C-556/21
WyrokTSUE2023-03-30CELEX: 62021CJ0556ECLI:EU:C:2023:272
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy art. 27 ust. 3 i art. 29 rozporządzenia Dublin III należy interpretować w ten sposób, że nie sprzeciwiają się one temu, aby sąd drugiej instancji zastosował, na wniosek organu administracji, środek tymczasowy skutkujący zawieszeniem biegu terminu na przekazanie, w sytuacji gdy sąd pierwszej instancji stwierdził nieważność decyzji o przekazaniu?Ratio decidendi
Trybunał stwierdził, że art. 29 ust. 1 rozporządzenia Dublin III przewiduje, iż termin na przekazanie rozpoczyna bieg od ostatecznej decyzji w sprawie odwołania, pod warunkiem że wykonanie decyzji o przekazaniu zostało zawieszone na podstawie art. 27 ust. 3 lub 4 tego rozporządzenia. Art. 27 ust. 3 dotyczy środków tymczasowych wynikających z odwołania wniesionego przez osobę ubiegającą się o ochronę do sądu pierwszej instancji, a art. 27 ust. 4 dotyczy zawieszenia z urzędu przez organy, gdy decyzja o przekazaniu jest nadal w mocy. W sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji uchylił decyzję o przekazaniu, art. 27 ust. 4 nie ma zastosowania, ponieważ nie ma już decyzji do zawieszenia. Chociaż prawo krajowe może przewidywać dwuinstancyjność postępowania i środki tymczasowe na wniosek organów, takie środki mogą zawiesić bieg terminu na przekazanie tylko wtedy, gdy wykonanie decyzji o przekazaniu zostało już zawieszone w trakcie postępowania przed sądem pierwszej instancji na podstawie art. 27 ust. 3 lub 4. W przeciwnym razie, umożliwienie organom zawieszenia terminu w drugiej instancji, gdy nie skorzystały z możliwości zawieszenia w pierwszej instancji, naruszałoby cele rozporządzenia Dublin III, jakim jest szybkie rozpatrywanie wniosków i ustalanie odpowiedzialnego państwa członkowskiego.Stan faktyczny
Trzy osoby (E.N., S.S., J.Y.), obywatele państw trzecich, złożyły wnioski o udzielenie ochrony międzynarodowej w Niderlandach. Sekretarz stanu ds. sprawiedliwości i bezpieczeństwa (Niderlandy) wydał decyzje o odrzuceniu ich wniosków bez rozpatrzenia i o przekazaniu ich do innych państw członkowskich, które zaakceptowały przejęcie. Sądy pierwszej instancji stwierdziły nieważność tych decyzji i nakazały wydanie nowych. Sekretarz stanu wniósł odwołania od tych wyroków do Raad van State (sądu odsyłającego) i złożył wnioski o zastosowanie środków tymczasowych, aby nie musiał wydawać nowych decyzji i aby bieg terminu na przekazanie został zawieszony.Rozstrzygnięcie
Artykuł 29 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca w związku z art. 27 ust. 3 tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że: nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu pozwalającemu sądowi krajowemu rozpoznającemu w drugiej instancji środek zaskarżenia od wyroku stwierdzającego nieważność decyzji o przekazaniu na przyjęcie, na wniosek właściwych organów, środka tymczasowego pozwalającego im na niepodejmowanie nowej decyzji do czasu rozpatrzenia owego środka zaskarżenia, którego celem lub skutkiem jest zawieszenie biegu terminu na przekazanie do czasu wydania tego rozstrzygnięcia, pod warunkiem że taki środek może zostać przyjęty jedynie wówczas, gdy wykonanie decyzji o przekazaniu zostało zawieszone w trakcie rozpatrywania odwołania przez sąd pierwszej instancji na podstawie art. 27 ust. 3 lub 4 tego rozporządzenia.Pełny tekst orzeczenia
WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
z dnia 30 marca 2023 r. (
*1
)
Odesłanie prejudycjalne – Rozporządzenie (UE) nr 604/2013 – Ustalenie państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej – Artykuł 27 – Odwołanie od wydanej wobec osoby ubiegającej się o azyl decyzji o przekazaniu – Artykuł 29 – Termin na przekazanie – Zawieszenie biegu tego terminu w postępowaniu odwoławczym – Środek tymczasowy wnioskowany przez organ administracji
W sprawie C‑556/21
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Raad van State (radę stanu, Niderlandy) postanowieniem z dnia 1 września 2021 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 10 września 2021 r., w postępowaniu:
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid
przeciwko
E.N.,
S.S.,
J.Y.,
TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
w składzie: A. Arabadjiev, prezes izby, K. Lenaerts, prezes Trybunału, pełniący obowiązki sędziego pierwszej izby, L. Bay Larsen (sprawozdawca), wiceprezes Trybunału, A. Kumin i I. Ziemele, sędziowie,
rzecznik generalny: J. Richard de la Tour,
sekretarz: R. Stefanova-Kamisheva, administratorka,
uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 14 lipca 2022 r.,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
–
w imieniu E.N. – M. J. A. Rinkes, advocaat,
–
w imieniu S.S. – M. H. R. de Boer, advocaat,
–
w imieniu J.Y. – D. P. J. Cain, advocaat,
–
w imieniu rządu niderlandzkiego – M. K. Bulterman, M. H. S. Gijzen i P. Huurnink, w charakterze pełnomocników,
–
w imieniu rządu niemieckiego – J. Möller i R. Kanitz, w charakterze pełnomocników,
–
w imieniu Komisji Europejskiej – C. Cattabriga i F. Wilman, w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 17 listopada 2022 r.,
wydaje następujący
Wyrok
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 27 ust. 3 i art. 29 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca (Dz.U. 2013, L 180, s. 31, zwanego dalej „rozporządzeniem Dublin III”).
