C-591/22

WYROK TRYBUNAŁU (siódma izba) z dnia 19 października 2023 r. ( *1 ) Odesłanie prejudycjalne – Higiena żywności – Ograniczenie salmonelli w stadach hodowlanych gatunku Gallus gallus – Rozporządzenie (UE) nr 200/2010 – Załącznik – Punkt 2.2.2.2 lit. c) – Rutynowe pobieranie próbek – Wynik pozytywny – Potwierdzające pobieranie próbek – Wyjątkowe przypadki – Wątpliwości co do wyników – Zakres W sprawie C‑591/22 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez College van Beroep voor het bedrijfsleven (administracyjny sąd apelacyjny do spraw gospodarczych, Niderlandy) postanowieniem z dnia 6 września 2022 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 12 września 2022 r., w postępowaniu: L. VOF przeciwko Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, TRYBUNAŁ (siódma izba), w składzie: F. Biltgen, prezes izby, J. Passer i M.L. Arastey Sahún (sprawozdawczyni), sędziowie, rzecznik generalna: L. Medina, sekretarz: A. Calot Escobar, uwzględniając pisemny etap postępowania, rozważywszy uwagi, które przedstawili: – w imieniu rządu niderlandzkiego – M.K. Bulterman i J.M. Hoogveld, w charakterze pełnomocników, – w imieniu rządu duńskiego – J. Kronborg, C. Maertens i Y. Thyregod Kollberg, w charakterze pełnomocników, – w imieniu rządu fińskiego – A. Laine i M. Pere, w charakterze pełnomocników, – w imieniu Komisji Europejskiej – B. Eggers, M. ter Haar i M. Zerwes, w charakterze pełnomocników, podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznik generalnej, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii, wydaje następujący Wyrok Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni pkt 2.2.2.2 lit. c) załącznika do rozporządzenia Komisji (UE) nr 200/2010 z dnia 10 marca 2010 r. w sprawie wykonania rozporządzenia (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do unijnego celu ograniczenia częstości występowania serotypów salmonelli w dorosłych stadach hodowlanych gatunku Gallus gallus (Dz.U. 2010, L 61, s. 1), zmienionego rozporządzeniem Komisji (UE) 2019/268 z dnia 15 lutego 2019 r. (Dz.U. 2019, L 46, s. 11) (zwanego dalej „rozporządzeniem nr 200/2010”). Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy L. VOF (zwanym dalej „L.”) a Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (ministrem rolnictwa, środowiska i jakości żywności, Niderlandy, zwanym dalej „ministrem”) w przedmiocie środków zwalczania salmonelli przyjętych przez tego ostatniego w odniesieniu do utrzymywanego przez L. stada hodowlanego Gallus gallus. Ramy prawne Prawo Unii Rozporządzenie nr 2160/2003 Motyw 28 rozporządzenia (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie zwalczania salmonelli i innych określonych odzwierzęcych czynników chorobotwórczych przenoszonych przez żywność (Dz.U. 2003, L 325, s. 1 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 3, t. 41, s. 328), zmienionego rozporządzeniem Komisji (UE) nr 213/2009 z dnia 18 marca 2009 r. (zwanego dalej „rozporządzeniem nr 2160/2003”), stanowi, co następuje: „W odniesieniu do kontroli salmonelli, na podstawie dostępnych informacji można stwierdzić, że produkty drobiowe stanowią podstawowe źródło salmonellozy u ludzi. Dlatego też należy zastosować środków kontroli do wytarzania [Środki kontroli powinny zatem mieć zastosowanie do produkcji] tych produktów […]. W odniesieniu do produkcji jaj konsumpcyjnych, istotne jest ustanowienie szczególnych środków dotyczących wprowadzania do obrotu produktów pochodzących ze stad, które nie zostały poddane badaniom z wynikiem wskazującym na brak występowania salmonelli. W odniesieniu do mięsa drobiowego celem jest wprowadzanie do obrotu mięsa z uzasadnionym zapewnieniem, że jest ono wolne od salmonelli. […]”. Zgodnie z brzmieniem art. 1 ust. 1 tego rozporządzenia: „Celem niniejszego rozporządzenia jest zapewnienie podjęcia właściwych i skutecznych środków w zakresie wykrywania i kontroli salmonelli oraz innych odzwierzęcych czynników chorobotwórczych na wszystkich stosownych etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji, w szczególności na poziomie produkcji pierwotnej, łącznie z paszami, w celu ograniczenia rozpowszechniania i zagrożenia, jakie stanowią dla zdrowia publicznego”. Artykuł 4 ust. 1 rzeczonego rozporządzenia stanowi: „Cele wspólnotowe ustanawiane są, by ograniczyć rozprzestrzenianie chorób odzwierzęcych i odzwierzęcych czynników chorobotwórczych wymienionych w kolumnie 1 załącznika I, w populacjach zwierząt wymienionych w kolumnie 2 załącznika I […]”. Artykuł 5 ust. 1 tego samego rozporządzenia, zatytułowany „Narodowe [Krajowe] programy kontroli”, przewiduje: „W celu osiągnięcia celów wspólnotowych przewidzianych w art. 4, państwa członkowskie ustanawiają narodowe [krajowe] programy kontroli w odniesieniu do każdej choroby odzwierzęcej i odzwierzęcego czynnika chorobotwórczego, wymienionych w załączniku I. Narodowe [Krajowe] programy kontroli powinny uwzględniać występowanie geograficzne chorób odzwierzęcych w każdym państwie członkowskim oraz następstwa [konsekwencje] finansowe ustanowienia efektywnych kontroli dla producentów podstawowych oraz przedsiębiorstw paszowych i żywnościowych”. Załącznik II do rozporządzenia nr 2160/2003 definiuje system monitorowania chorób odzwierzęcych i odzwierzęcych czynników chorobotwórczych wymienionych w załączniku I do tego rozporządzenia. Część C wspomnianego załącznika II, zatytułowana „Szczególne wymagania dotyczące stad hodowlanych gatunku Gallus gallus i indyków hodowlanych”, zawiera w szczególności następujące przepisy: „1. W każdym przypadku gdy analiza próbek pobranych zgodnie z częścią B lub zgodnie z systemami badawczymi ustanowionymi w załącznikach do [rozporządzenia Komisji (WE) nr 1003/2005 z dnia 30 czerwca 2005 r. wdrażającego rozporządzenie (WE) nr 2160/2003 w odniesieniu do celu wspólnotowego ograniczenia powszechnego występowania niektórych serotypów salmonelli w stadach hodowlanych gatunku Gallus gallus oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 2160/2003 (Dz.U. 2005, L 170, s. 12) i rozporządzenia Komisji (WE) nr 584/2008 z dnia 20 czerwca 2008 r. wykonującego rozporządzenie (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do wspólnotowego celu ograniczenia częstości występowania Salmonelli enteritidis i Salmonelli typhimurium u indyków (Dz.U. 2008, L 162, s. 3)] wykaże obecność Salmonella [e]nteritidis lub Salmonella [t]yphimurium w stadzie hodowlanym gatunku Gallus gallus lub u indyków hodowlanych w okolicznościach określonych w pkt 2, należy podjąć środki ustanowione w pkt 3–5. […] 3. Jaja nie inkubowane z danego stada muszą zostać zniszczone. […] 4. Wszystkie ptaki w stadzie, łącznie z pisklętami jednodniowymi, muszą zostać poddane ubojowi bądź zniszczeniu, by ograniczyć, na tyle, ile jest to możliwe, ryzyko rozprzestrzeniania się salmonelli. Uboju dokonuje się zgodnie z prawodawstwem wspólnotowym dotyczącym higieny żywności. […] 5. W przypadku gdy w wylęgarni nadal znajdują się jaja wylęgowe ze stad, w których występuje Salmonella enteritidis lub Salmonella typhimurium, muszą one zostać zniszczone lub poddane obróbce zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1774/2002 [Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r. ustanawiającym przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi (Dz.U. 2002, L 273, s. 1 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 3, t. 37 s. 92)]. […]”. Rozporządzenie nr 200/2010 Motywy 1 i 3 rozporządzenia nr 200/2010 stanowią: „(1) Celem [rozporządzenia nr 2160/2003] jest zapewnienie podjęcia środków w zakresie wykrywania i zwalczania salmonelli oraz innych odzwierzęcych czynników chorobotwórczych na wszystkich stosownych etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji, w szczególności na etapie produkcji pierwotnej, w celu ograniczenia częstości ich występowania i zmniejszenia zagrożenia, jakie stanowią one dla zdrowia publicznego. […] (3) Załącznik I do [rozporządzenia nr 2160/2003] odnosi się do wszystkich serotypów salmonelli mających znaczenie dla zdrowia publicznego występujących w stadach hodowlanych gatunku Gallus gallus. Takie stada hodowlane mogą zakażać salmonellą potomstwo, w szczególności stada kur niosek i brojlerów. Dlatego też ograniczenie występowania salmonelli w stadach hodowlanych przyczynia się do zwalczania tego odzwierzęcego czynnika chorobotwórczego, który stanowi istotne zagrożenie dla zdrowia publicznego, w jajach i mięsie pochodzącym od potomstwa”. Artykuł 1 tego rozporządzenia, zatytułowany „Cel unijny”, brzmi następująco: „1.   Od dnia 1 stycznia 2010 r. cel unijny [Unii Europejskiej], o którym mowa w art. 4 ust. 1 [rozporządzenia nr 2160/2003], dotyczy ograniczenia występowania serotypów salmonelli spp. w stadach hodowlanych gatunku Gallus gallus (cel unijny) do poziomu nieprzekraczającego 1 % maksymalnego udziału procentowego dorosłych stad hodowlanych gatunku Gallus gallus z wynikiem dodatnim w odniesieniu do Salmonelli enteritidis […] (przedmiotowe serotypy salmonelli). […] 2.   System badawczy konieczny do dokonania oceny realizacji celu unijnego jest określony w załączniku”. Punkt 2.1 załącznika do rozporządzenia nr 200/2010 przewiduje: „Pobieranie próbek w stadach hodowlanych przeprowadza się z inicjatywy podmiotu prowadzącego przedsiębiorstwo spożywcze oraz w ramach kontroli urzędowych”. Punkt 2.2.2.1 tego załącznika zawiera protokół pobierania próbek mający zastosowanie do pobierania próbek rutynowych w gospodarstwie przeprowadzonym z inicjatywy podmiotu prowadzącego przedsiębiorstwo spożywcze. Punkt 2.2.2.2 tego załącznika, który przewiduje protokół pobierania próbek mający zastosowanie do pobierania próbek w ramach kontroli urzędowych, stanowi: „a) Rutynowe pobieranie próbek przeprowadza się zgodnie z opisem w pkt 2.2.2.1. b) Potwierdzające pobieranie próbek w następstwie wykrycia przedmiotowych serotypów salmonelli w próbkach pobranych w wylęgarni przeprowadza się zgodnie z opisem w pkt 2.2.2.1. […] c) Podejrzenie podania błędnych wyników W wyjątkowych przypadkach, gdy właściwy organ ma powody, aby zakwestionować wyniki badania (wyniki fałszywie dodatnie lub fałszywie ujemne), może on zdecydować o powtórzeniu badania zgodnie z lit. b)”. Punkt 4 tego załącznika, zatytułowany „Wyniki i sprawozdawczość”, ma następujące brzmienie: „Stado hodowlane jest uważane za stado z wynikiem dodatnim w odniesieniu do oceny realizacji celu unijnego, – jeżeli wykryto obecność przedmiotowych serotypów salmonelli (innych niż szczepy szczepionki) w jednej lub większej liczbie próbek pobranych w stadzie, nawet jeżeli przedmiotowe szczepy salmonelli wykryto tylko w próbce kurzu, lub – jeżeli potwierdzające pobieranie próbek w ramach kontroli urzędowych zgodnie z pkt 2.2.2.2 lit. b) nie potwierdza wykrycia przedmiotowych serotypów salmonelli, ale w stadzie wykryto obecność środków przeciwdrobnoustrojowych lub inhibitorów wzrostu bakterii. Zasada ta nie ma zastosowania w wyjątkowych przypadkach opisanych w pkt 2.2.2.2 lit. c), gdy wstępny dodatni wynik badania w kierunku salmonelli na podstawie próbek pobranych z inicjatywy podmiotu prowadzącego przedsiębiorstwo spożywcze nie został potwierdzony przez próbki pobrane w ramach kontroli urzędowych. […]”. Prawo niderlandzkie Minister wykonał obowiązek przewidziany w art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 2160/2003, ustanawiając „Nationale Salmonella Controle en Bestrijdingsplan” (krajowy plan zwalczania i kontroli salmonelli). Realizację tego planu opracowano w „Draaiboek afhandelen verdenking en besmetting Zoönotische Salmonella pluimvee” (harmonogramie działania na wypadek podejrzenia lub zakażenia salmonelli odzwierzęcej u drobiu, zwanym dalej „harmonogramem działania”), który w związku z zajęciem przez Komisję Europejską stanowiska w sprawie przewidzianego w tym planie standardowego testu stosowania został zmieniony w styczniu 2020 r. Zmieniony harmonogram działania zawiera w szczególności następujące przepisy: „[…] Diagnozę dla stad hodowlanych (hodowla) stawia się, gdy akredytowane laboratorium wyizoluje, w próbce kontrolnej, jeden z określonych serotypów salmonelli lub gdy badanie pięciu kur wykazuje obecność pozostałości antybiotyków. W odniesieniu do stad hodowlanych (hodowla) nie przeprowadza się zatem badań potwierdzających systematyczne stosowanie; dane stado jest uznawane za zakażone na podstawie próbek kontrolnych pobranych przez hodowcę lub lekarza weterynarii. Testy potwierdzające można przeprowadzić tylko wtedy, gdy wynik dodatniej próby kontrolnej zostanie uznany za niewiarygodny. Stado i jego jaja wylęgowe w samym gospodarstwie i wylęgu są wówczas, przez okres niezbędny do przeprowadzenia testów, zablokowane w celu usunięcia […]”. Postępowanie główne i pytania prejudycjalne L. jest podmiotem prowadzącym gospodarstwo hodowli drobiu hodowlanego gatunku Gallus gallus w Niderlandach, liczącym stado około 27000 kur. W dniu 10 lutego 2020 r. spółka L. pobrała, w ramach rutynowego pobierania próbek, próbki z pięciu kurników, w których znajdowało się to stado. W dniu 17 lutego 2020 r. akredytowane laboratorium wykryło obecność salmonelli w próbkach pobranych z lewych okładzin na buty w trzech z tych kurników. Po uzyskaniu pozytywnych wyników badań, decyzją z dnia 18 lutego 2020 r. (zwaną dalej „pierwotną decyzją”), minister uznał te trzy kurniki za zakażone salmonellą od tej daty i nałożył na gospodarstwo środki kontroli. W szczególności na mocy tych środków od tego dnia zakazano zbywania drobiu, jaj i obornika z zakażonych kurników oraz dostarczania do nich drobiu i jaj. Ponadto drób i jaja obecne w tych kurnikach miały zostać usunięte lub zniszczone w sposób scentralizowany przez Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (organ kontroli żywności i produktów konsumpcyjnych, Niderlandy). Środki te wykonano w dniu 28 lutego 2020 r. Zgodnie ze zmienioną wersją harmonogramu działania pierwotna decyzja została przyjęta bez uprzedniego przeprowadzenia badania potwierdzającego, ponieważ minister uznał, że nie ma uzasadnionych wątpliwości co do prawidłowości dodatniego wyniku rutynowej próby przeprowadzonej w dniu 10 lutego 2020 r. W tym względzie minister wskazał przed College van Beroep voor het bedrijfsleven (administracyjnym sądem apelacyjnym do spraw gospodarczych, Niderlandy), który jest sądem odsyłającym, że do stycznia 2020 r. w przypadku uzyskania dodatniego wyniku organ kontroli żywności i produktów konsumpcyjnych przeprowadzał zawsze badanie potwierdzające, na podstawie którego pogłowie było lub nie zostało uznane za zarażone. Jednakże pismem z dnia 13 stycznia 2020 r. Komisja wskazała, że ten standardowe badanie potwierdzenia jest sprzeczne z prawem Unii i że w związku z tym jest zmuszona do zaprzestania europejskiego współfinansowania niderlandzkiego planu zwalczania salmonelli. Pismem z dnia 24 stycznia 2020 r. Królestwo Niderlandów poinformowało Komisję, że akceptuje jego stanowisko i że w konsekwencji dostosowało swoją politykę kontroli. I tak zgodnie z pkt 2.2.2.2 lit. c) załącznika do rozporządzenia nr 200/2010 poprawiona wersja harmonogramu działania nie przewiduje żadnego standardowego badania potwierdzającego, a badanie takie może zostać przeprowadzone tylko wtedy, gdy dodatni wynik próby kontrolnej zostanie uznany za niewiarygodny. W następstwie oddalenia przez ministra wniesionego przez L. odwołania od pierwotnej decyzji minister wniósł skargę na decyzję wydaną w przedmiocie tego odwołania do sądu odsyłającego. W ramach tej skargi L. podnosi, że w niniejszej sprawie istniały powody, które umożliwiły właściwemu organowi podanie w wątpliwość pozytywnych wyników rutynowej próby przeprowadzonej w dniu 10 lutego 2020 r. i przeprowadzenie w związku z tym badania potwierdzającego przed wydaniem pierwotnej decyzji. Na poparcie tego twierdzenia L. powołuje się w szczególności na podane niżej okoliczności. Po pierwsze, laboratorium odpowiedzialne za analizę próbek pobranych podczas tego rutynowego pobierania próbek stwierdziło dodatni wynik jedynie w odniesieniu do jednej z dwóch próbek, a mianowicie próbki z lewej okładziny na buty w trzech z analizowanych kurników. Po drugie, wynik kilku kolejnych badań przeprowadzonych z inicjatywy L. na próbkach pobranych w dniu 18 lutego 2020 r. był negatywny. Po trzecie, przedmiotowe stado jest młode i zostało całkowicie zaszczepione przeciwko salmonelli, a gospodarstwo L. dysponuje szczególnie zadowalającym bezpieczeństwem biologicznym. Po czwarte, zakażenie salmonellą tylko w trzech z pięciu kurników jest wysoce nieprawdopodobne. Po piąte, próbki były pobierane co dwa tygodnie w danym gospodarstwie i nie uzyskano żadnego innego dodatniego wyniku ani przed wspomnianym rutynowym pobieraniem próbek, ani po nim. Minister uważa, że pkt 2.2.2.2 lit. c) załącznika do rozporządzenia nr 200/2010 należy interpretować w sposób ścisły. Po stwierdzeniu dodatniego wyniku w odniesieniu do salmonelli badanie potwierdzające powinno być przeprowadzone jedynie w wyjątkowych przypadkach, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Sąd krajowy uważa, że wykładnia zawężająca pkt 2.2.2.2 lit. c) załącznika do rozporządzenia nr 200/2010, za którą opowiada się minister, wydaje się pozbawiać ten przepis wszelkiej użyteczności, jeżeli rutynowe pobieranie próbek prowadzi do dodatniego wyniku. Taka wykładnia nie wydaje się bowiem pozostawiać żadnej możliwości przeprowadzenia badania potwierdzającego w takim przypadku, ponieważ zdaniem ministra takie badanie nie mogłoby zagrozić wspomnianemu dodatniemu wynikowi. Możliwość przeprowadzenia badania potwierdzającego wydaje się zatem ograniczona do sytuacji, w której minister podejrzewa, że wynik rutynowego pobierania próbek jest fałszywie ujemny. Ponadto sąd odsyłający wskazuje, że nie dostrzega wyraźnie sposobu, w jaki wspomniana wykładnia jest powiązana z pkt 4 akapit drugi załącznika do rozporządzenia nr 200/2010. W takich okolicznościach College van Beroep voor het bedrijfsleven (administracyjny sąd apelacyjny do spraw gospodarczych) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „1) W jakiej sytuacji zachodzi wyjątkowy przypadek w rozumieniu pkt 2.2.2.2. lit. c) załącznika do [rozporządzenia nr 200/2010], gdy właściwy organ ma powody, aby zakwestionować dodanie wyniki przeprowadzonego w ramach rutynowego pobrania próbek z inicjatywy podmiotu prowadzącego przedsiębiorstwo spożywcze badania na obecność salmonelli, co umożliwia właściwemu organowi podjęcie decyzji o powtórzeniu badania? 2) Czy następujące czynniki mają znaczenie dla ustalenia, czy zachodzi wyjątkowy przypadek w rozumieniu pkt 2.2.2.2 lit. c) załącznika do rozporządzenia nr 200/2010: a) uzyskanie (kilku) ujemnych wyników badań na obecność danego rodzaju salmonelli w kolejnych próbkach pobranych z inicjatywy podmiotu prowadzącego przedsiębiorstwo spożywcze; b) okoliczność, że tylko jedna z dwóch próbek pobranych w danym kurniku dała dodatni wynik na zakażenie salmonellą; c) status zaszczepienia (objętego próbą) stada przeciwko danemu rodzajowi salmonelli w odniesieniu do wieku stada; d) liczba kurników z dodatnim wynikiem na zakażenie salmonellą w odniesieniu do częstotliwości pobierania próbek obowiązującej dla danego rodzaju salmonelli; e) historia gospodarstwa pod względem częstości występowania wykrytego (odzwierzęcego) typu salmonelli? 3) Jeżeli na pytanie drugie illit. a) zostanie udzielona odpowiedź twierdząca: jakiego okresu czasu można udzielić podmiotowi prowadzącemu przedsiębiorstwo spożywcze na pobranie (ewent. zlecenie pobrania) kolejnych próbek i dostarczenie wyników ich badań, zanim właściwy organ rozpocznie wykonanie środków o nieodwracalnych skutkach, nałożonych na skutek stwierdzenia zakażenia?”. W przedmiocie pytań prejudycjalnych W przedmiocie pytania pierwszego i drugiego Poprzez dwa pierwsze pytania, które należy zbadać łącznie, sąd krajowy zwraca się do Trybunału o dokonanie wykładni pkt 2.2.2.2 lit. c) załącznika do rozporządzenia nr 200/2010. W szczególności sąd ten zmierza zasadniczo do ustalenia, w jakich okolicznościach można uznać, że sytuacja gospodarstwa stad hodowlanych gatunku Gallus gallus, które poddano badaniom w drodze rutynowego pobierania próbek, których wyniki wykazały obecność salmonelli, wchodzi w zakres pojęcia „wyjątkowych przypadków, gdy właściwy organ ma powody, aby zakwestionować wyniki badania”, w rozumieniu tego przepisu i czy w tym względzie istnienie kilku ujemnych wyników w odniesieniu do wykrytego rodzaju salmonelli, uzyskanych z próbek pobranych później z inicjatywy zainteresowanego podmiotu prowadzącego, fakt, że tylko niektóre kurniki dały pozytywne wyniki i że tylko jedna z dwóch próbek pobranych w kurniku okazała się pozytywna, status szczepień stada i historia gospodarstwa oraz historia gospodarstwa w odniesieniu do częstości występowania wykrytego rodzaju salmonelli stanowią istotne okoliczności. Na wstępie należy przypomnieć, że w celu ochrony zdrowia publicznego przed chorobami i zakażeniami spowodowanymi salmonellą prawodawca Unii uznał za niezbędne podjęcie odpowiednich i skutecznych środków w celu wykrywania i zwalczania salmonelli na wszystkich istotnych etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji produktów pochodzenia zwierzęcego, w szczególności na poziomie produkcji pierwotnej, tak aby ograniczyć ich występowanie w danych populacjach zwierząt i ryzyko, jakie stanowią one dla zdrowia ludzi. To właśnie w tym kontekście zostało przyjęte rozporządzenie nr 2160/2003, które zmierza, jak wynika z jego art. 1, do zapewnienia podjęcia takich środków. W tym względzie, jak wynika z motywu 28 rozporządzenia nr 2160/2003 i motywu 3 rozporządzenia nr 200/2010, stwierdzenie, zgodnie z którym produkty drobiowe stanowią główne źródło salmonellozy u ludzi, skłoniło prawodawcę Unii do promowania ograniczenia częstości występowania salmonelli w stadach hodowlanych gatunku Gallus gallus, które mogą przenosić zakażenie wywołane salmonellą na ich potomstwo, w szczególności na stada kur niosek i brojlerów, przy czym ograniczenie to jest szczególnie istotne w celu zagwarantowania wprowadzenia do obrotu jaj i mięsa pochodzących z tego potomstwa z uzasadnionym zapewnieniem, że jest ono wolne od salmonelli. W celu ograniczenia takiej częstotliwości występowania art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 200/2010 zdefiniował jako cel Unii w rozumieniu art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 2160/2003 maksymalny odsetek stad hodowlanych gatunku Gallus gallus wykazujących wynik dodatni dla serotypów salmonelli, o których mowa w tym art. 1 ust. 1 (zwanych dalej „przedmiotowymi serotypami salmonelli”), który należy obniżyć do wartości nieprzekraczającej 1 %. Ponadto w załączniku do rozporządzenia nr 200/2010 ustanowiono program badań niezbędny do zapewnienia realizacji tego celu. W tym względzie rzeczony załącznik przewiduje w pkt 2.1 monitorowanie takich stad za pomocą regularnego pobierania próbek w celu przeprowadzenia badań na obecność serotypów salmonelli, o których mowa, przeprowadzanych z inicjatywy podmiotu prowadzącego przedsiębiorstwo spożywcze i w ramach kontroli urzędowych. Jeśli chodzi w szczególności o opłaty pobrane w ramach kontroli urzędowych, pkt 2.2.2.2 lit. c) załącznika do rozporządzenia nr 200/2010, o którego wykładnię zwrócił się sąd odsyłający, przewiduje, w pewnych okolicznościach i pod warunkiem spełnienia określonych przesłanek, potwierdzające pobieranie próbek w przypadku podejrzenia fałszywych wyników. W szczególności zgodnie z tym przepisem „[w] wyjątkowych przypadkach, gdy właściwy organ ma powody, aby zakwestionować wyniki badania (wyniki fałszywie dodatnie lub fałszywie ujemne), może on zdecydować o powtórzeniu badania zgodnie z lit. b)”. Tym samym potwierdzenie pobierania próbek na podstawie pkt 2.2.2.2 lit. c) załącznika do rozporządzenia nr 200/2010 w następstwie decyzji właściwego organu o powtórzeniu badań należy zgodnie z pkt 2.2.2.2 lit. b) tego załącznika przeprowadzić w sposób wskazany w pkt 2.2.2.1 tego załącznika, który dotyczy protokołu pobierania próbek mającego zastosowanie w odniesieniu do pobierania próbek rutynowych przeprowadzonych w gospodarstwie z inicjatywy podmiotu prowadzącego przedsiębiorstwo spożywcze. Po tych wstępnych wyjaśnieniach w celu udzielenia odpowiedzi na pytania zadane przez sąd krajowy należy w pierwszej kolejności zdefiniować pojęcie „wyjątkowych przypadków, gdy właściwy organ ma powody, aby zakwestionować wyniki badania”, w rozumieniu pkt 2.2.2.2 lit. c) załącznika do rozporządzenia nr 200/2010, a w drugiej kolejności zbadać, czy okoliczności wymienione przez sąd krajowy w pytaniu drugim, tak jak zostały one przedstawione w pkt 26 niniejszego wyroku, mają istotne znaczenie dla ustalenia, czy sytuację gospodarstwa stada hodowlanego gatunku Gallus gallus, które poddano badaniom w drodze rutynowego pobierania próbek, których wyniki wykazały obecność salmonelli, można uznać za wchodzącą w zakres tego pojęcia. W przedmiocie pojęcia „wyjątkowych przypadków, gdy właściwy organ ma powody, aby zakwestionować wyniki badania”, w rozumieniu pkt 2.2.2.2 lit. c) załącznika do rozporządzenia nr 200/2010 Z brzmienia pkt 2.2.2.2 lit. c) załącznika do rozporządzenia nr 200/2010, a w szczególności z użycia czasownika „móc” i przymiotnika „wyjątkowe” wynika, że pozostawiając właściwemu organowi zakres swobodnego uznania w odniesieniu do konieczności powtórzenia badań, rozporządzenie to ograniczyło to uprawnienie stwierdzeniem istnienia pewnych przypadków, które zostały uznane za „wyjątkowe”, w związku z czym przepis ten należy interpretować ściśle (zob. analogicznie wyrok z dnia 16 lutego 2023 r., Lufthansa Technik AERO Alzey,C‑393/21, EU:C:2023:104, pkt 34 i przytoczone tam orzecznictwo). Z brzmienia tego przepisu wynika również, że rozporządzenie nr 200/2010 ograniczyło wyjątkowe przypadki, w których właściwy organ może podjąć decyzję o powtórzeniu badań, wyłącznie do sytuacji, w których organ ten ma powody podać w wątpliwość wyniki badań, to znaczy podejrzewać, że wyniki te nie odpowiadają rzeczywistości, a zatem są nieścisłe. Tytuł tego przepisu, a mianowicie „Podejrzenie podania błędnych wyników”, potwierdza tę ocenę. Wynika z tego, po pierwsze, że do właściwego organu należy ocena, czy w danym przypadku istnieją okoliczności mogące podać w wątpliwość wyniki badań. Takiej oceny należy zatem dokonywać odrębnie dla każdej sytuacji, z uwzględnieniem szczególnych okoliczności każdego przypadku. Po drugie, ponieważ dokładność wyników badań zależy od prawidłowego przeprowadzenia procedur pobierania próbek i analizy próbek, brzmienie pkt 2.2.2.2 lit. c) załącznika do rozporządzenia nr 200/2010 pozwala ograniczyć zawarte w tym przepisie pojęcie „wyjątkowych przypadków, gdy właściwy organ ma powody, aby zakwestionować wyniki badania”, wyłącznie do sytuacji odnoszących się do wystąpienia, przy pobieraniu próbek, ich opakowaniu, transporcie do laboratorium, przyjmowaniu, przechowywaniu, przygotowywaniu, przetwarzaniu i analizie tych próbek przez wspomniane laboratorium lub przekazywaniu wyników, zdarzeń lub incydentów zagrażających przeprowadzeniu procesów pobierania próbek i analiz zgodnie z odnoszącymi się do nich protokołami, a w szczególności z zasadami mającymi na celu zapewnienie, na każdym etapie tych procesów, integralności, bezpieczeństwa i tożsamości próbek. Tak więc pojęcie „wyjątkowych przypadków, gdy właściwy organ ma powody, aby zakwestionować wyniki badania”, w rozumieniu pkt 2.2.2.2 lit. c) załącznika do rozporządzenia nr 200/2010 należy rozumieć jako odnoszące się do sytuacji, w których organ ten stwierdza wystąpienie zdarzeń lub incydentów zagrażających prawidłowemu przeprowadzeniu procedur pobierania próbek i analizy próbek lub uznaje, w świetle szczególnych okoliczności danej sprawy, że istnieje poważne ryzyko wystąpienia takich zdarzeń lub incydentów. W tym względzie, biorąc pod uwagę ścisłą wykładnię, jaką należy nadać pkt 2.2.2.2 lit. c) załącznika do rozporządzenia nr 200/2010, należy stwierdzić, że okoliczności mogące skłonić właściwy organ do podejrzeń o nieścisłość pozytywnych wyników badań, a w konsekwencji wystąpienie podczas procesu pobierania próbek i analizy próbek zdarzeń lub incydentów zagrażających prawidłowemu przebiegowi tych procesów, są związane z poziomem najwyższych standardów we wszystkich warunkach danego gospodarstwa, które, biorąc pod uwagę w szczególności cechy epidemiologiczne salmonelli, ukazuje sytuację tego gospodarstwa jako niekompatybilną lub bardzo trudną do pogodzenia ze wspomnianymi wynikami, w związku z czym wystąpienie tych zdarzeń lub tych incydentów wydaje się wysoce prawdopodobne. Warunki te obejmują między innymi historię gospodarstwa pod względem zgodności z programem monitorowania salmonelli i wyników kontroli przeprowadzonych w jego ramach, przestrzegania krajowych przepisów dotyczących utrzymania i hodowli drobiu w ramach zwalczania salmonelli oraz środków bezpieczeństwa biologicznego związanego zarówno z funkcjonowaniem i ochroną fizyczną gospodarstwa, jak i z osobami działającymi w tym gospodarstwie, wdrożone w gospodarstwie w celu zapobiegania powstawaniu, rozwojowi i ryzyku rozprzestrzeniania się salmonelli, takich jak w szczególności te dotyczące wejścia na teren oraz pomieszczeń wchodzących w skład gospodarstwa i otoczenia, czyszczenia i dezynfekcji kurcząt, kontroli jakości wody i pasz drobiu, kontroli dostępu do gospodarstwa, szkolenia personelu w zakresie zarządzania planem bezpieczeństwa biologicznego i dobrych praktyk higienicznych, dezynfekcji i zmiany odzieży i sprzętu z jednej hodowli na drugą, izolacji zwierząt, ograniczenia przemieszczania drobiu między różnymi kurnikami oraz ochrony przed szkodliwymi zwierzętami, takimi jak gryzonie, oraz dzikimi zwierzętami. W związku z tym sytuację gospodarstwa stad hodowlanych gatunku Gallus gallus, które poddano badaniom w drodze rutynowego pobierania próbek, których wyniki wykazały obecność salmonelli, można uznać za wchodzącą w zakres pojęcia „wyjątkowych przypadków, gdy właściwy organ ma powody, aby zakwestionować wyniki badania”, w rozumieniu pkt 2.2.2.2 lit. c) załącznika do rozporządzenia nr 200/2010, w przypadku gdy właściwy organ stwierdzi wystąpienie zdarzeń lub incydentów zagrażających prawidłowemu przeprowadzeniu procedur pobierania próbek i analizy próbek lub uzna, w świetle najwyższych standardów osiągniętych wskutek spełnienia całokształtu warunków gospodarstwa oraz mając na uwadze charakterystykę epidemiologiczną salmonelli, że istnieje poważne ryzyko wystąpienia takich zdarzeń lub incydentów. Ta zawężająca wykładnia jest zgodna z celem realizowanym zarówno przez rozporządzenie nr 200/2010, jak i przez rozporządzenie nr 2160/2003, a mianowicie ochroną zdrowia publicznego, ponieważ pozwala ona na szybkie przyjęcie środków kontroli koniecznych w celu uniknięcia rozprzestrzeniania się salmonelli i ich przenoszenia na ludzi, zgodnie w szczególności z częścią C załącznika II do rozporządzenia nr 2160/2003, a tym samym na skuteczną ochronę zdrowia publicznego, bez konieczności oczekiwania, poza wyjątkowymi przypadkami, aż wyniki te zostaną potwierdzone poprzez przeprowadzenie nowych badań. Należy dodać, że wykładnia ta nie nastręcza żadnych trudności w odniesieniu do pkt 4 akapit drugi załącznika do rozporządzenia nr 200/2010. Przepis ten należy bowiem interpretować w ten sposób, że w sytuacji gdy, po pierwsze, wyniki analizy próbek pobranych w ramach rutynowej próbki przeprowadzonej z inicjatywy podmiotu prowadzącego stado hodowlane Gallus gallus wykazały obecność salmonelli w jednej lub kilku pobranych próbkach oraz, po drugie, właściwy organ, uznając w świetle najwyższych standardów osiągniętych wskutek spełnienia całokształtu warunków danego gospodarstwa oraz mając na uwadze charakterystykę epidemiologiczną salmonelli, że istnieje poważne ryzyko, że w trakcie tych procesów wystąpiły zdarzenia lub incydenty zagrażające prawidłowemu przeprowadzeniu procedur pobierania próbek i analizy próbek, lub stwierdzając wystąpienie takich zdarzeń lub incydentów, postanawia powtórzyć badania, dane stado może zostać uznane za pozytywne dla celów weryfikacji osiągnięcia celu Unii tylko wtedy, gdy wynik analizy potwierdzającej próbki, przeprowadzonej na podstawie pkt 2.2.2.2 lit. c) załącznika do rozporządzenia nr 200/2010 w następstwie tej decyzji jest również dodatni na zakażenie salmonellą. W przedmiocie znaczenia okoliczności wskazanych przez sąd odsyłający dla oceny istnienia „wyjątkowego przypadku” w rozumieniu pkt 2.2.2.2 lit. c) załącznika do rozporządzenia nr 200/2010 W celu sprawdzenia, czy okoliczności wskazane w pkt 26 niniejszego wyroku mają znaczenie w celu ustalenia, czy sytuację gospodarstwa stada hodowlanego gatunku Gallus gallus, które poddano badaniom w drodze rutynowego pobierania próbek, którego wyniki wykazały obecność salmonelli można uznać za wchodzącą w zakres pojęcia „wyjątkowych przypadków, gdy właściwy organ ma powody, aby zakwestionować wyniki badania”, w rozumieniu pkt 2.2.2.2 lit. c) załącznika do rozporządzenia nr 200/2010, należy wziąć pod uwagę wskazówki interpretacyjne zawarte w pkt 39–41 niniejszego wyroku. W pierwszej kolejności, co się tyczy istnienia szeregu badań ujemnych w odniesieniu do salmonelli wykrytej podczas rutynowego pobierania próbek, uzyskanych z kolejnych próbek pobranych z inicjatywy zainteresowanego podmiotu prowadzącego po rutynowym pobraniu próbek, co doprowadziło do dodatniego wyniku, należy podnieść, że – jak wynika z pkt 35 i 36 niniejszego wyroku – pkt 2.2.2.2 lit. c) załącznika do rozporządzenia nr 200/2010 wyraźnie ogranicza, dla celów ochrony zdrowia publicznego, możliwość przeprowadzenia przez właściwy organ nowego badania w celu potwierdzenia lub podważenia wyników badania przeprowadzonego w ramach programu monitorowania ustanowionego w tym załączniku do wyjątkowych przypadków. Tym samym w ramach takiego programu przeprowadzenie jednego badania uznaje się za zasadę, a powtórzenie badania za wyjątek. W tych okolicznościach wykładnia pkt 2.2.2.2 lit. c) załącznika do rozporządzenia nr 200/2010, zgodnie z którą wyniki uzyskane wskutek przeprowadzenia nowego badania po podjęciu decyzji przez właściwy organ stanowią istotne elementy pozwalające na odstąpienie od tej zasady, byłaby sprzeczna z logiką leżącą u podstaw tego przepisu. Świadczą o tym okoliczności sprawy rozpatrywanej w postępowaniu głównym, w której, jak wynika z pkt 17, 18 i 22 niniejszego wyroku, decyzja ministra o nałożeniu na gospodarstwo środków w następstwie pozytywnych wyników analizy próbek pobranych w ramach rutynowego pobierania próbek przeprowadzonego w dniu 10 lutego 2020 r. została przyjęta w dniu 18 lutego 2020 r., czyli tylko jeden dzień po uzyskaniu tych wyników. Pobranie próbek przez zainteresowany podmiot prowadzący w celu przeprowadzenia kolejnego badania odbyło się tego samego dnia, to jest 18 lutego 2020 r. Biorąc pod uwagę chronologię okoliczności faktycznych wynikającą z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, prawdopodobne jest, że wyniki badania tych ostatnich próbek nie zostały uzyskane przed dniem 25 lutego 2020 r. Tak więc wykładnia pkt 2.2.2.2 lit. c) załącznika do rozporządzenia nr 200/2010, zgodnie z którą istnienie kilku negatywnych wyników w kolejnych próbkach przeprowadzonych po rutynowym pobraniu próbki, które doprowadziło do dodatniego wyniku, które to negatywne wyniki przekazano właściwemu organowi po przyjęciu przez niego decyzji, stanowi okoliczność istotną dla zakwalifikowania sytuacji danego podmiotu prowadzącego przedsiębiorstwo spożywcze jako „wyjątkowego przypadku” w rozumieniu tego przepisu, nie tylko sprzyjałaby systematycznemu przeprowadzaniu nowego badania w celu potwierdzenia tego wyniku, ale także opóźniałaby przyjęcie przez właściwy organ środków mających na celu kontrolę zakażenia i jego rozprzestrzeniania się, przynajmniej do czasu uzyskania wyników nowego badania, z czym wiązałoby się ryzyko dla zdrowia publicznego. Natomiast negatywne wyniki w kolejnych próbkach przeprowadzonych po przeprowadzeniu rutynowego pobierania próbek, które doprowadziły do dodatniego wyniku, które to negatywne wyniki przekazano właściwemu organowi przed przyjęciem przez niego decyzji, mogą stanowić okoliczność istotną dla zakwalifikowania sytuacji danego podmiotu prowadzącego przedsiębiorstwo spożywcze jako „wyjątkowego przypadku” w rozumieniu tego przepisu. W drugiej kolejności, biorąc pod uwagę fakt, że w pkt 4 akapit pierwszy załącznika do rozporządzenia nr 200/2010 wyraźnie przewidziano, iż stado hodowlane jest uznawane za legitymujące się dodatnim wynikiem na zakażenie salmonellą, jeżeli obecność wskazanych serotypów jest wykryta w jednej lub kilku próbkach, należy stwierdzić, że okoliczność, iż tylko jedna z dwóch próbek pobranych w ramach rutynowego pobierania próbek uzyskała dodatni wynik na zakażenie salmonellą, nie pozwala uznać, że istnieje poważne ryzyko, iż zdarzenia lub incydenty zagrażające prawidłowemu przeprowadzeniu procedur pobierania próbek i analizy próbek miały miejsce w trakcie tych procesów, do celów stosowania pkt 2.2.2.2 lit. c) załącznika do rozporządzenia nr 200/2010. Z tych samych powodów fakt, że niektóre kurniki wykazują wynik pozytywny, a inne negatywny, nie stanowi elementu mającego znaczenie dla takiego stwierdzenia, tym bardziej że jest możliwe, iż zewnętrzne źródła zakażenia, takie jak szczury lub niektóre dzikie ptaki, występują wyłącznie w określonych kurnikach, w zależności od ich warunków. W trzeciej kolejności, jeśli chodzi o status szczepionkowy danego stada oraz historię gospodarstwa w odniesieniu do występowania salmonelli, należy stwierdzić, że elementy te są istotne dla oceny, czy sytuacja gospodarstwa objęta jest zakresem pojęcia „wyjątkowych przypadków” w rozumieniu pkt 2.2.2.2 lit. c) załącznika do rozporządzenia nr 200/2010, w zakresie, w jakim w świetle wskazówek interpretacyjnych zawartych w pkt 39–41 niniejszego wyroku fakt, że dane stada są zaszczepione przeciwko salmonelli i że okres skuteczności szczepionek nie upłynął, podobnie jak fakt, że gospodarstwo posiada właściwą historię pod kątem występowania salmonelli, stanowią minimalne wymogi pozwalające na objęcie takiego gospodarstwa tym pojęciem. Niemniej jednak, skoro żaden z tych elementów nie gwarantuje braku zakażenia salmonellą, elementy te, nawet w ujęciu łącznym, nie pozwalają same w sobie na stwierdzenie, że sytuacja danego gospodarstwa jest niezgodna lub bardzo trudna do pogodzenia z pozytywnymi wynikami w rozumieniu wskazanym w pkt 40 niniejszego wyroku. W świetle powyższych rozważań na dwa pierwsze pytania trzeba odpowiedzieć, że pkt 2.2.2.2 lit. c) załącznika do rozporządzenia nr 200/2010 należy interpretować w ten sposób, że sytuację gospodarstwa stad hodowlanych gatunku Gallus gallus, które poddano badaniom w drodze rutynowego pobierania próbek, których wyniki wykazały obecność salmonelli, można uznać za wchodzącą w zakres pojęcia „wyjątkowych przypadków, gdy właściwy organ ma powody, aby zakwestionować wyniki badania”, w rozumieniu tego przepisu, jeżeli właściwy organ stwierdzi wystąpienie zdarzeń lub incydentów stanowiących zagrożenie dla prawidłowego przeprowadzenia procedur rutynowego pobierania próbek albo stwierdzi – w świetle najwyższych standardów osiągniętych wskutek spełnienia całokształtu warunków gospodarstwa oraz mając na uwadze charakterystykę epidemiologiczną salmonelli – że istnieje poważne ryzyko wystąpienia takich zdarzeń lub incydentów. Istnienie kilku negatywnych wyników w odniesieniu do rodzaju wykrytych salmonelli, uzyskanych z próbek pobranych w późniejszym okresie z inicjatywy danego podmiotu prowadzącego i przekazanych właściwemu organowi po przyjęciu przez niego decyzji, a także fakt, że tylko niektóre kurniki wykazywały pozytywne wyniki i że tylko jedna z dwóch próbek pobranych w kurniku okazała się pozytywna, nie stanowią okoliczności istotnych dla uznania takiej sytuacji za wchodzącą w zakres tego pojęcia. Status szczepionkowy stada i historia gospodarstwa w odniesieniu do występowania wykrytego rodzaju salmonelli, jeżeli spełniają najwyższe standardy, stanowią okoliczności, które należy wziąć pod uwagę w tym celu, lecz same w sobie nie pozwalają na zakwalifikowanie tej sytuacji jako objętej zakresem tego pojęcia. W przedmiocie pytania trzeciego W świetle odpowiedzi udzielonej na dwa pierwsze pytania, pytanie trzecie nie wymaga odpowiedzi. W przedmiocie kosztów Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.   Z powyższych względów Trybunał (siódma izba) orzeka, co następuje:   Punkt 2.2.2.2 lit. c) załącznika do rozporządzenia Komisji (UE) nr 200/2010 z dnia 10 marca 2010 r. w sprawie wykonania rozporządzenia (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do unijnego celu ograniczenia częstości występowania serotypów salmonelli w dorosłych stadach hodowlanych gatunku Gallus gallus, zmienionego rozporządzeniem Komisji (UE) 2019/268 z dnia 15 lutego 2019 r.,   należy interpretować w ten sposób, że:   sytuację gospodarstwa stad hodowlanych gatunku Gallus gallus, które poddano badaniom w drodze rutynowego pobierania próbek, których wyniki wykazały obecność salmonelli, można uznać za wchodzącą w zakres pojęcia „wyjątkowych przypadków, gdy właściwy organ ma powody, aby zakwestionować wyniki badania”, w rozumieniu tego przepisu, jeżeli właściwy organ stwierdzi wystąpienie zdarzeń lub incydentów stanowiących zagrożenie dla prawidłowego przeprowadzenia procedur rutynowego pobierania próbek albo stwierdzi – w świetle najwyższych standardów osiągniętych wskutek spełnienia całokształtu warunków gospodarstwa oraz mając na uwadze charakterystykę epidemiologiczną salmonelli – że istnieje poważne ryzyko wystąpienia takich zdarzeń lub incydentów.   Istnienie kilku negatywnych wyników w odniesieniu do rodzaju wykrytych salmonelli, uzyskanych z próbek pobranych w późniejszym okresie z inicjatywy danego podmiotu prowadzącego i przekazanych właściwemu organowi po przyjęciu przez niego decyzji, a także fakt, że tylko niektóre kurniki wykazywały pozytywne wyniki i że tylko jedna z dwóch próbek pobranych w kurniku okazała się pozytywna, nie stanowią okoliczności istotnych dla uznania takiej sytuacji za wchodzącą w zakres tego pojęcia. Status szczepionkowy stada i historia gospodarstwa w odniesieniu do występowania wykrytego rodzaju salmonelli, jeżeli spełniają najwyższe standardy, stanowią okoliczności, które należy wziąć pod uwagę w tym celu, lecz same w sobie nie pozwalają na zakwalifikowanie tej sytuacji jako objętej zakresem tego pojęcia.   Podpisy ( *1 ) Język postępowania: niderlandzki.