C-56/06

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO ELEANOR SHARPSTON przedstawiona w dniu 25 stycznia 2007 r.(1) Sprawa C‑56/06 Euro Tex Textilverwertung GmbH przeciwko Hauptzollamt Duisburg Stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi – Pojęcie „produktów pochodzących”– Ubrania używane, sortowane w UE 1.        Niniejszy wniosek złożony przez Finanzgericht Düsseldorf (Niemcy) dotyczy właściwego statusu celnego używanych ubrań, które Euro Textilverwertung GmbH (zwana dalej „EuroTex”) zbierała, sortowała i pakowała w Niemczech oraz wywoziła do Polski, gdy Polska nie była jeszcze członkiem Unii Europejskiej. Status celny ubrań regulował Układ Europejski ustanawiający stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony, ze zmianami (zwany dalej „układem stowarzyszeniowym”)(2). Kwestia, czy ubrania takie powinny zostać zaklasyfikowane jako „pochodzące ze Wspólnoty”, a zatem korzystające z preferencji taryfowych na mocy układu stowarzyszeniowego, zależy od tego, czy sortowanie, które przeszły, oznacza „wystarczającą obróbkę lub przetworzenie” w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. b) protokołu nr 4 do układu (zwanego dalej „protokołem nr 4”), czy raczej powinno być uznawane za wchodzące w zakres „prostych czynności polegających na [...] dobieraniu (łącznie z kompletowaniem zestawów towarów)” w art. 7 ust. 1 lit. b) protokołu nr 4.  Przepisy znajdujące zastosowanie w sprawie  Układ stowarzyszeniowy 2.        Artykuł 10 układu stowarzyszeniowego przewiduje zniesienie lub stopniowe obniżanie ceł importowych stosowanych w Polsce do produktów pochodzących ze Wspólnoty. 3.        Artykuł 34 stanowi, że protokół nr 4 ustala zasady pochodzenia dla stosowania tych preferencji celnych. 4.        Artykuł 1 protokołu nr 4 stanowi: „Dla celów niniejszego protokołu: a)      »wytwarzanie« oznacza każdy rodzaj obróbki lub przetworzenia łącznie z montażem i operacjami szczególnymi; b)      »materiał« oznacza każdy składnik, surowiec, komponent lub część itp. użyte do wytworzenia produktu [...]”. 5.      Artykuł 2 ust. 1 protokołu nr 4 stanowi: „Dla celów realizacji tej Umowy następujące produkty będą uważane za pochodzące ze Wspólnoty: a)      produkty całkowicie uzyskane we Wspólnocie w rozumieniu artykułu 5 niniejszego Protokołu; b)      produkty uzyskane we Wspólnocie zawierające materiały, które nie zostały w pełni tam uzyskane, pod warunkiem że materiały te zostały poddane wystarczającej obróbce lub przetworzeniu we Wspólnocie w rozumieniu artykułu 6 niniejszego Protokołu; [...]”. 6.        Artykuł 6 protokołu stanowi: „1.      Dla celów artykułu 2 produkty, które nie są całkowicie uzyskane, są uważane za poddane wystarczającej obróbce lub przetworzeniu wtedy, gdy zostaną spełnione warunki określone w załączniku II do niniejszego Protokołu. [...] 3.      Punkt 1 [...] stosuje się z wyjątkiem, jak przewidziano w artykule 7”. 7.        Artykuł 7 stanowi, co następuje: „1.      Nie naruszając postanowień punktu 2, następujące operacje są uważane za niewystarczającą obróbkę lub przetworzenie dla nadania statusu produktów pochodzących, niezależnie od tego, czy spełnione zostały wymagania określone w artykule 6: [...] b)      proste czynności polegające na usuwaniu kurzu, przesiewaniu lub sortowaniu, segregowaniu, dobieraniu (łącznie z kompletowaniem zestawów towarów), myciu, malowaniu, rozcinaniu; [...] f)      prosty montaż części dla otrzymania kompletnego wyrobu; g)      połączenie dwóch lub więcej operacji wymienionych w podpunktach od (a) do (f); […]. 2.      Wszystkie operacje przeprowadzane we Wspólnocie lub w Polsce na danym produkcie powinny być traktowane łącznie dla celów określenia, czy przetworzenie lub obróbka dokonana na produkcie mają być traktowane jako niewystarczające w rozumieniu punktu 1”. 8.        