Niniejszy wniosek został złożony w ramach sporów pomiędzy Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (sekretarzem stanu ds. sprawiedliwości i bezpieczeństwa, Niderlandy, zwanym dalej „sekretarzem stanu”) a E.N., S.S. i J.Y., obywatelami państw trzecich, w przedmiocie decyzji wydanych przez ów organ o odrzuceniu bez rozpatrzenia złożonych przez nich wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej i o przekazaniu ich do innych państw członkowskich.
Ramy prawne
Motywy 4 i 5 rozporządzenia Dublin III mają następujące brzmienie:
„(4)
W konkluzjach [Rady Europejskiej, przyjętych na specjalnym posiedzeniu] z Tampere [w dniach 15 i 16 października 1999 r.] stwierdzono również, że [wspólny europejski system azylowy (WESA)] powinien zostać uzupełniony, w krótkim terminie, o precyzyjną i sprawną metodę ustalania, które państwo członkowskie jest odpowiedzialne za rozpatrzenie wniosku o udzielenie azylu.
(5)
Metoda taka powinna być oparta na kryteriach obiektywnych i sprawiedliwych, zarówno dla państw członkowskich, jak i dla zainteresowanych osób. W szczególności powinna ona umożliwiać szybkie ustalenie odpowiedzialnego państwa członkowskiego, tak by zagwarantować skuteczny dostęp do procedur udzielania ochrony międzynarodowej i nie powinna zagrażać celowi, jakim jest szybkie rozpatrywanie wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej”.
Rozdział VI tego rozporządzenia, zatytułowany „Postępowania w sprawie przejęcia i wtórnego przejęcia”, zawiera w sekcji IV, noszącej tytuł „Gwarancje proceduralne”, art. 27, zatytułowany „Środki zaskarżenia”, który stanowi w ust. 1, 3 i 4:
„1. Wnioskodawca […] ma prawo wniesienia do sądu skutecznego środka zaskarżenia w formie odwołania lub wniosku o ponowne rozpoznanie, z powodów faktycznych lub prawnych, decyzji o przekazaniu.
[…]
3. Na użytek odwołań lub wniosków o ponowne rozpoznanie dotyczących decyzji o przekazaniu państwa członkowskie określają w swoim prawie krajowym, że:
a)
odwołanie lub wniosek o ponowne rozpoznanie daje zainteresowanej osobie prawo do pozostania w zainteresowanym państwie członkowskim do czasu rozstrzygnięcia odwołania lub wniosku o ponowne rozpoznanie; lub
b)
następuje automatyczne zawieszenie przekazania, a zawieszenie to wygasa po upływie pewnego rozsądnego okresu, w którym sąd – po dokonaniu dokładnej i wnikliwej analizy wniosku – podejmuje decyzję, czy odwołanie lub wniosek o ponowne rozpoznanie powoduje zawieszenie przekazania; lub
c)
zainteresowanej osobie daje się możliwość złożenia do sądu w rozsądnym terminie wniosku o zawieszenie wykonania decyzji o przekazaniu do czasu rozstrzygnięcia odwołania lub wniosku o ponowne rozpoznanie. Państwa członkowskie zapewniają skuteczny środek zaskarżenia, zawieszając przekazanie do czasu podjęcia decyzji w sprawie pierwszego wniosku o zawieszenie. Wszelkie decyzje w sprawie tego, czy zawiesić wykonanie decyzji o przekazaniu, są podejmowane w racjonalnym terminie, pozwalającym jednak na dokładną i wnikliwą analizę wniosku o zawieszenie wykonania. Decyzja o niezawieszaniu wykonania decyzji o przekazaniu zawiera uzasadnienie.
