C-582/24

Wydanie tymczasowe OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO RIMVYDASA NORKUSA przedstawiona w dniu 18 czerwca 2026 r.(1) Sprawa C‑582/24 P PB przeciwko Jednolitej Radzie ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji Odwołanie – Służba publiczna – Personel tymczasowy – Nękanie psychiczne – Wniosek o udzielenie wsparcia – Oddalenie wniosku – Brak zaczątku dowodu – Prawo do obrony – Prawo do bycia wysłuchanym – Zasada bezstronności – Zasada dobrej administracji – Obowiązek dbałości – Odpowiedzialność I.      Wprowadzenie 1.        W odwołaniu PB wnosi o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 26 czerwca 2024 r., PB/SRB (T‑789/22, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”, EU:T:2024:426), w którym Sąd oddalił jego skargę na podstawie art. 270 TFUE mającą na celu, po pierwsze, stwierdzenie nieważności decyzji Jednolitej Rady ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB) z dnia 15 lutego 2022 r. oddalającej jego wniosek o udzielenie wsparcia, a po drugie, naprawienie szkody, jaką miał ponieść w wyniku tej decyzji. 2.        Zgodnie z wnioskiem Trybunału niniejsza opinia skupi się na sekcjach pierwszej, drugiej, czwartej i piątej części pierwszej zarzutu pierwszego, które dotyczą pojęcia obiektywnej bezstronności oraz zasad poufności i przejrzystości w ramach wniosku o udzielenie wsparcia w rozumieniu art. 24 regulaminu pracowniczego urzędników Unii Europejskiej (zwanego dalej „regulaminem pracowniczym”). 3.        Niniejsza sprawa daje Trybunałowi okazję do doprecyzowania jego orzecznictwa w dziedzinie służby publicznej poprzez jaśniejsze zdefiniowanie granic zasady obiektywnej bezstronności w celu zapewnienia jej spójnego i skutecznego stosowania w praktyce administracyjnej instytucji, organów i jednostek organizacyjnych Unii. Daje mu ona również sposobność do wyjaśnienia, w jaki sposób należy pogodzić tę zasadę z wymogami poufności i przejrzystości mającymi zastosowanie do rozpatrywania wniosków o udzielenie wsparcia, z poszanowaniem praw procesowych zainteresowanych osób oraz integralności administracyjnego procesu decyzyjnego. II.    Ramy prawne 4.        Artykuł 11a ust. 1 regulaminu pracowniczego stanowi: „Z zastrzeżeniem ust. 2 urzędnik, wykonując swoje obowiązki, nie może zajmować się, bezpośrednio lub pośrednio, sprawami, które dotyczą go osobiście, w szczególności ze względów rodzinnych lub finansowych, co mogłoby wpłynąć na jego niezależność”. 5.        Zgodnie z art. 12a ust. 1 i 3 regulaminu pracowniczego „[u]rzędnicy powstrzymują się od jakichkolwiek form nękania psychicznego oraz molestowania seksualnego”, przy czym nękanie oznacza „niewłaściwe zachowanie, które ma miejsce na przestrzeni pewnego okresu, powtarza się lub ma charakter ciągły i obejmuje sposób zachowania, wypowiedzi ustne i pisemne, gesty lub inne działania podejmowane umyślnie, które mogą godzić w osobowość, godność lub integralność fizyczną lub psychiczną danej osoby”. 6.        Artykuł 24 regulaminu pracowniczego stanowi: „Unia wspomaga każdego urzędnika, w szczególności w postępowaniach przeciwko osobom dopuszczającym się gróźb, zniewag, zniesławień lub ataków na osobę lub mienie, na jakie on lub członkowie jego rodziny są narażeni ze względu na zajmowane przez niego stanowisko lub pełnione obowiązki. Unia rekompensuje urzędnikowi szkody poniesione przez niego w takich przypadkach, o ile urzędnik nie spowodował szkody umyślnie lub przez rażące niedbalstwo i nie był w stanie uzyskać odszkodowania od osoby, która szkodę wyrządziła”. 7.        Artykuł 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego stanowi: „Każda osoba, wobec której zastosowanie znajduje niniejszy regulamin pracowniczy, może złożyć organowi powołującemu zażalenie przeciwko aktowi, z którym wiążą się niekorzystne dla niej skutki; dotyczy to zarówno przypadku wydania decyzji przez organ powołujący, jak i niezastosowania środka przewidzianego przez niniejszy regulamin pracowniczy. Zażalenie powinno zostać złożone w terminie trzech miesięcy […]”. III. Okoliczności powstania sporu, postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok A.      Okoliczności powstania sporu 8.        Wnoszący odwołanie został zatrudniony przez SRB w dniu 1 listopada 2016 r. w charakterze członka personelu tymczasowego na podstawie art. 2 lit. f) Warunków zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej (zwanych dalej „WZIP”) w grupie zaszeregowania AD 6 jako prawnik w sekretariacie wydziału 01. W następstwie pomyślnego przejścia postępowania w sprawie naboru zewnętrznego został on zaszeregowany do grupy AD 7 od dnia 1 października 2017 r. i nadal pełnił swoje obowiązki, najpierw w charakterze starszego eksperta w dziedzinie polityki i stosunków zewnętrznych, a następnie w charakterze starszego eksperta prawnego. Od tego czasu nie przyznano mu żadnej zmiany zaszeregowania. 9.        W dniu 15 października 2021 r. wnoszący odwołanie, uznawszy, że jest ofiarą nękania psychicznego ze strony przewodniczącej SRB, złożył wniosek o udzielenie wsparcia na podstawie art. 24 regulaminu pracowniczego, mającego zastosowanie do członków personelu tymczasowego na podstawie art. 11 WZIP (zwany dalej „wnioskiem o udzielenie wsparcia”), do służby SRB ds. przeciwdziałania nękaniu psychicznemu. Powołał się w nim na szereg zachowań, które uważał za nękanie psychiczne naruszające jego dobrostan i prowadzące u niego do stanu wyczerpania zawodowego. 10.      Jego zarzuty dzieliły się na trzy główne obszary: 11.      Po pierwsze, zarzucił przewodniczącej indywidualne zachowania różnego rodzaju: obraźliwe komentarze wypowiadane publicznie, powtarzające się krytyczne uwagi dotyczące świadczonej przez niego pracy, stopniowe odsuwanie go, brak komunikacji i niezrealizowane obietnice dotyczące mobilności wewnętrznej. Powołał się on w szczególności na incydent, do którego doszło podczas spotkania w dniu 19 września 2018 r. w przedmiocie jego pracy magisterskiej dotyczącej zarządzania SRB, mającej krytyczny charakter, w następstwie którego to spotkania wezwano go do wycofania rozpowszechnionych kopii. Zwrócił również uwagę na publiczne podnoszenie głosu przez przewodniczącą, odmowę przeniesienia wewnętrznego, brak zmiany zaszeregowania pomimo nabytego stażu pracy i pozytywnych zaleceń, odmowę organizacji czasu pracy, a także brak uznania [osiągnięć] w sprawozdaniach z oceny. 12.      Po drugie, wskazał on na byłego kierownika wydziału, który stał się wiceprzewodniczącym SRB, zarzucając mu przyczynienie się do jego marginalizacji i braku awansu, a nawet manipulowanie niektórymi procedurami wewnętrznymi na jego niekorzyść. W jego ocenie przewodnicząca i wiceprzewodniczący działali w sposób uzgodniony w celu zaszkodzenia jego karierze zawodowej i stworzenia jego negatywnego wizerunku. 13.      Po trzecie, wnoszący odwołanie twierdził, że zachowania te wpisywały się w szerszy kontekst instytucjonalny charakteryzujący się brakiem przejrzystości i problematyczną kulturą organizacyjną. Wspomniał on w szczególności o braku podania do wiadomości niektórych decyzji wewnętrznych, o nieprzewidywalnych praktykach w zakresie zarządzania personelem, wysokim wskaźniku rotacji personelu, o rzekomych groźbach wobec chorych pracowników oraz o stosowaniu systemu zmiany zaszeregowania, który zakwalifikował jako narzędzie nacisku. 14.      W dniu 18 listopada 2021 r. SRB na sesji plenarnej zawiesiła przekazanie przewodniczącej uprawnień organu upoważnionego do zawierania umów o pracę (OUZU) w celu rozpatrzenia tego wniosku i powierzyła te uprawnienia innemu stałemu członkowi (zwanemu dalej „wyznaczonym OUZU”). Ów organ zlecił wydziałowi ds. zgodności przeprowadzenie wstępnej oceny wniosku. 15.      Wydział ds. zgodności zwrócił się do wnoszącego odwołanie o dalsze informacje i dowody oraz wezwał służbę ds. zasobów ludzkich i wiceprzewodniczącego do przedstawienia mu uwag. W sprawozdaniu wstępnym z dnia 31 stycznia 2022 r. stwierdzono brak zaczątku dowodu na wystąpienie zarzucanych czynów i zalecono oddalenie wniosku bez wszczynania formalnego dochodzenia, pozostawiając jednocześnie wnoszącemu odwołanie możliwość przedstawienia dodatkowych dowodów. 16.      Decyzją doręczoną wnoszącemu odwołanie w dniu 15 lutego 2022 r. wyznaczony OUZU, po otrzymaniu jego uwag w przedmiocie sprawozdania wstępnego, oddalił wniosek o udzielenie wsparcia (zwaną dalej „sporną decyzją”) ze względu na to, że nie zostały spełnione kumulatywne przesłanki nękania psychicznego w rozumieniu art. 12a ust. 3 regulaminu pracowniczego i że nie przedstawiono wystarczających dowodów. 17.      Po wydaniu tej decyzji wnoszący odwołanie zażądał dostępu do akt i różnych dokumentów, zarówno na podstawie prawa dostępu do dokumentów, jak i na podstawie prawa do ochrony danych osobowych. Wydział ds. zgodności przekazał mu streszczenia niektórych korespondencji, w szczególności uwagi wydziału ds. zasobów ludzkich i wiceprzewodniczącego jako byłego kierownika wydziału wnoszącego odwołanie, a także streszczenie prewencyjnego środka ochronnego mającego na celu ograniczenie bezpośrednich kontaktów z przewodniczącą. 18.      W dniu 9 maja 2022 r. wnoszący odwołanie złożył zażalenie na podstawie art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego, mającego zastosowanie do członków personelu tymczasowego na podstawie art. 46 WZIP (zwane dalej „zażaleniem”), również wraz z dodatkowymi wnioskami o udzielenie dostępu dotyczącymi w szczególności ewentualnych konfliktów interesów, łańcucha decyzyjnego i wewnętrznej wymiany informacji w ramach wstępnej oceny. Zażalenie zostało oddalone decyzją SRB z dnia 6 września 2022 r., doręczoną wnoszącemu odwołanie w dniu 7 września 2022 r. (zwaną dalej „decyzją oddalającą”). 19.      Następnie wnoszący odwołanie skorzystał z urlopu z przyczyn osobistych. W grudniu 2022 r., po zakończeniu kadencji przewodniczącej i po objęciu urzędu przez nowego przewodniczącego, poinformowano go o zamiarze nieprzedłużenia z nim umowy. Decyzjami z dni 22 i 27 lutego 2023 r. został on formalnie poinformowany o rozwiązaniu z nim umowy z dniem 30 września 2023 r. i zwolniony z pełnienia obowiązków. B.      Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok 20.      Wnoszący odwołanie wniósł do Sądu skargę na sporną decyzję, podnosząc na poparcie swoich żądań stwierdzenia nieważności trzy zarzuty dotyczące, po pierwsze, uchybień proceduralnych i naruszenia prawa do obrony, po drugie, naruszenia art. 24 regulaminu pracowniczego, obowiązku dbałości oraz obowiązku wspomagania i zasady dobrej administracji, a po trzecie, oczywistego błędu w ocenie dowodów przedstawionych we wniosku o udzielenie wsparcia, błędu w zastosowanej metodologii i naruszenia art. 12a regulaminu pracowniczego. Na poparcie swoich żądań odszkodowawczych podniósł on również naruszenie jego prawa do bycia wysłuchanym i prawa do obrony. 21.      Zaskarżonym wyrokiem Sąd oddalił tę skargę w całości. C.      Postępowanie przed Trybunałem i żądania stron 22.      W swoim odwołaniu wnoszący odwołanie wnosi do Trybunału o: –        uchylenie zaskarżonego wyroku; –        rozpoznanie sprawy, a tym samym stwierdzenie nieważności spornej decyzji i decyzji oddalającej; –        zasądzenie od SRB odszkodowania w wysokości 50 000 EUR; oraz –        obciążenie SRB kosztami postępowania przed Sądem i Trybunałem. 23.      W odpowiedzi na odwołanie SRB wnosi do Trybunału o: –        odrzucenie odwołania jako niedopuszczalnego, a w każdym razie oddalenie go jako bezzasadnego w całości, oraz –        obciążenie wnoszącego odwołanie kosztami postępowania. IV.    Analiza prawna A.      Zarzuty podniesione przez wnoszącego odwołanie i zakres badania, jakie należy przeprowadzić 24.      W odwołaniu wnoszący odwołanie podnosi dwa zarzuty na poparcie żądania stwierdzenia nieważności. Zarzut pierwszy, podzielony na dwie części, dotyczy, po pierwsze, dokonanej w zaskarżonym wyroku oceny zarzutu pierwszego podniesionego w pierwszej instancji, a po drugie, oceny zarzutu drugiego podniesionego przed Sądem. Zarzut drugi dotyczy zbadania w zaskarżonym wyroku zarzutu trzeciego podniesionego w pierwszej instancji. Wnoszący odwołanie podnosi ponadto odrębny zarzut na poparcie swojego żądania odszkodowawczego. 25.      Jak wskazano powyżej, niniejsza opinia ograniczy się do analizy sekcji pierwszej, drugiej, czwartej i piątej części pierwszej zarzutu pierwszego. W trosce o jasność analizy zostanie ona skonstruowana wokół odrębnych zagadnień prawnych podniesionych w tych różnych sekcjach. W pierwszej kolejności zostaną zbadane sekcje pierwsza i druga w zakresie, w jakim dotyczą poszanowania zasady obiektywnej bezstronności(2), a następnie, w drugiej kolejności, sekcje czwarta i piąta, dotyczące zasad poufności(3) i przejrzystości(4) mających zastosowanie w ramach wniosku o udzielenie wsparcia na podstawie art. 24 regulaminu pracowniczego. 26.      Takie odrębne badanie jest konieczne, ponieważ zasady bezstronności, przejrzystości i poufności, choć ściśle ze sobą związane w porządku prawnym Unii, zachowują autonomię normatywną. Bezstronność, ustanowiona w art. 41 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”), stanowi element składowy zasady dobrej administracji(5). Przejrzystość, oparta w szczególności na art. 15 TFUE i art. 42 Karty, ma na celu zapewnienie otwartości działań administracyjnych, podczas gdy poufność ma na celu ochronę uzasadnionych interesów(6), takich jak prawo do obrony i ochrona danych osobowych. Zasady te podlegają ponadto szczególnym regułom stosowania w prawie służby publicznej, biorąc pod uwagę specyfikę stosunków prawnych na gruncie regulaminu pracowniczego. Ich wyodrębnienie wymaga w każdym przypadku wyważenia zgodnego z wymogami dobrej administracji. B.      W przedmiocie zarzucanego naruszenia zasady obiektywnej bezstronności 1.      Pojęcie „bezstronności” w prawie Unii 27.      Przed rozpoczęciem merytorycznego badania uzasadnienia wyroku Sądu w świetle ewentualnego naruszenia zasady bezstronności należy przypomnieć znaczenie tej zasady, zgodnie z jej wykładnią dokonaną przez Trybunał, w porządku prawnym Unii. 28.      Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii są zobowiązane do przestrzegania praw podstawowych zagwarantowanych w prawie Unii, wśród których znajduje się prawo do dobrej administracji ustanowione w art. 41 Karty(7). Prawo to obejmuje w szczególności prawo każdej osoby do bezstronnego rozpatrzenia jej sprawy. Wymóg bezstronności ma w tym względzie fundamentalne znaczenie, ponieważ jest ściśle związany z zasadą równego traktowania, która stanowi podstawę porządku prawnego Unii. Służy on zapobieganiu wszelkim sytuacjom konfliktu interesów pomiędzy urzędnikami i pracownikami działającymi w imieniu instytucji oraz zagwarantowaniu im niezależności i uczciwości, zarówno w ich funkcjonowaniu w ramach instytucji, jak i w wizerunku, jaki kształtują na zewnątrz. Dotyczy on zatem każdej sytuacji, którą pracownik winien w rozsądny sposób postrzegać jako mogącą wywoływać u osób trzecich wrażenie, że może ona wpłynąć na jego niezależność w danej kwestii(8). 29.      W orzecznictwie Trybunału wyjaśniono, że wymóg ten obejmuje dwa komplementarne wymiary. Po pierwsze, subiektywna bezstronność zakłada, że członek danej instytucji nie wykazuje żadnej stronniczości ani osobistych uprzedzeń przy rozpatrywaniu sprawy. Po drugie, obiektywna bezstronność odnosi się do gwarancji oferowanych przez organizację i przebieg postępowania. W związku z tym instytucja musi zapewnić wystarczające gwarancje, aby wykluczyć wszelkie uzasadnione wątpliwości co do istnienia ewentualnych uprzedzeń. Nie jest wymagane wykazanie istnienia rzeczywistej stronniczości. Wystarczy, że obiektywnie mogą powstać uzasadnione wątpliwości i że nie mogą zostać rozwiane(9). Oceny dokonuje się z punktu widzenia rozsądnego i poinformowanego obserwatora zewnętrznego, z uwzględnieniem widocznej niezależności, jaką powinno wykazywać postępowanie. 30.      Z orzecznictwa wynika również, że niektóre okoliczności, takie jak uprzednia znajomość okoliczności faktycznych przez osoby, które mają uczestniczyć w wydaniu orzeczenia sądowego lub decyzji administracyjnej, nie są same w sobie wystarczające do wykazania braku bezstronności. Taka uprzednia znajomość może być związana z wcześniejszym lub równoległym wykonywaniem obowiązków zawodowych i nie ujawnia automatycznie uprzedzeń. Aby stwierdzić naruszenie wymogu obiektywnej bezstronności, należy ustalić, czy w konkretnym przypadku istnieje konkretny element obiektywny, taki jak konflikt interesów po stronie urzędników i pracowników działających na rzecz instytucji, organów i jednostek organizacyjnych, który wzbudzałby u osób trzecich uzasadnione wątpliwości co do bezstronności danego postępowania(10). Wymóg bezstronności należy uznać za naruszony tylko wtedy, gdy ze względu na organizację i przebieg postępowania nie można rozsądnie wykluczyć takiej wątpliwości. 31.      To w świetle tych rozważań należy ocenić, czy – jak twierdzi wnoszący odwołanie – Sąd naruszył pojęcie obiektywnej bezstronności. 2.      W przedmiocie zarzucanego naruszenia zasady bezstronności w odniesieniu dowydziałuds. zgodności i kierowniczki tego wydziału 32.      W sekcji pierwszej zarzutu pierwszego, dotyczącej pkt 46–52, 116, 117 i 176 zaskarżonego wyroku, wnoszący odwołanie podnosi naruszenie zasady obiektywnej bezstronności ze względu na konflikt interesów po stronie B, kierowniczki wydziału ds. zgodności SRB. a)      Uwagi stron 33.      Wnoszący odwołanie utrzymuje, że Sąd naruszył tę zasadę, wykluczając istnienie konfliktu interesów dotyczącego B, który to konflikt miał zasadzać się na ich wcześniejszych powiązaniach osobistych i jej wiedzy o trudnościach, jakie napotkał on w kontaktach z przewodniczącą SRB, a także o jego zamiarze złożenia skargi na nękanie psychiczne. Jego zdaniem sytuacja ta mogła wzbudzić uzasadnione wątpliwości co do stronniczości, w związku z czym B powinna była się wyłączyć. Ponadto zarzuca on Sądowi, że orzekł ultra petita, naruszył prawo, uwzględniając argument dotyczący możliwości skontaktowania się z innymi członkami służby, oraz przyjął uzasadnienie dotknięte wadą błędnego koła. Twierdzi on również, że SRB nie przedstawiła żadnego dowodu bezstronności B, że przekazanie pewnych dokumentów i zmiana OUZU będącego sygnatariuszem nie wystarczają do rozwiania wątpliwości oraz że wszystkie te dowody spowodowały wadliwość postępowania w świetle art. 11a regulaminu pracowniczego. 34.      SRB odpowiada, że wnoszący odwołanie nie wykazał podnoszonych sekretnych powiązań ani istnienia konkretnego ryzyka stronniczości, ponieważ sama wiedza o okolicznościach faktycznych nie wystarcza do stwierdzenia naruszenia zasady obiektywnej bezstronności. Twierdzi ona, że ciężar dowodu spoczywa na wnoszącym odwołanie i że argumentacja dotycząca nieprzekazania dokumentów ma niesłusznie na celu odwrócenie ciężaru dowodu, nie wykazując, w jaki sposób dokumenty te mogłyby wpłynąć na sporną decyzję. Zarzuty szczegółowe dotyczące środka ochronnego, o którym mowa w pkt 176 zaskarżonego wyroku, argumentu przyjętego w pkt 48 tego wyroku i domniemanego orzeczenia ultra petita są zdaniem SRB bezskuteczne lub niewystarczająco uzasadnione, ponieważ żadna okoliczność nie pozwala na stwierdzenie istnienia konfliktu interesów w ramach wydziału ds. zgodności. b)      Analiza zaskarżonego wyroku 1)      Uzasadnienie przyjęte przez Sąd 35.      W pkt 42–52 zaskarżonego wyroku Sąd zbadał zarzut szczegółowy, w którym wnoszący odwołanie twierdził, że wstępna ocena jego wniosku o udzielenie wsparcia została przeprowadzona z naruszeniem zasady obiektywnej bezstronności. 36.      Sąd przypomniał przede wszystkim mające zastosowanie ramy prawne. Odnosząc się do art. 41 Karty, podkreślił on, że każdy ma prawo do bezstronnego rozpatrzenia swojej sprawy. Bezstronność obejmuje aspekt subiektywny (brak stronniczości osobistej) i aspekt obiektywny, który wymaga, aby instytucja zapewniła wystarczające gwarancje dla wykluczenia wszelkich uzasadnionych wątpliwości co do istnienia stronniczości. Oceny należy dokonać z punktu widzenia obiektywnej i poinformowanej osoby trzeciej, z uwzględnieniem konkretnych okoliczności danej sprawy. 37.      Stosując te zasady, Sąd zauważył, że przed dokonaniem wstępnej oceny wydział ds. zgodności przeprowadził weryfikację istnienia ewentualnych konfliktów interesów, w szczególności poprzez zasięgnięcie opinii kierownika służby prawnej. Stwierdził on również, że na mocy decyzji podjętej na sesji plenarnej SRB przewodnicząca, której dotyczył wniosek o udzielenie wsparcia, została wyłączona z postępowania, ponieważ jej uprawnienia OUZU zostały zawieszone i przekazane innemu stałemu członkowi. W związku z tym, zdaniem Sądu, osoba wymieniona we wniosku nie była zaangażowana w podejmowanie decyzji w sprawie wniosku o udzielenie wsparcia. Wnoszący odwołanie nie wykazał ponadto, że inni pracownicy wydziału ds. zgodności znajdowali się w sytuacji konkretnego konfliktu interesów. 38.      Co się tyczy w szczególności kierowniczki wydziału ds. zgodności, Sąd zauważył, że sam wnoszący odwołanie określił ją jako „przyjaciółkę”. Uznał on jednak, że okoliczność ta nie może sama w sobie dowodzić istnienia konfliktu interesów w rozumieniu art. 11a regulaminu pracowniczego ani wzbudzić uzasadnionych wątpliwości co do jej obiektywnej bezstronności. Zauważył on ponadto, że wstępna ocena doprowadziła do zalecenia oddalenia wniosku bez wszczęcia dochodzenia, co jego zdaniem nie pozwala na stwierdzenie, że podnoszone istnienie osobistej więzi faworyzowałoby wnoszącego odwołanie lub wpłynęłoby na obiektywność analizy. 39.      Ostatecznie Sąd stwierdził, że żadna konkretna okoliczność nie pozwalała przyjąć, iż postępowanie w sprawie wstępnej oceny było obarczone brakiem obiektywnej bezstronności. W związku z tym Sąd oddalił zarzut oparty na naruszeniu tej zasady w odniesieniu do wydziału ds. zgodności i jego kierowniczki. 2)      Ocena prawna 40.      Na wstępie należy zauważyć, że Sąd poprzedził swoją analizę szczególnie ustrukturyzowanym omówieniem orzecznictwa Trybunału dotyczącego zasady bezstronności w pkt 45 zaskarżonego wyroku, w którym dokładnie przypomniał podstawy i zasadnicze cechy tej zasady w porządku prawnym Unii. W pkt 45 zaskarżonego wyroku Sąd słusznie i zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału dokonał rozróżnienia między subiektywną bezstronnością a obiektywną bezstronnością i wyraźnie podkreślił w pkt 46 tego wyroku, że przedmiotem niniejszej sprawy jest jedynie ta ostatnia. 41.      W tych okolicznościach problematyka podniesiona w ramach niniejszego odwołania nie polega na naruszeniu kryterium prawnego jako takiego, lecz na sposobie, w jaki Sąd zastosował to kryterium do okoliczności niniejszej sprawy przy badaniu zarzutów dotyczących podnoszonego konfliktu interesów. Wnoszący odwołanie utrzymuje zasadniczo, że udział niektórych osób w postępowaniu, które doprowadziło do wydania spornej decyzji, mógł wskazywać na sytuacje konfliktu interesów, a tym samym budzić z punktu widzenia rozsądnego i poinformowanego obserwatora zewnętrznego uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności. Osobami, których to dotyczy, są kierowniczka wydziału ds. zgodności, przewodnicząca oraz wiceprzewodniczący SRB. 42.      Wśród okoliczności, które zdaniem wnoszącego odwołanie mogą spowodować powstanie po stronie kierowniczki wydziału ds. zgodności pozorów konfliktu interesów, znajduje się w szczególności okoliczność, że z jednej strony wiedziała ona już o sytuacji wnoszącego odwołanie(11), a z drugiej strony uzyskała ona te informacje wramach przyjacielskiej relacji istniejącej między nimi(12). Chociaż istnieje pewien związek między tymi elementami, obiektywne powody uzasadniają ich odrębne zbadanie. i)      Znaczenie posiadania przez kierowniczkę wydziału ds. zgodności uprzedniej wiedzy o sytuacji wnoszącego odwołanie 43.      Wnoszący odwołanie utrzymuje, że kierowniczka wydziału ds. zgodności wiedziała o jego sytuacji, ponieważ zwierzył się on jej z napotkanych przez niego trudności. W tym względzie należy zauważyć, że Sąd wyraźnie zbadał ten argument i stwierdził, że to sam wnoszący odwołanie poinformował kierowniczkę wydziału ds. zgodności o przedmiocie swego wniosku o udzielenie wsparcia. Chociaż rozumowanie Sądu wydaje się nieco zwięzłe, z zaskarżonego wyroku wynika, że zmierza on w istocie do zrelatywizowania argumentacji wnoszącego odwołanie poprzez uznanie, iż powody mogące uzasadniać ewentualną stronniczość kierowniczki wydziału ds. zgodności – przy założeniu, że taka stronniczość mogłaby zostać wykazana – leżą ostatecznie po stronie wnoszącego odwołanie. 44.      Argumentacji Sądu nie można na pierwszy rzut oka oddalić. Gdyby bowiem brak bezstronności miał zostać wywiedziony z samej tylko wiedzy o określonym stanie faktycznym, wnoszący odwołanie byłby w stanie wpłynąć na przebieg postępowania administracyjnego, powodując, poprzez zwykłe przekazanie informacji uczestnikom postępowania, ich domniemaną niezdolność do udziału w postępowaniu. Tymczasem nie można przyjąć, że strona może skutecznie powołać się na wątpliwość co do bezstronności organu, opierając się na sytuacji, do której sama w sposób decydujący się przyczyniła, chyba że można wykazać, iż niezależnie od tego przyczynienia się elementy obiektywnie weryfikowalne mogły jednak wzbudzić w świadomości poinformowanego i obiektywnego obserwatora uzasadnione wątpliwości co do neutralności postępowania. Wydaje się zatem, że Sąd krytykuje w sposób dorozumiany taką koncepcję obiektywnej bezstronności, której wnoszący odwołanie wydaje się bronić. 45.      Choć Sąd nie precyzuje dogmatycznej podstawy tej argumentacji, to jednak teoretycznie można ją powiązać albo z pojęciem nadużycia prawa, albo z ogólną zasadą, zgodnie z którą nikt nie może powoływać się na własną niegodziwość (nemo auditur propriam turpitudinem allegans). W każdym razie obie te zasady są zbieżne pod względem ich skutków, ponieważ oznaczają, że strona nie może czerpać korzyści prawnych z niezgodnej z prawem sytuacji, którą sama stworzyła lub do której przyczyniła się w sposób decydujący. Dokładna kwalifikacja tego rozumowania nie ma jednak decydującego znaczenia w niniejszej sprawie, ponieważ sprawa nie dotyczy przede wszystkim tej kwestii. W rzeczywistości chodzi o ustalenie, czy sama wcześniejsza wiedza o okolicznościach faktycznych może stanowić wskazówkę co do obiektywnej stronniczości. Należy zatem ukierunkować analizę na tę kwestię o znaczeniu bardziej ogólnym. 46.      Tak szeroka wykładnia pojęcia obiektywnej stronniczości, zgodnie z którą sama wcześniejsza znajomość stanu faktycznego mogłaby stanowić okoliczność mogącą wzbudzić uzasadnione wątpliwości co do neutralności uczestnika postępowania, byłaby trudna do zastosowania w praktyce i mogłaby postawić administrację przed ograniczeniami mogącymi zagrozić jej prawidłowemu funkcjonowaniu. Nie bez powodu Trybunał nie przyjmuje tak szerokiego rozumienia pojęcia obiektywnej bezstronności. Jak już przypomniano, z jego orzecznictwa wynika, że uprzednie posiadanie przez osoby, które mają uczestniczyć w wydaniu orzeczenia sądowego lub decyzji administracyjnej, wiedzy o okolicznościach faktycznych nie stanowi sama w sobie okoliczności mogącej powodować uchybienie proceduralne w postaci braku bezstronności(13). 47.      Taka uprzednia wiedza jest bowiem często nieunikniona z uwagi na działalność zawodową wykonywaną wcześniej lub równolegle przez zainteresowane osoby(14). Należy zatem ustalić, czy w danym przypadku istnieje element obiektywny – taki jak konflikt interesów po stronie urzędników lub pracowników działających w imieniu instytucji, organów lub jednostek organizacyjnych Unii – mogący wzbudzić u osób trzecich uzasadnione wątpliwości co do bezstronności danego postępowania. 48.      Orzecznictwo to wydaje się o tyle bardziej istotne w niniejszej sprawie, że kierowniczka wydziału ds. zgodności agencji Unii jest właśnie odpowiedzialna za czuwanie nad przestrzeganiem prawa Unii, wewnętrznych przepisów agencji oraz standardów etycznych mających zastosowanie do pracowników i organów decyzyjnych. Zasadniczo zadaniem wydziału ds. zgodności jest zapobieganie naruszeniom obowiązków regulaminowych i wykrywanie takich naruszeń, doradzanie administracji w kwestiach etycznych i konfliktów interesów oraz przyczynianie się do wdrażania mechanizmów kontroli wewnętrznej i dobrego zarządzania(15). 49.      W tych okolicznościach nie jest niczym niezwykłym, że kierowniczka tej służby była informowana o ewentualnych nieprawidłowościach lub naruszeniach przepisów regulaminu pracowniczego, takich jak nękanie psychiczne między współpracownikami. Jako punkt kontaktowy dla wniosków o udzielenie wsparcia, zgłoszeń i skarg personelu, a także dla nieformalnej komunikacji dotyczącej przestrzegania obowiązków zawodowych, ze względu na charakter piastowanego stanowiska musi ona zapoznawać się z sytuacjami wewnętrznymi w agencji. Nie można zatem oczekiwać, że kierowniczka wydziału ds. zgodności, pełniąca takie obowiązki, pozostaje całkowicie nieświadoma podnoszonego istnienia przypadków nękania psychicznego w agencji. 50.      Wynika z tego, że sam fakt, iż kierowniczka wydziału ds. zgodności, ze względu na swoje instytucjonalne obowiązki, zapoznaje się z powstałą na gruncie regulaminu pracowniczego sytuacją niektórych urzędników lub pracowników – wśród których może w danym wypadku znajdować się wnoszący odwołanie – nie może sama w sobie uzasadniać wątpliwości co do jej obiektywnej bezstronności. Takie domniemanie wykraczałoby poza to, czego wymagają gwarancje bezstronności, i nie byłoby zgodne z wymogami prawidłowego funkcjonowania służby publicznej. Niezależnie bowiem od informacji, które kierowniczka wydziału ds. zgodności może być zmuszona otrzymywać przy wykonywaniu swoich obowiązków, bez względu na to, czy pochodzą one od zainteresowanych osób, czy z innych źródeł, jest ona nadal zobowiązana do przestrzegania obowiązków niezależności i uczciwości ciążących na każdym urzędniku Unii. 51.      W związku z tym okoliczność, że wnoszący odwołanie zwierzył się kierowniczce wydziału ds. zgodności i że w ten sposób uzyskała ona pewną wiedzę na temat jego sytuacji – nierozerwalnie związaną z pełnieniem przez nią obowiązków – nie może sama w sobie wzbudzić uzasadnionych wątpliwości co do jej obiektywnej bezstronności. ii)    Znaczenie podnoszonych przyjacielskich relacji z kierowniczką wydziału ds. zgodności 52.      Niemniej jednak nie można wykluczyć, że w sprawie w postępowaniu głównym istnienie konfliktu interesów może wzbudzić uzasadnione wątpliwości co do obiektywnej bezstronności kierowniczki wydziału ds. zgodności. Wnoszący odwołanie zarzuca w tym względzie Sądowi, że naruszył zakres tego wymogu, powstrzymując się w istocie od uwzględnienia okoliczności przyjacielskich relacji, jakie miał on utrzymywać z kierowniczką wydziału ds. zgodności. Jego argumentację należy rozumieć w ten sposób, że to właśnie szczególny stosunek zaufania istniejący między nimi skłonił go do zwierzenia się jej w przedmiocie swojej sytuacji. 53.      W tym względzie należy zauważyć w pierwszej kolejności, że Sąd słusznie odesłał do art. 11a regulaminu pracowniczego, zgodnie z którym urzędnik, wykonując swoje obowiązki, nie może zajmować się, bezpośrednio lub pośrednio, sprawami, które dotyczą go osobiście, w szczególności ze względów rodzinnych lub finansowych, co mogłoby wpłynąć na jego niezależność. W drugiej kolejności Sąd podkreślił, że wydział ds. zgodności przeprowadził wstępne badanie istnienia ewentualnego konfliktu interesów, które nie ujawniło żadnego dowodu w tym względzie. 54.      W tych okolicznościach Sąd nie był co do zasady zobowiązany do przeprowadzenia bardziej szczegółowej analizy prawnej kwestii, w jakim zakresie podnoszona przyjacielska relacja między wnoszącym odwołanie a kierowniczką wydziału ds. zgodności, a także wymiana informacji dotyczących sytuacji wnoszącego odwołanie w ramach tego stosunku zaufania mogły stanowić konflikt interesów. Niemniej jednak dla dopełnienia wywodu należy bardziej szczegółowo zbadać argumentację wnoszącego odwołanie w tej kwestii. 55.Relacje międzyludzkie teoretycznie mogą prowadzić do „konfliktu interesów” w rozumieniu prawa służby publicznej Unii. Z analizy wszystkich istotnych przepisów regulujących zachowanie urzędników i innych pracowników Unii wynika, że interesy osobiste – w szczególności interesy rodzinne, ale również inne więzi prywatne – mogą zagrażać niezależności i bezstronności tych urzędników i pracowników lub przynajmniej stwarzać takie wrażenie. 56.      Żaden z analizowanych przepisów nie zakazuje wprawdzie wyraźnie istnienia więzi przyjaźni między urzędnikami. Podobnie „przyjaźnienie się” nie jest jako takie określone jako szczególna sytuacja mogąca wzbudzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności zainteresowanych urzędników. Niemniej jednak ci ostatni są zobowiązani do szczególnej ostrożności w celu zapobieżenia wszelkim sytuacjom mogącym prowadzić do konfliktu interesów, zwłaszcza w ramach wydawania decyzji mających pewne znaczenie dla osób trzecich. W tym celu właściwe przepisy regulujące postępowanie urzędników zawierają klauzule ogólne, sformułowane w sposób wystarczająco szeroki, aby umożliwić objęcie zróżnicowanych sytuacji, które mogą wystąpić w praktyce. 57.      Zgodnie z art. 11a regulaminu pracowniczego urzędnicy i inni pracownicy są zobowiązani do unikania wszelkich sytuacji, w których ich interesy osobiste mogłyby kolidować z ich obowiązkami zawodowymi. Wyraźnie wskazano w nim interesy osobiste, a w szczególności interesy rodzinne, jako mogące powodować konflikt interesów. Przepis ten nie ogranicza się do sytuacji, w których wykazano rzeczywiste naruszenie bezstronności, lecz obejmuje również sytuacje, w których obiektywnie wydaje się, że dany pracownik może nie wykonywać swoich obowiązków z wymaganą neutralnością i niezależnością. 58.      Podobne wymogi wynikają z różnych kodeksów dobrych praktyk administracyjnych mających zastosowanie w instytucjach i organach Unii. I tak, kodeks Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich zakazuje wszelkich zachowań, które kierują się interesami osobistymi lub rodzinnymi(16). Kodeks Komisji nakłada na pracowników obowiązek działania w sposób bezstronny, niezależnie od osobistych interesów(17). Podobnie kodeks SRB przewiduje, że jej członkowie i pracownicy powinni unikać wszelkich sytuacji, które mogłyby prowadzić do konfliktu interesów lub być postrzegane jako takie, przy czym taki konflikt istnieje w szczególności wówczas, gdy interesy prywatne lub osobiste mogą wpływać na bezstronne i obiektywne wykonywanie przez nich obowiązków lub być w ten sposób postrzegane(18). 59.      Niemniej jednak samo istnienie relacji międzyludzkich – niezależnie od tego, czy chodzi o relację znajomości, bliskość zawodową(19), czy nawet o przyjaźń – nie może samo w sobie stanowić „konfliktu interesów”. W tym względzie należy wziąć pod uwagę fakt, że urzędnicy i inni pracownicy Unii są zobowiązani do wykonywania swoich obowiązków w środowisku zawodowym charakteryzującym się ścisłą i często długotrwałą współpracą, sprzyjającą wykształceniu więzów osobistych. Przyjęcie odmiennego podejścia prowadziłoby do pominięcia realiów funkcjonowania administracji i mogłoby zagrozić jego prawidłowemu przebiegowi, podczas gdy jakość relacji między członkami personelu przyczynia się w znaczący sposób do zachowania zdrowego i wydajnego środowiska pracy. Należy natomiast ocenić, w świetle okoliczności właściwych dla każdego przypadku, czy rozpatrywana relacja może obiektywnie wzbudzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności danej osoby. 60.      Może tak być w szczególności w przypadku, gdy istnieje szczególnie ścisła więź osobista i gdy dany urzędnik ma podjąć decyzję dotyczącą bezpośrednio osoby, z którą łączy go ta więź, lub uczestniczyć w podejmowaniu tej decyzji. Przyjaźń może zatem stanowić istotny element, jeżeli świadczy o osobistej bliskości o takiej intensywności, że z punktu widzenia rozsądnej i poinformowanej osoby trzeciej może ona zagrozić lub przynajmniej podać w wątpliwość bezstronne wykonywanie obowiązków(20). Wskazówki co do takiej ścisłej osobistej relacji mogą wynikać na przykład z udziału we wspólnej działalności pozazawodowej lub z obecności w wydarzeniach o charakterze rodzinnym. 61.      Taka ocena wymaga jednak konkretnej i zindywidualizowanej analizy. Należy ustalić istnienie obiektywnego elementu – takiego jak ścisła osobista relacja w połączeniu z uprawnieniami decyzyjnymi lub wpływem – który może wzbudzić u osób trzecich uzasadnione wątpliwości co do bezstronności administracji. W braku takiego elementu istnienie osobistej relacji lub przyjacielskiej więzi nie może samo w sobie wystarczyć do stwierdzenia konfliktu interesów w rozumieniu prawa służby publicznej Unii. 62.      Kwestia, czy relacja o takiej bliskości istniała w niniejszej sprawie, stanowi kwestię faktyczną, której ocena należy co do zasady do Sądu w ramach postępowania w pierwszej instancji. Podejście to odpowiada podziałowi kompetencji między sądami Unii w postępowaniu odwoławczym(21). Niemniej jednak należy zauważyć, że nic w argumentacji wnoszącego odwołanie nie pozwala wykazać, iż relacja między nim a kierowniczką wydziału ds. zgodności charakteryzowała się szczególną, wykraczającą poza relację zawodową bliskością, jaka może istnieć między urzędnikami lub pracownikami w ramach każdej innej instytucji, organu lub jednostki organizacyjnej Unii. 63.      W zakresie, w jakim wnoszący odwołanie utrzymuje, że doszło do wymiany opinii na temat przełożonych oraz trudności, z którymi, jak twierdzi, się spotkał – przy czym samo istnienie takiej wymiany informacji nie jest zresztą poparte dowodami – twierdzenia te wskazują raczej, że rozpatrywana relacja wpisywała się w kontekst zawodowy i dotyczyła aspektów, które zwykle wchodzą w zakres kompetencji wydziału ds. zgodności danej agencji(22). 64.      W braku wystarczająco konkretnych wskazówek co do istnienia konfliktu interesów nie można zarzucać Sądowi, że w niniejszej sprawie naruszył zakres zasady obiektywnej bezstronności. W związku z tym Sąd słusznie ograniczył się do zbadania skargi w świetle w świetle dostępnych mu okoliczności faktycznych. iii) Argumentacja Sądu oparta na braku wpływu podnoszonej stronniczości 65.      W każdym razie należy stwierdzić naruszenie prawa w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim Sąd przyjął w pkt 51 tego wyroku, że okolicznością mogącą wykluczyć wszelkie wątpliwości co do niezależności kierowniczki wydziału ds. zgodności była okoliczność, że służba ta zaproponowała po wstępnej ocenie oddalenie wniosku o udzielenie wsparcia bez wszczynania dochodzenia administracyjnego. 66.      Wydaje się, że przypisując w ten sposób wynikowi tej oceny szczególną wagę dla kierunku rozstrzygnięcia w wydanej decyzji, Sąd oparł swoją ocenę obiektywnej bezstronności na względach dotyczących braku osobistego interesu kierowniczki wydziału ds. zgodności, ewentualnie korzystnego charakteru jej postawy wobec wnoszącego odwołanie i ostatecznie niekorzystnego dla niego wyniku postępowania. Takie rozumowanie można odczytać w ten sposób, że uzależnia ono istnienie braku obiektywnej bezstronności od wykazania konkretnej stronniczości lub rzeczywistego wpływu na wynik postępowania, podczas gdy wymóg obiektywnej bezstronności ma raczej na celu zapobieżenie wszelkim uzasadnionym wątpliwościom co do jego neutralności, niezależnie od dowodu rzeczywistej stronniczości lub rozstrzygnięcia w wydanej decyzji. 67.      Należy bowiem przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wymóg obiektywnej bezstronności ma na celu zapobieżenie wszelkim uzasadnionym wątpliwościom co do braku stronniczości przy rozpatrywaniu sprawy. Ocena przestrzegania tego wymogu nie zależy ani od dowodu rzeczywistej stronniczości, ani od wykazania konkretnego interesu osobistego osób powołanych do udziału w postępowaniu(23). Wymaga ona jedynie ustalenia, czy obiektywnie możliwe do zweryfikowania okoliczności mogą wzbudzić u obiektywnego i poinformowanego obserwatora uzasadnione wątpliwości co do neutralności analizy. Zgodnie z tą samą logiką bezstronność postępowania nie może być oceniana w świetle jego wyniku, ponieważ okoliczność, że decyzja jest korzystna lub niekorzystna dla zainteresowanego, jest jako taka pozbawiona znaczenia w tym względzie. 68.      Wynika z tego, że Sąd nie może co do zasady wykluczyć istnienia uzasadnionych wątpliwości co do obiektywnej bezstronności z tego tylko powodu, że dana osoba nie ma żadnego osobistego interesu w wyniku postępowania lub że wydana decyzja nie jest dla niej korzystna. Takie podejście groziłoby bowiem nadmiernym ograniczeniem zakresu zasady obiektywnej bezstronności poprzez zrównanie jej z samym brakiem konfliktu osobistych interesów lub udowodnionej stronniczości, podczas gdy zasada ta ma również na celu ochronę zaufania, jakie jednostki powinny móc pokładać w neutralności postępowań administracyjnych(24). 69.      Jednakże stwierdzenie takiej niedokładności w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie może w niniejszym przypadku prowadzić do jego uchylenia. Z lektury całości tego wyroku wynika bowiem, że Sąd nie ograniczył się do stwierdzenia braku osobistego interesu lub konkretnego wpływu na wynik postępowania, lecz dokonał całościowej oceny istotnych okoliczności sprawy w celu ustalenia, czy mogły one wzbudzić uzasadnione wątpliwości co do obiektywnej bezstronności postępowania. Wziął on w szczególności pod uwagę źródło wiedzy kierowniczki wydziału ds. zgodności o okolicznościach faktycznych, brak jej zaangażowania decyzyjnego w przyjęcie spornej decyzji, a także gwarancje instytucjonalne wprowadzone przez SRB. 70.      W tych okolicznościach, nawet jeśli niektóre elementy uzasadnienia zawartego w pkt 51 zaskarżonego wyroku można rozumieć w ten sposób, że wykazują one zbyt ścisły związek między brakiem osobistego interesu lub wynikiem postępowania a istnieniem obiektywnej bezstronności, to jednak Sąd ostatecznie dokonał całościowej oceny okoliczności sprawy zgodnej z wymogami prawa Unii. W związku z tym nie można przyjąć, że wskazana niedokładność w uzasadnieniu może spowodować, iż zaskarżony wyrok narusza prawo w sposób uzasadniający jego uchylenie. 71.      Wynika z tego, że sekcję pierwszą zarzutu pierwszego należy oddalić. 3.      W przedmiocie zarzucanego naruszenia zasady bezstronności ze względu na rangę hierarchiczną przewodniczącej i wiceprzewodniczącego 72.      W sekcji drugiej zarzutu pierwszego, dotyczącej pkt 54–68, 70–72, 75, 76, 79 i 81–84 zaskarżonego wyroku, wnoszący odwołanie podnosi szereg naruszeń obowiązku bezstronności przy rozpatrywaniu wniosku o udzielenie wsparcia. a)      Uwagi stron 73.      W tym względzie wnoszący odwołanie utrzymuje, że podwładny nie może brać udziału w badaniu skargi dotyczącej przełożonego ze względu na ryzyko nacisków lub odwetu, które mogłyby zagrozić jego bezstronności. Jego zdaniem Sąd błędnie wykluczył możliwość, że przewodnicząca SRB wywierała wpływ na innych dyrektorów, w tym na wyznaczony OUZU, a także na innych członków personelu, i popełnił ten sam błąd w odniesieniu do roli wiceprzewodniczącego. Posiłkowo podnosi on przeinaczenie okoliczności faktycznych, wskazując, że wiceprzewodniczący rzeczywiście był w stanie wpłynąć na rozpatrzenie jego wniosku, wbrew temu, co stwierdził Sąd. 74.      SRB utrzymuje, że żadne ogólne domniemanie stronniczości nie może zostać wywiedzione z samej więzi hierarchicznej między podwładnym a przełożonym, którego dotyczy skarga. Istnienie konfliktu interesów należy wykazać konkretnie na podstawie konkretnych okoliczności wskazujących na rzeczywiste ryzyko naruszenia bezstronności, czego wnoszący odwołanie nie uczynił. Ponadto, co się tyczy zarzucanego przeinaczenia okoliczności faktycznych w pkt 81 zaskarżonego wyroku, wnoszący odwołanie nie przedstawił żadnego konkretnego argumentu pozwalającego na wykazanie jego rzeczywistego zaistnienia. b)      Analiza zaskarżonego wyroku 1)      Uzasadnienie przyjęte przez Sąd 75.      W pkt 54–68 zaskarżonego wyroku Sąd zbadał zarzut szczegółowy, zgodnie z którym obiektywna bezstronność została naruszona ze względu na hierarchiczne podporządkowanie osób, które zajmowały się sprawą, w stosunku do przewodniczącej, której zachowanie kwestionowano. Przypomniał on, że zaskarżona decyzja nie została wydana przez przewodniczącą, lecz przez wyznaczony OUZU w następstwie formalnej decyzji SRB na sesji plenarnej zawieszającej uprawnienia przewodniczącej do rozpatrzenia wniosku o udzielenie wsparcia. Sąd przeanalizował mające zastosowanie ramy instytucjonalne, w szczególności rozporządzenie (UE) nr 806/2014(25), i podkreślił, że przewodnicząca nie ma żadnych uprawnień do powoływania lub odwoływania innych stałych członków SRB. Wyznaczony OUZU wykonywał zatem swoje kompetencje na podstawie kolegialnej decyzji, a nie na podstawie stosunku osobistej zależności od przewodniczącej. Wywiódł on z tego, że samo istnienie abstrakcyjnej więzi hierarchicznej nie wystarcza do wzbudzenia uzasadnionych wątpliwości co do obiektywnej bezstronności w braku konkretnych okoliczności wskazujących na rzeczywisty wpływ na postępowanie. 76.      W pkt 69–84 zaskarżonego wyroku Sąd zajął się rolą wiceprzewodniczącego, do którego również odnoszą się pewne zarzuty i który został wysłuchany w ramach wstępnej oceny. Przypomniał on, że obowiązek wspomagania nakłada na administrację obowiązek poważnego zbadania zarzucanych okoliczności faktycznych i może obejmować przesłuchanie osób, które mogą posiadać istotne informacje, w tym osób wymienionych we wniosku. Sąd zauważył, że wiceprzewodniczący nie uczestniczył w podejmowaniu decyzji w sprawie wniosku o udzielenie wsparcia i nie pełnił już bezpośrednich obowiązków hierarchicznych wobec wnoszącego odwołanie w chwili dokonywania oceny. Jego wysłuchanie dotyczyło okoliczności faktycznych, o których wiedział on jako były kierownik wydziału lub ze względu na jego pozycję w SRB. 77.      Sąd uznał, że sama obawa przed odwetem lub istnienie wcześniejszego stosunku hierarchicznego nie wystarczają jako takie do wykazania braku obiektywnej bezstronności. Podkreślił on, że żadna konkretna okoliczność nie wskazuje na to, by przewodnicząca wywierała wpływ na wiceprzewodniczącego lub że odgrywał on decydującą rolę przy wydaniu zaskarżonej decyzji. Podniósł ponadto, że niektóre informacje zawarte w aktach sprawy, w szczególności wsparcie udzielone przez wiceprzewodniczącego w odniesieniu do niektórych wniosków wnoszącego odwołanie dotyczących mobilności w jego sprawozdaniu z oceny, są trudne do pogodzenia z hipotezą uzgodnionego zachowania mającego na celu zaszkodzenie wnoszącemu odwołanie. Sąd doszedł zatem do wniosku, że wnoszący odwołanie nie wykazał istnienia uzasadnionych wątpliwości co do obiektywnej bezstronności danych osób zajmujących się sprawą, i oddalił zarzut w odniesieniu do szeregu tych kwestii. 2)      Ocena i)      W przedmiocie roli przewodniczącej 78.      W swojej argumentacji wnoszący odwołanie podnosi naruszenie prawa przez Sąd, ponieważ nie stwierdził on istnienia naruszenia wymogu obiektywnej bezstronności, mimo że osoby, których dotyczy skarga o nękanie psychiczne, zajmowały najwyższe stanowiska w hierarchii SRB. W tym zarzucie szczegółowym wnoszący odwołanie kwestionuje w istocie rzekome braki strukturalne w organizacji tej agencji, które jego zdaniem nie pozwalają na zagwarantowanie w odpowiedni sposób poszanowania wymogów bezstronności i niezależności. 79.      Jego argumentacja sprowadza się zatem zasadniczo do twierdzenia, że w ramach organizacji administracyjnych charakteryzujących się silną strukturą hierarchiczną należy przyjąć domniemanie stronniczości. Nie można jednak przyjąć takiego podejścia, które zmierza do uznania hierarchicznej pozycji zainteresowanych osób za czynnik decydujący o braku obiektywnej bezstronności. Jak bowiem zostanie wyjaśnione poniżej, nie jest ona zgodna z koncepcją obiektywnej bezstronności przyjętą w prawie Unii, która wymaga wskazania konkretnych i obiektywnie weryfikowalnych okoliczności mogących wzbudzić uzasadnione wątpliwości co do neutralności postępowania. 80.      Na wstępie należy przypomnieć, że zasada bezstronności wymaga, aby administracja rozpatrywała przedłożone jej wnioski, dając gwarancje wystarczające do wykluczenia wszelkich uzasadnionych wątpliwości co do braku stronniczości(26). Bezstronność obejmuje aspekt subiektywny, dotyczący braku osobistych uprzedzeń, oraz aspekt obiektywny, który wymaga dokonania oceny, czy niezależnie od indywidualnego zachowania zainteresowanych osób organizacja postępowania i podział ról mogą wzbudzać zaufanie i wykluczyć wszelkie rozsądne podejrzenie stronniczości. Wynika z tego, że badanie powinno opierać się na elementach obiektywnie weryfikowalnych, ocenianych z punktu widzenia obiektywnego i poinformowanego obserwatora oraz że badanie nie wymaga jako takie dowodu rzeczywistej stronniczości. 81.      Te ramy analizy, zastosowane do sytuacji przewodniczącej SRB w schemacie organizacyjnym agencji, prowadzą do stwierdzenia, że sam fakt, iż dana osoba zajmuje wysokie stanowisko w hierarchii, a nawet znajduje się na szczycie instytucji, nie wystarcza jako taki do wykazania naruszenia zasady obiektywnej bezstronności. Taka teza sprowadzałaby się do domniemania strukturalnej stronniczości, jeżeli skarga dotyczy organu zarządzającego, co byłoby niezgodne z normalnym funkcjonowaniem każdej administracji i pozbawiałoby znaczenia przypomniany w orzecznictwie obowiązek wskazania konkretnych okoliczności mogących wzbudzić uzasadnione wątpliwości(27). Tak więc istnienie stosunku podporządkowania staje się istotne z punktu widzenia obiektywnej bezstronności tylko wtedy, gdy towarzyszą mu obiektywne przesłanki wpływu, zależności lub interesu pozwalające uznać, że osoby przeprowadzające badanie nie zachowywały w praktyce dystansu niezbędnego do neutralnego rozpatrzenia sprawy. 82.      W tym kontekście należy zbadać, czy niezależnie od swojej rangi przewodnicząca uczestniczyła, bezpośrednio lub pośrednio, w rozpatrywaniu wniosku o udzielenie wsparcia, lub czy zachowała możliwość wywierania wpływu na zaangażowane podmioty. W tym względzie najistotniejsza okoliczność polega na tym, że w odniesieniu do rozpatrzenia wniosku o udzielenie wsparcia uprawnienia OUZU przewodniczącej zostały zawieszone na mocy formalnej decyzji SRB na sesji plenarnej i przekazane wyznaczonemu OUZU. Taki środek ma właśnie na celu zneutralizowanie ryzyka, że osoba wymieniona we wniosku będzie, choćby częściowo, „sędzią we własnej sprawie”(28). Stanowi on co do zasady szczególnie ważną gwarancję instytucjonalną, ponieważ dokonuje funkcjonalnego oddzielenia osoby, której dotyczy skarga, od organu, który ma ją rozstrzygnąć(29). 83.      Następnie należy ocenić, czy ta formalna gwarancja była wystarczająca w świetle wymogu obiektywnej bezstronności, czy też inne informacje zawarte w aktach sprawy nakazują uznać, że nadal istniały uzasadnione wątpliwości. Ewentualny niewystarczający charakter mógłby wynikać na przykład z utrzymania konkretnych uprawnień kierowniczych w stosunku do osób odpowiedzialnych za prowadzenie dochodzenia, z wymiany informacji co do istoty sprawy, instrukcji, nacisków lub sygnałów, nawet nieformalnych, które byłyby obiektywnie dostrzegalne. Jednakże w braku takich precyzyjnych i możliwych do zweryfikowania informacji samo utrzymywanie się ogólnego instytucjonalnego zwierzchnictwa przewodniczącej nad organizacją nie może wystarczyć do wykazania, że procedura nie zapewniała wystarczających gwarancji. Obiektywna bezstronność nie wymaga braku jakiejkolwiek hierarchii w administracji, lecz braku udziału lub wpływu, które mogłyby wzbudzić uzasadnione wątpliwości co do neutralności badania. 84.      Te same rozważania odnoszą się do zarzutów szczegółowych dotyczących podnoszonej „atmosfery” zależności lub obawy przed odwetem. Taki argument może teoretycznie wchodzić w zakres obiektywnej bezstronności, ale musi być poparty konkretnymi dowodami pozwalającymi ocenić rzeczywisty charakter i intensywność podnoszonej niezdrowej atmosfery. W przeciwnym razie pozostaje on na etapie ogólnej hipotezy i nie jest dostateczny, aby wykazać, że w odczuciu obiektywnego i poinformowanego obserwatora wprowadzone gwarancje instytucjonalne były niewystarczające(30). W szczególności gdy uprawnienia decyzyjne zostały powierzone wyznaczonemu OUZU posiadającemu własne kompetencje i odrębną podstawę prawną, istnienie abstrakcyjnej zależności hierarchicznej nie może być utożsamiane z brakiem niezależności w rozumieniu zasady obiektywnej bezstronności. 85.      Wynika z tego, że skoro przewodnicząca została formalnie wyłączona z procesu podejmowania decyzji, uprawnienia do rozpatrzenia wniosku o udzielenie wsparcia zostały przekazane wyznaczonemu OUZU, a żadna konkretna okoliczność nie pozwala na wykazanie bezpośredniego lub pośredniego wpływu przewodniczącej na wstępne badanie lub na sporną decyzję, ponieważ okoliczność związana z pozycją hierarchiczną zajmowaną przez przewodniczącą w SRB nie może sama w sobie uzasadniać konkluzji o naruszeniu zasady obiektywnej bezstronności. Wobec tego zarzut szczegółowy dotyczący braku obiektywnej bezstronności związanej z rolą instytucjonalną przewodniczącej nie może zostać uwzględniony ze względu na brak obiektywnie weryfikowalnych okoliczności mogących wzbudzić uzasadnione wątpliwości co do neutralności postępowania. 86.      Sąd słusznie uwzględnił te elementy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Zauważył on w szczególności, że SRB przyjęła wszystkie środki niezbędne do zapewnienia, aby wyznaczony OUZU – a nie przewodnicząca – był powołany do rozpatrzenia wniosku wnoszącego odwołanie o udzielenie wsparcia. Chociaż zwrócił uwagę na potencjalne trudności nieodłącznie związane ze strukturą hierarchiczną agencji, należycie uwzględnił środki wdrożone przez administrację w celu uniknięcia wszelkiego ryzyka lub pozoru wywierania niewłaściwego wpływu. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że Sąd nie naruszył prawa, gdy orzekł, iż w niniejszej sprawie nie można było stwierdzić żadnego naruszenia zasady obiektywnej bezstronności. ii)    W przedmiocie roli wiceprzewodniczącego 87.      Argumenty wnoszącego odwołanie dotyczące roli wiceprzewodniczącego SRB należy zbadać oddzielnie. W tym względzie wnoszący odwołanie utrzymuje zasadniczo, że udział wiceprzewodniczącego we wstępnej ocenie jego wniosku o udzielenie wsparcia może wzbudzać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności postępowania, ponieważ wiceprzewodniczący zajmował w agencji wysokie stanowisko, a podnoszone okoliczności pod pewnymi względami go dotyczyły. Taka argumentacja sprowadza się jednak zasadniczo do przeniesienia na wiceprzewodniczącego sposobu rozumowania przytoczonego wcześniej wobec przewodniczącej, poprzez twierdzenie, że samo wysokie stanowisko hierarchiczne osoby, która ma przedstawić uwagi w ramach procedury wewnętrznej, wystarczy, aby wzbudzić wątpliwości co do jej bezstronności. 88.      Tymczasem sam fakt, że osoba zajmująca wysokie stanowisko hierarchiczne jest wezwana do przedstawienia uwag w ramach rozpatrywania wniosku o udzielenie wsparcia, nie może jako taki być utożsamiany z udziałem w podejmowaniu decyzji lub z decydującym wpływem na wynik postępowania. W ramach wstępnej oceny mającej na celu zbadanie istnienia zaczątku dowodu na wystąpienie czynów stanowiących nękanie psychiczne może okazać się bowiem konieczne zebranie przez administrację informacji od różnych osób mogących wyjaśnić okoliczności sprawy, w tym okoliczności zakwestionowane przez wnoszącego odwołanie. Takie działanie wchodzi w zakres obowiązku starannego i poważnego rozpatrzenia wniosku o udzielenie wsparcia i nie może być interpretowane jako oznaczające samo w sobie brak obiektywnej bezstronności(31). 89.      Należy jednak zbadać, czy udział wiceprzewodniczącego mógł wzbudzić, z punktu widzenia obiektywnego i poinformowanego obserwatora, uzasadnione wątpliwości co do neutralności postępowania. W tym względzie należy zauważyć, że wiceprzewodniczący nie był organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o udzielenie wsparcia i że nie uczestniczył w wydaniu spornej decyzji. Jego udział ograniczył się do dostarczenia, jako były przełożony wnoszącego odwołanie, informacji żądanych przez wydziału ds. zgodności w ramach wstępnej oceny. W braku precyzyjnych i możliwych do zweryfikowania dowodów pozwalających wykazać, że miał on wpływ na końcową ocenę wyznaczonego OUZU lub na kierunek postępowania, sama okoliczność, że został on wezwany do przedstawienia uwag, nie może być wystarczająca do stwierdzenia braku obiektywnej bezstronności. 90.      Wniosek ten nasuwa się tym bardziej, że obiektywnej bezstronności nie można oceniać na podstawie ogólnego domniemania, zgodnie z którym każda osoba należąca do struktury hierarchicznej instytucji jest co do zasady pozbawiona niezależności niezbędnej do przedstawienia istotnych informacji w ramach wewnętrznego dochodzenia administracyjnego. Przyjęcie takiego domniemania oznaczałoby sparaliżowanie normalnego funkcjonowania administracji i uniemożliwienie jej zebrania dowodów niezbędnych do ustalenia okoliczności faktycznych. W braku szczególnych okoliczności wskazujących na istnienie osobistego interesu, bezpośredniego udziału w zarzucanych czynach lub wpływu na ostateczną decyzję udział wiceprzewodniczącego na etapie dochodzenia wyłącznie w celach informacyjnych nie może być postrzegany jako mogący wzbudzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności postępowania. 91.      Wynika z tego, że Sąd nie naruszył prawa, gdy przyjął, iż udział wiceprzewodniczącego w ramach wstępnej oceny wniosku o udzielenie wsparcia nie narusza zasady obiektywnej bezstronności. Ponieważ wiceprzewodniczący ani nie wykonywał uprawnień decyzyjnych, ani nie był powiązany z podjęciem spornej decyzji, a żaden konkretny dowód nie pozwala na wykazanie istnienia niewłaściwego wpływu na przebieg postępowania, okoliczności, na które powołuje się wnoszący odwołanie, nie mogą wzbudzić w świadomości poinformowanego i obiektywnego obserwatora uzasadnionych wątpliwości co do neutralności rozpatrzenia jego wniosku o udzielenie wsparcia. 92.      Z powyższego wynika, że sekcję drugą zarzutu pierwszego należy oddalić. C.      W przedmiocie zarzucanego naruszenia obowiązku przejrzystości 93.      W sekcji czwartej zarzutu pierwszego, dotyczącej pkt 99, 102, 104, 106 i 108–110 zaskarżonego wyroku, wnoszący odwołanie podnosi naruszenie obowiązku przejrzystości związane z odmową przekazania mu pewnych dokumentów. 1.      Pojęcie „przejrzystości” w prawie Unii 94.      Zasada przejrzystości stanowi konsekwencję zasady dobrej administracji. Zasada ta, która kieruje działaniami administracji Unii, obejmuje różne aspekty. W tym względzie art. 41 ust. 2 lit. b) Karty wyraźnie przyznaje każdemu prawo dostępu do akt jego sprawy. W ramach postępowań wszczętych na podstawie art. 24 regulaminu pracowniczego ów wymóg przejrzystości należy rozpatrywać w związku z prawem do bycia wysłuchanym i zasadą kontradyktoryjności, które również stanowią elementy składowe zasady dobrej administracji(32). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem prawo do bycia wysłuchanym oznacza, że w przypadku wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów nękania psychicznego na podstawie art. 12a i 24 regulaminu pracowniczego każda osoba, na której interesy może mieć wpływ decyzja administracji, powinna mieć możliwość skutecznego przedstawienia swojego stanowiska na temat okoliczności, na których administracja zamierza oprzeć swoją decyzję(33). 95.      W tym kontekście dostęp do akt oraz do istotnych informacji umożliwiających zainteresowanemu skuteczne przedstawienie uwag powinien zostać przyznany nie tylko osobie, której dotyczy wniosek o udzielenie wsparcia, ale również osobie, która jest jego autorem. Ponadto w celu zagwarantowania skuteczności (effet utile) prawa do bycia wysłuchanym dostęp ten powinien być zapewniony już na etapie poprzedzającym wszczęcie postępowania(34). Zarzut szczegółowy podniesiony przez wnoszącego odwołanie należy zbadać w świetle tych rozważań. 2.      Uwagi stron 96.      Wnoszący odwołanie podnosi, że Sąd naruszył prawo, gdy orzekł w pkt 99 zaskarżonego wyroku, iż nie miał on prawa domagać się kopii pełnomocnictwa, na podstawie którego kierowniczka wydziału została upoważniona do podpisania decyzji oddalającej. Ponadto okoliczność, że osoba ta została poinformowana o skardze, świadczy o istnieniu naruszenia obowiązku zachowania poufności przy rozpatrywaniu wniosku o udzielenie wsparcia. Wnoszący odwołanie podnosi również, że ze względu na szczególnie delikatny charakter sprawy sporna decyzja powinna była zostać przyjęta w drodze wyjątku przez trzech dyrektorów SRB oraz że zażalenie na decyzję tej trójki powinno było zostać przedłożone do zbadania przez organ zewnętrzny wobec tej agencji. Zdaniem wnoszącego odwołanie Sąd nie zbadał argumentu dotyczącego braku bezstronności SRB i niesłusznie ograniczył się w pkt 145–156 zaskarżonego wyroku do oceny, czy doszło do naruszenia poufności poprzez sprawdzenie istnienia środków odwetowych. 97.      SRB podnosi po pierwsze, że ustanowiony w orzecznictwie, ciążący na SRB obowiązek przekazania wnoszącemu odwołanie informacji na temat procedury rozpatrywania wniosku o udzielenie wsparcia dotyczy wyłącznie zeznań. Po drugie, skoro wnoszący odwołanie nie podnosi żadnego naruszenia prawa w odniesieniu do pkt 104 i 108 zaskarżonego wyroku, w konsekwencji niniejsza sekcja zarzutu jest w tym względzie bezzasadna. Po trzecie, SRB zauważa, że wnoszący odwołanie ogranicza się do zakwestionowania kolejności, w jakiej Sąd rozpatrzył jego argumenty, i nie wyjaśnia, w jaki sposób okoliczności faktyczne zaistniałe po wydaniu spornej decyzji mogłyby wpłynąć na jej zgodność z prawem. Po czwarte, SRB podnosi, że zawarte w odwołaniu twierdzenie, zgodnie z którym „wszyscy pracownicy SRB są podwładnymi przewodniczącej”, nie może oznaczać, że wnoszący odwołanie zakwestionował bezstronność jego nowej kierowniczki wydziału. 3.      Analiza zaskarżonego wyroku a)      Uzasadnienie przyjęte przez Sąd 98.      Sąd oddalił zarzut szczegółowy dotyczący braku przejrzystości i nieprawidłowości przy podejmowaniu decyzji oddalającej zażalenie. W pierwszej kolejności zauważył on, że wnoszący odwołanie nie wykazał istnienia obowiązku prawnego wymagającego od SRB poinformowania go o przekazanych uprawnieniach, na które się powołano. W tym względzie prawo dostępu do informacji w postępowaniu tego rodzaju ogranicza się do elementów niezbędnych do skutecznego wykonywania praw procesowych, w szczególności prawa do bycia wysłuchanym. Tymczasem wnoszący odwołanie został poinformowany o decyzji z dnia 18 listopada 2021 r., na mocy której SRB zawiesiła uprawnienia przewodniczącej dotyczące wniosku o udzielenie wsparcia i przekazała je innemu organowi. W tych okolicznościach nieudostępnienia innych dokumentów dotyczących wewnętrznego przekazania kompetencji nie można uznać za naruszenie zasady przejrzystości. 99.      W drugiej kolejności Sąd zbadał argument, zgodnie z którym decyzja oddalająca została nieprawidłowo podpisana przez nową kierowniczkę wydziału wnoszącego odwołanie. Przypomniał on, że zgodnie z mającymi zastosowanie ramami prawnymi kompetencje OUZU należą co do zasady do SRB na sesji plenarnej, która przekazuje je przewodniczącemu i może ustanowić ich dalsze przekazanie. W niniejszej sprawie zażalenie zostało rozpatrzone przez trzech członków SRB wyznaczonych zgodnie z odpowiednimi przepisami wewnętrznymi, co wykluczało jakiekolwiek nieprawidłowości w odniesieniu do organu właściwego do rozpatrzenia tego zażalenia. Ponadto podpis kierowniczki sekretariatu stanowił wyłącznie formalne uwierzytelnienie decyzji, zgodnie z wewnętrznymi przepisami dotyczącymi podpisywania decyzji SRB. 100. W tych okolicznościach Sąd doszedł do wniosku, że ani brak poinformowania o przekazaniu uprawnień, ani sposób podpisania decyzji oddalającej nie pozwalają podać w wątpliwość prawidłowości postępowania ani kompetencji organu, który wydał rozstrzygnięcie w przedmiocie zażalenia. Okoliczności, na które powołuje się wnoszący odwołanie, nie mogą zatem wykazać naruszenia mających zastosowanie wymogów przejrzystości lub przepisów proceduralnych, w związku z czym zarzut szczegółowy należy oddalić. b)      Ocena 101. Co się tyczy podnoszonego przez wnoszącego odwołanie naruszenia zasady przejrzystości, należy na wstępie zauważyć, że Sąd uznał, iż nie przysługuje mu prawo dostępu do dokumentu poświadczającego udział jego nowej kierowniczki wydziału w postępowaniu w sprawie ponownego badania jego skargi, w szczególności do dokumentu zawierającego podpis na decyzji o odmowie wszczęcia dochodzenia. 102. W tym względzie w pkt 98–105 zaskarżonego wyroku Sąd zbadał najpierw argumenty wnoszącego odwołanie dotyczące podpisania decyzji oddalającej oraz nieudzielenia dostępu do pewnych dokumentów wewnętrznych dotyczących przekazania uprawnień. W pkt 106 tego wyroku wskazał on w szczególności, że OUZU powinien podjąć decyzję w sprawie zażalenia oraz że zgodnie z ramami prawnymi mającymi zastosowanie do SRB kompetencja ta przysługuje SRB na sesji plenarnej. Sąd stwierdził następnie w pkt 107–109 tego wyroku, że przewodnicząca ograniczyła się do przekazania uwierzytelnienia decyzji kierowniczce sekretariatu, która była również kierowniczką wydziału wnoszącego odwołanie, oraz że jej podpis miał charakter czysto formalny, nie pociągając za sobą przeniesienia uprawnień decyzyjnych. W tych okolicznościach Sąd uznał w pkt 110 zaskarżonego wyroku, że okoliczności te nie wskazują na żadną nieprawidłowość proceduralną, i oddalił argumentację wnoszącego odwołanie. 103. O ile ocena ta nie wskazuje jako taka na naruszenie prawa, o tyle powstaje pytanie, czy Sąd nie zinterpretował w sposób nadmiernie zawężający zakresu prawa dostępu, ograniczając je do niektórych kategorii dokumentów. I tak w pkt 99 zaskarżonego wyroku Sąd wskazał, że wnoszący odwołanie nie wykazał istnienia po stronie administracji prawnego obowiązku przekazania informacji wykraczających poza to, co zostało uznane w orzecznictwie. Przywołanego orzecznictwa nie można jednak rozumieć w ten sposób, że ustanawia ono wyczerpujący wykaz dokumentów, które mogą zostać przekazane. Trybunał orzekł bowiem, że osobie, która złożyła zażalenie na nękanie psychiczne, należy przekazać przynajmniej streszczenie oświadczeń osoby oskarżonej oraz oświadczeń przesłuchanych świadków, aby mogła ona skutecznie przedstawić swoje uwagi przed wydaniem decyzji przez administrację. Takie przekazanie powinno nastąpić, w stosownych przypadkach, z poszanowaniem zasady poufności(35). 104. Użycie wyrażenia „przynajmniej” wyraźnie wskazuje, że wspomniane elementy stanowią jedynie minimum proceduralne, a nie wyczerpujący wykaz informacji lub dokumentów, które mogą zostać podane do wiadomości składającego skargę. Poprzez to sformułowanie Trybunał podkreślił, że składający skargę powinien mieć możliwość zapoznania się z określonymi informacjami lub dokumentami, na których administracja może oprzeć niekorzystną dla niego decyzję. Dotyczy to również etapu poprzedzającego wszczęcie postępowania w sprawie wniosku o udzielenie wsparcia i może dotyczyć, w stosownych przypadkach, zeznań świadków, których przekazanie powinno jednak nastąpić z poszanowaniem zasady poufności. 105. Orzecznictwo to wpisuje się w ramy prawa do bycia wysłuchanym, które stanowi ogólną zasadę prawa Unii, ustanowioną w art. 41 ust. 2 Karty. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zainteresowana osoba musi mieć możliwość skutecznego przedstawienia swojego stanowiska w toku postępowania administracyjnego i przed wydaniem jakiejkolwiek decyzji, która mogłaby negatywnie wpłynąć na jej interesy(36). W tym kontekście składający skargę powinien mieć możliwość przedstawienia uwag na temat istotnych elementów akt sprawy i bycia wysłuchanym w przedmiocie dotyczących go faktów, w razie potrzeby wielokrotnie, w szczególności gdy właściwy organ dokonuje oceny swojego własnego zachowania(37). 106. W tych okolicznościach do Sądu należało zbadanie, czy dokument, do którego wnoszący odwołanie żądał dostępu, mógł, zgodnie z art. 41 ust. 2 Karty, umożliwić mu skuteczne przedstawienie uwag w toku postępowania i przed wydaniem dotyczącej go decyzji. Takie badanie wymaga dokonania oceny, po pierwsze, czy dostęp do tego dokumentu wydawał się konieczny lub przynajmniej przydatny, aby umożliwić wnoszącemu odwołanie skuteczne przedstawienie jego stanowiska na temat okoliczności mogących stanowić podstawę decyzji administracji. Po drugie, wymaga ono zweryfikowania, czy dostęp ten powinien nastąpić na etapie postępowania pozwalającym jeszcze zainteresowanemu na skuteczne skorzystanie z przysługującego mu prawa do bycia wysłuchanym, to znaczy przed wydaniem decyzji mogącej wpłynąć na jego interesy. Tak więc ocena, której miał dokonać Sąd, powinna opierać się, po pierwsze, na kryterium funkcjonalnym, dotyczącym użyteczności dokumentu dla skutecznego wykonywania prawa do bycia wysłuchanym, a po drugie, na kryterium czasowym, dotyczącym momentu w toku postępowania, w którym dostęp ten powinien być zagwarantowany. 107. Niezależnie od ewentualnego uściślenia, jakiego Trybunał mógłby dokonać w tym względzie w swoim wyroku, ewentualnie w drodze zastąpienia uzasadnienia innym uzasadnieniem, wydaje się wątpliwe, czy takie wyjaśnienie może podważyć wniosek Sądu, zgodnie z którym wnoszącemu odwołanie nie przysługuje żadne prawo dostępu do rozpatrywanych dokumentów dotyczących przekazania uprawnień, tym bardziej że nie jest jasne, jaki konkretny interes wnoszący odwołanie mógłby wywodzić z dostępu do tych dokumentów. 108. Zarówno bowiem w skardze w pierwszej instancji, jak i w odwołaniu wnoszący odwołanie utrzymuje, że dostęp do wspomnianych dokumentów dotyczących przekazania uprawnień jest konieczny, po pierwsze, w celu sprawdzenia zgodności z prawem wykonywania uprawnień przez administrację, a po drugie, w celu upewnienia się, że żadna osoba znajdująca się w sytuacji ewentualnego konfliktu interesów nie uczestniczyła w postępowaniu dotyczącym rozpatrzenia jego wniosku o udzielenie wsparcia. Jak wyjaśnię poniżej, argumenty te nie są jednak przekonujące. 109. Na wstępie należy uściślić, że – jak wynika z przytoczonego powyżej orzecznictwa – przy wykonywaniu prawa dostępu zainteresowanego urzędnika administracji przysługuje pewien zakres uznania zarówno w odniesieniu do informacji, jakie należy mu przekazać, jak i w odniesieniu do konkretnych zasad ich przekazywania. Korzystając z tego zakresu uznania, administracja powinna uwzględnić, po pierwsze, domniemany interes urzędnika, a po drugie, interesy poufności osób trzecich(38). Do sądów Unii należy zbadanie w ramach kontroli sądowej, czy administracja prawidłowo skorzystała z tego zakresu uznania. W niniejszej sprawie Sąd wywiązał się z tego obowiązku, przedstawiając szczegółowo podstawy prawne, na których oparła się administracja, oraz dokumenty, które zostały przekazane wnoszącemu odwołanie. 110. W ten sposób Sąd oddalił argument wnoszącego odwołanie, zgodnie z którym nieprawidłowości miały wpływ na proces podejmowania decyzji. W tym względzie należy, po pierwsze, stwierdzić, że wnoszący odwołanie nie wskazuje w swoich uwagach na piśmie, jakie konkretne nieprawidłowości rzeczywiście zarzuca agencji. Po drugie, należy zauważyć, że wyrażone przez niego zastrzeżenia mają niewielki związek z samym przedmiotem sporu, a mianowicie z zarzutami nękania psychicznego skierowanymi przeciwko niektórym określonym członkom personelu, lecz dotyczą raczej późniejszego postępowania administracyjnego. W tych okolicznościach wydaje się wątpliwe, czy dostęp do wspomnianych dokumentów dotyczących przekazania uprawnień może być w jakikolwiek sposób użyteczny dla poparcia zarzutów nękania psychicznego, na które powołuje się wnoszący odwołanie. 111. W zakresie, w jakim wnoszący odwołanie utrzymuje, że dostęp do dokumentów dotyczących przekazania uprawnień pozwala w pewnym sensie zapobiec ewentualnym konfliktom interesów, należy zauważyć, że Sąd słusznie uznał w swoim wyroku, iż, po pierwsze, wydział ds. zgodności był już zobowiązany do zidentyfikowania ewentualnych konfliktów interesów, a po drugie, że zarówno przewodnicząca, jak i wiceprzewodniczący SRB, przeciwko którym został skierowany wniosek o udzielenie wsparcia, zostali wyłączeni z procesów decyzyjnych dotyczących wnoszącego odwołanie. Jak wskazano w niniejszej opinii, środki te miały właśnie na celu uniknięcie wszelkiego ryzyka lub pozoru wywierania niewłaściwego wpływu(39). Mogły one zatem zaspokoić u wnoszącego odwołanie potrzebę rozpatrzenia jego wniosku o udzielenie wsparcia w sposób bezstronny. 112. Wreszcie należy przypomnieć, że prawo Unii wymaga przyjęcia środków, jeżeli obiektywne okoliczności mogą wzbudzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności administracji. Natomiast zwykła nieufność wobec niej lub obawa przed odwetem nie mogą same w sobie wystarczyć do uzasadnienia takiego wymogu w braku konkretnych wskazówek mogących podważyć jej obiektywną bezstronność. 113. Wymogu bezstronności nie można bowiem interpretować w ten sposób, że nakłada on na administrację obowiązek podjęcia środków zapobiegawczych w odpowiedzi na zwykłe subiektywne wątpliwości, podczas gdy żadna z obiektywnie weryfikowalnych okoliczności nie pozwala na wzbudzenie w świadomości poinformowanego i obiektywnego obserwatora uzasadnionych wątpliwości co do neutralności postępowania(40). Odmienna wykładnia stawiałaby administrację w obliczu trudności praktycznie niemożliwych do pokonania, ponieważ prawidłowość postępowań mogłaby wówczas zależeć od czysto subiektywnego postrzegania przez strony postępowania. 114. Tymczasem w niniejszej sprawie wnoszący odwołanie ogranicza się do wyrażenia ogólnej nieufności wobec administracji agencji, nie wskazując osób, w odniesieniu do których ma zastrzeżenia, ani nie przedstawiając konkretnych okoliczności mogących je poprzeć. W tych okolicznościach należy przyjąć, że żaden obiektywny element nie uzasadnia przyznania prawa dostępu do rozpatrywanych dokumentów dotyczących przekazania uprawnień. Należy zatem zasadniczo zgodzić się z wnioskiem Sądu, zgodnie z którym wnoszącemu odwołanie nie przysługiwało żadne prawo dostępu do tych dokumentów. 115. W świetle całości powyższych rozważań sekcję czwartą zarzutu pierwszego należy oddalić w zakresie, w jakim dotyczy ona podnoszonego naruszenia zasady przejrzystości. D.      W przedmiocie zarzucanego naruszenia wymogu poufności 116. W sekcji piątej zarzutu pierwszego, dotyczącej pkt 115–118, 124–126, 134, 135, 137–141, 142–144, 149–153, 155 i 156 zaskarżonego wyroku, wnoszący odwołanie podnosi naruszenie przepisów gwarantujących poufny charakter rozpatrywania skargi. 1.      Pojęcie „poufności” w prawie Unii 117. Szereg przepisów prawa służby publicznej Unii, takich jak art. 339 TFUE lub art. 17 i 19 regulaminu pracowniczego, nakłada szczególne obowiązki zachowania poufności w interesie prawidłowego funkcjonowania służby. Ponadto obowiązek zachowania poufności przejawia się w różnych formach w zależności od danych dziedzin i należy go pogodzić z innymi wymogami prawa Unii, które mogą z nim kolidować, w szczególności z zasadą przejrzystości, ochroną danych osobowych oraz poszanowaniem prawa do obrony. Podobnie jak inne zasady prawa administracyjnego Unii, obowiązek ten został doprecyzowany w orzecznictwie sądów Unii, które określiły zarówno jego zakres, jak i granice. 118. W ramach postępowania administracyjnego zasada poufności oznacza ogólnie rzecz biorąc, że informacje zebrane w trakcie dochodzenia są przekazywane wyłącznie osobom, których udział wydaje się niezbędny do rozpatrzenia sprawy i nie mogą być ujawniane w sposób wykraczający poza to, co jest ściśle wymagane do celów dochodzenia i podejmowania decyzji. Wymóg taki ma na celu zagwarantowanie ochrony uzasadnionych interesów zainteresowanych osób, a także ochronę uczciwości administracyjnego procesu podejmowania decyzji. Rozważania te mają szczególne znaczenie w kontekście rozpatrywania wniosków o udzielenie wsparcia opartych na art. 24 regulaminu pracowniczego. A zatem w przypadku gdy wniosek o udzielenie wsparcia opiera się na zarzutach nękania psychicznego, obowiązek wspomagania oznacza w szczególności, że administracja bada wniosek z należytą powagą, starannością i z poszanowaniem poufności, informując jednocześnie zainteresowanego o dalszych działaniach, jakie zostały podjęte w przedmiocie tego wniosku(41). 2.      Uwagi stron 119. Wnoszący odwołanie utrzymuje, że Sąd naruszył zasady gwarantujące poufność rozpatrywania jego wniosku o udzielenie wsparcia. Podnosi on, że doszło do naruszenia bezpieczeństwa, ponieważ SRB nie ograniczyła w wystarczającym stopniu rozpowszechniania jego skargi i jego danych osobowych do ograniczonej liczby osób, co wyrządziło mu szkodę. Kwestionuje on analizę Sądu, zgodnie z którą nie mógł on skutecznie powoływać się na naruszenie ochrony danych osobowych, ponieważ nie wykazał konkretnego naruszenia jego praw i wolności lub nie zwrócił się do Europejskiego Inspektora Ochrony Danych. 120. Zarzuca on również Sądowi sprzeczność uzasadnienia w zakresie, w jakim stwierdził on, że poufność została zachowana wobec przewodniczącej ze względu na to, iż nie brała ona udziału w charakterze OUZU, przyznając jednocześnie, że wiceprzewodniczący, przesłuchany w ramach wstępnej oceny, zapoznał się z niektórymi aspektami skargi. Zdaniem wnoszącego odwołanie to przekazanie informacji stanowi właśnie naruszenie poufności i wskazuje na naruszenie prawa w ocenie dokonanej w pkt 123–135 zaskarżonego wyroku. Wreszcie twierdzi on, że jego argument dotyczący używania służbowej skrzynki pocztowej nie został prawidłowo zbadany, podczas gdy był on związany z zarzucanym konfliktem interesów kierowniczki wydziału ds. zgodności oraz z obowiązkiem ograniczenia ujawniania skargi. 121. SRB odpowiada, że wnoszący odwołanie nie wskazał żadnego konkretnego naruszenia prawa w rozumowaniu Sądu i ogranicza się do zakwestionowania sposobu, w jaki Sąd zorganizował swoją analizę. Twierdzi ona, że wnoszący odwołanie opiera się na błędnym założeniu, twierdząc, iż Sąd uzależnił oddalenie żądania odszkodowawczego od wykazania naruszenia danych osobowych lub od uprzedniego zwrócenia się do EIOD. SRB zgadza się z rozważaniami Sądu dotyczącymi zaangażowania, odpowiednio, przewodniczącej i wiceprzewodniczącego w rozpatrywanie wniosku o udzielenie wsparcia i uważa, że ich udział nie naruszył poufności postępowania. Podkreśla ona wreszcie, że zdaniem Sądu sporna decyzja opierała się wyłącznie na braku zaczątku dowodu na wystąpienie zarzucanych czynów nękania psychicznego, a nie na rozważaniach dotyczących poufnego traktowania akt sprawy, w związku z czym żaden podnoszony błąd nie miał decydującego znaczenia dla wyniku postępowania. 3.      Analiza zaskarżonego wyroku a)      Uzasadnienie przyjęte przez Sąd 122. Sąd oddalił najpierw argumenty wnoszącego odwołanie dotyczące odmowy ujawnienia przez SRB pewnych dokumentów w ramach postępowania w sprawie dostępu do dokumentów. Wskazał on, że dokumenty te dotyczyły okoliczności faktycznych zaistniałych po wydaniu zaskarżonej decyzji i wchodziły w zakres odrębnej procedury opartej na rozporządzeniu (WE) nr 1049/2001(42). W każdym razie stwierdził on, że wnoszący odwołanie miał już dostęp do istotnych informacji zawartych w aktach sprawy, w szczególności poprzez przekazanie sprawozdania wstępnego oraz oświadczeń wiceprzewodniczącego i wydziału ds. zasobów ludzkich, na których opierała się ocena jego wniosku o udzielenie wsparcia. 123. Następnie Sąd zbadał zarzuty szczegółowe oparte na rzekomym naruszeniu poufności wniosku o udzielenie wsparcia. Przypomniał on, że mające zastosowanie przepisy wewnętrzne gwarantują poufność takich postępowań, stwierdzając jednocześnie, że dowody, na które powołuje się wnoszący odwołanie, nie wykazują istnienia niezgodnego z prawem ujawnienia informacji. W szczególności udział wiceprzewodniczącego we wstępnej ocenie nie stanowił sam w sobie naruszenia poufności, ponieważ zaskarżona decyzja nie opierała się wyłącznie na jego oświadczeniach, lecz również na oświadczeniach wydziału ds. zasobów ludzkich, a jego przesłuchanie było uzasadnione okolicznościami sprawy. 124. Wreszcie Sąd przyjął, że okoliczności przedstawione w celu wykazania, iż przewodnicząca wiedziała o skardze, opierały się na zwykłych przypuszczeniach i nie były poparte żadnym konkretnym dowodem. Oddalił on również argumenty oparte na korzystaniu ze służbowej skrzynki pocztowej lub rzekomych konsekwencjach skargi dla postępowania w sprawie nieprzedłużenia umowy z wnoszącym odwołanie. W tych okolicznościach Sąd stwierdził, że wnoszący odwołanie nie przedstawił żadnego dowodu pozwalającego wykazać naruszenie poufności wniosku o udzielenie wsparcia oraz że zaskarżona decyzja opierała się wyłącznie na braku zaczątku dowodu na wystąpienie zarzucanych czynów nękania psychicznego. b)      Ocena 125. Co się tyczy argumentu wnoszącego odwołanie, zgodnie z którym zasięgnięcie opinii wiceprzewodniczącego SRB w ramach wstępnej oceny jego wniosku o udzielenie wsparcia stanowi naruszenie poufności, należy najpierw przypomnieć, że wymóg poufności związany z rozpatrywaniem skargi wniesionej na podstawie art. 24 regulaminu pracowniczego ma zasadniczo na celu zapewnienie, aby informacje dotyczące skargi nie były rozpowszechniane poza to, co jest konieczne do jej rozpatrzenia. 126. Wymóg ten ma dwojaki cel: po pierwsze, ochrona osoby, która złożyła skargę, przed ryzykiem niepotrzebnego ujawnienia wrażliwych informacji, a po drugie, ochrona praw i dobrego imienia osób oskarżonych do czasu ustalenia podnoszonych okoliczności faktycznych. Jednakże wymogu tego nie można interpretować w ten sposób, że nakłada on obowiązek bezwzględnej poufności postępowania, który uniemożliwiałby administracji przekazanie pewnych informacji zawartych w skardze osobom, których udział wydaje się konieczny, aby umożliwić prawidłową ocenę okoliczności sprawy(43). 127. Należy również przypomnieć, że przy stosowaniu art. 24 regulaminu pracowniczego administracji przysługuje szeroki zakres uznania wodniesieniu do działań, jakie należy podjąć, oraz środków właściwych dla zapewnienia ochrony zainteresowanego urzędnika(44). Do niej zatem należy określenie, w świetle okoliczności każdego przypadku, kroków niezbędnych do zweryfikowania podnoszonych okoliczności faktycznych i oceny, czy należy wszcząć dochodzenie administracyjne. Korzystanie z tych uprawnień dyskrecjonalnych podlega jednak kontroli sądu Unii, na którym spoczywa obowiązek sprawdzenia, czy administracja nie popełniła oczywistego błędu w ocenie ani nie naruszyła mających zastosowanie gwarancji proceduralnych. 128. Ponadto wymóg poufności związany z rozpatrywaniem wniosku o udzielenie wsparcia jest jedynie konsekwencją obowiązku dbałości, który ciąży na administracji w jej stosunkach z urzędnikami, a który to obowiązek wynika z wymogów dobrej administracji ustanowionych w art. 41 Karty. Zgodnie z tym obowiązkiem administracja, podejmując decyzję w sprawie sytuacji urzędnika, jest zobowiązana wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na jej decyzję, a tym samym uwzględnić nie tylko interes służby, ale również interes danego urzędnika(45). W tym celu do niej należy zebranie wszystkich istotnych informacji(46). 129. Orzecznictwo Trybunału dotyczące art. 24 regulaminu pracowniczego uściśla w tym względzie, że w przypadku gdy poważne oskarżenia są kierowane przeciwko urzędnikowi w ramach wykonywania przez niego obowiązków służbowych i mogą one naruszać jego nieposzlakowaną opinię zawodową, to po pierwsze, administracja jest zobowiązana, do podjęcia wszelkich stosownych środków w celu sprawdzenia, czy oskarżenia te są zasadne. Po drugie, jeżeli zarzuty te okazują się bezzasadne, to do niej należy ich oddalenie i podjęcie wszelkich niezbędnych środków w celu przywrócenia dobrego imienia niesłusznie obwinionego urzędnika(47). Wypełnienie tych obowiązków oznacza wsposób konieczny, że administracja może dokonać niezbędnych weryfikacji i zebrać istotne informacje od osób mogących wyjaśnić okoliczności sprawy. 130. W tym kontekście nie jest wykluczone, że nawiązuje się kontakt z niektórymi osobami, których dotyczy skarga, w celu udzielenia przez nie wyjaśnień lub informacji na temat zarzucanych faktów. Takie zasięgnięcie informacji może stanowić zwykły środek dowodowy i samo w sobie nie może być uznane za niezgodne z wymogiem poufności, o ile przekazanie informacji dotyczących skargi jest ograniczone do tego, co jest ściśle niezbędne do celów dochodzenia. 131. Należy jednak wyraźnie rozróżnić dwie sytuacje. Po pierwsze, skontaktowanie się z osobą mogącą dostarczyć istotnych informacji w ramach wstępnego badania skargi wchodzi w zakres zwykłych prerogatyw administracji w ramach badania akt sprawy. Po drugie, naruszenie obowiązku zachowania poufności mogłoby mieć miejsce, gdyby administracja ujawniała informacje dotyczące skargi osobom, których udział nie jest konieczny do rozpatrzenia sprawy, lub gdyby takie ujawnienie prowadziło do nadmiernego rozpowszechnienia szczególnie chronionych informacji zawartych w skardze. Podobnie trudność mogłaby się pojawić, gdyby osoba, której dotyczy skarga, została powołana do udziału w procesie decyzyjnym dotyczącym tej skargi lub gdyby była w stanie wywrzeć wpływ na wynik postępowania. 132. W niniejszej sprawie z ustaleń Sądu wynika, że wiceprzewodniczący SRB został wysłuchany wyłącznie w celu uzyskania informacji w ramach wstępnej oceny wniosku o udzielenie wsparcia. Sąd zauważył także w pkt 74, 75 i 135 zaskarżonego wyroku, że zarówno przewodnicząca, jak i wiceprzewodniczący SRB, przeciwko którym został skierowany wniosek o udzielenie wsparcia, zostali wyłączeni z procesu decyzyjnego dotyczącego rozpatrzenia tego wniosku. Ponadto przyjęto środki organizacyjne w celu uniknięcia ryzyka nadmiernego wpływu na przebieg postępowania. W tych okolicznościach wydaje się, że zasięgnięcie opinii wiceprzewodniczącego wpisuje się w ramy środków dowodowych niezbędnych do zbadania skargi i że nie można uznać, iż jako takie wskazuje ono na naruszenie obowiązku zachowania poufności. 133. Argument wnoszącego odwołanie opiera się zatem na założeniu, że każde przekazanie informacji dotyczących skargi osobie, której ona dotyczy, stanowiłoby co do zasady naruszenie poufności postępowania. Taka koncepcja sprowadzałaby się jednak do nałożenia na administrację bezwzględnego obowiązku zachowania poufności, trudnego do pogodzenia z wymogami nieodłącznie związanymi z rozpatrywaniem wniosku o udzielenie wsparcia. Tymczasem prawo Unii nie wymaga takiej koncepcji poufności. Wymaga ono jedynie, aby przekazanie informacji było ograniczone do tego, co jest konieczne do rozpatrzenia skargi, oraz aby osoby, których ona dotyczy, nie znajdowały się w sytuacji, która umożliwiłaby im wywieranie wpływu na ostateczną decyzję. 134. W tych okolicznościach samego zasięgnięcia informacji od wiceprzewodniczącego w ramach wstępnej oceny nie można utożsamiać z brakiem poufności przy rozpatrywaniu wniosku o udzielenie wsparcia. W braku dowodów świadczących o tym, że skarga została rozpowszechniona w stopniu wykraczającym poza to, co było konieczne do przeprowadzenia dochodzenia, lub że osoby, przeciwko którym wniesiono skargę, miały wpływ na proces podejmowania decyzji, nie wydaje się, aby wymóg poufności został naruszony. 135. W konsekwencji należy oddalić sekcję piątą zarzutu pierwszego w zakresie, w jakim wnoszący odwołanie zarzuca Sądowi naruszenie zakresu wymogu poufności. V.      Wnioski 136. W świetle całości powyższych rozważań proponuję, aby Trybunał oddalił sekcje pierwszą, drugą, czwartą i piątą części pierwszej zarzutu pierwszego odwołania. 1      Język oryginału: francuski. 2      Zobacz pkt 27 i nast. niniejszej opinii. 3      Zobacz pkt 93 i nast. niniejszej opinii. 4      Zobacz pkt 116 i nast. niniejszej opinii. 5      Mader, O., EU Civil Service Law: A Practitioner’s Guide. Oxford, 2024, p. 26; Pilorge-Vrancken, J./Gervasoni, S., Le droit de la fonction publique de l’Union européenne, Bruxelles, 2017, s. 162. 6      Zobacz w odniesieniu do zasady przejrzystości wyrok z dnia 18 lipca 2017 r., Komisja/Breyer (C‑213/15 P, EU:C:2017:563, pkt 50 i nast.), a w odniesieniu do zasady poufności postanowienie z dnia 3 kwietnia 2000 r., Niemcy/Parlament i Rada (C‑376/98, EU:C:2000:181, pkt 10 i nast.). 7      Zobacz wyroki: z dnia 21 października 2021 r., Parlament/UZ (C‑894/19 P, EU:C:2021:863, pkt 51); z dnia 11 stycznia 2024 r., Hamers/Cedefop (C‑111/22 P, EU:C:2024:5, pkt 44). 8      Zobacz wyroki: z dnia 21 października 2021 r., Parlament/UZ (C‑894/19 P, EU:C:2021:863, pkt 53); z dnia 11 stycznia 2024 r., Hamers/Cedefop (C‑111/22 P, EU:C:2024:5, pkt 46). 9      Zobacz wyroki: z dnia 21 października 2021 r., Parlament/UZ (C‑894/19 P, EU:C:2021:863, pkt 54); z dnia 11 stycznia 2024 r., Hamers/Cedefop (C‑111/22 P, EU:C:2024:5, pkt 47). 10      Zobacz wyroki: z dnia 21 października 2021 r., Parlament/UZ (C‑894/19 P, EU:C:2021:863, pkt 55); z dnia 11 stycznia 2024 r., Hamers/Cedefop (C‑111/22 P, EU:C:2024:5, pkt 48). 11      Zobacz pkt 43 i nast. niniejszej opinii. 12      Zobacz pkt 52 i nast. niniejszej opinii. 13      Zobacz pkt 30 niniejszej opinii. 14      Zobacz pkt 106 opinii rzecznika generalnego P. Pikamäe w sprawie Parlament/UZ (C‑894/19 P, EU:C:2021:497). 15      Zgodnie z badaniem Parlamentu Europejskiego zatytułowanym „EU Agencies and Conflicts of Interest” (2020 r.) agencje Unii ustanowiły w ramach swoich systemów zarządzania ustrukturyzowane mechanizmy wewnętrzne w celu zapewnienia poszanowania prawa Unii. Agencje te, korzystając ze swojej autonomii organizacyjnej zgodnie ze swoimi aktami założycielskimi, przyjmują wewnętrzne zasady i ustalenia dostosowane do swojej struktury, w tym w zakresie polityki dotyczącej konfliktu interesów, procedury zgłaszania i badania interesów, mechanizmów zgłaszania uchybień oraz instrumentów kontroli wewnętrznej. Ustalenia te, wbudowane w ramy zarządzania ryzykiem i dobrej administracji, stanowią część struktury instytucjonalnej agencji i mają na celu zapewnienie zgodności z prawem, uczciwości i przejrzystości ich działań. 16      Zgodnie z art. 8 („Zasada bezstronności i niezależności”) Europejskiego kodeksu dobrej praktyki administracyjnej, opracowanego przez Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich i zatwierdzonego przez Parlament w drodze rezolucji na sesji plenarnej w dniu 6 września 2001 r. (Dz.U. 2002, C 72 E, s. 331), obowiązek bezstronności wymaga, aby urzędnik powstrzymał się „jakichkolwiek arbitralnych działań, które mogłyby mieć negatywny wpływ na sytuację jednostek, jak również od wszelkich form uprzywilejowanego traktowania, bez względu na motywy takiego postępowania”. Wspomniany kodeks wymaga, aby zachowanie urzędnika nigdy nie było podyktowane „interesem osobistym, rodzinnym bądź narodowym, ani też naciskami politycznymi”. Urzędnik nie może również „[brać udziału] w podejmowaniu decyzji, w której on sam albo bliski członek jego rodziny miałby interes finansowy”. 17      Kodeks dobrego postępowania administracyjnego personelu Komisji Europejskiej w kontaktach ze społeczeństwem (Dz.U. 2000, L 267, s. 63) stanowi: „Personel ma obowiązek działać zawsze w sposób obiektywny i bezstronny, w interesie Unii i dla dobra publicznego. Musi działać w sposób niezależny w ramach polityki określonej przez Komisję, a w swoim postępowaniu nie może się nigdy kierować interesem osobistym ani narodowym, ani też presją polityczną”. 18      Artykuł 2 ust. 2 („Zasady podstawowe”) kodeksu postępowania SRB nakłada na członków Rady, stałych obserwatorów, zastępców i obserwatorów obowiązek przestrzegania najwyższych standardów etycznego postępowania oraz uczciwego, niezależnego i bezstronnego działania, bez względu na interesy osobiste. Ponadto, zgodnie z art. 9 ust. 1 („Konflikty interesów”) tego kodeksu, osoby te muszą unikać wszelkich sytuacji, które mogłyby prowadzić do konfliktu interesów, który występuje, gdy interesy prywatne lub osobiste mogą wpływać na bezstronne i obiektywne wykonywanie ich obowiązków lub wydają się na nie wpływać (zob. decyzję SRB z dnia 24 czerwca 2020 r. w sprawie przyjęcia kodeksu postępowania, SRB/PS/2020/16, dostępną na jej stronie internetowej). 19      Zobacz w tym względzie postanowienie z dnia 13 czerwca 2006 r., Mancini/Komisja (C‑172/05 P, EU:C:2006:393, pkt 33), w którym Trybunał potwierdził ocenę Sądu, zgodnie z którą przy badaniu wystąpienia konfliktu interesów istnienie relacji zawodowych między urzędnikiem a osobą trzecią nie może z zasady oznaczać, że niezależność tego urzędnika jest zagrożona lub jawi się jako taka, gdy urzędnik ten ma zająć stanowisko w sprawie, w której uczestniczy ta osoba trzecia. 20      Zobacz w tym względzie postanowienie Sądu do spraw Służby Publicznej z dnia 25 lutego 2014 r., García Dominguez/Komisja (F‑155/12, EU:F:2014:24, pkt 37), z którego wynika, że istnienie przyjacielskiej relacji może co do zasady prowadzić do konfliktu interesów, jeżeli istnieje „bezpośredni związek” między zainteresowanymi osobami. Jednakże sama okoliczność, że dwie osoby są powiązane na portalu społecznościowym takim jak Facebook jako „przyjaciele”, nie może jako taka wskazywać na istnienie prawdziwej relacji przyjaźni w potocznym znaczeniu tego słowa. Takie powiązanie może bowiem po prostu odzwierciedlać wolę wymiany informacji o charakterze ogólnym lub zawodowym i niekoniecznie oznacza istnienie ścisłej osobistej relacji między zainteresowanymi. 21      Z art. 256 TFUE oraz z art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wynika, że odwołanie jest ograniczone do kwestii prawnych. Dlatego też jedynie Sąd jest jako jedyny właściwy do oceny istotnych okoliczności oraz oceny dowodów. W zakresie, w jakim zostały one uzyskane w prawidłowy sposób, a reguły dowodowe były przestrzegane, ocena okoliczności faktycznych i dowodów należy do wyłącznej właściwości Sądu i nie stanowi, z zastrzeżeniem przypadków ich przeinaczenia, kwestii prawnej podlegającej kontroli Trybunału w ramach odwołania (zob. wyrok z dnia 26 lutego 2026 r., Martinair Holland/Komisja, C‑386/22 P, EU:C:2026:131, pkt 57). 22      Zobacz pkt 49 i nast. niniejszej opinii. 23      Dokładniej rzecz ujmując, Trybunał orzekł, że aby wykazać, iż organizacja postępowania administracyjnego nie gwarantuje wystarczająco wykluczenia wszelkich uzasadnionych wątpliwości co do ewentualnych uprzedzeń, nie jest konieczne stwierdzenie istnienia „braku bezstronności”. Wystarczy, że istnieją w tym zakresie „uzasadnione wątpliwości”, które nie mogą być rozwiane (zob. wyroki: z dnia 27 marca 2019 r., August Wolff i Remedia/Komisja, C‑680/16 P, EU:C:2019:257, pkt 37; z dnia 21 października 2021 r., Parlament/UZ, C‑894/19 P, EU:C:2021:863, pkt 54; z dnia 11 stycznia 2024 r., Hamers/Cedefop, C‑111/22 P, EU:C:2024:5, pkt 47). 24      Jak zauważył rzecznik generalny P. Pikamäe w opinii przedstawionej w sprawie Parlament/UZ (C‑894/19 P, EU:C:2021:497, pkt 108 i 109), ciężaru dowodu dotyczącego istnienia uzasadnionych wątpliwości co do ewentualnych uprzedzeń nie można uznać za nadmiernie uciążliwy, ponieważ orzecznictwo nie wymaga, aby istnienie braku bezstronności zostało wykazane w sposób pewny. Wystarczy raczej, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do ewentualnych uprzedzeń i nie można ich rozwiać. Podobnie w przypadku stwierdzenia naruszenia wymogu obiektywnej bezstronności nie ma potrzeby badania, czy spełniona jest również przesłanka dotycząca subiektywnej bezstronności. 25      Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 lipca 2014 r. ustanawiające jednolite zasady i jednolitą procedurę restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji instytucji kredytowych i niektórych firm inwestycyjnych w ramach jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 (Dz.U. 2014, L 225, s. 1). 26      Zobacz wyroki: z dnia 21 października 2021 r., Parlament/UZ (C‑894/19 P, EU:C:2021:863, pkt 54); oraz z dnia 11 stycznia 2024 r., Hamers/Cedefop (C‑111/22 P, EU:C:2024:5, pkt 47). 27      Zobacz wyrok z dnia 11 lipca 2013 r., Ziegler/Komisja (C‑439/11 P, EU:C:2013:513, pkt 158), w którym Trybunał orzekł, że sam fakt, iż dwie służby Komisji należą do tej samej struktury organizacyjnej, nie może podważyć obiektywnej bezstronności tej instytucji, ponieważ służby te muszą stanowić część administracyjnej organizacji, do której należą. Wynika z tego, że wewnętrzna struktura instytucji nie może sama w sobie wskazywać na ryzyko naruszenia bezstronności. Przeciwnie, istnienie takiego ryzyka powinno być poparte konkretnymi dowodami. 28      Maksyma nemo iudex in causa sua („nikt nie może być sędzią we własnej sprawie”) jest jednym z najstarszych wyrazów zasady bezstronności. Zgodnie z rzymską tradycją prawną opiera się ona na założeniu, że podmiot podejmujący decyzje nie może orzekać w sprawie, w której posiada osobisty interes, który mógłby wpłynąć na niezawisłość jego osądu lub wywołać wrażenie takiego wpływu. Zasada ta ma mianowicie swoje źródło w przepisach dotyczących iudex suspectus zawartych w Corpus iuris civilis (Digeste, D. 5,1,17 oraz Codex Iustinianus, C. 3,5). Ta maksyma, przejęta przez prawo kanoniczne, a następnie włączona do europejskich tradycji prawnych, stopniowo stała się ogólną zasadą prawa, uważaną obecnie za istotny element prawa do rzetelnego procesu sądowego i prawa do dobrej administracji. Ma ona na celu nie tylko zapobieganie wszelkim rzeczywistym uprzedzeniom, ale również utrzymanie zaufania do instytucji podejmującej decyzję poprzez zagwarantowanie, że sprawiedliwość zostanie wymierzona, a jej wymiar jawi się jako obiektywnie bezstronny (zob. Vermeule, A., „Contra Nemo Iudex in Sua Causa: The Limits of Impartiality”, The Yale Law Journal, tom 122, nr 2 [listopad 2012], s. 384). 29      Zobacz opinię rzeczniczki generalnej T. Ćapety w sprawie Vivacom Bulgaria (C‑369/23, EU:C:2024:612, pkt 51), dotyczącą możliwości ograniczenia ryzyka stronniczości poprzez wyznaczenie innego organu niż ten, do którego skierowano roszczenie o odszkodowanie, jako właściwego do rozstrzygnięcia w przedmiocie takiego roszczenia. 30      Co się tyczy podnoszonych obaw związanych z udziałem określonego sędziego w składzie orzekającym, należy zauważyć, że zarówno sądy Unii, jak i Europejski Trybunał Praw Człowieka badają, czy wątpliwości wyrażone przez strony sporu można uznać za obiektywnie uzasadnione (zob. wyroki: z dnia 2 października 2025 r., WV/ESDZ, C‑243/24 P, EU:C:2025:742, pkt 53–61; z dnia 19 czerwca 2015 r., Z/Trybunał Sprawiedliwości, T‑88/13 P, EU:T:2015:393, pkt 57, 73; a także wyrok ETPC z dnia 23 kwietnia 2015 r. w sprawie Morice przeciwko Francji, CE:ECHR:2015:0423JUD002936910, §§ 79–91). 31      Zobacz pkt 128 i nast. niniejszej opinii. 32      Aby zapoznać się z analizą związku między art. 41 a art. 42 i 47 Karty, zob. P. Craig, „Article 41 – The Right to Good Administration”, w: S. Peers, T. Hervey, J. Kenner i A. Ward (red.), The EU Charter of Fundamental Rights: A Commentary, Oxford 2021, s. 1127. 33      Zobacz wyroki z dnia 4 kwietnia 2019 r., OZ/EBI (C‑558/17 P, EU:C:2019:289, pkt 58); oraz z dnia 25 czerwca 2020 r., HF/Parlament (C‑570/18 P, EU:C:2020:490, pkt 59). 34      Zobacz opinię rzeczniczki generalnej J. Kokott w sprawie OZ/BEI (C‑558/17 P, EU:C:2018:930, pkt 49–51). 35      Wyrok z dnia 25 czerwca 2020 r., HF/Parlament (C‑570/18 P, EU:C:2020:490, pkt 60). 36      Zobacz podobnie wyrok z dnia 22 listopada 2012 r., M. (C‑277/11, EU:C:2012:744, pkt 87 i przytoczone tam orzecznictwo). 37      Zobacz opinię rzeczniczki generalnej J. Kokott w sprawie OZ/BEI (C‑558/17 P, EU:C:2018:930, pkt 53). 38      Zobacz wyrok z dnia 25 czerwca 2020 r., HF/Parlament (C‑570/18 P, EU:C:2020:490, pkt 57–66). 39      Zobacz pkt 85 i 89 niniejszej opinii. 40      Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził, że przy orzekaniu w przedmiocie istnienia w danej sprawie uzasadnionego powodu do powzięcia wątpliwości co do braku bezstronności sędziego, bierze się pod uwagę perspektywę oskarżonego, ale nie odgrywa ona decydującej roli. Decydujące znaczenie ma to, czy wątpliwości zainteresowanego można uznać za obiektywnie uzasadnione (zob. wyroki ETPC: z dnia 21 grudnia 2000 r. w sprawie Wettstein przeciwko Szwajcarii, CE:ECHR:2000:1221JUD003395896, § 44; a także z dnia 7 sierpnia 1996 r. w sprawie Ferrantelli i Santangelo przeciwko Włochom, § 58). 41      Zobacz wyroki: z dnia 24 kwietnia 2017 r., HF/Parlament (T‑570/16, EU:T:2017:283, pkt 47); oraz z dnia 22 marca 2023 r., Colombani/ESDZ (T‑113/22, EU:T:2023:154, pkt 35). 42      Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji (Dz.U. 2001, L 145, s. 43). 43      Jak wskazał rzecznik generalny H. Saugmandsgaard Øe w opinii w sprawie HF/Parlament (C‑570/18 P, EU:C:2020:44, pkt 66), poufność nie oznacza „prawa do tajemnicy”, lecz musi być zapewniona z uwzględnieniem innych uzasadnionych interesów. 44      Zobacz podobnie wyrok z dnia 14 lutego 1990 r., Schneemann i in./Komisja (C‑137/88, EU:C:1990:69, pkt 9); z dnia 12 lipca 2011 r., Komisja/Q (T‑80/09 P, EU:T:2011:347, pkt 86); oraz z dnia 13 lipca 2018 r., Curto/Parlament (T‑275/17, EU:T:2018:479, pkt 99). 45      Zobacz wyrok z dnia 28 maja 1980 r., Kuhner/Komisja (33/79 i 75/79, EU:C:1980:139, pkt 22). 46      T. Livolsi/R. Schiano, Statut de la fonction publique de l'Union européenne: commentaire article par article (red. E. Perillo/V. Giacobbo-Peyronnel), Bruksela 2017, s. 178, obowiązek dbałości wymaga od administracji zebrania wszystkich istotnych informacji, w tym informacji dotyczących interesu danego urzędnika, przed podjęciem decyzji, która ma na niego wpływ. Obowiązek dbałości jawi się zatem jako jeden z elementów składowych zasady dobrej administracji, która wymaga od organu upoważnionego do zawierania umów podejmowania decyzji z pełną znajomością rzeczy, w przeciwnym razie trudno byłoby wyobrazić sobie, w jaki sposób decyzje te mogłyby być prawidłowo uzasadnione. 47      Zobacz wyrok z dnia 18 października 1976 r., N./Komisja (128/75, EU:C:1976:139, pkt 10).