Załącznik II do protokołu nr 4 zatytułowany jest „Wykaz zawierający procesy obróbki lub przetworzenia, które muszą być dokonane na materiałach niepochodzących, aby wytworzone produkty uzyskały status pochodzenia”. Składa się on z trzech kolumn zatytułowanych odpowiednio: „Kod HS”(3), „Wyszczególnienie” oraz „Procesy obróbki lub przetwarzania dokonane na materiałach niepochodzących nadające im status pochodzenia”. Pod pozycją HS „ex Dział 63” oraz wyszczególnieniem „Pozostałe [(4)] konfekcjonowane artykuły włókiennicze, zestawy, odzież używana i artykuły włókiennicze używane; szmaty […]” w tabeli tej zawarty jest następujący zapis „Wytwarzanie, w którym wszystkie użyte materiały są sklasyfikowane w pozycji innej niż produkt”. 9.        W samej nomenklaturze HS dział 63 („Pozostałe konfekcjonowane artykuły włókiennicze, zestawy, odzież używana i artykuły włókiennicze używane; szmaty”) obejmuje pod pozycją numer 6309 „Odzież używaną oraz pozostałe artykuły używane”. Uwaga(5) nr 3 do działu 63 brzmi: „aby mogły być objęte niniejszą pozycją, wyżej wymienione artykuły [...] muszą wykazać dostrzegalne oznaki noszenia oraz [...] występować luzem, w belach, workach lub w podobnych opakowaniach”.  Konwencja z Kioto 10.      Międzynarodowa konwencja dotycząca uproszczenia i harmonizacji postępowania celnego (zwana dalej „konwencją z Kioto” lub „konwencją”) została pierwotnie przyjęta w 1973 roku(6). 11.      Wspólnota Europejska jest stroną konwencji z Kioto. 12.      Artykuł 2 konwencji stanowi, że każda z Umawiających się Stron „zobowiązuje się popierać uproszczenie i harmonizację postępowania celnego oraz stosować się w tym celu, na warunkach przewidzianych w niniejszej konwencji, do norm i zaleceń praktycznych zawartych w załącznikach do niniejszej konwencji”. 13.      Załącznik D.1 do konwencji zatytułowany „Załącznik dotyczący reguł pochodzenia” został przyjęty decyzją Rady 77/415/WE(7). Trybunał odniósł się do załącznika D.1, dokonując wykładni reguł pochodzenia w prawodawstwie wspólnotowym”(8). 14.      Norma(9) 3 zawarta w załączniku D.1 stanowi, że w przypadku, gdy dwa kraje lub więcej uczestniczą w produkcji towarów, pochodzenie tych towarów ustala się zgodnie z kryterium istotnego przetworzenia, wedle którego „pochodzenie jest ustalane przez uznanie za kraj pochodzenia kraju, w którym miała miejsce ostatnia istotna obróbka lub przetworzenie, uznane za wystarczające, aby nadać towarowi jego istotny charakter” (zgodnie z definicją c) zawartą w załączniku D.1). 15.      Uwaga(10) 1 do normy 3 stanowi, że w praktyce kryterium istotnego przetworzenia może wyrażać się regułą wymagającą zmiany pozycji taryfowej w określonej nomenklaturze, z wykazem wyjątków i/lub wykazem procesów wytwarzania lub przetwarzania, nadającym lub nienadającym towarom, które zostały im poddane, pochodzenia kraju, w którym procesy te zostały dokonane i/lub regułą normy procentowej ad valorem, w przypadku gdy wartość procentowa użytych materiałów lub procent wartości dodanej osiągnie określony poziom. 16.      Uwaga 2 do reguły 3 stanowi: „Wykazy wyjątków mogą określać: a)      procesy wytwarzania lub przetworzenia, których, mimo że pociągają za sobą zmianę pozycji klasyfikacji taryfowej, nie uważa się za istotne lub uważa się je za istotne pod pewnymi warunkami; b)      procesy wytwarzania lub przetworzenia, które, mimo że nie pociągają za sobą zmian pozycji klasyfikacji taryfowej, uważa się za istotne pod pewnymi warunkami. Warunki określone w lit. a) i b) mogą odnosić się do typu procesów, którym poddane zostały towary, lub do reguły normy procentowej ad walorem”. 17.      Norma 6 zawarta w załączniku D.1 stanowi, co następuje: „Za istotne wytwarzanie lub przetwarzanie nie uznaje się procesów, które nie przyczyniają się lub w niewielkim stopniu przyczyniają się do nadania towarom ich istotnych cech charakterystycznych lub własności, w szczególności procesów stanowiących jeden lub kilka z wymienionych poniżej: a)      procesów potrzebnych do konserwacji towarów podczas ich transportu lub składowania; b)      procesów mających na celu poprawę opakowania zbiorczego lub jakości handlowej produktów lub ich przygotowanie do wysyłki, takie jak: podział lub łączenie opakowań, kompletowanie i klasyfikacja towarów, przepakowywanie; c)      prostych procesów montażu; d)      mieszania towarów o różnym pochodzeniu, o ile cechy charakterystyczne uzyskanego produktu nie różnią się wyraźnie od cech towarów, które zostały wymieszane”.  Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne 18.      Euro Tex prowadziła certyfikowane przedsiębiorstwo utylizacji odpadów w Niemczech zajmujące się zbiórką, transportem, składowaniem oraz przetwarzaniem używanych ubrań i innych produktów tekstylnych. 19.      Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest postępowanie, w ramach którego Euro Tex sortowała towary. Postanowienie odsyłające opisywało ten proces w następujący sposób. 20.      W pierwszym etapie oddzielano odpady od towarów, które zostały zebrane, jak również dokonywano podziału na artykuły nadające się do użytku i artykuły nienadające się do użytku. Ubrania nienadające się do użytku były następnie rozdzielane z uwagi na zakres, w jakim mogły zostać poddane recyklingowi w inny sposób (uzyskiwanie przędzy, materiałów do czyszczenia, materiału izolacyjnego). 21.      Drugi etap polegał na dalszym podziale towarów na ubrania, obuwie, szmaty oraz na materiały podlegające recyklingowi, artykuły tekstylne gospodarstwa domowego, jak również odzież damską, męską i dziecięcą. 22.      Etap trzeci obejmował bardziej szczegółowe dobieranie(11) ubrań oraz dodatków ze względu na jakość materiału oraz dalsze kryteria uwzględniające wymogi klientów, na ponad 80 różnych kategorii(12). 23.      Euro Tex zatrudniała od sześciu do ośmiu osób w celu przeprowadzenia dobierania, które w całości odbywało się ręcznie. Do zadań pracowników należało w szczególności wybieranie w pierwszej kolejności szczególnie modnych artykułów zgodnie z wymogami klientów. Kandydaci do pracy byli szkoleni od tygodnia do czterech tygodni. Mogli otrzymać stałą pracę wyłącznie, jeśli znali się na trendach panujących w modzie. 24.      W latach 1998–1999 Euro Tex dokonywała dostawy dobranych produktów tekstylnych pakowanych w worki na rzecz kupców detalicznych z Polski. W sprawie pochodzenia towarów powstał spór z pozwanym urzędem skarbowym. Euro Tex nie była w stanie wykazać dowodu pochodzenia (co nie stanowiło zaskoczenia). Podnosiła, że dokonywane przez nią czynności wystarczyły, aby uznać towary za posiadające pochodzenie wspólnotowe. Sprawa trafiła przed Finanzgericht Düsseldorf, który przedłożył Trybunałowi następujące pytanie w celu wydania orzeczenia prejudycjalnego: „Czy czynności dobierania bliżej określone w postanowieniu wykraczają poza zakres pojęcia prostych czynności polegających na dobieraniu w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. b) protokołu nr 4 [do układu stowarzyszeniowego]?”. 25.      Uwagi na piśmie zostały złożone przez Euro Tex oraz Komisję. Nie wniesiono o przeprowadzenie rozprawy, w związku z czym rozprawa nie odbyła się.  Ocena 26.      Sąd odsyłający zmierza do ustalenia, czy czynności prowadzone przez Euro Tex odnośnie do zdeponowanych ubrań, co do których nie można wykazać, że w całości pochodzą ze Wspólnoty, są wystarczające, aby nadać wspólnotowe pochodzenie produktowi końcowemu, a mianowicie używanym ubraniom, które zostały poddane czynnościom sortowania i dobierania. 27.      Artykuł 2 ust. 1 lit. b) protokołu nr 4 przewiduje, że produkty, które nie zostały w pełni uzyskane we Wspólnocie, należy uważać za pochodzące ze Wspólnoty pod warunkiem, że materiały te zostały poddane wystarczającej obróbce lub przetworzeniu we Wspólnocie w rozumieniu artykułu 6 protokołu. Artykuł 6 ust. 1 akapit pierwszy stanowi, że przesłanki „wystarczającej obróbki” określono w załączniku II. 28.      Załącznik II stanowi, że dla produktów używanych objętych działem 63 Nomenklatury HS, w ramach którego mieszczą się przedmiotowe towary, wszelkie wytwarzanie, w którym wszystkie wykorzystane materiały sklasyfikowane są w pozycji innej niż pozycja produktu, stanowi obróbkę lub przetworzenie nadające status pochodzenia. Artykuł 1 lit. a) protokołu nr 4 definiuje „wytwarzanie” jako „każdy rodzaj obróbki lub przetworzenia łącznie z montażem i operacjami szczególnymi”. 29.      W okresie właściwym dla okoliczności faktycznych sprawy, gdy towary używane, o których mowa, były wywożone przez skarżącego, a więc po dokonaniu sortowania i dobierania przez Euro Tex, towary te mieściły się w zakresie pozycji 6309 Nomenklatury HS: odzież używana oraz pozostałe artykuły używane, które wykazują dostrzegalne oznaki noszenia oraz występują luzem, w belach, workach lub w podobnych opakowaniach. Zatem pochodzenie wspólnotowe będzie nadane dla celów art. 2 ust. 1 lit. b) protokołu nr 4 wyłącznie wówczas, gdy wszystkie materiały wykorzystywane w czynnościach wnioskodawcy będą zaklasyfikowane w pozycji innej niż 6309. 30.      Sąd odsyłający podnosi, co – jak się wydaje – jest również bezsporne dla stron, że zachodzi następujący przypadek: jakkolwiek wskazane materiały są same w sobie ubraniami używanymi, nie są jednak pakowane w bele, worki lub inne opakowania przed poddaniem czynnościom Euro Tex, a zatem nie są objęte pozycją 6309. 31.      Sąd odsyłający sądzi również, że czynności Euro Tex mieszczą się w szerokiej definicji „wytwarzania” zawartej w art. 1 lit. a) protokołu nr 4, obejmującej każdy rodzaj obróbki lub przetworzenia łącznie z operacjami szczególnymi. 32.      Chociaż wywożone produkty używane spełniają prima facie warunki uzyskania statusu pochodzenia na podstawie art. 6 ust. 1 protokołu nr 4, jego art. 7 ust. 1 lit. b) przewiduje, że niektóre czynności obejmujące obróbkę lub przetwarzanie poprzez „proste czynności polegające na [...] sortowaniu [i/lub](13) dobieraniu (łącznie z kompletowaniem zestawów towarów)” nie są wystarczające dla nadania tego statusu. Z art. 6 ust. 3 wynika, że art. 7 ust. 1 lit. b) ma pierwszeństwo przed art. 6 ust. 1. Zatem jeśli czynności Euro Tex wchodzą w zakres art. 7 ust. 1 lit. b), sortowane i dobierane ubrania używane nie będą uznawane za pochodzące ze Wspólnoty. 33.      Wydaje się, iż sąd odsyłający przyjmuje, że czynności sortowania przeprowadzone przez Euro Tex (przypuszczalnie w etapach pierwszym i drugim, opisanych w punktach 20 i 21 powyżej) stanowią „proste” czynności sortowania dla celów art. 7 ust. 1 lit. b). Nic nie sugeruje, iż strony podważają ten pogląd. Status celny towarów wywożonych będzie zatem określany przez to, czy dobieranie przeprowadzane przez Euro Tex na etapie trzecim również wchodzi w zakres tego przepisu. Właśnie ta kwestia zasadniczo stanowi przedmiot przedłożonego pytania. 34.      Euro Tex podnosi, że czynności dobierania nie są „prostymi czynnościami polegającymi na [...] dobieraniu [...]” w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. b). Komisja przyjmuje stanowisko odmienne. 35.      Zgodnie ze wskazaniem sądu odsyłającego, wykładnia literalna angielskiej wersji art. 7 ust. 1 lit. b)(14) sugeruje, że wszystkie czynności wymienione w tym przepisie są z konieczności „czynnościami prostymi” w jego zakresie(15). Jednakże inne wersje językowe(16) mogłyby równie dobrze oznaczać, że obejmuje on tylko te z wymienionych czynności, które w istocie mają charakter prosty, a nie złożony(17). 36.      Komisja opowiada się za interpretacją pierwszą. Podnosi, że nie ma różnicy pomiędzy „prostymi czynnościami” dobierania, o których mowa w art. 7 ust. 1 lit. b), a bardziej złożonymi czynnościami dobierania. Czynności „dobierania” (łącznie z kompletowaniem zestawów towarów) są wymienione razem z innymi czynnościami, a mianowicie usuwaniem kurzu, przesiewaniem lub sortowaniem, segregowaniem, myciem, malowaniem i rozcinaniem. Dodanie przymiotnika „proste” ma charakter jedynie wyjaśniający. Konieczność dokonywania przez organy rozróżnienia pomiędzy prostymi i złożonymi czynnościami usuwania kurzu, przesiewania lub sortowania, segregowania, dobierania itd. podważałaby zasadę pewności prawnej. Raczej wszystkie takie czynności uznawane są za proste, a zatem nie nadają statusu produktów pochodzących. 37.      Nie podzielam tego poglądu. 