4. Państwa członkowskie mogą postanowić, że właściwe organy, działając z urzędu, mogą podjąć decyzję o zawieszeniu wykonania decyzji o przekazaniu do czasu rozstrzygnięcia odwołania lub wniosku o ponowne rozpoznanie”.
W sekcji VI rozdziału VI tego rozporządzenia, zatytułowanej „Przekazanie”, art. 29, noszący tytuł „Metody i terminy”, przewiduje w ust. 1 i 2:
„1. Przekazanie osoby ubiegającej się o azyl z wnioskującego państwa członkowskiego do odpowiedzialnego państwa członkowskiego jest przeprowadzane zgodnie z prawem krajowym wnioskującego państwa członkowskiego, po konsultacjach między zainteresowanymi państwami członkowskimi, tak szybko, jak to jest praktycznie możliwe, a najpóźniej w ciągu sześciu miesięcy od wyrażenia zgody na złożony przez inne państwo członkowskie wniosek o przejęcie lub wtórne przejęcie zainteresowanej osoby lub od ostatecznej decyzji w sprawie odwołania się lub ponownego rozpoznania, w przypadku gdy mają one skutek zawieszający, zgodnie z art. 27 ust. 3.
[…]
2. W przypadku gdy nie dokonano przekazania w terminie sześciomiesięcznym, odpowiedzialne państwo członkowskie zostaje zwolnione z obowiązku przejęcia lub wtórnego przejęcia zainteresowanej osoby, a odpowiedzialność zostaje przeniesiona na wnioskujące państwo członkowskie. Termin ten może być przedłużony do maksymalnie jednego roku, jeżeli przekazania nie można było przeprowadzić w związku z uwięzieniem zainteresowanej osoby, lub do maksymalnie osiemnastu miesięcy, jeżeli zainteresowana osoba uciekła”.
Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne
W dniach 12 lipca 2019 r., 7 października 2019 r. i 22 listopada 2020 r. osoby będące drugą stroną postępowania głównego złożyły, odpowiednio, wnioski o udzielenie ochrony międzynarodowej w Niderlandach. Sekretarz stanu wystąpił do organów innych państw członkowskich z wnioskami o przejęcie lub wtórne przejęcie wspomnianych osób. W dniach 27 października i 20 listopada 2019 r. oraz 19 stycznia 2021 r. organy te zaakceptowały w sposób wyraźny lub dorozumiany rzeczone wnioski.
W dniach 9 stycznia 2020 r., 8 lutego 2020 r. i 16 lutego 2021 r. sekretarz stanu wydał decyzje o pozostawieniu bez rozpoznania wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonych przez osoby będące drugą stroną postępowania głównego oraz o przekazaniu ich do państw członkowskich, które zaakceptowały wspomniane wnioski.
Osoby będące drugą stroną postępowania głównego wniosły skargi o stwierdzenie nieważności tych decyzji do sądów pierwszej instancji.
W dniach 25 lutego i 16 września 2020 r. oraz 1 kwietnia 2021 r. sądy te stwierdziły nieważność wspomnianych decyzji. Owe sądy nakazały również sekretarzowi stanu wydanie nowych decyzji w przedmiocie wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonych przez osoby będące drugą stroną postępowania głównego.
Sekretarz stanu wniósł środek odwoławczy od wyroków wydanych przez owe sądy do Raad van State (rady stanu, Niderlandy), która jest sądem odsyłającym. W ramach wspomnianych środków odwoławczych złożył on wnioski o zastosowanie środków tymczasowych zmierzające do tego, aby, po pierwsze, nie musiał on wydawać nowej decyzji do czasu rozpatrzenia owych środków odwoławczych oraz, po drugie, aby bieg terminu na przekazanie został zawieszony. Sędzia orzekający w przedmiocie środków tymczasowych sądu odsyłającego uwzględnił te wnioski w dniach 3 marca 2020 r., 18 września 2020 r. i 8 kwietnia 2021 r.
Sąd odsyłający zastanawia się jednak, czy art. 27 i 29 rozporządzenia Dublin III stoją na przeszkodzie uwzględnieniu wniosku o zastosowanie środka tymczasowego złożonego przez organ administracji obok wniesionego przez niego środka odwoławczego od orzeczenia sądowego stwierdzającego nieważność decyzji o przekazaniu, zmierzającego do zawieszenia biegu terminu na przekazanie. Gdyby tak było, do sądu tego należałoby stwierdzenie, że termin ten upłynął i że w związku z tym Królestwo Niderlandów stało się odpowiedzialne za rozpatrzenie wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonych przez osoby będące drugą stroną postępowania głównego.
Sąd ten uważa, że okoliczność, iż art. 27 ust. 3 tego rozporządzenia odnosi się jedynie do środków tymczasowych zarządzonych na wniosek zainteresowanej osoby, oraz cel polegający na szybkim ustaleniu odpowiedzialnego państwa członkowskiego może uzasadniać takie rozwiązanie.
Niemniej jednak sąd ten wskazuje, że wspomniane rozporządzenie nie wydaje się stać na przeszkodzie temu, aby zainteresowana osoba mogła wystąpić do sądu odwoławczego o zawieszenie wykonania decyzji o przekazaniu. W przeciwnym razie osoba ta mogłaby zostać przekazana do innego państwa członkowskiego i odesłana do Niderlandów, gdyby jej środek odwoławczy został uwzględniony.
Można zatem przyjąć, że sekretarz stanu ma również możliwość zwrócenia się w toku postępowania odwoławczego o zawieszenie biegu terminu na przekazanie. Przeciwne rozwiązanie mogłoby pozbawić sekretarza stanu wszelkiej konkretnej możliwości wniesienia środka odwoławczego, ponieważ termin na przekazanie nie zawsze byłby wystarczający, aby sąd odsyłający mógł orzec w przedmiocie środka odwoławczego.
W tych okolicznościach Raad van State (rada stanu) postanowiła zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
„Czy art. 27 ust. 3 i art. 29 rozporządzenia [Dublin III] należy interpretować w ten sposób, że nie sprzeciwiają się one temu, aby – w sytuacji gdy system prawny państwa członkowskiego w odniesieniu do spraw takich jak będąca przedmiotem niniejszego postępowania przewiduje dwuinstancyjność postępowania – sąd drugiej instancji zastosował w toku rozpoznawania sprawy na wniosek właściwego organu tego państwa członkowskiego środek tymczasowy skutkujący zawieszeniem biegu terminu na przekazanie?”.
W przedmiocie pytania prejudycjalnego
Poprzez pytanie prejudycjalne sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 29 ust. 1 i 2 rozporządzenia Dublin III w związku z art. 27 ust. 3 tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu pozwalającemu sądowi rozpoznającemu w drugiej instancji środek zaskarżenia od wyroku stwierdzającego nieważność decyzji o przekazaniu na przyjęcie, na wniosek właściwych organów, środka tymczasowego pozwalającego im na niepodejmowanie nowej decyzji do czasu rozpatrzenia owego środka zaskarżenia, którego celem lub skutkiem jest zawieszenie biegu terminu na przekazanie do czasu wydania tego rozstrzygnięcia.
Artykuł 29 ust. 1 rozporządzenia Dublin III przewiduje, że przekazanie zainteresowanej osoby do odpowiedzialnego państwa członkowskiego jest przeprowadzane zgodnie z prawem krajowym wnioskującego państwa członkowskiego tak szybko, jak to jest praktycznie możliwe, a najpóźniej w ciągu sześciu miesięcy od wyrażenia zgody przez inne państwo członkowskie na wniosek o przejęcie lub wtórne przejęcie tej osoby lub od ostatecznej decyzji w przedmiocie odwołania, w przypadku gdy mają one skutek zawieszający zgodnie z art. 27 ust. 3 tego rozporządzenia.
Zgodnie z art. 29 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia, w przypadku gdy nie dokonano przekazania w terminie sześciu miesięcy, państwo członkowskie odpowiedzialne za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej zostaje zwolnione z obowiązku przejęcia lub wtórnego przejęcia zainteresowanej osoby, a odpowiedzialność zostaje przeniesiona na wnioskujące państwo członkowskie.
W tym względzie, o ile z art. 29 ust. 1 i 2 rozporządzenia Dublin III wynika, że prawodawca Unii Europejskiej zamierzał sprzyjać szybkiemu wykonaniu decyzji o przekazaniu, o tyle jednak nie było jego zamiarem poświęcenie ochrony sądowej osób ubiegających się o udzielenie ochrony międzynarodowej na rzecz wymogu szybkości rozpatrywania ich wniosku, i przewidział on w celu zagwarantowania tej ochrony, że wykonanie tych decyzji może w niektórych przypadkach zostać zawieszone [zob. podobnie wyroki: z dnia 14 stycznia 2021 r., The International Protection Appeals Tribunal i in., C‑322/19 i C‑385/19, EU:C:2021:11, pkt 88; a także z dnia 22 września 2022 r., Bundesrepublik Deutschland (Zawieszenie decyzji o przekazaniu na drodze administracyjnej), C‑245/21 i C‑248/21, EU:C:2022:709, pkt 40, 60].
Artykuł 27 ust. 3 owego rozporządzenia wymaga zatem, aby państwa członkowskie zapewniły zainteresowanym osobom środek zaskarżenia, który może prowadzić do zawieszenia wykonania wydanej wobec nich decyzji o przekazaniu [wyrok z dnia 22 września 2022 r., Bundesrepublik Deutschland (Zawieszenie decyzji o przekazaniu na drodze administracyjnej), C‑245/21 i C‑248/21, EU:C:2022:709, pkt 41].
Na mocy tego przepisu państwa członkowskie powinny określić, po pierwsze, że odwołanie od decyzji o przekazaniu daje zainteresowanej osobie prawo do pozostania w państwie członkowskim, które wydało tę decyzję, do czasu rozstrzygnięcia odwołania, albo, po drugie, że w następstwie wniesienia odwołania od decyzji o przekazaniu następuje automatyczne zawieszenie przekazania na rozsądny okres, w którym sąd podejmuje decyzję, czy odwołanie powoduje zawieszenie przekazania, albo, po trzecie, że zainteresowanej osobie daje się możliwość wniesienia środka prawnego mającego na celu uzyskanie zawieszenia wykonania decyzji o przekazaniu do czasu rozstrzygnięcia odwołania od tej decyzji [zob. podobnie wyrok z dnia 22 września 2022 r., Bundesrepublik Deutschland (Zawieszenie decyzji o przekazaniu na drodze administracyjnej), C‑245/21 i C‑248/21, EU:C:2022:709, pkt 42].
Ponadto art. 27 ust. 4 rozporządzenia Dublin III uzupełnia wspomniany przepis, zezwalając państwom członkowskim na ustanowienie przepisów, zgodnie z którymi właściwe organy mogą postanowić z urzędu o zawieszeniu wykonania decyzji o przekazaniu, w przypadkach gdy zawieszenie jej wykonania nie wynika ani ze skutków ustawy, ani z orzeczenia sądowego, gdy okoliczności towarzyszące temu wykonaniu wskazują, że w celu zapewnienia zainteresowanej osobie skutecznej ochrony sądowej należy zezwolić jej na pozostanie na terytorium państwa członkowskiego, które wydało decyzję o przekazaniu, do czasu wydania ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie odwołania od tej decyzji [zob. podobnie wyrok z dnia 22 września 2022 r., Bundesrepublik Deutschland (Zawieszenie decyzji o przekazaniu na drodze administracyjnej), C‑245/21 i C‑248/21, EU:C:2022:709, pkt 54, 61].
W przypadku gdy zawieszenie wykonania decyzji o przekazaniu wynika z zastosowania art. 27 ust. 3 lub 4 rozporządzenia Dublin III, z jego art. 29 ust. 1 wynika, że termin na przekazanie biegnie nie od chwili wyrażenia zgody na wniosek o przejęcie lub wtórne przejęcie, lecz, w drodze odstępstwa, od ostatecznej decyzji w przedmiocie odwołania wniesionego od decyzji o przekazaniu [zob. podobnie wyrok z dnia 22 września 2022 r., Bundesrepublik Deutschland (Zawieszenie decyzji o przekazaniu na drodze administracyjnej), C‑245/21 i C‑248/21, EU:C:2022:709, pkt 44, 49].
Z art. 29 ust. 1 rozporządzenia Dublin III, a w szczególności z użycia wyrażenia „ostateczna decyzja”, wynika zatem, że prawodawca Unii przewidział, iż termin na przekazanie rozpoczyna bieg dopiero w chwili, gdy decyzja w przedmiocie środka zaskarżenia od decyzji o przekazaniu stała się ostateczna, po wyczerpaniu środków zaskarżenia przewidzianych w porządku prawnym danego państwa członkowskiego, pod warunkiem że wykonanie decyzji o przekazaniu zostało zawieszone na podstawie art. 27 ust. 3 lub 4 tego rozporządzenia.
