C-569/07
WyrokTSUE2009-10-01CELEX: 62007CJ0569ECLI:EU:C:2009:594
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy art. 11 lit. a) dyrektywy Rady 69/335/EWG, w brzmieniu zmienionym dyrektywą 85/303/EWG, sprzeciwia się pobieraniu podatku w wysokości 1,5% od emisji akcji w ramach systemu rozliczeniowego, gdy prawo krajowe przewiduje różne stawki i zasady opodatkowania w zależności od formy emisji i systemu rozliczeniowego?Ratio decidendi
Trybunał uznał, że dopuszczenie pobierania podatku od pierwotnego nabycia papieru wartościowego nowej emisji w rzeczywistości prowadzi do opodatkowania samej emisji, co jest zabronione przez art. 11 lit. a) dyrektywy 69/335. Skuteczność tego przepisu wymaga, aby pojęcie „emisja” obejmowało pierwotne nabycie papierów wartościowych. Interpretacja pojęcia „przeniesienie” z art. 12 ust. 1 lit. a) dyrektywy w sposób obejmujący pierwotne nabycie pozbawiłaby art. 11 lit. a) skuteczności i stałaby w sprzeczności z rozróżnieniem między „emisją” a „przeniesieniem”. Ponadto, podatek taki nie może być traktowany jako podatek od przyszłych czynności przeniesienia, ponieważ nie można określić ani podstawy opodatkowania, ani podatnika dla hipotetycznych przyszłych transakcji.Stan faktyczny
HSBC Holdings plc (spółka brytyjska) ogłosiła ofertę nabycia akcji francuskiej spółki Crédit commercial de France (CCF). Akcjonariusze CCF mogli otrzymać akcje HSBC w zamian za akcje CCF, wybierając jedną z trzech opcji: w postaci zmaterializowanej, za pośrednictwem brytyjskiego systemu rozliczeniowego CREST, lub za pośrednictwem francuskiego systemu rozliczeniowego Sicovam. Akcje HSBC wyemitowane za pośrednictwem Sicovam podlegały brytyjskiemu podatkowi SDRT w wysokości 1,5%, podczas gdy pozostałe opcje nie wiązały się z natychmiastowym opodatkowaniem emisji. HSBC poniosła ciężar tego podatku, aby oferta była atrakcyjna dla francuskich akcjonariuszy, a następnie złożyła wniosek o zwrot SDRT.Rozstrzygnięcie
Artykuł 11 lit. a) dyrektywy Rady 69/335/EWG z dnia 17 lipca 1969 r. dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału, w brzmieniu zmienionym dyrektywą Rady 85/303/EWG z dnia 10 czerwca 1985 r. należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on pobieraniu podatku takiego jak będący przedmiotem sprawy przed sądem krajowym w związku z emisją akcji w ramach systemu rozliczeniowego.Pełny tekst orzeczenia
Sprawa C‑569/07
HSBC Holdings plc
i
Vidacos Nominees Ltd
przeciwko
The Commissioners of Her Majesty’s Revenue & Customs
(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez
Special Commissioners of Income Tax, London)
Podatki pośrednie – Gromadzenie kapitału – Pobieranie podatku w wysokości 1,5% od przeniesienia lub emisji akcji w ramach systemu rozliczeniowego („clearance service”)
Streszczenie wyroku
Postanowienia podatkowe – Harmonizacja ustawodawstw – Podatki pośrednie od gromadzenia kapitału
(dyrektywa Rady 69/335, art. 11 lit. a))
Artykuł 11 lit. a) dyrektywy 69/335 dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału, w brzmieniu zmienionym dyrektywą
85/303, należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on pobieraniu podatku w związku z emisją akcji w ramach systemu
rozliczeniowego.
W istocie dopuszczenie pobierania podatku lub opłaty od pierwotnego nabycia papieru wartościowego nowej emisji w rzeczywistości
doprowadziłoby do opodatkowania samej emisji tego papieru wartościowego jako integralnej części ogólnej czynności, z punktu
widzenia gromadzenia kapitału.