38.      Jeśli chodzi o zasadę pewności prawnej, istnieją inne akapity w ramach art. 7 ust. 1 protokołu nr 4, które ograniczone są do prostych czynności, a zatem wydaje się, że wymagają od organów dokonania rozróżnienia pomiędzy czynnościami prostymi a złożonymi. Przykładowo art. 7 ust. 1 lit. c) ppkt ii) odnosi się do „prostego umieszczania w butelkach, puszkach, kolbach, torbach, skrzyniach, pudełkach, umocowania na kartach lub planszach itd. oraz wszystkich innych prostych czynności związanych z pakowaniem”, art. 7 ust. 1 lit. e) dotyczy „prostego mieszania produktów”, natomiast art. 7 ust. 1 lit. f) odnosi się do „prostego montażu części dla otrzymania kompletnego wyrobu”. Nie widzę powodu, dla którego nie należałoby się zastosować do moim zdaniem bardziej naturalnego sposobu odczytania tego przepisu w większości miarodajnych języków z tym skutkiem, że spośród wymienionych w nim czynności tylko te są objęte tym przepisem, które w istocie są „proste”. 39.      Węższa interpretacja art. 7 ust. 1 lit. b) jest ponadto zgodna z jego statusem jako wyjątkiem od zasady ogólnej zawartej w art. 6 ust. 1, według której produkty, które nie są całkowicie uzyskane we Wspólnocie, są uważane za poddane wystarczającej obróbce lub przetworzeniu wtedy, gdy zostaną spełnione warunki określone w załączniku II. 40.      W niniejszej sprawie warunkiem tym jest to, że wszystkie produkty używane są sklasyfikowane w ramach innej pozycji niż pozycja dotycząca produktów poddanych obróbce lub przetworzeniu. Fakt, że warunek ten został spełniony, nie budzi wątpliwości. Z powyższego wynika, że to, czy przedmiotowe czynności dobierania nadają status pochodzenia, zależy od tego, czy mają one charakter prosty, czy też złożony. W pierwszym przypadku wchodzą w zakres art. 7 ust. 1 lit. b) i nie nadają statusu pochodzenia. 41.      Konwencja z Kioto udziela pewnych wskazówek co do tego, gdzie należy wyznaczyć linię demarkacyjną pomiędzy prostymi a złożonymi czynnościami dobierania. 42.      Z normy 3 oraz definicji c) zawartych w załączniku D.1 wynika, że gdy w wytwarzaniu towarów brało udział więcej niż jedno państwo, pochodzenie towarów dla celów wymiaru cła uzależnione jest od miejsca, w którym przeprowadzona została „ostatnia istotna obróbka lub przetworzenie, uznane za wystarczające, aby nadać towarowi jego istotny charakter”(18). 43.      Z normy nr 6 zawartej w załączniku D.1 wynika, że „istotne wytwarzanie lub przetwarzanie” nie obejmuje czynności, „które nie przyczyniają się lub w niewielkim stopniu przyczyniają się do nadania towarom ich istotnych cech charakterystycznych lub własności”(19). 44.      Przykłady takich czynności, które podano w normie 6, obejmują „b) procesy mające na celu poprawę opakowania zbiorczego lub jakości handlowej produktów lub ich przygotowanie do wysyłki, takie jak: podział lub łączenie opakowań, kompletowanie i klasyfikacja towarów, przepakowywanie” oraz „d) mieszanie towarów o różnym pochodzeniu, o ile cechy charakterystyczne uzyskanego produktu nie różnią się wyraźnie od cech towarów, które zostały wymieszane”. 45.      Żaden z tych przykładów nie określa, że przedmiotowe czynności muszą być proste, aby wchodzić w zakres definicji. Jednakże, skoro zostały podane jako przykłady normy ogólnej, należy interpretować je poprzez odwołanie do tej normy. Zatem istotne jest, czy czynności te przyczyniają się w bardziej niż niewielkim stopniu do nadania towarom ich istotnych cech charakterystycznych lub własności. 46.      Do sądu krajowego należy rozstrzygnięcie w oparciu o okoliczności faktyczne, czy ma to miejsce w niniejszej sprawie. Jeśli czynności dobierania, o których mowa, przyczyniają się bardziej niż w niewielkim stopniu do nadania towarom końcowym ich istotnych cech charakterystycznych lub własności, a mianowicie ubraniom posortowanym i dobranym, nie mieszczą się w przykładzie d) bądź bardziej ogólnie, w normie 6 załącznika D. 1, a zatem nie będą stanowić prostych czynności w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. b). 