C-584/23

WYROK TRYBUNAŁU (szósta izba) z dnia 10 kwietnia 2025 r. ( *1 ) Odesłanie prejudycjalne – Polityka społeczna – Równość traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zabezpieczenia społecznego – Dyrektywa 79/7/EWG – Artykuł 4 ust. 1 – Dyskryminacja pośrednia ze względu na płeć – Metoda obliczania renty z tytułu trwałej niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy – Uwzględnienie rzeczywistego wynagrodzenia w dniu, w którym doszło do wypadku przy pracy – Zmniejszenie wymiaru czasu pracy ze względu na opiekę nad dziećmi w wieku poniżej dwunastu lat W sprawie C‑584/23 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Juzgado de lo Social n.o 3 de Barcelona (sąd pracy nr 3 w Barcelonie, Hiszpania) postanowieniem z dnia 18 września 2023 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 21 września 2023 r., w postępowaniu: Asepeyo Mutua Colaboradora de la Seguridad Social n.o 151, KT przeciwko Instituto Nacional de la Seguridad (INSS), Tesorería General de la Seguridad Social (TGSS), KT, Alcampo SA, następcy prawnemu Supermercados Sabeco SA, Asepeyo Mutua Colaboradora de la Seguridad Social n.o 151, TRYBUNAŁ (szósta izba), w składzie: A. Kumin, prezes izby, F. Biltgen (sprawozdawca), prezes pierwszej izby, i S. Gervasoni, sędzia, rzecznik generalny: R. Norkus, sekretarz: L. Carrasco Marco, administratorka, uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 12 grudnia 2024 r., rozważywszy uwagi, które przedstawili: – w imieniu KT – A. Abrain Cariñena, C. Llena Mollón oraz S. Torné Martí, abogadas, – w imieniu Tesorería General de la Seguridad Social (TGSS) oraz Instituto Nacional de la Seguridad Social (INSS) – M.P. García Perea oraz A.R. Trillo García, w charakterze letrados, – w imieniu rządu hiszpańskiego – S. Núñez Silva oraz A. Pérez-Zurita Gutiérrez, w charakterze pełnomocników, – w imieniu Komisji Europejskiej – I. Galindo Martín oraz E. Schmidt, w charakterze pełnomocników, podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii, wydaje następujący Wyrok Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 8 TFUE, art. 21 i 23 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”), art. 4 dyrektywy Rady 79/7/EWG z dnia 19 grudnia 1978 r. w sprawie stopniowego wprowadzania w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zabezpieczenia społecznego (Dz.U. 1979, L 6, s. 24), a także art. 5 dyrektywy 2006/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie wprowadzenia w życie zasady równości szans oraz równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia i pracy (Dz.U. 2006, L 204, s. 23). Wniosek ten został złożony w ramach dwóch sporów, jakie zaistniały pomiędzy, po pierwsze, Asepeyo Mutua Colaboradora de la Seguridad Social no 151 (towarzystwem ubezpieczeń wzajemnych Asepeyo, zwanym dalej „Asepeyo”) a Instituto Nacional de la Seguridad Social (INSS) (krajowym zakładem ubezpieczeń społecznych, Hiszpania) Tesorería General de la Seguridad Social (TGSS) (powszechną kasą zabezpieczenia społecznego), KT a Alcampo SA, następcą prawnym Supermercados Sabeco SA (zwaną dalej „Alcampo”) i, po drugie, pomiędzy KT a INSS, TGSS, Asepeyo i Alcampo, w przedmiocie ustalenia podstawy obliczenia renty z tytułu trwałej całkowitej niezdolności do pracy, która to renta została wypłacona KT w następstwie wypadku przy pracy, do którego doszło w okresie, w którym korzystała ona ze zmniejszenia wymiaru czasu pracy. Ramy prawne Prawo Unii Dyrektywa 79/7 Artykuł 1 dyrektywy 79/7 stanowi: „Celem niniejszej dyrektywy jest stopniowe wprowadzenie w życie, w dziedzinie zabezpieczenia społecznego i innych elementów ochrony socjalnej przewidzianych w art. 3, zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zabezpieczenia społecznego, nazywanej dalej »zasadą równego traktowania«”. Artykuł 3 ust. 1 i 2 tej dyrektywy stanowi: „1.   Niniejszą dyrektywę stosuje się do: a) systemów ustawowych zapewniających ochronę przed ryzykiem: – choroby; – inwalidztwa; – starości, – wypadkami przy pracy i choroby zawodowej; – bezrobocia; […]. 2.   Niniejszej dyrektywy nie stosuje się do przepisów dotyczących świadczeń w razie śmierci żywiciela rodziny ani świadczeń rodzinnych, chyba że chodzi o świadczenia rodzinne przyznawane ze względu na zwiększenie świadczeń należnych z tytułu ryzyka, o którym mowa w ust. 1 lit. a)”. Artykuł 4 ust. 1 tej dyrektywy brzmi następująco: „Zasada równego traktowania oznacza brak jakiejkolwiek dyskryminacji ze względu na płeć, bądź bezpośrednio, bądź pośrednio poprzez odwołanie zwłaszcza do stanu cywilnego lub rodzinnego, w szczególności jeżeli chodzi o: – zakres stosowania systemów i warunki objęcia systemami, – obowiązku opłacania i obliczanie wysokości składek; – obliczanie wysokości świadczeń, w tym podwyżek należnych z tytułu małżonka i na osobę będącą na utrzymaniu, oraz jeżeli chodzi o warunki dotyczące okresu wypłaty świadczeń i zachowanie prawa do świadczeń”. Dyrektywa 2006/54 Artykuł 1 dyrektywy 2006/54, zatytułowany „Cel”, stanowi: „Celem niniejszej dyrektywy jest wprowadzenie w życie zasady równości szans oraz równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia i pracy. W tym celu zawiera ona przepisy dotyczące wprowadzenia w życie zasady równego traktowania w odniesieniu do: […] c) systemów zabezpieczenia społecznego pracowników. Niniejsza dyrektywa zawiera również przepisy, których celem jest zapewnienie, aby wprowadzenie w życie wyżej wymienionych zasad było bardziej skuteczne poprzez ustanowienie właściwych procedur”. Artykuł 2 tej dyrektywy, zatytułowany „Definicje”, stanowi w ust. 1: „Do celów niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje: […] b) »dyskryminacja pośrednia«: sytuacja, w której z pozoru neutralny przepis, kryterium lub praktyka stawiałaby osoby danej płci w szczególnie niekorzystnym położeniu w porównaniu do osób innej płci, chyba że dany przepis, kryterium lub praktyka są obiektywnie uzasadnione zgodnym z prawem celem, a środki osiągnięcia tego celu są właściwe i niezbędne; […] f) »systemy zabezpieczenia społecznego pracowników«: systemy nieobjęte dyrektywą [79/7], które mają na celu zapewnienie pracownikom najemnym i osobom prowadzącym działalność na własny rachunek, w przedsiębiorstwie, grupie przedsiębiorstw, gałęzi gospodarki lub należącym do grupy zawodowej, świadczeń, których celem jest uzupełnienie ustawowych systemów zabezpieczenia społecznego lub ich zastąpienie, niezależnie od tego, czy przystąpienie do nich jest obowiązkowe czy dobrowolne”. Prawo hiszpańskie Kodeks pracy Artykuł 37 Ley del Estatuto de los Trabajadores (ustawy regulującej status pracowników), w brzmieniu wynikającym z Real Decreto Legislativo 2/2015, por el que se aprueba el texto refundido de la Ley del Estatuto de los Trabajadores (królewskiego dekretu ustawodawczego nr 2/2015 zatwierdzającego tekst jednolity ustawy – kodeksu pracy) z dnia 23 października 2015 r. (BOE nr 255 z dnia 24 października 2015 r., s. 100224, zwanej dalej „kodeksem pracy”), zatytułowany „Odpoczynek tygodniowy, dni wolne od pracy i urlopy”, stanowi w ust. 6: „Kto ze względu na pieczę ustawową opiekuje się bezpośrednio dzieckiem w wieku poniżej dwunastu lat lub osobą niepełnosprawną niewykonującą działalności zarobkowej, ma prawo do zmniejszenia dziennego wymiaru czasu pracy o co najmniej jedną ósmą i maksymalnie o połowę tego wymiaru, przy proporcjonalnym obniżeniu wynagrodzenia. […] To zmniejszenie wymiaru czasu pracy, o którym mowa w niniejszym ustępie, stanowi indywidualne prawo przysługujące pracownikom, mężczyznom i kobietom. […]”. Dekret regulujący dziedzinę wypadków przy pracy Artykuł 60 Reglamento de aplicación del texto refundido de la legislación de accidentes del trabajo (rozporządzenia wykonawczego do tekstu jednolitego ustawy o wypadkach przy pracy) w brzmieniu wynikającym z Decreto por el que se aprueba el texto refundido de la legislación de accidentes del trabajo y Reglamento para su aplicación (dekretu w sprawie przyjęcia tekstu jednolitego ustawy o wypadkach przy pracy i rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy) z dnia 22 czerwca 1956 r. (BOE nr 197 z dnia 15 lipca 1956 r., zwanego dalej „dekretem regulującym dziedzinę wypadków przy pracy”) ma następujące brzmienie: „Wynagrodzenie podstawowe dla celów obliczenia odprawy lub renty, w przypadku gdy pracownik jest wynagradzany w przeliczeniu na jednostki czasu pracy, ustala się zgodnie z następującymi zasadami: […] 2.   Roczne wynagrodzenie podstawowe dla celów ustalenia odszkodowania lub renty w przypadku trwałej niezdolności do pracy lub śmierci oblicza się w następujący sposób [w oparciu o]: a) Wynagrodzenie dzienne. Kwota pobierana przez pracownika za normalny dzień pracy w dniu wypadku zostaje pomnożona przez 365 dni roku. […]”. Ustawa o powszechnym zabezpieczeniu społecznym Artykuł 237 Ley General de la Seguridad Social (ustawy o powszechnym zabezpieczeniu społecznym), w brzmieniu wynikającym z Real Decreto Legislativo 8/2015, por el que se aprueba el texto refundido de la Ley General de la Seguridad Social (królewskiego dekretu ustawodawczego nr 8/2015 w sprawie przyjęcia tekstu jednolitego ustawy o powszechnym zabezpieczeniu społecznym) z dnia 30 października 2015 r. (BOE nr 261 z dnia 31 października 2015 r., s. 103291) (zwanej dalej „ustawą o powszechnym zabezpieczeniu społecznym”) w momencie zaistnienia okoliczności faktycznych rozpatrywanych w postępowaniu głównym stanowił: „1.   Okresy trwającego maksymalnie trzy lata urlopu, który przysługuje pracownikom zgodnie z art. 46 ust. 3 [kodeksu pracy] z tytułu sprawowania pieczy nad dzieckiem lub małoletnim umieszczonym w stałej rodzinie zastępczej lub pod opieką w celu przysposobienia, będą uznawane do celów odpowiednich świadczeń z zabezpieczenia społecznego z tytułu emerytury, trwałej niezdolności do pracy, zgonu ubezpieczonego i renty rodzinnej, macierzyństwa i ojcostwa za rzeczywisty okres składkowy. […] 3.   Składki uiszczane w ciągu pierwszych dwóch lat okresu zmniejszonego wymiaru czasu pracy z tytułu opieki nad dziećmi, o którym mowa w art. 37 ust. 6 akapit pierwszy [kodeksu pracy], podwyższa się do 100 % kwoty, która odpowiadałaby nieobniżonemu wymiarowi czasu pracy do celów świadczeń, o których mowa w ust. 1. […] Składki uiszczane w okresach zmniejszenia wymiaru czasu pracy, o których mowa w art. 37 ust. 4 akapit ostatni i art. 37 ust. 6 akapit trzeci [kodeksu pracy], podwyższa się do 100 % kwoty, która odpowiadałaby nieobniżonemu wymiarowi czasu pracy dla celów świadczeń z tytułu emerytury, trwałej niezdolności do pracy, zgonu ubezpieczonego i renty rodzinnej, urodzenia i opieki nad dziećmi, ryzyka związanego z ciążą, karmieniem piersią i czasową niezdolnością do pracy”. Postępowanie główne i pytania prejudycjalne KT była zatrudniona przez Alcampo w charakterze kasjerki i począwszy od dnia 2 stycznia 2008 r. korzystała ze zmniejszenia zwykłego wymiaru czasu pracy przysługującego pracownikom sprawującym opiekę nad dzieckiem w wieku poniżej dwunastu lat. W konsekwencji jej zwykły wymiar czasu pracy, który wynosił 39,5 godziny tygodniowo, został najpierw skrócony w okresie od 2 stycznia 2008 r. do 30 listopada 2017 r. do 50 %, następnie w okresie od 1 do 31 grudnia 2017 r. do 30 godzin tygodniowo i wreszcie od dnia 1 stycznia 2018 r. do 20 godzin tygodniowo. To zmniejszenie wymiaru czasu pracy, któremu towarzyszyło proporcjonalne obniżenie wynagrodzenia, miało zakończyć się w dniu 6 października 2019 r. W dniu 13 kwietnia 2019 r. KT uległa wypadkowi przy pracy, który spowodował u niej kontuzję biodra i lewego kolana, co z kolei pociągnęło za sobą jej czasową niezdolność do pracy począwszy od dnia 29 października 2019 r. W dniu 14 czerwca 2019 r. jej pracodawca zwolnił ją, rozwiązując w ten sposób stosunek pracy. W wyniku komplikacji w dniu 1 lutego 2021 r. KT musiała poddać się operacji chirurgicznej polegającej na wszczepianiu całkowitej protezy lewego kolana. Decyzją INSS z dnia 2 sierpnia 2021 r. uznano trwałą całkowitą niezdolność KT do pracy spowodowaną wypadkiem przy pracy, w związku z czym przyznano jej rentę z tytułu trwałej całkowitej niezdolności do pracy obliczoną na podstawie jej rzeczywistego wynagrodzenia w dniu wypadku, czyli 50 % kwoty odpowiadającej zatrudnieniu w pełnym wymiarze czasu pracy, której wysokość została ustalona na 8341,44 EUR rocznie. Po oddaleniu przez INSS zażalenia od tej decyzji INSS z dnia 2 sierpnia 2021 r. KT wniosła w dniu 30 marca 2022 r. skargę na tę decyzję do Juzgado de lo Social n.° 3 de Barcelona (sądu pracy nr 3 w Barcelonie, Hiszpania), będącego sądem odsyłającym, żądając ustalenia podstawy obliczenia jej renty z tytułu trwałej całkowitej niezdolności do pracy na 16236 EUR rocznie w oparciu o wynagrodzenie odpowiadające zatrudnieniu w pełnym wymiarze czasu pracy, bez uwzględnienia zmniejszenia wymiaru czasu pracy, z którego korzystała w dniu, w którym doszło do wypadku. KT podnosi przed tym sądem, że art. 60 dekretu regulującego dziedzinę wypadków przy pracy, zgodnie z którym renta z tytułu trwałej niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy jest ustalana na podstawie rzeczywistego wynagrodzenia pracownika w dniu wypadku, stwarza pośrednią dyskryminację ze względu na płeć w odniesieniu do pracowników, którzy w tym dniu korzystają ze zmniejszenia wymiaru czasu pracy ze względu na opiekę nad małoletnim dzieckiem i z proporcjonalnego obniżenia ich wynagrodzenia. Z takiego zmniejszenia wymiaru czasu pracy korzystają bowiem głównie pracownice, zatem znajdują się one w sytuacji szczególnie niekorzystnej w porównaniu z pracownikami, jeśli chodzi o obliczanie ich uprawnień do renty z tytułu trwałej niezdolności do pracy. Ze swej strony INSS podnosi przed sądem odsyłającym, że gdyby do wypadku przy pracy KT doszło w ciągu dwóch pierwszych lat okresu, w którym korzystała ona ze zmniejszenia wymiaru czasu pracy, renta z tytułu niezdolności do pracy zostałaby ustalona na podstawie wynagrodzenia odpowiadającego zatrudnieniu w pełnym wymiarze czasu pracy. Dopiero począwszy od trzeciego roku tego zmniejszenia wymiaru czasu pracy przy obliczaniu renty z tytułu trwałej niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy należy uwzględnić wynagrodzenie, które pracownik rzeczywiście otrzymywał w chwili zdarzenia powodującego powstanie obowiązku wypłaty świadczenia. W każdym razie określenie wysokości świadczenia z zabezpieczenia społecznego na podstawie rzeczywistego wynagrodzenia pracownika byłoby w pełni uzasadnione nawet wówczas, gdyby chodziło o zmniejszenie wymiaru czasu pracy ze względu na opiekę nad dzieckiem. Sąd odsyłający ma wątpliwości co do zgodności z prawem Unii uregulowania krajowego dotyczącego obliczania renty z tytułu trwałej niezdolności do pracy pracowników spowodowanej wypadkiem przy pracy. Ponieważ wysokość tej renty jest ustalana na podstawie wynagrodzenia rzeczywiście otrzymywanego przez pracownika w dniu, w którym doszło do wypadku, w odniesieniu do pracownika, któremu przyznano zmniejszenie wymiaru czasu pracy ze względu na opiekę nad dzieckiem, w tym obliczeniu uwzględnia się wynagrodzenie obniżone do odpowiedniej wysokości. Wątpliwości te dotyczą kwestii, czy to uregulowanie w dziedzinie zabezpieczenia społecznego, choć pozornie neutralne, powoduje pośrednią dyskryminację ze względu na płeć, gdyż, statystycznie rzecz biorąc, ze względu na zastosowanie określonej w ten sposób metody obliczeniowej, w niekorzystnej sytuacji znalazłby się znacznie wyższy odsetek kobiet niż mężczyzn. Sąd odsyłający zauważa, że w wyroku z dnia 16 lipca 2009 r., Gómez-Limón Sánchez-Camacho (C‑537/07, EU:C:2009:462, pkt 62), Trybunał orzekł, iż dyrektywa 79/7 nie nakłada na państwa członkowskie obowiązku przyznawania korzyści z zakresu zabezpieczenia społecznego osobom, które wychowywały potomstwo, lub do przyznawania uprawnień do świadczeń wynikających z okresów przerwy w aktywności zawodowej z powodu wychowywania potomstwa. Wyrok ten nie rozwiewa jednak wszelkich wątpliwości co do wykładni prawa Unii, jaką należałoby przyjąć. Po pierwsze, Trybunał nie zbadał kwestii, czy uregulowanie krajowe rozpatrywane w sprawie, w której zapadł wspomniany wyrok, powodowało, na niekorzyść pracownic, dyskryminację pośrednią ze względu na płeć. Po drugie, Trybunał nie zbadał również, czy w tamtej sprawie zachodzenie dyskryminacji zostało ustalone na podstawie danych statystycznych. Dostarczone przez TGSS dane statystyczne świadczą zaś o tym, że spośród 224513 pracowników, którzy nieprzerwanie korzystali w latach 2020–2022 z prawa do przewidzianego w art. 37 ust. 6 kodeksu pracy zmniejszenia wymiaru czasu pracy, 202403 (90,15 %) to kobiety, a 22110 (9,85 %) to mężczyźni. Po trzecie, należy jednak wziąć pod uwagę okoliczność polegającą na tym, że w ciągu dwóch pierwszych lat, w których dany pracownik korzysta ze zmniejszenia wymiaru czasu pracy, opłacane składki są uwzględniane w 100 %, tak jak gdyby pracownik ten był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy, przy czym przysporzoną korzyścią jest świadczenie składkowe z tytułu zabezpieczenia społecznego. W tych okolicznościach Juzgado de lo Social n.o 3 de Barcelona (sąd pracy nr 3 w Barcelonie, Hiszpania) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „[1)] Czy uregulowanie hiszpańskie w przedmiocie ustalenia podstawy wymiaru świadczeń z tytułu trwałej niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy, zawarte w art. 60 [dekretu regulującego dziedzinę wypadków przy pracy], jest sprzeczne z […] art. 4 dyrektywy [79/7] i art. 5 dyrektywy [2006/54] w zakresie, w jakim [prowadzi ono do] dyskryminacji pośredniej ze względu na płeć, ponieważ to głównie kobiety skracają swój czas pracy, aby opiekować się dziećmi, zatem przyznane świadczenie jest wyraźnie niższe [od świadczenia przyznanego mężczyznom]? [2)] Mając na uwadze fakt, że hiszpańskie uregulowanie określające sposób obliczania świadczeń z tytułu trwałej niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy – art. 60 ust. 2 [dekretu regulującego dziedzinę wypadków przy pracy] – uwzględnia wynagrodzenie faktycznie otrzymywane w chwili wypadku, fakt, że hiszpański publiczny system zabezpieczenia społecznego przewiduje jako składkowe świadczenie rodzinne – art. 237 ust. 3 [ustawy o powszechnym zabezpieczeniu społecznym] – że przez pierwsze dwa lata okresu zmniejszenia wymiaru czasu pracy w celu sprawowania opieki nad dzieckiem, o którym mowa w art. 37 ust. 6 [kodeksu pracy] [składki] są [fikcyjnie] podwyższone do 100 % [ich podstawy], oraz fakt, że zgodnie z danymi statystycznymi kobiety stanowią 90 % osób, które wnioskują o skrócenie [wymiaru] czasu pracy, czy przywołane uregulowanie hiszpańskie jest sprzeczne z art. 8 [TFUE], art. 21 i 23 [Karty], art. 4 dyrektywy 79/7 […] i art. 5 dyrektywy 2006/54 […] oraz czy stanowią one pośrednią dyskryminację ze względu na płeć?”. W przedmiocie pytań prejudycjalnych Poprzez dwa pytania prejudycjalne sąd odsyłający zwraca się w istocie do Trybunału o dokonanie wykładni art. 8 TFUE, art. 21 i 23 Karty, art. 4 dyrektywy 79/7 oraz art. 5 dyrektywy 2006/54. Co się tyczy, po pierwsze, możliwości zastosowania dyrektyw 79/7 i 2006/54 do sporu w postępowaniu głównym, z akt sprawy, którymi dysponuje Trybunał, wynika, że renta z tytułu trwałej niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy została przewidziana w przepisie prawa krajowego, a mianowicie w art. 195 ust. 1 ustawy o powszechnym zabezpieczeniu społecznym, że jest ona przyznawana każdej osobie uznanej za trwale niezdolną do pracy, która spełnia warunki przynależności do hiszpańskiego ustawowego systemu zabezpieczenia społecznego, niezależnie od jakiegokolwiek wcześniejszego okresu składkowego, oraz że zapewnia ona ochronę w razie wypadku przy pracy i inwalidztwa. Takie świadczenie jest objęte zakresem stosowania dyrektywy 79/7, ponieważ stanowi część ustawowego systemu ochrony w razie ryzyk wymienionych w jej art. 3 ust. 1, a mianowicie wypadku przy pracy i inwalidztwa, oraz jest bezpośrednio i faktycznie związane z ochroną w razie ich zajścia. Natomiast dyrektywa 2006/54, która, zgodnie z jej art. 1 akapit drugi lit. c) w związku z jej art. 2 ust. 1 lit. f) nie ma zastosowania do systemów ustawowych uregulowanych w dyrektywie 79/7, nie ma zastosowania do sporu w postępowaniu głównym. W związku z tym znaczenie dla udzielenia odpowiedzi na niniejsze pytania ma jedynie dyrektywa 79/7. Co się tyczy, po drugie, postanowień prawa pierwotnego Unii, o których mowa w treści zadanych pytań, należy zauważyć, że w art. 8 TFUE przewidziano, iż Unia Europejska we wszystkich swoich działaniach zmierza do zniesienia nierówności oraz wspierania równości mężczyzn i kobiet, podczas gdy w art. 21 i 23 Karty ustanowiono, odpowiednio, zasadę niedyskryminacji oraz zasadę równości kobiet i mężczyzn. Ponieważ zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn oraz niedyskryminacji ze względu na płeć zostały skonkretyzowane, jeśli chodzi o dziedzinę zabezpieczenia społecznego, w art. 4 dyrektywy 79/7, w braku wyjaśnienia powodów, dla których sąd odsyłający zastanawia się również nad wykładnią art. 8 TFUE oraz art. 21 i 23 Karty, zadane pytania należy przeanalizować wyłącznie w świetle tej dyrektywy. W tych okolicznościach należy uznać, że przez dwa pytania prejudycjalne, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 4 ust. 1 dyrektywy 79/7 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniom państwa członkowskiego, które przewidują, że renta z tytułu trwałej niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy jest obliczana na podstawie wynagrodzenia rzeczywiście otrzymywanego przez pracownika w dniu, w którym doszło do wypadku, również w przypadku pracownika, któremu w tym dniu przysługiwał środek polegający na zmniejszeniu wymiaru czasu pracy ze względu na opiekę nad dzieckiem w sytuacji, gdy grupa pracowników korzystających z takiego środka składa się w przeważającej części z kobiet. W tym względzie należy przypomnieć, że nie ulega wątpliwości, iż prawo Unii nie narusza kompetencji państw członkowskich w zakresie organizacji systemów zabezpieczenia społecznego i w braku harmonizacji na szczeblu Unii warunki przyznawania świadczeń w dziedzinie zabezpieczenia społecznego powinno określać ustawodawstwo każdego państwa członkowskiego, niemniej przy wykonywaniu tych kompetencji państwa członkowskie powinny działać w zgodzie z prawem Unii [wyrok z dnia 30 czerwca 2022 r., INSS (Zbieg świadczeń z tytułu całkowitej niezdolności do pracy),C‑625/20, EU:C:2022:508, pkt 30 i przytoczone tam orzecznictwo]. W związku z tym prawo Unii co do zasady nie stoi na przeszkodzie temu, aby państwo członkowskie zadecydowało, że ustalając rentę z tytułu trwałej niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy, należy uwzględnić wynagrodzenie rzeczywiście otrzymywane przez pracownika w dniu wypadku. Jednakże takie przepisy muszą być zgodne z dyrektywą 79/7, a w szczególności z jej art. 4 ust. 1, w myśl którego zasada równego traktowania oznacza brak jakiejkolwiek, zarówno bezpośredniej, jak i pośredniej, dyskryminacji ze względu na płeć, w szczególności jeśli chodzi o obliczanie wysokości świadczeń [zob. podobnie wyrok z dnia 30 czerwca 2022 r., INSS (Zbieg świadczeń z tytułu całkowitej niezdolności do pracy),C‑625/20, EU:C:2022:508, pkt 31]. Nie ulega wątpliwości, że uregulowanie krajowe takie jak rozpatrywane w postępowaniu głównym nie ustanawia dyskryminacji bezpośredniej ze względu na płeć, ponieważ znajduje jednakowe zastosowanie do pracowników płci żeńskiej i męskiej. Należy więc zbadać, czy uregulowanie to może stanowić opartą na tym kryterium dyskryminację pośrednią. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału w kontekście dyrektywy 79/7 za dyskryminację pośrednią ze względu na płeć należy uznać zastosowanie z pozoru neutralnego przepisu, kryterium lub praktyki, które stawiałoby osoby danej płci w szczególnie niekorzystnym położeniu w porównaniu do osób innej płci, chyba że dany przepis, kryterium lub praktyka są obiektywnie uzasadnione zgodnym z prawem celem, a środki osiągnięcia tego celu są właściwe i niezbędne [wyrok z dnia 30 czerwca 2022 r., INSS (Zbieg świadczeń z tytułu całkowitej niezdolności do pracy),C‑625/20, EU:C:2022:508, pkt 33 i przytoczone tam orzecznictwo]. Istnienie takiego szczególnie niekorzystnego położenia można ustalić zwłaszcza poprzez wykazanie, że dane uregulowania krajowe wpływają negatywnie na znacznie wyższy odsetek osób danej płci w stosunku do osób innej płci [wyrok z dnia 30 czerwca 2022 r., INSS (Zbieg świadczeń z tytułu całkowitej niezdolności do pracy),C‑625/20, EU:C:2022:508, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo]. W odniesieniu do sytuacji takiej jak ta występująca w niniejszej sprawie, w której sąd krajowy dysponuje danymi statycznymi, Trybunał orzekł już, że najlepsza metoda porównania polega na porównaniu odpowiedniego odsetka pracowników, których dotyczy i których nie dotyczy rozpatrywana regulacja w grupie pracowników płci męskiej, z takim odsetkiem w grupie pracowników płci żeńskiej [zob. podobnie wyrok z dnia 30 czerwca 2022 r., INSS (Zbieg świadczeń z tytułu całkowitej niezdolności do pracy),C‑625/20, EU:C:2022:508, pkt 40 i przytoczone tam orzecznictwo]. W tym zakresie to do sądu krajowego należy dokonanie oceny, w jakiej mierze przedłożone mu dane statystyczne są wiarygodne i czy mogą one zostać uwzględnione, to znaczy czy w szczególności nie są one przejawem zjawisk czysto przypadkowych lub wynikających z tymczasowej sytuacji i czy wydają się one wystarczająco znaczące [zob. podobnie wyrok z dnia 30 czerwca 2022 r., INSS (Zbieg świadczeń z tytułu całkowitej niezdolności do pracy),C‑625/20, EU:C:2022:508, pkt 41 i przytoczone tam orzecznictwo]. Bardziej ogólnie rzecz ujmując, w ramach ustanowionej w art. 267 TFUE współpracy między Trybunałem i sądami krajowymi wyłącznie do sądu krajowego należy ustalenie i dokonanie oceny szczególnych okoliczności sprawy zawisłej w postępowaniu głównym; niemniej jednak Trybunał winien dostarczyć temu sądowi wszystkich elementów wykładni prawa Unii, które mogą być użyteczne dla rozstrzygnięcia zawisłej przed nim sprawy (zob. podobnie wyroki: z dnia 25 lutego 2025 r., Alphabet i in., C‑233/23, EU:C:2025:110, pkt 34; z dnia 27 lutego 2025 r., Apothekerkammer Nordrhein,C‑517/23, EU:C:2025:122, pkt 56). W niniejszej sprawie z postanowienia odsyłającego wynika, że zgodnie z art. 60 ust. 2 dekretu regulującego dziedzinę wypadków przy pracy renta z tytułu trwałej niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy jest obliczana z uwzględnieniem wynagrodzenia rzeczywiście otrzymywanego przez pracownika w dniu, w którym doszło do wypadku. Wynika z tego, że, w przypadku gdy w tym dniu pracownik ten korzystał ze zmniejszenia wymiaru czasu pracy zgodnie z art. 37 ust. 6 kodeksu pracy, jego rentę z tytułu trwałej niezdolności do pracy należy obliczać w odniesieniu do wynagrodzenia otrzymywanego za tę pracę w obniżonym wymiarze czasu, a nie – poprzez odniesienie do wynagrodzenia odpowiadającego zatrudnieniu w pełnym wymiarze czasu pracy. Jak wynika z pkt 17 i 20 niniejszego wyroku, sąd odsyłający ma wątpliwości co do tego, czy taki przepis prawa krajowego powoduje dyskryminację pośrednią ze względu na płeć. Wątpliwości, jakie ma sąd odsyłający, opierają się na dwojakim założeniu, zgodnie z którym, po pierwsze, zasada obliczeniowa przewidziana w art. 60 ust. 2 dekretu regulującego dziedzinę wypadków przy pracy stawia w szczególnie niekorzystnej sytuacji grupę pracowników, którzy skorzystali ze zmniejszenia wymiaru czasu pracy ze względu na opiekę nad dzieckiem i, po drugie, grupa ta składa się w przeważającej części z pracownic. We wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wskazano w tym względzie, że spośród pracowników, którzy w latach 2020–2022 korzystali nieprzerwanie z takiego zmniejszenia wymiaru czasu pracy, ponad 90 % stanowiły kobiety. Z zastrzeżeniem ustaleń, których powinien dokonać sąd odsyłający, należy zauważyć w tym względzie, po pierwsze, jak podkreśliła Komisja w uwagach pisemnych, że rozpatrywany w postępowaniu głównym przepis prawa krajowego wydaje się pociągać za sobą niekorzystne konsekwencje, o których mowa w pkt 39 niniejszego wyroku, w odniesieniu do wszystkich pracowników, który skorzystali ze zmniejszenia wymiaru czasu pracy bez względu na przyczynę, nie tylko zaś tych, którzy skorzystali z takiego środka ze względu na opiekę nad dzieckiem. Po drugie, zasada obliczeniowa, taka jak ta przewidziana w art. 60 ust. 2 dekretu regulującego dziedzinę wypadków przy pracy, pociąga za sobą niekorzystne konsekwencje jedynie w przypadku tych pracowników, których niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy, do którego doszło w okresie zmniejszenia wymiaru czasu pracy. Po trzecie, INSS i rząd hiszpański na rozprawie przed Trybunałem podniosły, że zgodnie z art. 237 ust. 3 ustawy o powszechnym zabezpieczeniu społecznym składki uiszczane za pracownika korzystającego ze zmniejszenia wymiaru czasu pracy ze względu na opiekę nad dzieckiem były, w momencie zaistnienia okoliczności faktycznych rozpatrywanych w postępowaniu głównym, w ciągu pierwszych dwóch lat podwyższane do 100 % kwoty składki odpowiadającej wynagrodzeniu za pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, w związku z czym świadczenie z tytułu trwałej niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy, do którego doszło w tym okresie, jest równe temu, do którego miałby on prawo, świadcząc pracę w pełnym wymiarze jej czasu, czego zweryfikowanie należy jednak do sądu odsyłającego. W związku z tym stosowanie przewidzianej w art. 60 ust. 2 dekretu regulującego dziedzinę wypadków przy pracy zasady obliczeniowej pociąga za sobą niekorzystne konsekwencje dla pracowników, o których mowa w poprzednim punkcie, dopiero począwszy od trzeciego roku okresu zmniejszenia wymiaru czasu pracy. W tym względzie z orzecznictwa Trybunału wynika, że uregulowania dotyczące nabywania praw do świadczeń z zabezpieczenia społecznego na podstawie okresów przerw w wykonywaniu pracy ze względu na wychowywanie dzieci należą do zakresu właściwości państw członkowskich. Dyrektywa 79/7 nie zobowiązuje bowiem państw członkowskich w żaden sposób do przyznawania korzyści z zakresu zabezpieczenia społecznego osobom, które wychowywały potomstwo, lub do przyznawania uprawnień do świadczeń wynikających z okresów przerwy w aktywności zawodowej z powodu wychowywania potomstwa (zobacz podobnie wyrok z dnia 16 lipca 2009 r., Gómez-Limón Sánchez-Camacho,C‑537/07, EU:C:2009:462, pkt 61, 62). W tych okolicznościach dane statystyczne, na które powołał się sąd odsyłający, nie pozwalają na ustalenie, że grupa pracowników znajdujących się, ze względu na uregulowania krajowe rozpatrywane w postępowaniu głównym, w szczególnie niekorzystnej sytuacji składa się głównie z kobiet, które skorzystały ze zmniejszenia wymiaru czasu pracy ze względu na opiekę nad dzieckiem (zob. analogicznie wyrok z dnia 14 kwietnia 2015 r., Cachaldora Fernández,C‑527/13, EU:C:2015:215, pkt 32). Ogólne dane statystyczne, o których mowa w pkt 20 niniejszego wyroku, dotyczą bowiem całkowitej liczby pracowników, którzy w latach 2020–2022 nieprzerwanie korzystali ze zmniejszenia wymiaru czasu pracy zgodnie z art. 37 ust. 6 kodeksu pracy, a także do ich podziału na pracowników płci żeńskiej i męskiej. Te dane statystyczne nie odnoszą się więc do wszystkich pracowników, których zasada obliczeniowa przewidziana w art. 60 ust. 2 dekretu regulującego dziedzinę wypadków przy pracy postawiła w szczególnie niekorzystnej sytuacji ani też, a fortiori, nie pozwalają na ustalenie odsetka pracowników płci męskiej i żeńskiej, którzy znaleźliby się w tej niekorzystnej sytuacji ze względu na zastosowanie tego przepisu prawa krajowego, zgodnie z metodą przypomnianą w pkt 35 niniejszego wyroku. Tak więc art. 60 ust. 2 dekretu regulującego dziedzinę wypadków przy pracy nie może, na podstawie dowodów opisanych w tym wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, zostać uznany za stawiający w szczególnie niekorzystnym położeniu określoną kategorię pracowników, na którą składają się głównie kobiety. Gdyby sąd odsyłający dysponował dowodami pozwalającymi na ustalenie, że rozpatrywane w postępowaniu głównym uregulowania krajowe stawiają w szczególnie niekorzystnej sytuacji pracownice, powinien on jeszcze sprawdzić, czy uregulowania te realizują zgodny z prawem cel oraz czy są one niezbędne i proporcjonalne do realizacji tego celu. Uwzględniając powyższe, na zadane pytania należy odpowiedzieć, że art. 4 ust. 1 dyrektywy 79/7 należy interpretować w ten sposób, iż nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniom państwa członkowskiego, które przewidują, że renta z tytułu trwałej niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy jest obliczana na podstawie wynagrodzenia rzeczywiście otrzymywanego przez pracownika w dniu, w którym doszło do wypadku, również w przypadku pracownika, który w tym dniu korzystał ze zmniejszenia wymiaru czasu pracy ze względu na opiekę nad dzieckiem, w sytuacji gdy grupa pracowników korzystających z takiego środka składa się w przeważającej części z kobiet. W przedmiocie kosztów Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.   Z powyższych względów Trybunał (szósta izba) orzeka, co następuje:   Artykuł 4 ust. 1 dyrektywy Rady 79/7/EWG z dnia 19 grudnia 1978 r. w sprawie stopniowego wprowadzania w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zabezpieczenia społecznego   należy interpretować w ten sposób, że:   nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniom państwa członkowskiego, które przewidują, że renta z tytułu trwałej niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy jest obliczana na podstawie wynagrodzenia rzeczywiście otrzymywanego przez pracownika w dniu, w którym doszło do wypadku, również w przypadku pracownika, który w tym dniu korzystał ze zmniejszenia wymiaru czasu pracy ze względu na opiekę nad dzieckiem, w sytuacji gdy grupa pracowników korzystających z takiego środka składa się w przeważającej części z kobiet.   Podpisy ( *1 ) Język postępowania: hiszpański.