzeby udzielania odpowiedzi na pytania sądu odsyłającego dotyczące długości terminu przedawnienia w odniesieniu do wszczęcia postępowania, który miałby zastosowanie w przypadku, gdyby organy krajowe ograniczyły się do odstąpienia od zachowania długości bezwzględnego terminu przedawnienia dla wydania takiej decyzji. Wreszcie należy wyjaśnić, że w braku ustalenia przez właściwe organy krajowe terminu przedawnienia w odniesieniu do wszczęcia postępowania odrębnego od terminu przewidzianego w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 2988/95 wszczęcie postępowania musi koniecznie nastąpić w czteroletnim terminie przewidzianym w tym przepisie. W związku z powyższym odpowiedź na część pierwszą pytania pierwszego i na pytanie drugie powinna brzmieć: art. 3 ust. 1 akapit czwarty i art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 należy interpretować w ten sposób, że państwo członkowskie, które nie skorzystało z uprawnienia do ustanowienia terminu przedawnienia w odniesieniu do wszczęcia postępowania dłuższego niż czteroletni termin określony w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy tego rozporządzenia, nie może przewidzieć bezwzględnego terminu przedawnienia dla wydania decyzji nakładającej karę, który byłby dłuższy niż dwukrotność tego czteroletniego terminu. W przedmiocie części drugiej pytania pierwszego W części drugiej pytania pierwszego sąd odsyłający zmierza do ustalenia, czy art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie temu, by w przypadku punktowej nieprawidłowości państwo członkowskie ustalało początek biegu bezwzględnego terminu przedawnienia dla wydania decyzji nakładającej karę nie na dzień, w którym dopuszczono się nieprawidłowości, lecz na pierwszy dzień następnego roku kalendarzowego. W tym względzie Trybunał orzekł już, że z samego brzmienia art. 3 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 2988/95, przypomnianego w pkt 4 niniejszego wyroku, wynika, że ustanawiając ten przepis, prawodawca Unii zamierzał jedynie umożliwić państwom członkowskim wydłużenie terminu przedawnienia w odniesieniu do wszczęcia postępowania w stosunku do terminu przewidzianego w art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia, z wyłączeniem wszelkich zmian momentu rozpoczęcia biegu tego terminu (wyrok z dnia 6 lutego 2025 r., Emporiki Serron – Emporias kai Diathesis Agrotikon Proionton, C‑42/24, EU:C:2025:56, pkt 27). Wykładnia ta ma również zastosowanie do rozpoczęcia biegu bezwzględnego terminu przedawnienia dla wydania decyzji nakładającej karę, ponieważ zgodnie z art. 3 ust. 1 akapit czwarty rozporządzenia nr 2988/95 cechy tego bezwzględnego terminu przedawnienia są określane poprzez odniesienie do terminu przedawnienia w odniesieniu do wszczęcia postępowania. W związku z powyższym odpowiedź na część drugą pytania pierwszego powinna brzmieć: art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie ustalało początek biegu bezwzględnego terminu przedawnienia dla wydania decyzji nakładającej karę za dopuszczenie się nieprawidłowości na pierwszy dzień roku kalendarzowego następującego po roku, w trakcie którego dopuszczono się tej nieprawidłowości. Termin ten biegnie we wszystkich przypadkach, zgodnie z art. 3 ust. 1 akapit pierwszy tego rozporządzenia, od daty dopuszczenia się nieprawidłowości lub, w przypadku nieprawidłowości powtarzających się lub ciągłych, od dnia, w którym dana nieprawidłowość ustała. W przedmiocie pytania trzeciego Poprzez pytanie trzecie sąd odsyłający dąży zasadniczo do ustalenia, czy art. 3 rozporządzenia nr 2988/95 należy interpretować w ten sposób, że przewidziane w nim terminy przedawnienia mają zastosowanie do nieprawidłowości mającej wpływ na finansowanie projektu związanego z polityką Unii również wtedy, gdy nieprawidłowość ta narusza lub może naruszać jednocześnie interesy finansowe Unii i interesy państwa członkowskiego. O ile Komisja Europejska podaje w wątpliwość dopuszczalność pytania trzeciego ze względu na to, że jego brzmienie jest zbyt ogólne i ma charakter hipotetyczny, o tyle należy na wstępie zauważyć, że wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym zawiera w całości wystarczające elementy, aby umożliwić Trybunałowi zrozumienie zakresu przedstawionych mu pytań, co Komisja zresztą przyznaje, oraz że pytanie to nie wydaje się w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek związku ze stanem faktycznym lub przedmiotem sporu w postępowaniu głównym. W tym stanie rzeczy pytanie trzecie jest dopuszczalne. Co się tyczy odpowiedzi, jakiej należy udzielić na to pytanie, należy przypomnieć, że art. 3 rozporządzenia nr 2988/95 reguluje terminy przedawnienia mające zastosowanie do nieprawidłowości mogących naruszać interesy finansowe Unii. Ustęp 1 akapit pierwszy tego artykułu odsyła w odniesieniu do pojęcia „nieprawidłowości” do art. 1 ust. 1 tego rozporządzenia, który stanowi, że „[w] celu ochrony interesów finansowych [Unii] niniejszym przyjmuje się ogólne zasady dotyczące jednolitych kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa [Unii]”. W art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 zdefiniowano pojęcie „nieprawidłowości”, o którym wspomniano w ust. 1 tego artykułu, jako „jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa [Unii] wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie [Unii] lub w budżetach, które są zarządzane przez [Unię], albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu [Unii], albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem”. Brzmienie tego przepisu, które odnosi się do działań lub zaniedbań, „które spowodował[y] lub mogł[y] spowodować” szkodę w budżecie Unii lub w budżetach, które są przez nią zarządzane, nie ogranicza stosowania zasad przewidzianych w rozporządzeniu nr 2988/95, do których należą przepisy dotyczące przedawnienia zawarte w jego art. 3, wyłącznie do skutków nieprawidłowości, których dopuszczono się w odniesieniu do interesów finansowych Unii, lecz przeciwnie, sugeruje, że przepisy te mają zastosowanie do wszystkich nieprawidłowości, które mogą mieć takie konsekwencje, niezależnie od tego, jaka część finansowania pochodzi z funduszy Unii. Podobnie ani z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95, ani z żadnego innego przepisu tego rozporządzenia nie wynika, że okoliczność, iż Unia wykonuje kompetencję dzieloną w dziedzinie, której dotyczy projekt, w ramach którego dopuszczono się nieprawidłowości, mogłaby przynajmniej częściowo stanowić przeszkodę w stosowaniu zasad przewidzianych w tym rozporządzeniu. Wykładnia, o której mowa w poprzednich punktach, znajduje potwierdzenie w fakcie, że w przypadku współfinansowanego projektu ta sama nieprawidłowość może mieć wpływ zarówno na budżet ogólny Unii lub budżety przez nią zarządzane, jak i na budżety krajowe, w związku z czym sztuczne byłoby rozróżnienie zasad mających zastosowanie do takiej nieprawidłowości, która ma charakter niepodzielny, w zależności od źródła finansowania, na które ma wpływ ta nieprawidłowość. Ponadto uznanie, że art. 3 rozporządzenia nr 2988/95 reguluje jedynie konsekwencje takiej nieprawidłowości dla interesów finansowych Unii, oznaczałoby przyznanie, że ten sam akt może podlegać jednocześnie różnym terminom przedawnienia, jako że może on naruszać interesy finansowe Unii lub krajowe interesy finansowe, co mogłoby prowadzić do wydania sprzecznych decyzji i byłoby sprzeczne z realizowanym przez ten przepis celem polegającym na zagwarantowaniu pewności prawa (zob. podobnie wyrok z dnia 6 lutego 2025 r., Emporiki Serron – Emporias kai Diathesis Agrotikon Proionton, C‑42/24, EU:C:2025:56, pkt 40 i przytoczone tam orzecznictwo). Wynika z tego, że – jak Trybunał przyznał już w sposób dorozumiany w wyroku z dnia 8 maja 2024 r., Finanzprokuratur (C‑734/22, EU:C:2024:395, pkt 27 i nast.) – art. 3 rozporządzenia nr 2988/95 ma zastosowanie do nieprawidłowości, której dopuszczono się w ramach współfinansowanego projektu, przy czym nie ma potrzeby stosowania odmiennych przepisów dotyczących przedawnienia w zakresie, w jakim nieprawidłowość ta dotyczy również krajowych interesów finansowych. Należy jeszcze uściślić, że wspomniany przez sąd odsyłający wyrok z dnia 13 lipca 2023 r., Napfény‑Toll (C‑615/21, EU:C:2023:573, pkt 31) nie pozwala na podważenie tego wniosku. W odróżnieniu bowiem od niniejszej sprawy, wpisującej się w kontekst nieprawidłowości, która doprowadziła do nieuzasadnionego wydatku, sprawa, w której zapadł tamten wyrok, dotyczyła odrębnej kwestii tego, czy nieprawidłowość w dziedzinie VAT jest objęta zakresem stosowania rozporządzenia nr 2988/95 ze względu na „zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą z zasobów własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu [Unii]” w rozumieniu art. 1 ust. 2 tego rozporządzenia. W świetle powyższych rozważań odpowiedź na pytanie trzecie powinna brzmieć: art. 3 rozporządzenia nr 2988/95 należy interpretować w ten sposób, że przewidziane w nim terminy przedawnienia mają zastosowanie do nieprawidłowości mającej wpływ na finansowanie projektu związanego z polityką Unii również wtedy, gdy nieprawidłowość ta narusza lub może naruszać jednocześnie interesy finansowe Unii i interesy państwa członkowskiego. W przedmiocie kosztów Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.   Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:   1) Artykuł 3 ust. 1 akapit czwarty i art. 3 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich należy interpretować w ten sposób, że państwo członkowskie, które nie skorzystało z uprawnienia do ustanowienia terminu przedawnienia w odniesieniu do wszczęcia postępowania dłuższego niż czteroletni termin określony w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy tego rozporządzenia, nie może przewidzieć bezwzględnego terminu przedawnienia dla wydania decyzji nakładającej karę, który byłby dłuższy niż dwukrotność tego czteroletniego terminu.   2) Artykuł 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie ustalało początek biegu bezwzględnego terminu przedawnienia dla wydania decyzji nakładającej karę za dopuszczenie się nieprawidłowości na pierwszy dzień roku kalendarzowego następującego po roku, w trakcie którego dopuszczono się tej nieprawidłowości. Termin ten biegnie we wszystkich przypadkach, zgodnie z art. 3 ust. 1 akapit pierwszy tego rozporządzenia, od daty dopuszczenia się nieprawidłowości lub, w przypadku nieprawidłowości powtarzających się lub ciągłych, od dnia, w którym dana nieprawidłowość ustała.   3) Artykuł 3 rozporządzenia nr 2988/95 należy interpretować w ten sposób, że przewidziane w nim terminy przedawnienia mają zastosowanie do nieprawidłowości mającej wpływ na finansowanie projektu związanego z polityką Unii Europejskiej również wtedy, gdy nieprawidłowość ta narusza lub może naruszać jednocześnie interesy finansowe Unii i interesy państwa członkowskiego.   Podpisy ( *1 ) Język postępowania: czeski.