47.      Jeśli natomiast, zgodnie z tym, co sugeruje postanowienie odsyłające, dobieranie skutkuje przykładowo spakowaniem razem wszystkich egzemplarzy tej samej kategorii (takich jak koszule jedwabne, bluzy wełniane lub dżinsy), nie widzę podstaw dla uznania tej czynności za przyczyniającą się do nadania towarom końcowym ich istotnych cech charakterystycznych lub własności, gdyż nadal będą one tożsame z istotnymi cechami charakterystycznymi lub własnościami oryginalnych zdeponowanych produktów. 48.      Sąd krajowy jest w oczywisty sposób najbardziej odpowiednim organem do dokonania oceny stanowiska Euro Tex(20), zgodnie z którym czynności przez nią dokonywane nie są prostymi czynnościami dobierania dla celów art. 7 ust. 1 lit. b), gdyż recykling obejmuje sortowanie na wiele kategorii. Euro Tex uważa, że „prosta czynność [...] polegająca na [...] dobieraniu” posiada całkowicie odmienne znaczenie, co wynika z doprecyzowania zawartego w tym przepisie („łącznie z kompletowaniem [Zusammenstellen] zestawów towarów”), co nie wymaga żadnych umiejętności poza dobieraniem [odzieży] koloru niebieskiego do niebieskiego itd. [...]. Euro Tex twierdzi, że dokonywane przez nią czynności sortowania obejmują natomiast umiejętność rozpoznawania jakości i składu tkaniny [Zusammensetzung] oraz wymagają znajomości tendencji panujących w modzie, szczególnych potrzeb różnych krajów oraz jakości materiałów, do czego niezbędne jest odpowiednie szkolenie. 49.      Sąd krajowy, wyłącznie właściwy w zakresie oceny stanu faktycznego, musi zadecydować, czy Euro Tex udało się wykazać, że czynności dobierania podejmowane przez jej pracowników mają charakter założony, a nie prosty. 50.      Wreszcie chciałabym pokrótce odnieść się do kwestii wartości dodanej. 51.      Sąd odsyłający wskazuje, że tylko dzięki przetwarzaniu przez Euro Tex zebrane towary, które nie miały w tamtym czasie wartości, zyskały w ogóle jakąkolwiek wartość (w przybliżeniu od 0,70 do 1,00 DM lub od 0,36 do 0,51 EUR za kilogram). W tym aspekcie fakt, że dobieranie i sortowanie dokonywane przez Euro Tex dodało wartości do ubrań używanych, potwierdził, że czynności te stanowiły decydujący etap produkcji. 52.      Kryterium „decydującego etapu” pochodzi z orzecznictwa Trybunału(21) dotyczącego ogólnego prawodawstwa wspólnotowego dotyczącego statusu pochodzenia(22). Podzielam pogląd Komisji, że orzecznictwo to nie odnosi się bezpośrednio do kontekstu niniejszej sprawy. Skutkiem normy 3 zawartej w załączniku D.1 do konwencji z Kioto jest, że umawiające się strony mogą wyrazić kryterium istotnego przetworzenia w celu określenia pochodzenia towarów regułą wymagającą zmiany pozycji taryfowej i/lub wykazem procesów wytwarzania lub przetwarzania, nadającym lub nienadającym pochodzenie i/lub regułą normy procentowej ad valorem. Czynności wymienione w wykazach wyjątków mogą odnosić się bądź do typu przetworzenia, które przeszły produkty, bądź do reguły normy procentowej ad valorem. W przypadku ubrań używanych Wspólnota w protokole nr 4 optowała za wyrażeniem kryterium istotnego przetworzenia za pomocą reguły wymagającej zmiany pozycji taryfowej (art. 6 ust. 1 oraz załącznik II), która podlega wykazowi zawierającemu czynności wytwarzania lub przetworzenia nienadających pochodzenia (art. 7. ust. 1). Nie opowiedziała się natomiast za wyrażeniem tego kryterium regułą normy procentowej ad valorem. Odmienna sytuacja miała miejsce w przytoczonym orzecznictwie, które dotyczyło wykładni prawodawstwa(23), nieprzewidującego żadnej z tych reguł. Chociaż kryterium wartości dodanej stanowiłoby wyraźnie również wybór racjonalnej polityki, w niniejszej sprawie prawodawca wspólnotowy nie dokonał tego wyboru, a zatem nie ma potrzeby stosowania tego kryterium. 53.      Moim zdaniem wykładnię tę potwierdza art. 7 ust. 1 protokołu nr 4, który w lit. f) przewiduje „prosty montaż części dla otrzymania kompletnego wyrobu”. Montaż taki, nawet prosty, niemal niezmiennie dokonuje dodania wartości, jednakże prawodawca wspólnotowy wyraźnie wykluczył jakąkolwiek możliwość nadania pochodzenia wspólnotowego przez taką czynność. 54.      Zatem nie sądzę, by kwestia wartości dodanej miała wpływ na dokonywaną przeze mnie analizę.  Wnioski 55.      W świetle powyższych rozważań uważam, że Trybunał powinien udzielić następującej odpowiedzi na pytanie przedłożone przez Finanzgericht Düsseldorf: –        Czynności mieszczące się w kategoriach, o których mowa w art. 7 ust. 1 lit. b) protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony, zmienionego decyzją nr 1/97 (97/539/ EWWiS, WE, Euratom) z dnia 30 czerwca 1997 r. Rady Stowarzyszenia pomiędzy Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z jednej strony a Rzeczpospolitą Polską z drugiej strony, będą mieścić się w zakresie stosowania tego przepisu jedynie wówczas, jeśli są proste. –        Czynność taka jest prosta, jeśli nie przyczynia się lub w niewielkim stopniu przyczynia się do nadania towarom ich istotnych cech charakterystycznych lub własności. –        Do właściwego sądu krajowego należy określenie, czy czynności opisane w postanowieniu odsyłającym objęte są zakresem tej definicji. 1 – Język oryginału: angielski. 2 – Podpisany w Brukseli w dniu 16 grudnia 1991 r. (Dz.U. 1993, L 348, str. 2), zmieniony decyzją nr 1/97 (97/539/EWWiS, WE, Euratom) z dnia 30 czerwca 1997 r. Rady Stowarzyszenia pomiędzy Wspólnotami Europejskimi i państwami członkowskimi z jednej strony a Rzeczpospolitą Polską z drugiej strony (Dz.U. L 221, str. 1). 3 – Nomenklatura podlegająca Międzynarodowej Konwencji w sprawie Zharmonizowanego Systemu Oznaczania i Kodowania Towarów powszechnie znana jako „Nomenklatura HS” jest międzynarodową, wielozadaniową nomenklaturą administrowaną przez Światową Organizację Ceł. 4 – Przypuszczalnie inne niż produkty odzieżowe objęte poprzednimi dwoma działami HS. 5 – Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału noty wyjaśniające opracowane przez Komitet Systemu Zharmonizowanego przyczyniają się w istotny sposób do interpretacji zakresu poszczególnych pozycji taryfowych, nie są jednakże prawnie wiążące (wyrok z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawach połączonych C‑106/94 i C‑139/94 Colin i Dupré, Rec. str. I‑4759, pkt 21). 6 – Konwencja z Kioto została znowelizowana w czerwcu 1999 r. Znowelizowana konwencja weszła w życie w lutym 2006 r. Przepisy konwencji przywołane w niniejszej opinii pochodzą z tekstu oryginalnego mającego zastosowanie w przedmiotowym czasie. 7 – Decyzja Rady z dnia 3 czerwca 1977 r. przyjmująca w imieniu Wspólnoty niektóre załączniki do Międzynarodowej konwencji dotyczącej uproszczenia i harmonizacji postępowania celnego (Dz.U. 1977, L 166, str. 1). Przyjęcie nie rozszerzyło norm 7 i 8 oraz zalecanej praktyki 10, przy czym żadne z nich nie jest istotne w niniejszej sprawie. 8 – Wyrok z dnia 13 grudnia 1989 r. w sprawie C‑26/88 Brother International, Rec. str. 4253 pkt 15–21. – Artykuł 4 konwencji z Kioto stanowi, że normami „są postanowienia, jakich powszechne stosowanie uznano za niezbędne dla osiągnięcia harmonizacji i uproszczenia postępowania celnego”. – Artykuł 4 stanowi, że uwagi „mają na celu wskazanie niektórych dopuszczalnych wariantów postępowania, jakie mogą być wybrane przy stosowaniu odpowiednich norm […]”. 11 – Zastosowałam angielski czasownik „to match” [dobieranie] oraz jego wyrazy pokrewne, natomiast w niemieckim postanowieniu odsyłającym stosowany jest czasownik „sortieren” oraz jego wyrazy pokrewne. Zastosowanie to odzwierciedla termin wykorzystany w art. 7 ust. 1 lit. b) protokołu nr 4 dla oznaczenia piątej (licząc „sifting or screening” [w wersji polskiej przesiewanie] za jedną czynność) typu czynności w nim opisanego („matching” lub „Sortieren”). Trzeci typ czynności „sorting” w języku angielskim oraz „Aussondern” w języku niemieckim jest tylko pokrótce wspomniany przez sąd odsyłający i nie stanowi przedmiotu przedłożonego pytania. 12 – Postanowienie odsyłające podaje tytułem przykładu wykaz 37 kategorii odzieży damskiej. Kategorie te obejmują pozycje ogólne takie jak: spódnice, spodnie i bluzki podzielone na dalsze kategorie (głównie według zastosowanego materiału) wraz z dodatkowymi kategoriami takimi jak spódnica‑spodnie, pasy, szale jedwabne, kostiumy kąpielowe i trencze. 13 – Artykuł 7 ust. 1 lit. g) przewiduje, że połączenie dwóch lub więcej operacji wymienionych w lit. b) nie wystarczy do nadania statusu produktów pochodzących. 14 – Istotnie szwedzki zapis („Enkel behandling bestǻende i [...] hopassing [...]”) oraz holenderski („eenvoudige verrichingen zoals [...] assorteren [...]”). – Artykuł 7 znajduje się wśród kilku przepisów protokołu nr 4, które zostały zastąpione ze skutkiem na dzień 1 stycznia 2001 r. na mocy decyzji nr 4/2000 Rady Stowarzyszenia RP‑UE z dnia 29 grudnia 2000 r. wprowadzającej zmiany w protokole nr 4 do Układu Europejskiego dotyczącym definicji pojęcia „produkty pochodzące” i metod współpracy administracyjnej (Dz.U. 2001, L 19, str.29). W art. 7 ust. 1 lit. j) w zmienionym brzmieniu, który częściowo zastąpił art. 7 ust. 1 lit. b), nie zawarto sformułowania „proste czynności”, wskazano natomiast jedynie „przesiewanie, przeglądanie, sortowanie, segregowanie, klasyfikowanie, dobieranie (łącznie z kompletowaniem zestawów artykułów)”. Chociaż preambuła do decyzji zmieniającej stwierdza, że niezbędne jest skorygowanie nieprawidłowości występujących w różnych wersjach językowych tekstu (motyw pierwszy), zauważa również, że „konieczne jest uzupełnienie wykazu poszczególnych procesów niewystarczającej obróbki lub przetworzenia, aby zapewnić właściwą interpretację i uwzględnić potrzebę włączenia niektórych operacji poprzednio nieuwzględnionych w tym wykazie” (motyw drugi). Zatem decyzja nr 4/2000 nie wspiera jednoznacznie którejś z interpretacji art. 7 ust. 1 lit. b). 16 – Uwzględniłam wyłącznie te języki, które były językami urzędowymi w momencie podpisania (w dniu 30 czerwca 1997 r.) decyzji nr 1/97 (cytowanej w przypisie 2), która zastąpiła protokół nr 4 do układu stowarzyszeniowego wersją, o której mowa w niniejszej sprawie. 17 – Przykładowo w języku francuskim „les opérations simples de dépoussiérage, de criblage, de triage, de classement, d’assortiment (y compris la composition de jeux de marchandises), de lavage, de peinture, de découpage” oraz w niemieckim „infaches Entstauben, Sieben, Aussondern, Einordnen, Sortieren (einschließlich des Zusammenstellens von Sortimenten), Waschen, Anstreichen, Zerschneiden”. 18 – Dodano kursywę. 19 – Dodano kursywę. 20 – Nie uwzględniłam pozostałych trzech uwag Euro Tex, gdyż podnoszą one kwestie, które nie są istotne dla wykładni art. 7 ust. 1 lit. b) protokołu nr 4, która stanowi wyłączny przedmiot złożonego pytania. (Uwagi te zasadniczo dotyczą tego, iż ubrania używane mają: i) pochodzenie wspólnotowe przed poddaniem ich czynnościom tego przedsiębiorstwa z tytułu zmiany pozycji taryfowej z odzieży nowej na używaną; ii) „odpady” w rozumieniu prawa wspólnotowego, ich pochodzenie zależy od osoby, która je zdeponowała oraz kraju jej zamieszkania; i/lub iii) używane artykuły zebrane [we Wspólnocie] nadające się tylko do odzysku surowców, na mocy art. 5 ust. 1 lit. h) protokołu nr 4 należy uważać za całkowicie uzyskane we Wspólnocie). 21 – Wyrok z dnia 26 stycznia 1977 r. w sprawie 49/76 Gesellschaft für Überseehandel, Rec. str. 41 i ww. w przypisie 8 wyrok w sprawie Brother International. 22 – Artykuł 5 rozporządzenia Rady (EWG) nr 802/68 z dnia 27 czerwca 1968 r. w sprawie wspólnej definicji pojęcia pochodzenia towarów (Dz.U. L 148, str. 1) stanowi: „Jeśli dwa kraje lub więcej uczestniczą w produkcji towarów, pochodzenie tych towarów ustala się zgodnie z kryterium istotnego przetworzenia, zgodnie z którym pochodzenie jest ustalane przez uznanie za kraj pochodzenia kraju, w którym miała miejsce ostatnia gospodarczo uzasadniona istotna obróbka lub przetworzenie, przeprowadzona w przedsiębiorstwie wyposażonym w tym celu oraz skutkująca wytworzeniem nowego towaru lub stanowiąca istotny etap produkcji”. 23 – Zobacz przypis 22.