Należy jednak stwierdzić, że prawodawca ten nie sprecyzował, według jakich zasad proceduralnych zasada ta powinna być stosowana w przypadku wniesienia środka zaskarżenia do sądu drugiej instancji, a w szczególności, czy stosowanie tej zasady może oznaczać zarządzenie środków tymczasowych przez sąd rozpoznający ten środek.
Przede wszystkim bowiem z samego brzmienia art. 27 ust. 3 rozporządzenia Dublin III wynika, że dotyczy on procedur „na użytek odwołań lub wniosków o ponowne rozpoznanie dotyczących decyzji o przekazaniu”. W związku z tym zawarte w tym przepisie odniesienia do „odwołania” i „wniosku o ponowne rozpoznanie” należy rozumieć jako odnoszące się wyłącznie do odwołań i wniosków o ponowne rozpoznanie decyzji o przekazaniu, o których mowa w art. 27 ust. 1 tego rozporządzenia. Zgodnie zaś z tym ostatnim przepisem owe odwołania i wnioski o ponowne rozpoznanie decyzji muszą być udostępnione adresatowi decyzji o przekazaniu, ponieważ właściwe organy nie mają żadnego interesu w zaskarżeniu ich własnych decyzji.
W związku z tym art. 27 ust. 3 rozporządzenia Dublin III należy interpretować w ten sposób, że ma on na celu uregulowanie wyłącznie środków tymczasowych, które z mocy prawa lub na wniosek zainteresowanej osoby mogą wynikać z wniesienia odwołania od takiej decyzji lub wniosku o ponowne rozpoznanie do sądu pierwszej instancji. Natomiast celem tego przepisu nie jest uregulowanie środków tymczasowych, które mogą ewentualnie zostać przyjęte przez właściwe organy w ramach środka zaskarżenia wniesionego do sądu drugiej instancji.
Następnie, o ile z art. 27 ust. 4 rozporządzenia Dublin III wynika, że przerwanie lub zawieszenie biegu terminu na przekazanie może w niektórych przypadkach wynikać z inicjatywy właściwych organów, o tyle przepis ten stanowi, jak przypomniano w pkt 22 niniejszego wyroku, uzupełnienie art. 27 ust. 3 tego rozporządzenia, który ma na celu zawieszenie wykonania decyzji o przekazaniu.
Wynika z tego, że art. 27 ust. 4 rozporządzenia Dublin III nie może być stosowany w sytuacji takiej jak rozpatrywana w postępowaniu głównym, w której decyzja o przekazaniu została uchylona przez sąd pierwszej instancji. W takiej sytuacji w kontekście środka zaskarżenia wniesionego przez właściwe organy do sądu drugiej instancji nie istnieje już bowiem decyzja o przekazaniu, której wykonanie mogłoby zostać zawieszone.
Wreszcie, ponieważ rozporządzenie Dublin III nie zawiera, w sposób bardziej ogólny, żadnej regulacji dotyczącej możliwości wniesienia środka zaskarżenia do sądu drugiej instancji od orzeczenia w przedmiocie odwołania wniesionego od decyzji o przekazaniu lub regulującego wyraźnie system ewentualnego środka zaskarżenia, należy uznać, że ochrona przyznana przez art. 27 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia w związku z art. 18 i 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej ogranicza się do istnienia środka zaskarżenia do sądu i nie wymaga ustanowienia kilku instancji sądowych [zob. podobnie wyrok z dnia 26 września 2018 r., Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie (Skutek zawieszający apelacji), C‑180/17, EU:C:2018:775, pkt 33].
W świetle powyższego w braku uregulowań Unii w tej dziedzinie do wewnętrznego porządku prawnego każdego państwa członkowskiego należy, na mocy zasady autonomii proceduralnej, decyzja o ewentualnym ustanowieniu możliwości wniesienia środka zaskarżenia od orzeczenia w przedmiocie odwołania wniesionego od decyzji o przekazaniu do sądu drugiej instancji oraz w razie potrzeby uregulowanie szczegółowych zasad proceduralnych dotyczących tej dwuinstancyjności, pod warunkiem jednak, że zasady te nie będą mniej korzystne w sytuacjach objętych prawem Unii niż te odnoszące się do podobnych sytuacji podlegających prawu krajowemu (zasada równoważności) oraz że w praktyce nie będą uniemożliwiały lub czyniły nadmiernie uciążliwym wykonywania uprawnień przyznanych przez prawo Unii (zasada skuteczności) [zob. podobnie wyroki: z dnia 26 września 2018 r., Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie (Skutek zawieszający apelacji), C‑180/17, EU:C:2018:775, pkt 34, 35; a także z dnia 15 kwietnia 2021 r., État belge (Okoliczności zaistniałe po wydaniu decyzji o przekazaniu), C‑194/19, EU:C:2021:270, pkt 42].