Wspomniane nabycie pierwotne nie może być uważane za „przeniesienie” w rozumieniu art. 12 ust. 1 lit. a) dyrektywy 69/335,
gdyż pozbawiałoby skuteczności art. 11 lit. a), jakie owe dwa postanowienia wprowadzają pomiędzy terminem „emisja” a terminem
„przeniesienie”. W konsekwencji takiej wykładni opodatkowana, lub obciążona opłatą, mogłaby zostać bowiem emisja, która choć
nierozerwalnie związana z nabywaniem nowych papierów wartościowych, nie może zgodnie z art. 11 lit. a) podlegać żadnemu podatkowi
ani żadnej opłacie, poza podatkiem kapitałowym. Co więcej, nie można uważać, że podatek taki znajduje zastosowanie w rzeczywistości
do przyszłych czynności przeniesienia, skoro w przypadku tych przyszłych czynności – mających zresztą charakter hipotetyczny
– nie można określić ani podstawy opodatkowania ani podatnika.
Zatem o ile omawiany podatek jest pobierany od papierów wartościowych nowej emisji w przypadku podwyższenia kapitału, stanowi
on opodatkowanie w rozumieniu art. 11 lit. a) wspomnianej dyrektywy, którego wprowadzanie jest zabronione przez ten przepis.
(por. pkt 32, 34–38; sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
z dnia 1 października 2009 r.(*)
Podatki pośrednie – Gromadzenie kapitału – Pobieranie podatku w wysokości 1,5% od przeniesienia lub emisji akcji w ramach systemu rozliczeniowego („clearance service”)
W sprawie C‑569/07
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Special
Commissioners of Income Tax, London (Zjednoczone Królestwo) postanowieniem z dnia 19 grudnia 2007 r., które wpłynęło do Trybunału
w dniu 24 grudnia 2007 r., w postępowaniu:
HSBC Holdings plc,
Vidacos Nominees Ltd
przeciwko
The Commissioners of Her Majesty’s Revenue & Customs,
TRYBUNAŁ (druga izba),
w składzie: C.W.A. Timmermans, prezes izby, J.C. Bonichot, K. Schiemann, J. Makarczyk (sprawozdawca) i L. Bay Larsen, sędziowie,
rzecznik generalny: P. Mengozzi,
sekretarz: K. Sztranc‑Sławiczek, administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 15 stycznia 2009 r.,
rozważywszy uwagi przedstawione:
– w imieniu HSBC Holdings plc przez R. Norton, solicitor, a także przez I. Glicka, QC i D. Jowella, barrister,
– w imieniu rządu Zjednoczonego Królestwa przez M. Hall oraz I. Rao oraz R. Thomasa, działających w charakterze pełnomocników,
– w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez R. Lyala oraz M. Afonso, działających w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 18 marca 2009 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1 Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy interpretacji art. 10 i 11 dyrektywy Rady 69/335/EWG z dnia 17 lipca
1969 r. dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału (Dz.U. L 249, s. 25), w brzmieniu zmienionym dyrektywą Rady
85/303/EWG z dnia 10 czerwca 1985 r. (Dz.U. L 156, s. 23) (zwanej dalej „dyrektywą”), a także art. 43 WE, 49 WE i 56 WE lub,
ewentualnie wszystkich innych przepisów prawa wspólnotowego.
2 Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy HSBC Holdings plc (zwaną dalej „HSBC”) i Vidacos Nominees Ltd, z jednej
strony, a Commissioners of Her Majesty’s Revenue & Customs (brytyjskim organem podatkowym), z drugiej, w przedmiocie poboru
podatku zwanego „stamp duty reserve tax” (zwanego dalej „SDRT”) na podstawie art. 96 Finance Act 1986 (ustawy finansowej z 1986 r.,
zwanej dalej „FA 1986”).
Ramy prawne
Prawo wspólnotowe
3 Zgodnie z brzmieniem motywów pierwszego i szóstego dyrektywy:
„celem tego traktatu jest stworzenie unii gospodarczej o cechach podobnych do cech rynku krajowego, a jednym z istotnych warunków
do osiągnięcia tego celu jest wspieranie swobodnego przepływu kapitału;
[…]
koncepcja wspólnego rynku, którego cechy są cechami rynku krajowego zakłada, że podatek od gromadzenia kapitału w ramach wspólnego
rynku przez spółkę lub przedsiębiorstwo może być naliczany tylko jednorazowo oraz że wysokość tego podatku powinna być identyczna
we wszystkich państwach członkowskich, tak aby nie powodowała utrudnień w przepływie kapitału”.
4 Artykuł 4 dyrektywy zawiera wykaz operacji, które mogą być przedmiotem opodatkowania podatkiem kapitałowym, wśród których
wymienione zostały między innymi: utworzenie spółki kapitałowej oraz podwyższenie jej kapitału poprzez wniesienie wkładów
jakiegokolwiek rodzaju.
5 Artykuł 10 dyrektywy zabrania pobierania jakichkolwiek podatków poza podatkiem kapitałowym od operacji, o których mowa w jej
art. 4.
6 Zgodnie z art. 11 dyrektywy:
„Państwa członkowskie nie pobierają żadnego podatku od:
a) tworzenia, emisji, dopuszczenia do notowania na giełdzie, wprowadzenia na rynek lub obrotu akcjami, obligacjami lub innymi
papierami wartościowymi tego samego rodzaju, a także świadectwami udziałowymi, bez względu na osobę remitenta;
b) pożyczek, łącznie z obligacjami państwowymi, zaciągniętych poprzez emisję obligacji lub innych zbywalnych papierów wartościowych,
bez względu na osobę emitenta, lub jakichkolwiek związanych z tym formalności, ani od tworzenia, emisji, dopuszczenia do notowania
na giełdzie, wprowadzenia na rynek lub obrotu tymi obligacjami lub innymi zbywalnymi papierami wartościowymi”.
7 Jednakże na mocy art. 12 ust. 1 lit. a) dyrektywy państwa członkowskie mogą, na zasadzie odstępstwa od art. 10 i 11, pobierać
„podatki od przeniesienia papierów wartościowych, o stawce zryczałtowanej bądź nie”.
8 Zgodnie z art. 7 ust. 1 dyrektywy państwa członkowskie muszą zwolnić od podatku kapitałowego operacje, które w dniu 1 lipca
1984 r. podlegały zwolnieniu lub które były opodatkowane według stawki nieprzekraczającej 0,50%. Jeśli chodzi o inne operacje,
od których na mocy dyrektywy może być pobierany podatek kapitałowy, to mogą być one albo zwolnione, albo opodatkowane jednolitym
podatkiem o stawce nieprzekraczającej 1%.
Prawo krajowe
9 Na podstawie art. 87 ust. 1 FA 1986 każda odpłatna czynność przeniesienia akcji lub papierów wartościowych podlegających opodatkowaniu
objęta jest SDRT o stawce wynoszącej 0,5% od wartości tych papierów wartościowych lub od ceny zbycia. SDRT nie podlega zapłacie,
w przypadku gdy przeniesienie akcji stwierdzone jest za pomocą odpowiednio ostemplowanego formularza przeniesienia papierów
wartościowych, zgodnie z art. 92 FA 1986.
10 Artykuł 87 ust. 1 FA 1986 znajduje zastosowanie wyłącznie do przeniesienia „papierów wartościowych podlegających opodatkowaniu”.
To ostatnie pojęcie zdefiniowane jest w art. 99 omawianej ustawy i obejmuje akcje wyemitowane przez spółki z siedzibą w Zjednoczonym
Królestwie lub akcje wyemitowane przez spółki zagraniczne, o ile akcje te są wpisane do rejestru w Zjednoczonym Królestwie
lub „połączone” z akcjami wyemitowanymi przez spółki z siedzibą w Zjednoczonym Królestwie, a także określone inne prawa do
takich akcji lub z nich wynikające. Artykuł 86 ust. 4 FA 1986 stanowi, że podatek podlega zapłacie niezależnie od miejsca
transakcji i miejsca siedziby lub zamieszkania stron.
11 Artykuł 96 ust. 1 i 2 FA 1986 stanowi:
„1. Z zastrzeżeniem […] art. 97 i 97A SDRT podlega zapłacie zgodnie z przepisami niniejszego artykułu, w przypadku gdy:
a) osoba A, która prowadzi działalność gospodarczą polegającą, chociażby częściowo, na świadczeniu usług rozliczeniowych dla
celów nabywania i sprzedaży papierów wartościowych podlegających opodatkowaniu zawiera umowę o świadczenie takich usług rozliczeniowych
na rzecz innej osoby, oraz
b) na podstawie tej umowy papiery wartościowe podlegające opodatkowaniu są przenoszone lub emitowane na rzecz A lub na rzecz
osoby, która prowadzi działalność gospodarczą polegającą, chociażby częściowo, na przyjmowaniu papierów wartościowych w charakterze
powiernika A.
2. […] podatek pobierany jest na podstawie przepisów niniejszego artykułu w stawce wynoszącej 1,5% od:
a) ceny emisyjnej – w przypadku emisji papierów wartościowych;
b) kwoty lub wartości wynagrodzenia – w przypadku przenoszenia papierów wartościowych za wynagrodzeniem pieniężnym lub mającym
wartość pieniężną;
c) wartości papierów wartościowych – w pozostałych przypadkach”.
12 Pojęcie usług rozliczeniowych nie zostało zdefiniowane w ustawie. Zgodnie z podręcznikiem organów podatkowych dotyczącym opłat
skarbowych pojęcie to należy rozumieć w sposób następujący:
„14.10. Zwykle usługi rozliczeniowe oznaczają system przechowywania papierów wartościowych i rozliczania transakcji za pomocą
wpisów w księgach. Papiery wartościowe mogą być przechowywane w systemie przez czas nieoznaczony, niezależnie od zmian własnościowych;
mogą być one przechowywane bądź to przez spółkę prowadzącą system rozliczeniowy, bądź przez jej powiernika i są przedmiotem
obrotu bez użycia dokumentów stwierdzających przeniesienie własności.
14.11. Usługi rozliczeniowe są powszechne w krajach Europy kontynentalnej. Akcje często są wydawane na okaziciela i metoda
ta zapewnia ich fizyczne bezpieczeństwo (gdyż certyfikaty na okaziciela przechowywane są w sejfie), jednocześnie ułatwiając
obrót nimi i rozliczanie transakcji.
14.12. SDRT nie jest pobierany od umów o przeniesienie papierów wartościowych w ramach systemu rozliczeniowego”.
13 Po uiszczeniu podatku art. 90 ust. 5 FA 1986 zwalnia czynności przenoszenia papierów wartościowych w ramach systemu rozliczeniowego
z podatku podlegającego zasadniczo zapłacie na podstawie art. 87.
14 Artykuł 97A FA 1986 stanowi, że podmiot prowadzący system rozliczeniowy może, za zgodą organów podatkowych, wybrać opodatkowanie
SDRT i opłatę skarbową na zasadach określonych w tym artykule. Wybór dokonany na podstawie art. 97A FA 1986 staje się skuteczny
w dniu, w którym podmiot prowadzący system rozliczeniowy zostaje powiadomiony o wyrażeniu zgody przez organy podatkowe. Po
dokonaniu powyższego wyboru opłata skarbowa oraz SDRT podlegają zapłacie w związku z usługami rozliczeniowymi, których dotyczył
wybór (na przykład od przeniesienia lub emisji papierów wartościowych zgodnie z art. 96 ust. 1 FA 1986), tak jak podlegałyby
zapłacie niezależnie od art. 96 FA 1986. W konsekwencji w razie dokonania i zatwierdzenia takiego wyboru transakcje w ramach
systemu rozliczeniowego są opodatkowane według zwykłej stawki wynoszącej 0,5%, a przyjęcie określonych akcji do systemu rozliczeniowego
nie podlega opodatkowaniu.
15 Artykuł 97 ust. 4 FA 1986 zwalnia z opodatkowania na mocy art. 96 FA 1986 emisję akcji dokonywaną w zamian za inne akcje przechowywane
w ramach „systemu usług rozliczeniowych”, w przypadku gdy emitent kontroluje tę drugą spółkę lub uzyska nad nią kontrolę w wyniku
oferty, w ramach której następuje zamiana. Na podstawie art. 97 ust. 6 FA 1986 powyższa zasada znajduje zastosowanie tylko
wtedy, gdy owe inne akcje są papierami wartościowymi podlegającymi opodatkowaniu.
Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne
16 Z postanowienia odsyłającego wynika, że w dniu 7 czerwca 2000 r. HSBC, spółka utworzona i będąca rezydentem dla celów podatkowych
w Zjednoczonym Królestwie ogłosiła publiczną ofertę nabycia wszystkich akcji Crédit commercial de France (zwanej dalej „CCF”),
spółki akcyjnej utworzonej i będącej rezydentem dla celów podatkowych we Francji, notowanych na giełdzie w Paryżu.
17 Oferta została sformułowana jako dotycząca nabycia akcji CCF za gotówkę, lecz zawierała również możliwość wymiany akcji obu
spółek według proporcji trzynaście akcji HSBC za jedną akcję CCF. W celu uatrakcyjnienia tej ostatniej możliwości dla akcjonariuszy
CCF mieszkających lub mających siedzibę we Francji HSBC uzyskała dopuszczenie do obrotu na giełdzie w Paryżu. W konsekwencji
tego dopuszczenia HSBC musiała otworzyć dla siebie rachunek w Société interprofessionnelle pour la compensation des valeurs
mobilières (Sicovam), to znaczy we francuskim systemie rozliczeniowym, który w okresie istotnym dla sprawy przed sądem krajowym
był monopolistą w zakresie akcji będących przedmiotem obrotu na giełdzie w Paryżu. W związku z powyższym istniały trzy możliwości
uzyskania akcji HSBC w zamian za akcje CCF:
– za pośrednictwem Sicovam, francuskiego systemu rozliczeniowego dla akcji będących przedmiotem obrotu na giełdzie w Paryżu;
– za pośrednictwem CREST, brytyjskiego systemu rozliczeniowego dla transakcji dotyczących akcji zdematerializowanych;
– przez wpis do księgi akcjonariuszy HSBC połączony z wydaniem certyfikatu.
18 HSBC zgodziła się na opłacenie całego SDRT należnego z tytułu akcji będących przedmiotem obrotu za pośrednictwem Sicovam.
W innym wypadku oferta byłaby niekorzystna finansowo, a zatem niezbyt interesująca dla wielu francuskich akcjonariuszy.
19 Akcje HSBC wyemitowane jako wynagrodzenie za akcje CCF były „papierami wartościowymi podlegającymi opodatkowaniu” w rozumieniu
art. 99 ust. 3 FA 1986. W czasie ich emisji na rzecz podmiotu świadczącego usługi rozliczeniowe, czyli w sprawie przed sądem
krajowym, Vidacos Nominees Ltd, będąca spółką powierniczą Sicovam na Zjednoczone Królestwo, SDRT podlegał zapłacie, zgodnie
z art. 96 ust. 1 i 2 FA 1986, według stawki 1,5% ceny lub wartości tych akcji. Natomiast w przypadku pozostałych dwóch opcji
nie było obowiązku zapłaty opłaty skarbowej ani SDRT. Dopiero w razie każdego późniejszego przeniesienia akcji podatki te
zostałyby pobrane według stawki 0,5%.
20 Z postanowienia odsyłającego wynika, że akcjonariusze CCF zdecydowali się na otrzymanie 255 607 131 akcji HSBC za pośrednictwem
Sicovam. Z tego około 105 milionów akcji, czyli 41%, zostało wycofanych z Sicovam i w ciągu dwóch tygodni było sprzedawanych
na giełdzie w Londynie. Późniejsze transakcje tymi akcjami w ramach CREST objęte były SDRT według zwykłej stawki wynoszącej
0,5%.
21 Ponadto HSBC, której akcje w dalszym ciągu są notowane na giełdzie w Paryżu, oferuje swym akcjonariuszom możliwość otrzymania
dywidendy w postaci akcji zamiast gotówki. Jednakże, o ile akcje HSBC dające prawo do dywidendy są przechowywane w ramach
Sicovam, to akcje emitowane jako dywidenda są wydawane na rzecz Sicovam, ponieważ są one, w ramach tego systemu, zarejestrowane
w imieniu tej ostatniej spółki. Jako że z akcjami tymi wiązał się obowiązek zapłaty SDRT według stawki 1,5%, ciężar tego podatku
został przerzucony na francuskich akcjonariuszy HSBC posiadających akcje za pośrednictwem Sicovam, w wyniku czego otrzymali
oni o 1,5% akcji mniej niż pozostali akcjonariusze.
22 HSBC złożyła wniosek o zwrot SDRT zapłaconego według stawki 1,5% z tytułu akcji wyemitowanych na rzecz Sicovam. W następstwie
oddalenia tego wniosku przez organy podatkowe spółka ta wniosła skargę do Special Commissioners.
23 W tych okolicznościach Special Commissioners postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem
prejudycjalnym:
„Czy art. 10 lub art. 11 dyrektywy […] albo art. 43WE, 49 WE lub 56 WE, lub też jakikolwiek inny przepis prawa wspólnotowego
zakazują państwu członkowskiemu (zwanemu dalej »pierwszym państwem członkowskim«) pobierania podatku w wysokości 1,5% od przeniesienia
lub emisji akcji w ramach systemu rozliczeniowego, jeżeli:
a) spółka (zwana dalej »spółką A«) z siedzibą w pierwszym państwie członkowskim ogłasza ofertę nabycia akcji spółki (zwanej dalej
»spółką B«) z siedzibą w innym państwie członkowskim (zwanym dalej »drugim państwem członkowskim«), notowanych i będących
przedmiotem obrotu na giełdzie papierów wartościowych, w zamian za akcje spółki A, które mają być wyemitowane na giełdzie
w drugim państwie członkowskim;
b) akcjonariusze spółki B mają możliwość otrzymania akcji spółki A bądź to:
– w postaci zmaterializowanej, bądź
– w postaci zdematerializowanej za pośrednictwem systemu rozliczeniowego w pierwszym państwie członkowskim, bądź
– w postaci zdematerializowanej za pośrednictwem systemu rozliczeniowego w drugim państwie członkowskim;
c) prawo pierwszego państwa członkowskiego przewiduje co do zasady, że:
– w przypadku emisji akcji w postaci zmaterializowanej (lub zdematerializowanej w systemie rozliczeniowym zdematerializowanych
akcji w pierwszym państwie członkowskim) podatek nie jest pobierany od emisji, lecz od każdej późniejszej sprzedaży akcji,
według stawki wynoszącej 0,5% wynagrodzenia z tytułu sprzedaży, ale
– od przeniesienia lub emisji akcji w postaci zdematerializowanej na rzecz podmiotu prowadzącego system rozliczeniowy pobierany
jest podatek wynoszący – w przypadku emisji – 1,5% ceny emisyjnej, lub – w przypadku odpłatnego przeniesienia akcji – 1,5%
kwoty albo wartości wynagrodzenia, lub – w każdym innym przypadku – 1,5% wartości akcji, przy czym nie jest już później pobierany
żaden podatek od sprzedaży akcji (lub praw do nich albo z nich wynikających) w ramach systemu rozliczeniowego;
– podmiot prowadzący system rozliczeniowy może – jeżeli uzyska zgodę właściwego organu podatkowego – wybrać sposób opodatkowania
polegający na tym, że podatek nie jest pobierany od przeniesienia lub emisji akcji na rzecz jego systemu, lecz od każdej sprzedaży
akcji w ramach tego systemu według stawki wynoszącej 0,5% wynagrodzenia. Właściwy organ podatkowy może wymagać (i obecnie
wymaga), by jako warunek udzielenia zgody na powyższy sposób opodatkowania podmiot prowadzący system rozliczeniowy ubiegający
się o możliwość dokonania takiego wyboru wprowadził i utrzymywał procedury (uznane za odpowiednie przez organ podatkowy) mające
na celu pobór podatku w ramach systemu rozliczeniowego i wykonywanie lub zapewnienie wykonywania regulujących go przepisów;
d) zasady obowiązujące na giełdzie papierów wartościowych w drugim państwie członkowskim wymagają, by wszystkie akcje emitowane
na terytorium tego państwa były obejmowane w postaci zdematerializowanej za pośrednictwem jednego systemu rozliczeniowego
znajdującego się w tymże państwie, przy czym podmiot prowadzący ten system nie dokonał wyboru sposobu opodatkowania, o którym
mowa powyżej?”.
W przedmiocie pytania prejudycjalnego
24 Zwracając się ze swym pytaniem, sąd krajowy zmierza w istocie do ustalenia, czy art. 10 i 11 dyrektywy oraz art. 43 WE, 49 WE
lub 56 WE, lub też jakikolwiek inny przepis prawa wspólnotowego sprzeciwiają się pobieraniu podatku takiego jak będący przedmiotem
sprawy przed sądem krajowym w związku z emisją akcji w ramach systemu rozliczeniowego.
25 Na wstępie należy przypomnieć, że dyrektywa dokonała wyczerpującej harmonizacji przypadków, w których państwa członkowskie
mogą obciążyć gromadzenie kapitału podatkami pośrednimi (zob. podobnie wyrok z dnia 7 czerwca 2007 r. w sprawie C‑178/05 Komisja
przeciwko Grecji, Zb.Orz. s. I‑4185, pkt 31).
26 Jak orzekł już Trybunał, jeżeli dana kwestia jest przedmiotem harmonizacji na poziomie wspólnotowym, to krajowe środki w tym
zakresie powinny być oceniane w świetle przepisów tego środka harmonizacji a nie przepisów traktatu WE (zob. podobnie wyroki:
z dnia 13 grudnia 2001 r. w sprawie C‑324/99 DaimlerChrysler, Rec. s. I‑9897, pkt 32; z dnia 24 stycznia 2008 r. w sprawie
C‑257/06 Roby Profumi, Zb.Orz. s. I‑189, pkt 25).
27 Zatem w celu udzielenia odpowiedzi na pytanie prejudycjalne Trybunał powinien ograniczyć się do wykładni dyrektywy.
28 Przede wszystkim należy podkreślić, że jak wynika z jej preambuły, dyrektywa ma na celu wspieranie swobodnego przepływu kapitału,
który uważa się za podstawowy warunek stworzenia unii gospodarczej, posiadającej cechy zbliżone do rynku wewnętrznego. W przypadku
podatków od gromadzenia kapitału dążenie do realizacji tego celu oznacza zniesienie podatków pośrednich dotychczas obowiązujących
w państwach członkowskich i stosowanie w ich miejsce podatku pobieranego tylko jeden raz w obrębie wspólnego rynku i w tej
samej wysokości we wszystkich państwach członkowskich.
29 W tym zakresie dyrektywa przewiduje, zgodnie ze swym ostatnim motywem, zniesienie podatków pośrednich o takich samych cechach
jak podatek kapitałowy lub opłata stemplowa od papierów wartościowych, których utrzymanie mogłoby udaremnić realizację jej
celów. Podatki pośrednie, których pobieranie jest zabronione, zostały wymienione w art. 10 i 11 dyrektywy.
30 Przepis art. 12 ust. 1 dyrektywy określa wyczerpującą listę opłat i podatków innych niż podatek kapitałowy, które na zasadzie
wyjątku od ww. art. 10 i 11 mogą być naliczane w stosunku do spółek kapitałowych w związku z operacjami, o których mowa w tych
artykułach (zob. wyrok z dnia 2 lutego 1988 r. w sprawie 36/86 Investeringsforeningen Dansk Sparinvest, Rec. s. 409, pkt 9).
Artykuł 12 dyrektywy wymienia między innymi, w ust. 1 lit. a), „podatki od przeniesienia papierów wartościowych, o stawce
zryczałtowanej bądź nie”.
31 W sprawie przed sądem krajowym przesłanką powstania zobowiązania podatkowego w zakresie SDRT jest dokonanie szczególnej czynności
polegającej na nabyciu nowo wyemitowanych papierów wartościowych w ramach publicznej oferty nabycia. W tym zakresie, jak to
przypomina rzecznik generalny w pkt 23 opinii, akcje HSBC wprowadzone do systemu rozliczeniowego w celu wymiany ich na akcje
CCF były akcjami nowymi, odpowiadającymi podwyższeniu kapitału.
32 Należy przypomnieć, że dopuszczenie pobierania podatku lub opłaty od pierwotnego nabycia papieru wartościowego nowej emisji
w rzeczywistości doprowadziłoby do opodatkowania samej emisji tego papieru wartościowego jako integralnej części ogólnej czynności,
z punktu widzenia gromadzenia kapitału. Emisja papierów wartościowych nie jest bowiem celem samym w sobie, lecz nabiera sensu
dopiero w chwili, w której te papiery wartościowe znajdą nabywców (wyrok z dnia 15 lipca 2004 r. w sprawie C‑415/02 Komisja
przeciwko Belgii, Zb.Orz. s. I‑7215, pkt 32).
33 Skuteczność art. 11 lit. a) dyrektywy wymaga zatem, aby „emisja” w rozumieniu tego przepisu obejmowała nabycie pierwotne papierów
wartościowych, które następuje w ramach ich emisji (zob. ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Belgii, pkt 33).
34 W tym zakresie wykładnia pojęcia „przeniesienie” użytego w art. 12 ust. 1 lit. a) dyrektywy w sposób proponowany przez rząd
Zjednoczonego Królestwa i Komisję Wspólnot Europejskich, to znaczy taka, zgodnie z którą SDRT o stawce 1,5% jest podatkiem
od przeniesienia akcji w postaci „biletu okresowego” („season ticket”), oznaczałaby pozbawienie art. 11 lit. a) dyrektywy
skuteczności i stałaby w sprzeczności z jasnym rozróżnieniem, jakie art. 11 lit. a) i art. 12 ust. 1 lit. a) dyrektywy wprowadzają
pomiędzy terminem „emisja” a terminem „przeniesienie”. W konsekwencji takiej wykładni opodatkowana, lub obciążona opłatą,
mogłaby zostać bowiem emisja, która choć nierozerwalnie związana z nabywaniem nowych papierów wartościowych, nie może zgodnie
z tym przepisem podlegać żadnemu podatkowi ani żadnej opłacie, poza podatkiem kapitałowym.
35 Zatem nabycie pierwotne papierów wartościowych w ramach ich emisji nie może być uważane za „przeniesienie” w rozumieniu art. 12 ust. 1 lit. a)
dyrektywy, a przez to podatek obciążający takie nabycie pierwotne nie może być objęty zakresem odstępstwa zawartego w tym
przepisie.
36 Co więcej, nie można uważać, że podatek taki jak SDRT znajduje zastosowanie w rzeczywistości do przyszłych czynności przeniesienia,
skoro, jak podniósł to rzecznik generalny w pkt 38 opinii, w przypadku tych przyszłych czynności – mających zresztą charakter
hipotetyczny – nie można określić ani podstawy opodatkowania, ani podatnika.
37 W świetle tych rozważań należy stwierdzić, iż podatek taki jak SDRT, o ile jest on pobierany od papierów wartościowych nowej
emisji w przypadku podwyższenia kapitału, stanowi opodatkowanie w rozumieniu art. 11 lit. a) dyrektywy, którego wprowadzanie
jest zabronione przez ten przepis.
38 W konsekwencji na zadane pytanie należy odpowiedzieć, że art. 11 lit. a) dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia
się on pobieraniu podatku takiego jak będący przedmiotem sprawy przed sądem krajowym w związku z emisją akcji w ramach systemu
rozliczeniowego.
W przedmiocie kosztów
39 Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
Artykuł 11 lit. a) dyrektywy Rady 69/335/EWG z dnia 17 lipca 1969 r. dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału,
w brzmieniu zmienionym dyrektywą Rady 85/303/EWG z dnia 10 czerwca 1985 r. należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia
się on pobieraniu podatku takiego jak będący przedmiotem sprawy przed sądem krajowym w związku z emisją akcji w ramach systemu
rozliczeniowego.
Podpisy
* Język postępowania: angielski.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 14.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło