C-593/25

POSTANOWIENIE TRYBUNAŁU (dziewiąta izba) z dnia 25 marca 2026 r.(*) Odesłanie prejudycjalne – Artykuł 99 regulaminu postępowania przed Trybunałem – Odpowiedź, którą można wywieść w sposób jednoznaczny z orzecznictwa – Dyrektywa 2003/96/WE – Opodatkowanie produktów energetycznych i energii elektrycznej – Artykuł 21 ust. 5 – Podatek akcyzowy pobrany przez państwo członkowskie z naruszeniem prawa Unii – Prawo producenta energii elektrycznej do zwrotu nadpłaty – Praktyka sądowa uzależniająca prawo do zwrotu od wykazania uszczerbku majątkowego – Bezpodstawne wzbogacenie – Zasada skuteczności prawa Unii W sprawie C‑593/25 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Naczelny Sąd Administracyjny (Polska) postanowieniem z dnia 10 stycznia 2025 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 15 lipca 2025 r., w postępowaniu: T. sp. z o.o. przeciwko Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, TRYBUNAŁ (dziewiąta izba), w składzie: M. Condinanzi, prezes izby, N. Jääskinen i A. Kornezov (sprawozdawca), sędziowie, rzecznik generalny: T. Ćapeta, sekretarz: A. Calot Escobar, postanowiwszy, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, orzec w formie postanowienia z uzasadnieniem, zgodnie z art. 99 regulaminu postępowania przed Trybunałem, wydaje następujące Postanowienie 1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni zasad równoważności oraz skuteczności prawa Unii. 2        Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy T. sp. z o.o. – spółką prawa polskiego będącą producentem energii elektrycznej (zwaną dalej „spółką T.”) a Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (Polska) w przedmiocie odmowy przez ten organ zwrotu podatku akcyzowego zapłaconego przez tę spółkę za luty 2008 r.  Ramy prawne  Dyrektywa 2003/96 3        Artykuł 21 ust. 5 dyrektywy Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej (Dz.U. 2003, L 283, s. 51) stanowi: „Dla celów stosowania art. 5 i 6 dyrektywy [Rady] 92/12/EWG [z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania (Dz.U. 1992, L 76, s. 1)], energia elektryczna i gaz ziemny podlegają podatkom, które stają się wymagalne w momencie dostawy przez dystrybutora lub redystrybutora. W przypadku gdy dostawa do zużycia ma miejsce w państwie członkowskim, w którym dystrybutor lub redystrybutor nie prowadzi działalności gospodarczej, wówczas podatek państwa członkowskiego dostawy jest uiszczany przez spółkę, która musi być zarejestrowana w tym państwie członkowskim dostawy. Podatek jest nakładany i pobierany w każdym przypadku zgodnie z procedurami ustanowionymi przez każde państwo członkowskie. […]”.  Prawo polskie  Ordynacja podatkowa 4        Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym (Dz.U. z 2005 r., nr 8, poz. 60) za „nadpłatę” uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku.  Ustawa o podatku akcyzowym 5        Artykuł 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 29, poz. 257) w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym stanowi: „Użyte w ustawie określenia oznaczają: 1)      wyroby akcyzowe – wyroby podlegające akcyzie określone w załączniku nr 1 do ustawy; 2)      wyroby akcyzowe zharmonizowane – paliwa silnikowe, oleje opałowe i gaz, napoje alkoholowe oraz wyroby tytoniowe określone w załączniku nr 2 do ustawy; 3)      wyroby akcyzowe niezharmonizowane – wyroby akcyzowe inne niż wyroby akcyzowe zharmonizowane; […]”. 6        Energia elektryczna wymieniona została w załączniku nr 1 do ustawy o podatku akcyzowym w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym, lecz nie figuruje w załączniku nr 2 do niej. 7        Artykuł 6 ust. 5 tej ustawy stanowi: „W przypadku energii elektrycznej obowiązek podatkowy powstaje z dniem jej wydania”. 8        Artykuł 60 tej ustawy ma następujące brzmienie: „1.      Podmiotowi, który dostarczył wyroby akcyzowe zharmonizowane na terytorium państwa członkowskiego, od których akcyza została zapłacona na terytorium kraju, przysługuje zwrot akcyzy. Zwrot akcyzy następuje na wniosek podmiotu. 2.      Zwrot przysługuje również w przypadku eksportu wyrobów akcyzowych zharmonizowanych, od których akcyza została zapłacona na terytorium kraju. 3.      Zwrotowi nie podlega akcyza od dostaw wewnątrzwspólnotowych i eksportu wyrobów oznaczonych znakami akcyzy. […]”. 9        Artykuł 76 wskazanej ustawy przewiduje: „1.      Podatnicy dokonujący nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych są obowiązani po dokonaniu przywozu na terytorium kraju złożyć deklarację uproszczoną do właściwego naczelnika urzędu celnego i dokonać zapłaty akcyzy w terminie 5 dni, licząc od dnia powstania obowiązku podatkowego. 2.      W przypadku, o którym mowa w ust. 1, obowiązek podatkowy powstaje z dniem dokonania przywozu wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych, nie później jednak niż w 7. dniu, licząc od dnia dokonania nabycia”.  Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne 10      W dniu 22 września 2008 r. poprzednik prawny spółki T. skierował do Naczelnika Urzędu Celnego w K. (Polska) wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku akcyzowego zapłaconego przez tę pierwszą spółkę za luty 2008 r. ze względu na to, że podatek ten został zapłacony z naruszeniem w szczególności art. 21 ust. 5 akapit pierwszy dyrektywy 2003/96, którego zdanie pierwsze przewiduje, że podatek akcyzowy staje się wymagalny w chwili dostawy energii elektrycznej przez dystrybutora lub redystrybutora, a nie w chwili jej dostawy przez producentów energii elektrycznej. 11      Wniosek ten został oddalony ze względu na to, że zainteresowana spółka włączyła kwotę należnego podatku akcyzowego do ceny sprzedaży energii elektrycznej i przeniosła w ten sposób w całości obciążenie fiskalne związane z tym podatkiem na odbiorców końcowych. W związku z tym zwrot wspomnianego podatku doprowadziłby do bezpodstawnego wzbogacenia się tej spółki, ponieważ nie musiała ona ponosić rzeczywistego ciężaru gospodarczego związanego z tym podatkiem. 12      Decyzją z dnia 1 czerwca 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach zasadniczo oddalił odwołanie wniesione przez spółkę T. od decyzji dyrektora urzędu celnego w K. Spółka ta wniosła zatem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (Polska) skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach. 13      Wyrokiem z dnia 25 listopada 2020 r. sąd ten oddalił skargę ze względu na to, że podatek akcyzowy zapłacony z tytułu sprzedaży energii elektrycznej nie może stanowić nadpłaty, jeżeli przedsiębiorstwo, które go zapłaciło, nie poniosło uszczerbku majątkowego. W świetle danych gospodarczych dotyczących spółki T. i dotyczących okresu od 2006 r. do 2010 r. wspomniany sąd uznał, że organy celne słusznie uznały, iż żaden uszczerbek tego rodzaju nie został wykazany, ponieważ wyniki gospodarcze tej spółki uległy wręcz poprawie pomimo zapłaty podatku akcyzowego. Sąd ten zauważył również, że spółka T. miała swobodę w ustalaniu ceny sprzedaży energii elektrycznej, co pozwalało jej na przeniesienie w całości ciężaru gospodarczego wynikającego z podatku akcyzowego na jej klientów. 14      Spółka T. wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (Polska), który jest sądem odsyłającym, podnosząc w szczególności naruszenie art. 21 ust. 5 dyrektywy 2003/96 w związku z zasadami skuteczności i równoważności, a także jej prawa do skutecznej ochrony sądowej i prawa do zwrotu kwoty nienależnie pobranego podatku akcyzowego. 15      Sąd ten zauważa, że zgodnie z krajową praktyką sądową odmawia się zwrotu podatku akcyzowego od energii elektrycznej zapłaconego z naruszeniem prawa Unii, jeżeli podatnik nie wykazał, że poniósł z tego powodu uszczerbek majątkowy. 16      Sąd odsyłający zauważa ponadto, że w następstwie wyroku z dnia 12 lutego 2009 r., Komisja/Polska (C‑475/07, EU:C:2009:86), na mocy którego system opodatkowania energii elektrycznej w Polsce został w istocie uznany za niezgodny z art. 21 ust. 5 akapit pierwszy zdanie pierwsze dyrektywy 2003/96, zgodnie z którym energia elektryczna i gaz ziemny podlegają opodatkowaniu, a podatek staje się wymagalny w momencie ich dostawy przez dystrybutora lub redystrybutora, powstała rozbieżność w orzecznictwie tego sądu. Z jednej strony izba finansowa tego sądu zasadniczo uznała w uchwale z dnia 13 lipca 2009 r. (I FPS 4/09), że producent energii elektrycznej może domagać się zwrotu podatku akcyzowego zapłaconego z naruszeniem prawa Unii, niezależnie od tego, czy poniósł on ciężar gospodarczy tego podatku. Z drugiej strony izba gospodarcza tego sądu, obradująca w pełnym składzie, uznała w uchwale z dnia 22 czerwca 2011 r. (I GPS 1/11) [zwanej dalej „uchwałą (I GPS 1/11)”], że prawo do zwrotu podatku akcyzowego zapłaconego z naruszeniem prawa Unii jest uzależnione od wykazania uszczerbku majątkowego poniesionego przez podatnika w wyniku tego naruszenia, i powołała się w szczególności na zasadę zakazu bezpodstawnego wzbogacenia. Sąd ten wskazuje ponadto, że ta ostatnia uchwała ma silniejszą moc wiążącą niż uchwała przyjęta przez izbę finansową ze względu na to, że została przyjęta przez pełny skład izby gospodarczej. 17      W tym względzie sąd odsyłający uważa, że z wyroku z dnia 21 marca 2024 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy (Możliwość korekty w przypadku błędnie zastosowanej stawki) (C‑606/22, EU:C:2024:255) wynika w istocie, że podmiot gospodarczy może ponieść pośrednią stratę związaną ze zmniejszeniem wielkości jego sprzedaży ze względu na zastosowanie nienależnego obciążenia podatkowego, nawet w przypadku całkowitego przerzucenia tego obciążenia na konsumenta końcowego. 18      W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym: „Czy zasady prawa Unii Europejskiej, takie jak zasada równoważności oraz efektywności sprzeciwiają się wykładni i praktyce sądowej wprowadzającej dodatkowe warunki dochodzenia roszczeń o zwrot podatku akcyzowego od energii elektrycznej nałożonego na producentów energii elektrycznej w postaci poniesienia uszczerbku majątkowego przez podatnika?”. 19      Na wniosek prezesa, wiceprezesa i pierwszego rzecznika generalnego Trybunał postanowił wpisać niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym do rejestru. Chociaż bowiem wniosek ten wchodzi w zakres szczególnej dziedziny, o której mowa w art. 50b akapit pierwszy lit. b) statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a mianowicie podatku akcyzowego, to podnosi on niezależną kwestię wykładni ogólnych zasad prawa Unii.  W przedmiocie pytania prejudycjalnego 20      Zgodnie z art. 99 regulaminu postępowania Trybunał może w każdej chwili, na wniosek sędziego sprawozdawcy i po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, orzec w formie postanowienia z uzasadnieniem, jeżeli odpowiedź na pytanie prejudycjalne można wywieść w sposób jednoznaczny z orzecznictwa. 21      Poprzez swoje jedyne pytanie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy zasadę zwrotu podatków pobranych w państwie członkowskim z naruszeniem przepisów prawa Unii oraz zasady równoważności i skuteczności należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie krajowej praktyce sądowej, zgodnie z którą w celu uniknięcia sytuacji, w której zwrot nienależnie pobranego podatku akcyzowego od energii elektrycznej prowadziłby do bezpodstawnego wzbogacenia podatnika ze względu na to, że ciężar gospodarczy tego podatku został w całości przerzucony na konsumenta końcowego, prawo do zwrotu jest uzależnione od wykazania uszczerbku majątkowego poniesionego przez tego podatnika. 22      W niniejszej sprawie Trybunał uznał, że wykładnię prawa Unii, o którą zwrócił się sąd odsyłający, można wywieść w sposób jednoznaczny z wyroków z dnia 6 września 2011 r., Lady & Kid i in. (C‑398/09, EU:C:2011:540), z dnia 21 marca 2024 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy (Możliwość korekty w przypadku błędnie zastosowanej stawki) (C‑606/22, EU:C:2024:255) i z dnia 13 marca 2025 r., Banco Santander (C‑230/24, EU:C:2025:177). W niniejszej sprawie należy wobec tego zastosować art. 99 regulaminu postępowania. 23      W tym względzie należy przypomnieć, że Trybunał orzekł w pkt 17–21 wyroku z dnia 6 września 2011 r., Lady & Kid i in. (C‑398/09, EU:C:2011:540), co następuje: „17      […] [P]rawo uzyskania zwrotu podatków pobranych w państwie członkowskim z naruszeniem prawa Unii jest konsekwencją i dopełnieniem praw przyznanych jednostkom przez przepisy prawa Unii, które zakazują pobierania takich podatków. Państwo członkowskie jest zatem zobowiązane, co do zasady, do zwrotu podatków pobranych z naruszeniem prawa Unii (zob. wyroki: z dnia 9 listopada 1983 r., San Giorgio, 199/82, [EU:C:1983:318], pkt 12; z dnia 21 września 2000 r., Michaïlidis, C‑441/98 i C‑442/98, [EU:C:2000:479], pkt 30; z dnia 10 kwietnia 2008 r., Marks & Spencer, C‑309/06, [EU:C:2008:211], pkt 35; a także z dnia 28 stycznia 2010 r., Direct Parcel Distribution Belgium, C‑264/08, [EU:C:2010:43], pkt 45). 18      Jednakże, w drodze wyjątku od zasady nakazującej zwrot podatków niezgodnych z prawem Unii, możliwe jest odmówienie zwrotu nienależnie pobranego podatku, jeżeli zwrot ten powodowałby bezpodstawne wzbogacenie osób mających do niego prawo. Ochrona zagwarantowanych praw, którą zapewnia w tej dziedzinie porządek prawny Unii, nie oznacza zatem konieczności dokonania zwrotu podatków, ceł i opłat pobranych z naruszeniem prawa Unii, jeżeli zostanie wykazane, że osoba zobowiązana do zapłaty tych należności przerzuciła je w rzeczywistości na inne podmioty (zob. wyrok [z dnia 14 stycznia 1997 r., Comateb i in., od C‑192/95 do C‑218/95, EU:C:1997:12], pkt 21). 19      W takiej bowiem sytuacji ciężar nienależnie pobranego podatku poniósł nie podmiot gospodarczy, lecz nabywca, na którego ten ciężar został przerzucony. Z tego względu zwrot kwoty podatku przerzuconego wcześniej na nabywcę na rzecz podmiotu gospodarczego byłby dla niego równoważny z uzyskaniem podwójnej korzyści, która mogłaby zostać zakwalifikowana jako »bezpodstawne wzbogacenie«, przy czym skutki bezprawności podatku względem nabywcy nie zostałyby usunięte (wyrok [z dnia 14 stycznia 1997 r., Comateb i in., od C‑192/95 do C‑218/95, EU:C:1997:12], pkt 22). 20      Jednakże, ponieważ taka odmowa zwrotu podatku pobieranego przy sprzedaży towarów jest ograniczeniem prawa podmiotowego wynikającego z porządku prawnego Unii, powinna być ona przedmiotem zawężającej wykładni. Bezpośrednie przerzucenie nienależnego podatku na nabywcę stanowi zatem jedyny wyjątek w zakresie prawa do zwrotu podatków pobranych z naruszeniem prawa Unii. 21      Trybunał orzekł również, że nawet w sytuacji, gdy zostanie wykazane, że obciążenie nienależnym podatkiem zostało przerzucone na osoby trzecie, jego zwrot na rzecz podmiotu gospodarczego nie prowadzi koniecznie do jego bezpodstawnego wzbogacenia, gdyż zwiększenie stosowanych cen o kwotę rzeczonego podatku może powodować powstanie po jego stronie szkody związanej ze zmniejszeniem się wielkości sprzedaży (zob. wyroki: [z dnia 14 stycznia 1997 r., Comateb i in., od C‑192/95 do C‑218/95, EU:C:1997:12], pkt 29–32; [z dnia 21 września 2000 r., Michaïlidis, C‑441/98 i C‑442/98, EU:C:2000:479] pkt 34, 35; a także z dnia 2 października 2003 r., Weber’s Wine World i in., C‑147/01, [EU:C:2003:533], pkt 98, 99)”. 24      Innymi słowy, całkowite przerzucenie podatku akcyzowego na konsumenta końcowego niekoniecznie skutkuje brakiem straty lub uszczerbku finansowego, ponieważ nawet w tym przypadku przedsiębiorca może ponieść stratę związaną ze zmniejszeniem się wielkości sprzedaży [zob. analogicznie wyrok z dnia 21 marca 2024 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy (Możliwość korekty w przypadku błędnie zastosowanej stawki), C‑606/22, EU:C:2024:255, pkt 28 i przytoczone tam orzecznictwo]. 25      W niniejszej sprawie z postanowienia odsyłającego wynika zasadniczo, że złożony przez poprzednika prawnego spółki T. wniosek o zwrot podatku akcyzowego pobranego z naruszeniem prawa Unii został oddalony ze względu na to, że nie poniósł on ciężaru gospodarczego rozpatrywanego podatku akcyzowego, który został włączony do ceny sprzedaży energii elektrycznej i w konsekwencji w całości przerzucony na konsumentów końcowych. 26      Tymczasem sąd odsyłający zauważa w istocie, że zgodnie z uchwałą (I GPS 1/11) i orzecznictwem krajowym, które ją wdraża, prawo do zwrotu podatku akcyzowego zapłaconego z naruszeniem prawa Unii, jeżeli wynikające z tego obciążenie podatkowe zostało w całości przerzucone na konsumenta końcowego, jest uzależnione od udowodnienia uszczerbku majątkowego poniesionego przez podatnika z powodu tego naruszenia, przy czym ta linia orzecznicza opiera się w szczególności na zasadzie zakazu bezpodstawnego wzbogacenia. Ponadto sąd ten zauważa, nie przedstawiając dalszych wyjaśnień, że jego zdaniem orzecznictwo krajowe wdrażające uchwałę (I GPS 1/11) może nie brać pod uwagę tego, że podatnik mógł ponieść szkodę polegającą na utracie dochodów. 27      W tym względzie z orzecznictwa przytoczonego w pkt 23 i 24 niniejszego postanowienia jasno wynika, że prawo Unii nie stoi na przeszkodzie odmowie zwrotu podatków pobranych z naruszeniem prawa Unii, jeżeli prowadzi to do bezpodstawnego wzbogacenia osób uprawnionych, pod warunkiem że dany podatnik będzie mógł wykazać, iż pomimo przerzucenia w całości ciężaru gospodarczego nienależnego podatku na osoby trzecie poniósł on jednak szkodę związaną ze zmniejszeniem wielkości sprzedaży. 28      Należy ponadto przypomnieć, że Trybunał orzekł w pkt 38 wyroku z dnia 21 marca 2024 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy (Możliwość korekty w przypadku błędnie zastosowanej stawki) (C‑606/22, EU:C:2024:255): „[…] [I]stnienie i stopień bezpodstawnego wzbogacenia, które powstałoby po stronie podatnika w związku ze zwrotem podatku nienależnie pobranego z punktu widzenia prawa unijnego, stanowią okoliczności faktyczne, których ocena należy do kompetencji sądu krajowego, dokonującego swobodnej oceny wszystkich przedstawionych mu dowodów po dokonaniu analizy ekonomicznej, która uwzględnia wszystkie istotne okoliczności (zob. podobnie wyrok z dnia 16 maja 2013 r., Alakor Gabonatermelő és Forgalmazó, C‑191/12, EU:C:2013:315, pkt 30 i przytoczone tam orzecznictwo)”. 29      W zakresie, w jakim sąd odsyłający zastanawia się również nad wykładnią zasad równoważności i skuteczności, do których odwołuje się w treści swojego pytania, a z postanowienia odsyłającego wynika w istocie, że ma on wątpliwości co do rozkładu ciężaru dowodu w odniesieniu do ewentualnego istnienia i stopnia bezpodstawnego wzbogacenia, które mogłoby wynikać ze zwrotu podatku akcyzowego pobranego z naruszeniem prawa Unii, należy zauważyć, że w pkt 36 wyroku z dnia 21 marca 2024 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy (Możliwość korekty w przypadku błędnie zastosowanej stawki) (C‑606/22, EU:C:2024:255), Trybunał orzekł, co następuje: „Wobec braku przepisów prawa Unii w zakresie żądania zwrotu podatków do każdego z państw członkowskich należy ustanowienie w krajowym porządku prawnym warunków dochodzenia tych roszczeń, które muszą być jednak zgodne z zasadami równoważności oraz skuteczności (wyrok z dnia 16 maja 2013 r., Alakor Gabonatermelő és Forgalmazó, C‑191/12, EU:C:2013:315, pkt 26 i przytoczone tam orzecznictwo)”. 30      Co się tyczy zasady równoważności, należy przypomnieć, że Trybunał orzekł w szczególności w pkt 32 wyroku z dnia 13 marca 2025 r., Banco Santander (C‑230/24, EU:C:2025:177), co następuje: „[…] Poszanowanie [tej zasady] wymaga, aby rozpatrywana norma krajowa znajdowała zastosowanie bez różnicy do roszczeń opartych na naruszeniu prawa Unii oraz do roszczeń opartych na naruszeniu prawa wewnętrznego, mających podobny przedmiot i podstawę (zob. podobnie wyrok z dnia 9 lipca 2020 r., Raiffeisen Bank i BRD Groupe Sociéé Générale, C‑698/18 i C‑699/18, EU:C:2020:537, pkt 76 i przytoczone tam orzecznictwo)”. 31      W niniejszej sprawie żaden element akt sprawy, którymi dysponuje Trybunał, nie sugeruje, że prawo krajowe przewiduje różne zasady proceduralne w odniesieniu do roszczeń opartych na naruszeniu prawa Unii i roszczeń opartych na naruszeniu prawa krajowego mających podobny przedmiot i podstawę. 32      Co się tyczy zasady skuteczności, należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy braku zharmonizowanych reguł zwracania podatków nałożonych z naruszeniem prawa Unii państwa członkowskie zachowują prawo do stosowania przepisów proceduralnych przewidzianych w ich wewnętrznym porządku prawnym, pod warunkiem że – zgodnie z rzeczoną zasadą – przepisy te nie będą ukształtowane w sposób w praktyce uniemożliwiający lub nadmiernie utrudniający korzystanie z uprawnień przyznanych przez prawo Unii [zob. podobnie wyroki: z dnia 14 października 2020 r., Valoris, C‑677/19, EU:C:2020:825, pkt 24; z dnia 28 września 2023 r., Administrația Județeană a Finanțelor Publice Brașov (Przeniesienie prawa do uzyskania zwrotu), C‑508/22, EU:C:2023:715, pkt 40]. 33      Ponadto zgodnie z równie utrwalonym orzecznictwem przepisy krajowe, które nakładają na podatnika ciężar dowodu nieprzerzucenia podatku na osoby trzecie, co sprowadza się do wymagania dowodu negatywnego, lub które ustanawiają domniemanie, że podatek został przerzucony na osoby trzecie, nie są zgodne z prawem Unii (wyrok z dnia 2 października 2003 r., Weber’s Wine World i in., C‑147/01, EU:C:2003:533, pkt 111 i przytoczone tam orzecznictwo). 34      W tym względzie należy jednak uznać, że zasada skuteczności nie stoi na przeszkodzie temu, by ciężar udowodnienia istnienia szkody polegającej w szczególności na stracie związanej ze zmniejszeniem wielkości sprzedaży spoczywał na podatniku, zważywszy, że nie jest to dowód negatywny. Wykazanie przez niego istnienia takiej straty nie wydaje się bowiem nadmiernie utrudnione lub niemożliwe, ponieważ znajduje się on w najlepszej sytuacji, aby to uczynić. 35      Wreszcie sąd odsyłający wskazuje, że przesłanka dotycząca wykazania uszczerbku majątkowego poniesionego przez podatnika ma zastosowanie do zwrotu nadpłaconego podatku akcyzowego od energii elektrycznej, w odróżnieniu od „pozostałych podatków”, co wywołuje „efekt dyskryminacyjny” i „różnicuje […] sytuację prawną podatników jednego z podatków i podatników wszystkich pozostałych podatków”. Sąd ten nie precyzuje jednak, o jakie „pozostałe podatki” chodzi, ani czy te „pozostałe podatki” są regulowane prawem Unii, i czy podatnicy podlegający tym „pozostałym podatkom” znajdują się w sytuacji porównywalnej z sytuacją podatników podatku akcyzowego pobranego z naruszeniem prawa Unii. W związku z tym nie ma potrzeby badania istnienia ewentualnego nierównego traktowania. 36      W tych okolicznościach odpowiedź na zadane pytanie winna brzmieć: zasadę zwrotu podatków pobranych w państwie członkowskim z naruszeniem przepisów prawa Unii oraz zasady równoważności i skuteczności należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie krajowej praktyce sądowej, zgodnie z którą w celu uniknięcia sytuacji, w której zwrot nienależnie pobranego podatku akcyzowego od energii elektrycznej prowadziłby do bezpodstawnego wzbogacenia podatnika ze względu na to, że ciężar gospodarczy tego podatku został w całości przerzucony na konsumenta końcowego, prawo do zwrotu jest uzależnione od wykazania uszczerbku majątkowego poniesionego przez tego podatnika, pod warunkiem że uszczerbek ten obejmuje stratę wynikającą z ewentualnej utraty dochodów, takiej jak spadek wielkości sprzedaży.  W przedmiocie kosztów 37      Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Z powyższych względów Trybunał (dziewiąta izba) orzeka, co następuje: Zasadę zwrotu podatków pobranych w państwie członkowskim z naruszeniem przepisów prawa Unii oraz zasady równoważności i skuteczności należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie krajowej praktyce sądowej, zgodnie z którą w celu uniknięcia sytuacji, w której zwrot nienależnie pobranego podatku akcyzowego od energii elektrycznej prowadziłby do bezpodstawnego wzbogacenia podatnika ze względu na to, że ciężar gospodarczy tego podatku został w całości przerzucony na konsumenta końcowego, prawo do zwrotu jest uzależnione od wykazania uszczerbku majątkowego poniesionego przez tego podatnika, pod warunkiem że uszczerbek ten obejmuje stratę wynikającą z ewentualnej utraty dochodów, takiej jak spadek wielkości sprzedaży. Sporządzono w Luksemburgu w dniu 25 marca 2026 r. Sekretarz   Prezes izby A. Calot Escobar   M. Condinanzi *      Język postępowania: polski.