W tym kontekście, ponieważ w szczególności z postanowienia odsyłającego wynika, że uregulowanie krajowe, którego dotyczy niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, znajduje zastosowanie w niderlandzkim porządku prawnym do wszystkich postępowań odwoławczych w prawie administracyjnym, takie uregulowanie może przewidywać, że sąd rozpoznający taki środek zaskarżenia w drugiej instancji może zarządzić, na wniosek właściwych organów, środki tymczasowe. Natomiast uregulowanie to nie może stanowić odstępstwa od art. 29 ust. 1 rozporządzenia Dublin III, przewidując, że takie środki mają, poza przypadkami wskazanymi w tym przepisie, skutek w postaci odroczenia rozpoczęcia biegu terminu na przekazanie, a tym samym opóźnienia jego upływu.
Jak zaś wynika z pkt 23 i 24 niniejszego wyroku, zgodnie z art. 29 ust. 1 rozporządzenia Dublin III termin na przekazanie może rozpocząć bieg od dnia wydania ostatecznej decyzji w przedmiocie odwołania wniesionego od decyzji o przekazaniu, pod warunkiem że wykonanie tej decyzji zostało zawieszone w trakcie rozpatrywania odwołania przez sąd pierwszej instancji na podstawie art. 27 ust. 3 lub 4 tego rozporządzenia.
Wynika z tego, że środek tymczasowy skutkujący zawieszeniem biegu terminu na przekazanie do czasu rozpatrzenia środka zaskarżenia wniesionego do sądu drugiej instancji może zostać przyjęty tylko wtedy, gdy wykonanie decyzji o przekazaniu zostało zawieszone do czasu rozpatrzenia odwołania przez sąd pierwszej instancji na podstawie wspomnianych wyżej przepisów.
W takiej sytuacji, po pierwsze, przedłużenie odroczenia rozpoczęcia terminu na przekazanie do czasu rozpatrzenia środka zaskarżenia przez sąd drugiej instancji pozwala zapewnić równość broni i skuteczność procedur odwoławczych, gwarantując, że termin ten nie upłynie, gdy wykonanie decyzji o przekazaniu stało się niemożliwe poprzez wniesienie odwołania od tej decyzji.
Po drugie, decyzja o uzależnieniu przedłużenia, w ramach rozpatrywania środka zaskarżenia przez sąd drugiej instancji, skutku zawieszającego odwołania wniesionego od decyzji o przekazaniu do sądu pierwszej instancji w odniesieniu do rozpoczęcia biegu terminu na przekazanie od przyjęcia środka tymczasowego pozwala uniknąć sytuacji, w której wniesienie środka zaskarżenia od orzeczenia stwierdzającego nieważność decyzji o przekazaniu do sądu drugiej instancji pociągałoby za sobą zawsze, nawet jeśli nie wydaje się, aby środek ten był racjonalnie możliwy do uwzględnienia, odroczenie rozpoczęcia biegu terminu na przekazanie mogące opóźnić rozpatrzenie wniosku zainteresowanej osoby o udzielenie ochrony międzynarodowej.
Taka zasada może zatem sprzyjać realizacji celów wspomnianego rozporządzenia polegających, jak wynika z jego motywów 4 i 5, na ustanowieniu precyzyjnej i sprawnej metody, opartej na obiektywnych i sprawiedliwych kryteriach – zarówno dla państw członkowskich, jak i dla zainteresowanych osób – w celu szybkiego ustalenia państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, tak by zagwarantować skuteczny dostęp do procedur udzielania takiej ochrony, przy zachowaniu celu, jakim jest szybkie rozpatrywanie wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej [zob. podobnie wyroki: z dnia19 marca 2019 r., Jawo, C‑163/17, EU:C:2019:218, pkt 58; z dnia 22 września 2022 r., Bundesrepublik Deutschland (Zawieszenie decyzji o przekazaniu na drodze administracyjnej), C‑245/21 i C‑248/21, EU:C:2022:709, pkt 56].
Tym samym zasada ta wzmacnia stosowanie wiążących terminów, które prawodawca Unii ustanowił w odniesieniu do procedur przejęcia i wtórnego przejęcia. Terminy te przyczyniają się w decydujący sposób do realizacji celu, jakim jest szybkie rozpatrywanie wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej, poprzez zagwarantowanie, że procedury te będą przeprowadzane bez nieuzasadnionego opóźnienia, oraz dowodzą, że prawodawca ten przywiązuje szczególną wagę do szybkiego ustalenia państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, a także wskazują, że – ze względu na cel polegający na zagwarantowaniu skutecznego dostępu do procedur udzielania ochrony międzynarodowej i na niezagrażaniu celowi, jakim jest szybkie rozpatrywanie wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej – w stosownych przypadkach takie wnioski powinny być rozpatrywane przez państwo członkowskie inne niż państwo odpowiedzialne na mocy kryteriów wymienionych w rozdziale III tego rozporządzenia (zob. podobnie wyrok z dnia 13 listopada 2018 r., X i X, C‑47/17 i C‑48/17, EU:C:2018:900, pkt 69, 70).
Natomiast gdy, jak wydaje się to mieć miejsce w sprawach rozpatrywanych w postępowaniach głównych, z zastrzeżeniem weryfikacji przez sąd odsyłający, wykonanie decyzji o przekazaniu nie zostało zawieszone do czasu rozpatrzenia odwołania przez sąd pierwszej instancji, wystąpienie do sądu rozpoznającego środek zaskarżenia w drugiej instancji o zastosowanie środka tymczasowego takiego jak rozpatrywany w postępowaniu głównym umożliwiłoby w rzeczywistości właściwym organom, które nie uznały za stosowne ani skorzystania z możliwości przewidzianej w art. 27 ust. 4 rozporządzenia Dublin III – w celu zapewnienia zainteresowanym osobom skutecznej ochrony sądowej – ani wykonania decyzji o przekazaniu w trakcie rozpatrywania tego środka zaskarżenia, odroczenie rozpoczęcia biegu terminu na przekazanie przewidzianego w art. 29 ust. 1 tego rozporządzenia, a tym samym uniknięcie sytuacji, w której odpowiedzialność za rozpatrzenie wniosków tych osób zostałaby przeniesiona na wnioskujące państwo członkowskie na podstawie art. 29 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia, i w ten sposób nadmiernego opóźnienia przebiegu procedury ochrony międzynarodowej, z naruszeniem celów tego rozporządzenia przypomnianych w pkt 37 i 38 niniejszego wyroku.
W świetle powyższych rozważań na zadane pytanie należy odpowiedzieć, że art. 29 ust. 1 i 2 rozporządzenia Dublin III w związku z art. 27 ust. 3 tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu pozwalającemu sądowi krajowemu rozpoznającemu w drugiej instancji środek zaskarżenia od wyroku stwierdzającego nieważność decyzji o przekazaniu na przyjęcie, na wniosek właściwych organów, środka tymczasowego pozwalającego im na niepodejmowanie nowej decyzji do czasu rozpatrzenia owego środka zaskarżenia, którego celem lub skutkiem jest zawieszenie biegu terminu na przekazanie do czasu wydania tego rozstrzygnięcia, pod warunkiem że taki środek może zostać przyjęty jedynie wówczas, gdy wykonanie decyzji o przekazaniu zostało zawieszone w trakcie rozpatrywania odwołania przez sąd pierwszej instancji na podstawie art. 27 ust. 3 lub 4 tego rozporządzenia.
W przedmiocie kosztów
Dla stron w postępowaniach głównych niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniach głównych, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
Artykuł 29 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca w związku z art. 27 ust. 3 tego rozporządzenia
należy interpretować w ten sposób, że:
nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu pozwalającemu sądowi krajowemu rozpoznającemu w drugiej instancji środek zaskarżenia od wyroku stwierdzającego nieważność decyzji o przekazaniu na przyjęcie, na wniosek właściwych organów, środka tymczasowego pozwalającego im na niepodejmowanie nowej decyzji do czasu rozpatrzenia owego środka zaskarżenia, którego celem lub skutkiem jest zawieszenie biegu terminu na przekazanie do czasu wydania tego rozstrzygnięcia, pod warunkiem że taki środek może zostać przyjęty jedynie wówczas, gdy wykonanie decyzji o przekazaniu zostało zawieszone w trakcie rozpatrywania odwołania przez sąd pierwszej instancji na podstawie art. 27 ust. 3 lub 4 tego rozporządzenia.
Podpisy
(
*1
) Język postępowania: niderlandzki.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło