C-602/22
WyrokTSUE2025-12-11CELEX: 62022CJ0602ECLI:EU:C:2025:953
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy art. 18 rozporządzenia (UE) nr 806/2014 przyznaje Jednolitej Radzie ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB) kompetencję do podjęcia decyzji o nieprzyjmowaniu programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji instytucji kredytowej, oraz jaki jest zakres kontroli sądowej takiej decyzji przez sądy Unii?Ratio decidendi
Trybunał orzekł, że SRB jest właściwa do podjęcia decyzji o nieprzyjmowaniu programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, jeżeli uzna, że warunki przewidziane w art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 806/2014 nie zostały spełnione. Wykładnia ta wynika z brzmienia, kontekstu i celów rozporządzenia, które dąży do zapewnienia przejrzystości i przewidywalności w procesie restrukturyzacji. Taka decyzja SRB stanowi ostatni etap procedury i nie wymaga zatwierdzenia przez Komisję lub Radę, ponieważ nie wiąże się z tak szerokim zakresem uznania ani z zaangażowaniem funduszy, jak przyjęcie programu restrukturyzacji. Trybunał potwierdził również, że kontrola sądowa decyzji SRB w zakresie oceny, czy instytucja jest na progu upadłości, jest ograniczona do sprawdzenia, czy decyzja nie opiera się na niedokładnych ustaleniach faktycznych, oczywistym błędzie w ocenie lub nadużyciu uprawnień, co jest zgodne z art. 47 Karty Praw Podstawowych.Stan faktyczny
ABLV Bank AS (Łotwa) i ABLV Bank Luxembourg SA (Luksemburg) były instytucjami kredytowymi pod nadzorem EBC. W lutym 2018 r. amerykański FinCEN wyraził zamiar podjęcia środków przeciwko ABLV Bank za pranie pieniędzy, co spowodowało utratę możliwości płatności w USD. EBC stwierdził, że oba banki są na progu upadłości lub zagrożone upadłością. Jednolita Rada ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB) wydała decyzje o nieprzyjmowaniu programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji dla tych banków, uznając brak interesu publicznego w ich restrukturyzacji, co skutkowało ich likwidacją zgodnie z prawem krajowym.Rozstrzygnięcie
1) Odwołanie zostaje oddalone. 2) ABLV Bank AS, w likwidacji, zostaje obciążony, poza własnymi kosztami, kosztami poniesionymi przez Jednolitą Radę ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB) oraz przez Europejski Bank Centralny (EBC).Pełny tekst orzeczenia
WYROK TRYBUNAŁU (wielka izba)
z dnia 11 grudnia 2025 r. (
*1
)
Odwołanie – Polityka gospodarcza i pieniężna – Unia bankowa – Rozporządzenie (UE) nr 806/2014 – Jednolity mechanizm restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji instytucji kredytowych i niektórych firm inwestycyjnych – Artykuł 7 – Podział zadań w ramach jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji – Artykuł 18 – Procedura restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji – Warunki – Decyzja Jednolitej Rady ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB) o nieprzyjmowaniu programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji – Kompetencja SRB
W sprawie C‑602/22 P
mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 16 września 2022 r.,
ABLV Bank AS, w likwidacji, z siedzibą w Rydze (Łotwa), który reprezentował O. Behrends, Rechtsanwalt,
strona wnosząca odwołanie,
w której pozostałymi uczestnikami postępowania są:
Jednolita Rada ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB), którą reprezentowali początkowo H. Ehlers, L. Forestier, J. Rius Riu i K.-P. Wojcik, w charakterze pełnomocników, których wspierali D. Arts, advocaat, N. De Backer i F. Miotto, avocates, a następnie H. Ehlers, L. Forestier i J. Rius Riu, w charakterze pełnomocników, których wspierali D. Arts, advocaat, oraz N. De Backer i F. Miotto, avocates,
strona pozwana w pierwszej instancji,
Europejski Bank Centralny (EBC), który reprezentowali A. Lefterov, G. Marafioti oraz R. Ugena Torrejón, w charakterze pełnomocników,
interwenient w pierwszej instancji,
TRYBUNAŁ (wielka izba),
w składzie: K. Lenaerts, prezes, T. von Danwitz, wiceprezes, C. Lycourgos, I. Jarukaitis, M.L. Arastey Sahún, I. Ziemele, O. Spineanu Matei, M. Condinanzi i F. Schalin, prezesi izb, N. Piçarra, A. Kumin, D. Gratsias, Z. Csehi, B. Smulders i N. Fenger (sprawozdawca), sędziowie,
rzecznik generalny: A. Biondi,
sekretarz: L. Carrasco Marco, administratorka,
uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 20 stycznia 2025 r.,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 13 maja 2025 r.,
wydaje następujący
Wyrok
W odwołaniu ABLV Bank AS, w likwidacji, wnosi o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 6 lipca 2022 r., ABLV Bank/SRB (T‑280/18, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”, EU:T:2022:429), w którym Sąd oddalił jego skargę o stwierdzenie nieważności decyzji Jednolitej Rady ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (zwanej dalej „SRB”) SRB/EES/2018/09 i SRB/EES/2018/10 z dnia 23 lutego 2018 r. o nieprzyjmowaniu programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w odniesieniu, odpowiednio, do instytucji kredytowej ABLV Bank AS i instytucji kredytowej ABLV Bank Luxembourg SA (zwanych dalej „spornymi decyzjami”).
Ramy prawne
Dyrektywa 2014/59
Artykuł 82 ust. 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59/UE z dnia 15 maja 2014 r. ustanawiającej ramy na potrzeby prowadzenia działań naprawczych oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w odniesieniu do instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych oraz zmieniającej dyrektywę Rady 82/891/EWG i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/24/WE, 2002/47/WE, 2004/25/WE, 2005/56/WE, 2007/36/WE, 2011/35/UE, 2012/30/UE i 2013/36/UE oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1093/2010 i (UE) nr 648/2012 (Dz.U. 2014, L 173, s. 190), przewiduje:
„Decyzja w sprawie podjęcia lub niepodejmowania działania w ramach restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w odniesieniu do instytucji lub podmiotu, o którym mowa w art. 1 ust. 1 lit. b), c) lub d), zawiera następujące informacje:
a)
powody podjęcia tej decyzji, w tym ustalenie, czy instytucja spełnia warunki dotyczące restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji;
b)
działania, jakie organ ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji zamierza podjąć, w tym w stosownych przypadkach ustalenie dotyczące wystąpienia z wnioskiem o likwidację, wyznaczenie zarządcy lub każdy inny środek zgodnie z obowiązującym zwykłym postępowaniem upadłościowym lub, z zastrzeżeniem art. 37 ust. 9, zgodnie z prawem krajowym”.
Rozporządzenie nr 806/2014
Zgodnie z motywami 2, 10–12, 24, 26, 31, 33, 58 i 122 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 806/2014 z dnia 15 lipca 2014 r. ustanawiającego jednolite zasady i jednolitą procedurę restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji instytucji kredytowych i niektórych firm inwestycyjnych w ramach jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 (Dz.U. 2014, L 225, s. 1):
„(2)
Rozbieżności między krajowymi przepisami dotyczącymi restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w poszczególnych państwach członkowskich oraz odpowiednimi praktykami administracyjnymi, a także brak w unii bankowej jednolitej procedury decyzyjnej dotyczącej restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji [brak zaufania do innych krajowych systemów bankowych, a także co do możliwości zapewnienia bankom wsparcia przez państwa członkowskie] przyczynia się do tego braku zaufania i niestabilności rynku, ponieważ wspomniane przepisy i procedury nie zapewniają przewidywalności co do ewentualnych skutków upadłości banku.
[…]
(10)
Aby rozwiązać te kwestie, konieczne jest zwiększenie integracji ram restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych (»instytucje«), aby wzmocnić Unię [Europejską], przywrócić stabilność finansową i stworzyć podstawy odbudowy gospodarczej. Dyrektywa [2014/59] jest znaczącym krokiem w kierunku harmonizacji przepisów dotyczących restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków w całej Unii i przewiduje współpracę między organami ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji dotyczącą postępowania w przypadku upadłości banków transgranicznych. Dyrektywa ta przewiduje jednak minimalne przepisy dotyczące harmonizacji i nie prowadzi do centralizacji procesu decyzyjnego w dziedzinie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. Dyrektywa ta ustanawia wspólne instrumenty restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz określa uprawnienia krajowych organów wszystkich państw członkowskich w zakresie prowadzenia restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, ale pozostawia tym organom swobodę w stosowaniu tych instrumentów i w korzystaniu z krajowych mechanizmów finansowania na potrzeby stosowania procedur restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. […]
(11)
Dla uczestniczących państw członkowskich, w kontekście jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji [Single Resolution Mechanism, zwanego dalej »SRM«], scentralizowane uprawnienia w zakresie prowadzenia restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji zostaną ustanowione i powierzone [SRB] utworzonej zgodnie z niniejszym rozporządzeniem oraz krajowym organom ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. Utworzenie [SRB] stanowi integralny element procesu harmonizacji w dziedzinie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji wynikającego z dyrektywy [2014/59] i zbioru jednolitych przepisów dotyczących restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji ustanowionych w niniejszym rozporządzeniu. Jednolite stosowanie systemu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w uczestniczących państwach członkowskich ulegnie umocnieniu w wyniku powierzenia tego zadania centralnemu organowi takiemu jak jednolity mechanizm restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. […]
[…]
(12)
Zapewnienie w obrębie Unii skutecznych decyzji o restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków będących na progu upadłości, w tym dotyczących skorzystania ze środków pozyskanych na szczeblu unijnym, jest niezbędne do ukończenia procesu tworzenia rynku wewnętrznego usług finansowych. W ramach rynku wewnętrznego upadłość banków w jednym państwie członkowskich może wpłynąć na stabilność rynków finansowych w całej Unii. Zapewnienie skutecznych i jednolitych zasad w zakresie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz równych warunków finansowania restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w państwach członkowskich leży w interesie nie tylko państw członkowskich, w których banki te prowadzą działalność, ale także wszystkich państw członkowskich; posłuży to bowiem zapewnieniu równych warunków konkurencji i poprawie funkcjonowania rynku wewnętrznego. Systemy bankowe na rynku wewnętrznym charakteryzują się wysokim stopniem współzależności, grupy banków są międzynarodowe, a banki posiadają wysoki odsetek aktywów zagranicznych. Przy braku [SRM] kryzysy bankowe w państwach członkowskich uczestniczących w jednolitym mechanizmie nadzorczym [Single Supervisory Mechanism, zwanym dalej »SSM«] miałyby poważniejsze skutki systemowe również dla nieuczestniczących państw członkowskich. Ustanowienie [SRM] zapewni neutralne podejście do rozwiązania problemu banków będących na progu upadłości, co zwiększy stabilność banków w uczestniczących państwach członkowskich oraz zapobiegnie przenoszeniu się kryzysów do nieuczestniczących państw członkowskich, a w ten sposób usprawni funkcjonowanie całego rynku wewnętrznego. […]
[…]
(24)
Ponieważ jedynie instytucje Unii mogą ustanowić politykę restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Unii oraz z uwagi na fakt, iż przyjmowanie poszczególnych programów restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji pozostawia margines uznaniowości, konieczne jest zapewnienie odpowiedniego zaangażowania Rady [Unii Europejskiej] i Komisji [Europejskiej], jako instytucji, które zgodnie z art. 291 TFUE mogą korzystać z uprawnień wykonawczych. Oceny aspektów uznaniowych decyzji podjętych przez [SRB] w sprawie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji dokonuje Komisja. Mając na uwadze znaczny wpływ decyzji w sprawie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji na stabilność finansową państw członkowskich i Unii jako takiej, a także na suwerenność budżetową państw członkowskich, ważne jest przyznanie Radzie uprawnienia wykonawczego do podejmowania niektórych decyzji dotyczących restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. Sprawowanie skutecznej kontroli nad oceną przez [SRB] istnienia interesu publicznego oraz ocena wszelkich istotnych zmian kwoty ze środków [jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (Single Resolution Fund), zwanego dalej »SRF«)], jaka zostanie wykorzystana w danym działaniu w ramach restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, powinny zatem leżeć w gestii Rady i odbywać się na wniosek Komisji. Komisja powinna być ponadto uprawniona do przyjęcia aktów delegowanych w celu określenia dalszych kryteriów lub warunków, jakie [SRB] powinna uwzględnić, wykonując swe poszczególne uprawnienia. Takie powierzenie zadań restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji nie może w żaden sposób utrudniać funkcjonowania wewnętrznego rynku usług finansowych. [Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (EUNB)] powinien zatem zachować swą rolę oraz obecne kompetencje i zadania: powinien rozwijać i przyczyniać się do spójnego stosowania unijnego ustawodawstwa obowiązującego wobec wszystkich państw członkowskich i zwiększać zbieżność praktyk w ramach restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji nadzorczych w całej Unii.
[…]
(26)
[Europejski Bank Centralny (EBC)], będący organem nadzoru w ramach [SSM], a także [SRB], powinny móc ocenić, czy instytucja kredytowa jest na progu upadłości lub jest zagrożona upadłością, oraz czy istnieją jakiekolwiek realne szanse, że alternatywne działania ze strony sektora prywatnego lub działania nadzorcze zapobiegłyby w rozsądnym czasie jej upadłości. Jeżeli [SRB] uzna, że spełniono wszystkie kryteria dotyczące uruchomienia restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, powinna przyjąć program restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. Procedura związana z przyjęciem programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, która obejmuje Komisję i Radę, umacnia konieczną niezależność operacyjną [SRB], nie naruszając jednocześnie zasady delegacji uprawnień agencjom, zgodnie z wykładnią Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej […]. W związku z tym niniejsze rozporządzenie przewiduje, że program restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji przyjęty przez [SRB] wchodzi w życie tylko jeśli, w ciągu 24 godzin od jego przyjęcia przez [SRB], Rada albo Komisja nie wyrażą sprzeciwu lub jeżeli program restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji zostanie zatwierdzony przez Komisję. Przyczyny, z jakich Radzie wolno zgłosić sprzeciw, na wniosek Komisji, wobec programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji przedstawionego przez [SRB], powinny być ograniczone wyłącznie do istnienia interesu publicznego oraz istotnych dokonanych przez Komisję zmian kwoty ze środków [SRF], jakie zaproponowała [SRB].
[…]
[…]
(31)
W celu zapewnienia szybkiego i skutecznego procesu decyzyjnego w przypadkach restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji [SRB] powinna być odrębną agencją unijną o określonej strukturze odpowiadającej jej szczególnym zadaniom, która odbiega od struktury wszystkich innych agencji unijnych. Skład [SRB] powinien zapewnić właściwe uwzględnienie wszystkich istotnych interesów w prowadzonych procedurach restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. […]
[…]
(33)
Podczas sesji wykonawczej [SRB] powinna przygotowywać wszystkie decyzje dotyczące procedury restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz przyjmować te decyzje w najszerszym możliwym stopniu. […]
[…]
(58)
Likwidacja podmiotu będącego na progu upadłości w ramach standardowego postępowania upadłościowego może zagrażać stabilności finansowej, zakłócać świadczenie podstawowych usług i wpływać na ochronę deponentów. W takim przypadku istnieje interes publiczny przemawiający za zastosowaniem instrumentów restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. Cele restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji powinny zatem zapewnić ciągłość świadczenia podstawowych usług finansowych, utrzymanie stabilności systemu finansowego, ograniczenie pokusy nadużycia poprzez ograniczenie do minimum zależności od publicznego wsparcia finansowego dla podmiotu będącego na progu upadłości, oraz ochronę deponentów.
[…]
(122)
Ponieważ cele niniejszego rozporządzenia, mianowicie ustanowienie wydajnych i skutecznych jednolitych europejskich ram restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji podmiotów oraz zapewnienie spójnego stosowania przepisów dotyczących restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast możliwe jest ich lepsze osiągnięcie na poziomie Unii, może ona podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 [TUE]. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów”.
Artykuł 7 rozporządzenia nr 806/2014, zatytułowany „Podział zadań w ramach jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji”, stanowi w ust. 1 i 2:
„1. Za skuteczne i spójne funkcjonowanie [SSM] odpowiada [SRB].
2. Z zastrzeżeniem przepisów, o których mowa w art. 31 ust. 1, [SRB] jest odpowiedzialna za sporządzanie planów restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz przyjmowanie wszelkich decyzji związanych z restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją w odniesieniu do:
a)
podmiotów, o których mowa w art. 2 niebędących częścią grupy, oraz grup:
(i)
które uznaje się za istotne zgodnie z art. 6 ust. 4 [rozporządzenia Rady (UE) nr 1024/2013 z dnia 15 października 2013 r. powierzającego Europejskiemu Bankowi Centralnemu szczególne zadania w odniesieniu do polityki związanej z nadzorem ostrożnościowym nad instytucjami kredytowymi (Dz.U. 2013, L 287, s. 63)]; lub
(ii)
w odniesieniu do których EBC podjął zgodnie z art. 6 ust. 5 lit. b) rozporządzenia [nr 1024/2013] decyzję o tym, że będzie bezpośrednio wykonywał wszelkie stosowne uprawnienia; oraz
b)
innych grup transgranicznych”.
Artykuł 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 806/2014 stanowi:
„1. Działając w ramach procedury restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, o której mowa w art. 18, [SRB], Rada i Komisja, oraz, w stosownych przypadkach, krajowe organy ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, w zakresie swoich odnośnych obowiązków, uwzględniają cele restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, a także wybierają instrumenty restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz uprawnienia w zakresie prowadzenia restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, które ich zdaniem pozwalają najlepiej osiągnąć cele restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji odpowiednie w okolicznościach danej sprawy.
2. Cele restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, o których mowa w ust. 1, są następujące:
a)
zapewnienie ciągłości funkcji krytycznych;
b)
uniknięcie znaczących negatywnych skutków dla stabilności finansowej, w szczególności przez zapobiegnięcie efektowi domina, w tym w infrastrukturach rynkowych, oraz przez utrzymanie dyscypliny rynkowej;
c)
ochrona finansów publicznych przez ograniczenie do minimum korzystania z nadzwyczajnego publicznego wsparcia finansowego;
d)
ochrona deponentów objętych zakresem dyrektywy [Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/49/UE z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie systemów gwarancji depozytów (Dz.U. 2014, L 173, s. 149)] i inwestorów objętych zakresem dyrektywy 97/9/WE [Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 marca 1997 r. w sprawie systemów rekompensat dla inwestorów (Dz.U. 1997, L 84, s. 22)];
e)
ochrona środków finansowych i aktywów należących do klientów.
[…]”.
Artykuł 15 ust. 1 tego rozporządzenia ma następujące brzmienie:
„Działając w ramach procedury restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, o której mowa w art. 18, [SRB], Rada, Komisja oraz, w stosownych przypadkach, krajowe organy ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji podejmują wszelkie stosowne środki w celu zapewnienia, by działanie w ramach restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji było realizowane zgodnie z następującymi zasadami […]”.
Artykuł 18 wspomnianego rozporządzenia, zatytułowany „Procedura restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji”, stanowi:
„1. Zgodnie z ust. 6 [SRB] przyjmuje program restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w odniesieniu do podmiotów i grup, o których mowa w art. 7 ust. 2, oraz podmiotów i grup, o których mowa w art. 7 ust. 4 lit. b) oraz ust. 5, jeżeli spełnione zostały warunki zastosowania tych ustępów, i jedynie po stwierdzeniu – na swojej sesji wykonawczej zwołanej po otrzymaniu powiadomienia zgodnie z akapitem czwartym lub z własnej inicjatywy – że spełnione zostały następujące warunki:
a)
podmiot jest na progu upadłości lub jest zagrożony upadłością;
b)
biorąc pod uwagę ramy czasowe i inne istotne okoliczności, nie ma racjonalnych podstaw, by oczekiwać, że jakiekolwiek alternatywne środki sektora prywatnego, w tym środki w ramach instytucjonalnego systemu ochrony, lub działania nadzorcze, w tym środki wczesnej interwencji bądź umorzenie lub konwersja odpowiednich instrumentów kapitałowych zgodnie z art. 21, podjęte względem danego podmiotu, zapobiegłyby jego upadłości w rozsądnych ramach czasowych;
c)
działanie w ramach restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji jest konieczne w interesie publicznym zgodnie z ust. 5.
Oceny dotyczącej warunku, o którym mowa w akapicie pierwszym lit. a), dokonuje EBC po zasięgnięciu opinii [SRB]. [SRB] może na sesji wykonawczej dokonać takiej oceny wyłącznie po poinformowaniu EBC o swoim zamiarze oraz tylko jeżeli EBC, w terminie trzech dni kalendarzowych od otrzymania takiej informacji, sam nie dokona takiej oceny. EBC bezzwłocznie przekazuje [SRB] wszelkie istotne informacje, jakich [SRB] zażąda w celu przeprowadzenia swojej oceny.
Jeżeli EBC oceni, że warunek określony w akapicie pierwszym lit. a) został spełniony w odniesieniu do podmiotu lub grupy, o których mowa w akapicie pierwszym, bezzwłocznie informuje o tej ocenie Komisję i [SRB].
Oceny dotyczącej warunku, o którym mowa w akapicie pierwszym lit. b), dokonuje [SRB] na sesji wykonawczej lub, w stosownych przypadkach, krajowe organy ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w ścisłej współpracy z EBC. EBC może też poinformować [SRB] lub krajowe organy ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, że uważa, iż warunek określony w tej literze został spełniony.
[…]
4. Do celów ust. 1 lit. a) uznaje się, że podmiot jest na progu upadłości lub jest zagrożony upadłością, jeśli zachodzi co najmniej jedna z następujących okoliczności:
[…]
c)
podmiot jest niezdolny, lub istnieją obiektywne przesłanki pozwalające stwierdzić, że podmiot w najbliższej przyszłości będzie niezdolny do spłaty swoich długów lub innych zobowiązań w terminie ich wymagalności;
[…]
5. Do celów ust. 1 lit. c) niniejszego artykułu działanie w ramach restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji uznaje się za będące w interesie publicznym, jeśli jest ono konieczne do osiągnięcia co najmniej jednego z celów restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji określonych w art. 14 i jest proporcjonalne do tych celów, a likwidacja podmiotu w ramach standardowego postępowania upadłościowego nie pozwoliłaby zrealizować tych celów w takim samym zakresie.
6. Jeśli spełnione są warunki określone w ust. 1, [SRB] przyjmuje program restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. Program restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji:
a)
obejmuje podmiot restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją;
b)
określa zastosowanie instrumentów restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w odniesieniu do instytucji objętej restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją, o której mowa w art. 22 ust. 2, w szczególności wszelkie wyłączenia z zastosowania umorzenia lub konwersji długu zgodnie z art. 27 ust. 5 i 14;
c)
określa wykorzystanie [SRF] w celu wsparcia działania w ramach restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji zgodnie z art. 76 oraz decyzją Komisji podjętą zgodnie z art. 19.
7. Bezzwłocznie po przyjęciu programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji [SRB] przekazuje go Komisji.
W terminie 24 godzin od przekazania programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji przez [SRB] Komisja zatwierdza ten program restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji albo sprzeciwia się temu programowi w odniesieniu do jego aspektów uznaniowych w przypadkach nieobjętych akapitem trzecim niniejszego ustępu.
W terminie 12 godzin od przekazania programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji przez [SRB] Komisja może zaproponować Radzie:
a)
aby sprzeciwiła się programowi restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji z takiego powodu, że program restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji przyjęty przez [SRB] nie spełnia kryterium interesu publicznego, o którym mowa w ust. 1 lit. c);
b)
aby zatwierdziła istotną zmianę kwoty funduszu przewidzianej w programie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji przedstawionym przez [SRB] lub by sprzeciwiła się takiej zmianie.
Do celów akapitu trzeciego Rada stanowi zwykłą większością głosów.
Program restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji może wejść w życie tylko wówczas, gdy Rada lub Komisja nie wyraziły sprzeciwu w terminie 24 godzin od przekazania programu przez [SRB].
Rada lub Komisja, w zależności od przypadku, przedstawiają uzasadnienie, jeżeli skorzystały z prawa do wyrażenia sprzeciwu.
Jeżeli w terminie 24 godzin od przekazania przez [SRB] programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Rada zatwierdziła propozycję Komisji dotyczącą zmiany programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji z powodu, o którym mowa w akapicie trzecim lit. b), lub Komisja wyraziła sprzeciw zgodnie z akapitem drugim, w terminie ośmiu godzin [SRB] zmienia program restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji zgodnie z przedstawionym uzasadnieniem.
[…]
8. Jeżeli Rada sprzeciwia się objęciu instytucji restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją z powodu niespełnienia kryterium interesu publicznego, o którym mowa w ust. 1 lit. c), odnośny podmiot zostaje w sposób uporządkowany zlikwidowany zgodnie z mającym zastosowanie prawem krajowym.
9. [SRB] zapewnia podjęcie koniecznych działań w ramach restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w celu realizacji programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji przez odpowiednie krajowe organy ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. Program restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji jest skierowany do odpowiednich krajowych organów ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji i zawiera instrukcje dla tych organów, które podejmują wszystkie konieczne środki w celu zrealizowania go zgodnie z art. 29, poprzez wykonanie uprawnień w zakresie prowadzenia restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. W przypadku istnienia pomocy publicznej lub pomocy z [SRF] [SRB] działa zgodnie z decyzją w sprawie tej pomocy podjętą przez Komisję.
10. Komisja może otrzymywać od [SRB] wszelkie informacje, które uzna za istotne do wykonywania swoich zadań na mocy niniejszego rozporządzenia. [SRB] może otrzymywać od każdej osoby, zgodnie z rozdziałem 5 niniejszego tytułu, wszelkie informacje potrzebne jej do przygotowania i podjęcia decyzji w sprawie działania w ramach restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, w tym aktualizacji i uzupełnień informacji zawartych w planach restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji”.
Artykuł 22 przedmiotowego rozporządzenia, zatytułowany „Ogólne zasady dotyczące instrumentów restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji”, stanowi w ust. 2:
„Instrumenty restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, o których mowa w art. 18 ust. 6 lit. b), są następujące:
a)
instrument zbycia działalności;
b)
instrument instytucji pomostowej;
c)
instrument wydzielenia aktywów;
d)
instrument umorzenia lub konwersji długu”.
Artykuł 29 ust. 1 rozporządzenia nr 806/2014 głosi:
„Krajowe organy ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji podejmują działania niezbędne do wykonania decyzji, o których mowa w niniejszym rozporządzeniu, w szczególności poprzez sprawowanie kontroli nad podmiotami i grupami, o których mowa w art. 7 ust. 2, oraz podmiotami i grupami, o których mowa w art. 7 ust. 4 lit. b) i ust. 5, jeżeli spełnione zostały warunki zastosowania tych ustępów, poprzez podejmowanie niezbędnych środków zgodnie z art. 35 lub 72 dyrektywy [2014/59] oraz poprzez zapewnienie przestrzegania zabezpieczeń przewidzianych w tej dyrektywie. Krajowe organy ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji wykonują wszystkie decyzje skierowane do nich przez [SRB]”.
Artykuł 43 ust. 3 tego rozporządzenia przewiduje:
„Komisja i EBC wyznaczają po jednym przedstawicielu z prawem uczestnictwa w sesjach wykonawczych i sesjach plenarnych w charakterze stałego obserwatora.
Przedstawiciele Komisji i EBC mają prawo uczestniczyć w debatach i prawo dostępu do wszystkich dokumentów”.
Okoliczności powstania sporu
Okoliczności powstania sporu zostały przedstawione w pkt 2–20 zaskarżonego wyroku. Na potrzeby niniejszego postępowania odwoławczego można je streścić w podany niżej sposób.
ABLV Bank jest instytucją kredytową z siedzibą na Łotwie i spółką dominującą grupy ABLV. ABLV Bank Luxembourg to instytucja kredytowa z siedzibą w Luksemburgu, która jest jedną ze spółek zależnych grupy ABLV i której jedynym akcjonariuszem jest ABLV Bank.
ABLV Bank i ABLV Bank Luxembourg były uznawane za „podmioty istotne” i z tego tytułu podlegały nadzorowi EBC w ramach SSM wprowadzonego rozporządzeniem nr 1024/2013.
W dniu 13 lutego 2018 r. United States Department of the Treasury (departament skarbu Stanów Zjednoczonych Ameryki) za pośrednictwem Financial Crimes Enforcement Network (sieci ds. zwalczania przestępczości finansowej, Stany Zjednoczone, zwanej dalej „FinCEN”) wyraził zamiar podjęcia szczególnych środków w celu wyznaczenia ABLV Bank jako podmiotu, w odniesieniu do którego istnieje poważne ryzyko, że bierze on udział w praniu pieniędzy (zwany dalej „projektem środka FinCEN”). W następstwie tego komunikatu ABLV Bank utracił możliwość dokonywania płatności w dolarach amerykańskich (USD).
W dniu 18 lutego 2018 r. EBC zwrócił się do Finanšu un kapitāla tirgus komisija (komisji ds. rynków finansowych i kapitałowych, Łotwa, zwanej dalej „KRFK”) o zawieszenie płatności zobowiązań finansowych ABLV Bank. EBC wezwał Commission de surveillance du secteur financier (komisję ds. nadzoru nad sektorem finansowym, Luksemburg, zwaną dalej „CSSF”) do zastosowania podobnych środków wobec ABLV Bank Luxembourg. Moratorium wobec ABLV Bank weszło w życie w dniu 19 lutego 2018 r., a ABLV Bank Luxembourg uzyskał zawieszenie płatności.
W dniu 22 lutego 2018 r. EBC przekazał SRB projekt oceny dotyczącej sytuacji znajdowania się przez ABLV Bank i ABLV Bank Luxembourg na progu upadłości lub zagrożenia upadłością w celu skonsultowania się z SRB w tej kwestii.
W dniu 23 lutego 2018 r. EBC stwierdził, że ABLV Bank i ABLV Bank Luxembourg znajdują się na progu upadłości lub są zagrożone upadłością w rozumieniu art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 806/2014 i przekazał SRB swoją ocenę.
W tym samym dniu SRB wydała decyzję SRB/EES/2018/09, w której postanowiła nie przyjmować programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji względem ABLV Bank (zwaną dalej „decyzją dotyczącą ABLV Bank”), a także decyzję SRB/EES/2018/10, w której postanowiła nie przyjmować programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w odniesieniu do ABLV Bank Luxembourg (zwaną dalej „decyzją dotyczącą ABLV Bank Luxembourg”). W decyzjach tych SRB zgodziła się z oceną EBC, zgodnie z którą ABLV Bank i ABLV Bank Luxembourg znajdowały się na progu upadłości lub były zagrożone upadłością, i uznała, że brak było racjonalnych podstaw, by oczekiwać, że jakiekolwiek alternatywne środki zapobiegłyby ich upadłości w rozsądnych ramach czasowych. SRB uznała jednak, że z uwagi na szczególne cechy ABLV Bank i ABLV Bank Luxembourg środek w postaci restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji nie był względem nich konieczny z punktu widzenia art. 18 ust. 1 lit. c) i ust. 5 rozporządzenia nr 806/2014. Decyzje te zostały doręczone ich odpowiednim adresatom, a mianowicie KRFK i CSSF.
Decyzja dotycząca ABLV Bank stanowiła w art. 1, że „[ABLV Bank] nie zostanie poddany procedurze restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji”. W art. 2 tej decyzji uściślono, że jest ona „adresowana do [KRFK], mającej status krajowego organu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 806/2014” oraz że „[z]godnie z art. 29 ust. 1 rozporządzenia nr 806/2014 [KRFK] wdroży [wspomnianą decyzję] i zapewni, że wszystkie przyjęte środki będą z nią zgodne, w myśl wskazanych względów”.
Artykuły 1 i 2 decyzji dotyczącej ABLV Bank Luxembourg miały podobną treść.
W dniu 24 lutego 2018 r. SRB opublikowała komunikat prasowy dotyczący spornych decyzji. W tym komunikacie prasowym wyjaśniono, że „[w] następstwie decyzji [EBC] o uznaniu [ABLV Bank] i jego spółki zależnej [ABLV Bank Luxembourg] za będące na progu upadłości lub zagrożone upadłością [SRB] postanowiła, że przyjęcie programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji nie jest konieczne ze względu na brak interesu publicznego w odniesieniu do tych banków[; w] związku z tym banki te zostaną zlikwidowane odpowiednio zgodnie z prawem łotewskim i luksemburskim”.
W dniu 26 lutego 2018 r. akcjonariusze ABLV Bank wszczęli postępowanie pozwalające temu ostatniemu na przeprowadzenie swej likwidacji i wystąpili do KRFK z wnioskiem o zatwierdzenie planu jego dobrowolnej likwidacji.
W dniu 9 marca 2018 r. tribunal d’arrondissement de Luxembourg (sąd okręgowy w Luksemburgu, Luksemburg) oddalił wniosek CSSF o rozwiązanie i likwidację ABLV Bank Luxembourg, przyznając jednocześnie ABLV Bank Luxembourg możliwość skorzystania z postępowania w sprawie zawieszenia płatności na okres sześciu miesięcy, który to okres był wielokrotnie przedłużany. Wyrokiem z dnia 2 lipca 2019 r. sąd ten orzekł rozwiązanie ABLV Bank Luxembourg i zarządził jego likwidację.
Skarga do Sądu i zaskarżony wyrok
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 3 maja 2018 r. ABLV Bank wniósł skargę o stwierdzenie nieważności spornych decyzji.
Na poparcie skargi podniósł trzynaście zarzutów. Zarzut pierwszy dotyczył braku kompetencji SRB do podjęcia decyzji o likwidacji instytucji kredytowej. Zarzut drugi dotyczył zasadniczo braku kompetencji SRB do podjęcia decyzji o nieprzyjmowaniu programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. Zarzuty trzeci i czwarty dotyczyły naruszenia art. 18 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia nr 806/2014. Zarzut piąty dotyczył naruszenia prawa do bycia wysłuchanym i prawa dostępu do akt sprawy. Zarzut szósty dotyczył naruszenia obowiązku uzasadnienia. Zarzuty siódmy i trzynasty dotyczyły naruszenia prawa do bezstronnego rozpatrzenia sprawy, zapisanego w art. 41 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”). Zarzuty od ósmego do jedenastego dotyczyły naruszenia, odpowiednio, zasady proporcjonalności, zasady równego traktowania, art. 16 i 17 Karty oraz paremii nemo auditur propriam turpitudinem allegans (powołujący się na własny występek nie będzie wysłuchany). Zarzut dwunasty dotyczył nadużycia władzy.
Zaskarżonym wyrokiem Sąd oddalił skargę wniesioną przez ABLV Bank.
W ramach badania dopuszczalności tej skargi, stwierdziwszy w pkt 36 tego wyroku, że sporne decyzje są aktami zaskarżalnymi, Sąd wskazał w pkt 40–42 tego wyroku z jednej strony, że ABLV Bank wniósł skargę na decyzję dotyczącą ABLV Bank Luxembourg jako spółka dominująca oraz jako jedyny akcjonariusz tego ostatniego, a z drugiej strony, że decyzja ta nie wywierała bezpośredniego wpływu na sytuację akcjonariuszy, ponieważ nie miała wpływu na prawo tych akcjonariuszy do otrzymywania dywidend i uczestniczenia w zarządzaniu ABLV Bank Luxembourg. Sąd wywiódł z tego w pkt 45 tego wyroku, że decyzja ta nie dotyczyła ABLV Bank bezpośrednio.
W konsekwencji w pkt 61 zaskarżonego wyroku Sąd odrzucił jako niedopuszczalne żądanie ABLV Bank zmierzające do stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej ABLV Bank Luxembourg. Sąd uznał natomiast jego skargę za dopuszczalną w zakresie, w jakim dotyczy ona stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej ABLV Bank.
Co do istoty Sąd zbadał i oddalił wszystkie zarzuty podniesione przez ABLV Bank.
W pierwszej kolejności Sąd oddalił zarzut pierwszy podniesiony przez ABLV Bank, stwierdziwszy w pkt 76 zaskarżonego wyroku, że SRB nie postanowiła w decyzji dotyczącej ABLV Bank o likwidacji tego podmiotu.
W drugiej kolejności Sąd oddalił zarzut drugi podniesiony przez ABLV Bank, stwierdziwszy przede wszystkim w pkt 81 i 82 tego wyroku, że z wyroku z dnia 6 maja 2021 r., ABLV Bank i in./EBC (C‑551/19 P i C‑552/19 P, EU:C:2021:369), wynika, iż SRB była zobowiązana do wydania decyzji pozytywnej lub negatywnej po zbadaniu, czy warunki przewidziane w art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 806/2014 zostały spełnione. Następnie w pkt 83 zaskarżonego wyroku Sąd uznał, że art. 82 ust. 2 dyrektywy 2014/59, który można uznać za odpowiednik art. 18 tego rozporządzenia, wyraźnie przewiduje możliwość wydania decyzji o nieprzyjmowaniu programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. Wreszcie w pkt 84 tego wyroku Sąd stwierdza, że brak kompetencji SRB do wydania decyzji o nieprzyjmowaniu programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji zagraża stabilności odnośnej instytucji kredytowej i potencjalnie rynków finansowych, pozostawiając wątpliwości co do dalszych działań, jakie należy podjąć w odniesieniu do tej instytucji w świetle oceny EBC.
W trzeciej kolejności w pkt 87–153 zaskarżonego wyroku Sąd zbadał łącznie zarzuty trzeci i czwarty podniesione przez ABLV Bank. W szczególności uznał on przede wszystkim w pkt 91 i 92 tego wyroku, że skoro dokonana przez SRB ocena tego, czy instytucja kredytowa znajduje się na progu upadłości lub jest zagrożona upadłością, opiera się na złożonych ocenach ekonomicznych, kontrola sądów Unii w tym względzie jest ograniczona. Następnie Sąd odrzuca argumentację ABLV Bank dotyczącą niezgodnego z prawem charakteru projektu środka FinCEN, orzekając w pkt 101 tego wyroku, że przyczyny upadłości nie stanowią elementu, który należy wziąć pod uwagę przy przeprowadzaniu badania przewidzianego w art. 18 ust. 4 rozporządzenia nr 806/2014. Wreszcie w pkt 103–146 tego wyroku Sąd odrzucił argumentację ABLV Bank skierowaną przeciwko dokonanej przez EBC i przyjętej przez SRB ocenie znajdowania się na progu upadłości lub zagrożenia upadłością.
W czwartej kolejności w pkt 154–206 zaskarżonego wyroku Sąd zbadał i oddalił zarzuty od piątego do trzynastego podniesione przez ABLV Bank.
Żądania stron
W odwołaniu ABLV Bank wnosi do Trybunału o:
–
zawieszenie niniejszego postępowania do czasu wydania orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie C‑551/22 P, Komisja/SRB, i umożliwienie stronom tego postępowania wypowiedzenia się na temat tego orzeczenia;
–
zarządzenie środka organizacji postępowania i środka dowodowego w celu zwrócenia się do Komisji o zajęcie stanowiska w niniejszej sprawie;
–
uchylenie zaskarżonego wyroku,
–
stwierdzenie nieważności spornych decyzji;
–
obciążenie SRB kosztami postępowania w obu instancjach;
–
na wypadek gdyby Trybunał nie był w stanie orzec w przedmiocie skargi w pierwszej instancji – przekazanie sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania.
SRB wnosi do Trybunału o:
–
oddalenie wniosku ABLV Bank o zastosowanie środków organizacji postępowania i środków dowodowych;
–
odrzucenie odwołania jako niedopuszczalnego, a w każdym razie oddalenie go jako bezzasadnego;
–
tytułem żądania ewentualnego – przekazanie sprawy do Sądu w celu jej ponownego rozpoznania;
–
tytułem ostatecznego żądania ewentualnego, na wypadek gdyby Trybunał orzekł w przedmiocie skargi wniesionej w pierwszej instancji – oddalenie tej skargi;
–
obciążenie ABLV Bank kosztami postępowania.
EBC wnosi do Trybunału o:
–
oddalenie odwołania jako oczywiście bezzasadnego;
–
obciążenie ABLV Bank kosztami postępowania.
Postępowanie przed Trybunałem
Postanowieniem prezesa Trybunału z dnia 22 marca 2023 r. niniejsze postępowanie zostało zawieszone do czasu wydania orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie C‑551/22 P, Komisja/SRB. W następstwie ogłoszenia wyroku z dnia 18 czerwca 2024 r., Komisja/SRB (C‑551/22 P, EU:C:2024:520), postępowanie zostało podjęte.
Postanowieniem prezesa Trybunału z dnia 21 czerwca 2024 r. strony niniejszego postępowania zostały wezwane do wypowiedzenia się w przedmiocie konsekwencji, jakie należy wyciągnąć z tego wyroku w tym postępowaniu.
W przedmiocie odwołania
Na poparcie odwołania ABLV Bank podnosi cztery zarzuty. Zarzut pierwszy dotyczy błędów popełnionych przez Sąd przy badaniu dwóch pierwszych zarzutów podniesionych w pierwszej instancji, dotyczących kompetencji SRB, a także uchybień proceduralnych przy wydawaniu decyzji dotyczącej ABLV Bank. Zarzut drugi dotyczy błędów popełnionych przez Sąd przy badaniu podniesionych w pierwszej instancji zarzutów trzeciego i czwartego, dotyczących dokonanej przez SRB oceny tego, czy ABLV Bank jest na progu upadłości lub jest zagrożony upadłością. Zarzut trzeci dotyczy błędów popełnionych przez Sąd przy badaniu argumentacji ABLV Bank dotyczącej projektu środka FinCEN i decyzji wydanych przez władze łotewskie. Zarzut czwarty dotyczy błędów popełnionych przez Sąd przy badaniu dopuszczalności skargi na decyzję dotyczącą ABLV Bank Luxembourg.
W przedmiocie wniosku o to, by Trybunał zwrócił się do Komisji o zajęcie stanowiska w niniejszej sprawie
W replice ABLV Bank wniósł do Trybunału o wezwanie Komisji do zajęcia stanowiska w niniejszej sprawie. Podnosi on, że w świetle argumentacji przedstawionej przez Komisję w sprawie, w której zapadł wyrok z dnia 18 czerwca 2024 r., Komisja/SRB (C‑551/22 P, EU:C:2024:520), instytucja ta podziela jego opinię co do zasadności niniejszego odwołania. Wspomniana instytucja jest ponadto w stanie przedstawić wyjaśnienia dotyczące prac przygotowawczych nad rozporządzeniem nr 806/2014.
W tym względzie należy stwierdzić, że taki wniosek dotyczy instytucji Unii, która nie jest stroną ani w niniejszym postępowaniu, ani w postępowaniu w pierwszej instancji. Ponadto Trybunał uważa, że jest wystarczająco poinformowany na podstawie argumentów stron i dokumentów zawartych w aktach sprawy, wobec czego wniosek ten należy odrzucić.
W przedmiocie dopuszczalności odwołania
Argumentacja stron
SRB podnosi, że niniejsze odwołanie jest niedopuszczalne, ponieważ nie spełnia wymogów regulaminu postępowania przed Trybunałem. Odwołanie to nie wskazuje z wymaganą dokładnością kwestionowanych elementów zaskarżonego wyroku ani nie wymienia argumentów prawnych przedstawionych konkretnie na poparcie podniesionych zarzutów. Ze względu na niejasny i niespójny charakter odwołania trudno jest zidentyfikować naruszenia prawa, jakich miał dopuścić się Sąd w zaskarżonym wyroku.
EBC uważa, że odwołanie nie zawiera żadnego konkretnego zastrzeżenia dotyczącego naruszeń prawa, co ostatecznie nie pozwala Trybunałowi na przeprowadzenie kontroli, a SRB i EBC na zapewnienie ich obrony. W konsekwencji EBC podaje w wątpliwość dopuszczalność odwołania.
ABLV Bank utrzymuje, że odwołanie jest dopuszczalne.
Ocena Trybunału
Należy przypomnieć, że z art. 256 ust. 1 akapit drugi TFUE, art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz art. 168 § 1 lit. d) regulaminu postępowania wynika, że odwołanie powinno precyzyjnie wskazywać zakwestionowane części wyroku, o którego uchylenie się wnosi, oraz zawierać argumenty prawne, które szczegółowo uzasadniają to żądanie, pod rygorem niedopuszczalności odwołania lub danego zarzutu (zob. postanowienie z dnia 26 kwietnia 1993 r., Kupka-Floridi/KES,C‑244/92 P, EU:C:1993:152, pkt 8, 9; wyroki: z dnia 25 stycznia 2022 r., Komisja/European Food i in., C‑638/19 P, EU:C:2022:50, pkt 75; z dnia 15 lipca 2025 r., EBC i Komisja/Corneli, C‑777/22 P i C‑789/22 P, EU:C:2025:580, pkt 58).
Nie spełnia tych wymogów i powinno zostać uznane za niedopuszczalne odwołanie oparte na argumentacji, która nie jest jasna i precyzyjna w stopniu wystarczającym, by pozwolić Trybunałowi na sprawowanie kontroli zgodności z prawem, zwłaszcza dlatego że istotne elementy, na których opiera się argumentacja, nie wynikają w sposób wystarczająco spójny i zrozumiały z treści tego odwołania, które zostało sformułowane w sposób niejasny i niejednoznaczny w tym zakresie. Trybunał orzekł też, że należy odrzucić jako oczywiście niedopuszczalne odwołanie pozbawione spójnej struktury, które ogranicza się do ogólnych twierdzeń i nie wskazuje dokładnie punktów wyroku, o którego uchylenie wniesiono, w których miano się dopuścić naruszenia prawa (zob. podobnie wyrok z dnia 4 października 2024 r., thyssenkrupp/Komisja, C‑581/22 P, EU:C:2024:821, pkt 58 i przytoczone tam orzecznictwo).
W niniejszej sprawie, o ile część argumentacji ABLV Bank nie spełnia tych wymogów, o tyle odwołanie zawiera szereg argumentów prawnych odnoszących się do jasno określonych elementów zaskarżonego wyroku i umożliwiających Trybunałowi przeprowadzenie kontroli.
W tych okolicznościach nie można uznać niniejszego odwołania za niedopuszczalne w całości.
Wniosek ten nie przesądza jednak badania dopuszczalności niektórych argumentów rozpatrywanych odrębnie (zob. podobnie wyrok z dnia 14 czerwca 2016 r., Marchiani/Parlament, C‑566/14 P, EU:C:2016:437, pkt 34 i przytoczone tam orzecznictwo).
Co do istoty
W przedmiocie zarzutu pierwszego
– Argumentacja stron
Zdaniem ABLV Bank Sąd dopuścił się szeregu błędów i przeinaczeń w ramach badania dwóch pierwszych zarzutów podniesionych przez ten bank w pierwszej instancji. Ponadto Sąd niesłusznie nie rozpatrzył z urzędu pewnych uchybień proceduralnych obarczających decyzję dotyczącą ABLV Bank.
W pierwszej kolejności ABLV Bank utrzymuje, że przyjęta przez Sąd w zaskarżonym wyroku wykładnia art. 18 rozporządzenia nr 806/2014 jest obarczona szeregiem błędów.
Przede wszystkim wykładnia ta nie znajduje żadnego oparcia w brzmieniu tego art. 18 ani w tym rozporządzeniu jako całości.
Ponadto wspomniana wykładnia nie uwzględnia granic uprawnień SRB określonych we wspomnianym art. 18, które wynikają z orzecznictwa Trybunału w wyrokach z dnia 13 czerwca 1958 r., Meroni/Wysoka Władza (9/56, EU:C:1958:7), i z dnia 18 czerwca 2024 r., Komisja/SRB (C‑551/22 P, EU:C:2024:520). W szczególności z pkt 83 tego ostatniego wyroku wynika, że ów art. 18 nie przyznaje SRB uprawnienia do przyjęcia aktu wywołującego samodzielne skutki prawne.
Motyw 26 wspomnianego rozporządzenia wyraźnie uznaje konieczność ograniczenia uprawnień SRB, co wynika z tego orzecznictwa. Tymczasem przyjęta przez Sąd wykładnia art. 18 tego rozporządzenia przyznaje SRB bardzo szerokie i nieprzewidziane w tym artykule uprawnienie do określenia przyszłości banku, bez konieczności uzyskania w tym celu zatwierdzenia przez Komisję lub Radę.
Następnie Sąd oparł swoją wykładnię wspomnianego art. 18 na dwóch błędnych argumentach.
Z jednej strony, co się tyczy uzasadnienia Sądu opartego na art. 82 ust. 2 dyrektywy 2014/59, ABLV Bank podnosi, że przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie i że braku równoważnego przepisu w rozporządzeniu nr 806/2014 nie można uznać za niezamierzoną lukę. Ponadto z przepisu tego wynika, że środki przyjęte w następstwie decyzji o nieprzyjmowaniu programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji należą wyłącznie do organów krajowych.
Z drugiej strony uzasadnienie zawarte w pkt 84 zaskarżonego wyroku, dotyczące rzekomej potrzeby pozbycia się wszelkich wątpliwości co do działań, jakie należy podjąć na szczeblu krajowym w związku z oceną EBC, zgodnie z którą instytucja kredytowa znajduje się na progu upadłości lub jest zagrożona upadłością, ma charakter polityczny.
Wreszcie praktyka stosowana przez SRB po zamknięciu ustnego etapu postępowania w pierwszej instancji nie jest spójna z wykładnią art. 18 tego rozporządzenia, którą SRB przedstawiła w niniejszej sprawie i która została przyjęta przez Sąd w zaskarżonym wyroku, w szczególności w jego pkt 83 i 84.
W drugiej kolejności Sąd nie określił prawidłowo skutków prawnych spornych decyzji, podczas gdy chodzi o etap niezbędny do zbadania ich zgodności z prawem.
W szczególności Sąd nie wyjaśnił, w jaki sposób sytuacja prawna ABLV Bank i ABLV Bank Luxembourg uległa zmianie w wyniku tych decyzji, i ograniczył się do zbadania kwestii, czy wspomniane decyzje oznaczają „nakaz likwidacji”.
W trzeciej kolejności stwierdzenie Sądu, zgodnie z którym sporne decyzje nie nakładają obowiązku likwidacji ABLV Bank i ABLV Bank Luxembourg, przeinacza treść tych decyzji i jest oparte na błędach.
Przede wszystkim sformułowanie wybrane w tekście tych decyzji w zakresie, w jakim wymaga od krajowych organów ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji wykonania wspomnianych decyzji zgodnie z zawartymi w nich rozważaniami, nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, że ABLV Bank i ABLV Bank Luxembourg miały zostać zlikwidowane.
Następnie Sąd błędnie utożsamił pojęcie aktu zaskarżalnego w rozumieniu art. 263 TFUE z konkretnym dokumentem materialnym. Pojęcie to odnosi się do samej treści zaskarżonych decyzji, a dokument materialny stanowi w tym względzie jedynie dowód, podobnie jak ogłoszenia dokonane w ramach konferencji prasowej. Tymczasem, jak wskazał Sąd w pkt 17 zaskarżonego wyroku, SRB ogłosiła, że sporne decyzje oznaczały likwidację ABLV Bank i ABLV Bank Luxembourg.
Wreszcie Sąd popełnił błąd w wykładni pojęcia adresata aktu w rozumieniu art. 263 akapit czwarty i art. 297 ust. 2 TFUE. Powinien był uznać, że adresatem aktu nie jest organ odpowiedzialny za jego wykonanie, lecz osoba, której sytuacja prawna uległa zmianie. W niniejszym przypadku ABLV Bank i ABLV Bank Luxembourg są adresatami spornych decyzji i osobami mogącymi powoływać się na prawa przyznane w art. 41 Karty.
W czwartej kolejności decyzja dotycząca ABLV Bank jest obarczona uchybieniami proceduralnymi, które powinny były zostać rozpatrzone przez Sąd z urzędu, a obecnie powinien je rozpatrzyć z urzędu Trybunał. W szczególności prawo ABLV Bank do bycia wysłuchanym i dostępu do akt nie było przestrzegane w postępowaniu, które doprowadziło do wydania tej decyzji. Ponadto decyzja ta nie została prawidłowo doręczona temu bankowi i nie przedstawiono żadnego uzasadnienia.
SRB uważa, że zarzut pierwszy należy w części odrzucić jako niedopuszczalny, w części oddalić jako bezskuteczny, a w części oddalić jako bezzasadny.
EBC twierdzi, że zarzut pierwszy należy oddalić jako bezzasadny.
– Ocena Trybunału
Na wstępie należy stwierdzić, że argumentacja ABLV Bank dotycząca błędów, jakie miał popełnić Sąd, nie określając prawidłowo skutków prawnych spornych decyzji i nie wskazując uchybień proceduralnych, jakimi miałaby być obarczona decyzja dotycząca ABLV Bank, nie jest wystarczająco jasna i precyzyjna, aby umożliwić Trybunałowi przeprowadzenie kontroli zgodności z prawem. Argumentację tę należy zatem odrzucić jako niedopuszczalną zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 45 i 46 niniejszego wyroku.
Co się tyczy pozostałych argumentów podniesionych przez ABLV Bank na poparcie zarzutu pierwszego, należy zauważyć w pierwszej kolejności w odniesieniu do podnoszonego naruszenia prawa w zakresie wykładni art. 18 rozporządzenia nr 806/2014, że Sąd oddalił w pkt 86 zaskarżonego wyroku zarzut drugi podniesiony przez ABLV Bank w pierwszej instancji, dotyczący braku kompetencji SRB do podjęcia formalnej decyzji o nieprzyjmowaniu programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w rozumieniu tego przepisu.
W tym względzie, co się tyczy, po pierwsze, wykładni tego artykułu, z utrwalonego orzecznictwa Trybunału wynika, że przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa Unii należy uwzględniać nie tylko jego brzmienie, lecz także jego kontekst oraz cele regulacji, której część on stanowi (zob. wyroki: z dnia 17 listopada 1983 r., Merck, 292/82, EU:C:1983:335, pkt 12; z dnia 25 lutego 2025 r., BSH Hausgeräte, C‑339/22, EU:C:2025:108, pkt 27).
Przede wszystkim zgodnie z brzmieniem art. 18 ust. 1 i 6 tego rozporządzenia SRB przyjmuje program restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w szczególności w odniesieniu do instytucji finansowych i grup uznanych za istotne dla stabilności finansowej w Unii oraz w odniesieniu do innych grup transgranicznych, wyłącznie jeżeli uzna, że warunki określone w art. 18 ust. 1 lit. a)–c) wspomnianego rozporządzenia zostały spełnione. Warunkami tymi są: po pierwsze, znajdowanie się przez dany podmiot na progu upadłości lub zagrożenie nią, po drugie, brak środków alternatywnych względem restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz, po trzecie, konieczność jej dokonania w interesie publicznym.
Co się tyczy pierwszego z tych warunków, zawartego w art. 18 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 806/2014, z art. 18 ust. 1 akapit drugi tego rozporządzenia wynika, że EBC dokonuje oceny tego warunku po zasięgnięciu opinii SRB i że SRB może dokonać takiej oceny tylko wtedy, gdy po poinformowaniu EBC o swoim zamiarze EBC nie dokona tej oceny w terminie trzech dni kalendarzowych od otrzymania tej informacji. W art. 18 ust. 1 akapit trzeci uściślono, że jeżeli EBC oceni, że warunek ten został spełniony, bezzwłocznie informuje o tej ocenie Komisję i SRB.
Dokonana przez EBC ocena, zgodnie z którą dany podmiot jest na progu upadłości lub jest zagrożony upadłością w rozumieniu art. 18 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 806/2014, skutkuje wszczęciem procedury przewidzianej w art. 18 tego rozporządzenia, a tym samym badaniem przez SRB warunków przewidzianych w art. 18 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia (zob. podobnie wyrok z dnia 6 maja 2021 r., ABLV Bank i in./EBC, C‑551/19 P i C‑552/19 P, EU:C:2021:369, pkt 67).
Artykuł 18 przywołanego rozporządzenia przewiduje zatem kompetencję SRB do zbadania warunków określonych w ust. 1 lit. a)–c) tego artykułu we wszystkich przypadkach, w których procedura restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji zostaje wszczęta na podstawie przekazanej przez EBC oceny tego, czy dany podmiot lub dana grupa są na progu upadłości lub są zagrożone upadłością, albo oceny dokonanej przez samą SRB, jeżeli SRB wyraziła zamiar przeprowadzenia takiej oceny, nawet jeśli wspomniany artykuł nie zawiera wyraźnych wskazówek co do działań, jakie należy podjąć w następstwie tej procedury restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, jeżeli SRB uzna, że warunki te nie są spełnione.
Ponadto o ile przepisy art. 18 ust. 7 rozporządzenia nr 806/2014 uzależniają wejście w życie programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji od jego zatwierdzenia przez Komisję i braku sprzeciwu ze strony tej instytucji lub Rady (zob. podobnie wyrok z dnia 18 czerwca 2024 r., Komisja/SRB, C‑551/22 P, EU:C:2024:520, pkt 80), taki udział Komisji i Rady nie jest przewidziany, w przypadku gdy program restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji nie został przyjęty. W związku z tym, jeżeli SRB uzna, że warunki wymagane do przyjęcia programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji nie są spełnione, ten wniosek SRB stanowi ostatni etap procedury restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji przewidzianej w art. 18 tego rozporządzenia.
Następnie, co się tyczy kontekstu art. 18 wspomnianego rozporządzenia, należy zauważyć, z jednej strony, że art. 7 ust. 2 tego rozporządzenia nie może wykluczyć kompetencji SRB do podjęcia decyzji o nieprzyjmowaniu programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. Jak bowiem podkreślił rzecznik generalny w pkt 23 opinii, istnieje rozbieżność między wersjami językowymi tego przepisu. Tak więc, nawet przy założeniu, że z niektórych z tych wersji może wynikać, iż SRB jest wyłącznie właściwa do podjęcia decyzji w sprawie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji dotyczących w szczególności instytucji finansowych i grup uważanych za istotne dla stabilności finansowej w Unii, a także innych grup transgranicznych, nie zmienia to faktu, że zgodnie z innymi wersjami językowymi tego przepisu jest ona właściwa do przyjmowania wszelkich decyzji „związanych z restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją” takich instytucji finansowych lub grup.
Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem nie można przyjąć czysto dosłownej wykładni jednej lub więcej niż jednej wersji językowej tekstu prawa Unii, z wyłączeniem innych wersji, a jednolite stosowanie przepisów prawa Unii wymaga interpretowania ich w szczególności w świetle wersji przyjętych we wszystkich językach (wyrok z dnia 10 marca 2022 r., Landkreis Gifhorn, C‑519/20, EU:C:2022:178, pkt 76 i przytoczone tam orzecznictwo).
Z drugiej strony w motywie 33 rozporządzenia nr 806/2014 wyjaśniono, że SRB powinna przygotowywać wszystkie „decyzje dotyczące procedury restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji” oraz przyjmować te decyzje w najszerszym możliwym stopniu.
Takie uściślenie wskazuje, że prawodawca Unii przyjął szeroką koncepcję rodzajów decyzji, które SRB jest zobowiązana przyjąć w ramach SRM.
Wreszcie, co się tyczy celów realizowanych przez to rozporządzenie, które należy uwzględnić, jak przypomniano w pkt 70 niniejszego wyroku, w celu dokonania wykładni jego przepisów, z motywów 2, 10–12, 31, 58 i 122 wspomnianego rozporządzenia wynika, że poprzez ustanowienie jednolitego i scentralizowanego procesu podejmowania decyzji w dziedzinie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji ma ono na celu zapewnienie szybszego i skuteczniejszego procesu podejmowania decyzji w zakresie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w unii bankowej, w szczególności dla zapewnienia większej przewidywalności co do wyniku upadłości banku, utrzymania stabilności finansowej, zapewnienia ciągłości podstawowych usług finansowych i ochrony deponentów (zob. podobnie wyroki: z dnia 4 października 2024 r., Aeris Invest/Komisja i SRB, C‑535/22 P, EU:C:2024:819, pkt 164; a także z dnia 4 października 2024 r., García Fernández i in./Komisja i SRB, C‑541/22 P, EU:C:2024:820, pkt 190).
Tymczasem, jak wskazano w pkt 73 niniejszego wyroku, dokonana przez EBC ocena, zgodnie z którą dany podmiot jest na progu upadłości lub jest zagrożony upadłością w rozumieniu art. 18 ust. 1 lit. a) tego rozporządzenia, skutkuje wszczęciem procedury przewidzianej w jego art. 18, a tym samym badaniem przez SRB warunków przewidzianych w tymże art. 18 ust. 1.
W związku z tym wykładnia wspomnianego art. 18 w ten sposób, że SRB nie jest uprawniona do podjęcia decyzji o nieprzyjmowaniu programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, jeżeli uzna, że warunki te nie są spełnione, nie pozwalałaby na zapewnienie wystarczającej przejrzystości co do wyniku procedury restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji prowadzonej przez SRB w następstwie stwierdzenia, że podmiot jest na progu upadłości lub jest zagrożony upadłością, a tym samym na zagwarantowanie pewnej przewidywalności co do konsekwencji takiej upadłości, w szczególności w odniesieniu do środków, które zostaną podjęte w następstwie takiego stwierdzenia.
W tym względzie, jak wskazano w pkt 75 niniejszego wyroku, w sytuacji gdy SRB uważa, że wspomniane warunki nie są spełnione, ten wniosek SRB stanowi ostatni etap procedury restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji przewidzianej w art. 18 rozporządzenia nr 806/2014. Tymczasem ze względu na przejrzystość ważne jest, aby właściwe organy krajowe były informowane o wyniku procedury restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji przeprowadzonej przez SRB.
W świetle wszystkich tych okoliczności Sąd nie narusza prawa, uznając, że art. 18 tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, iż SRB jest właściwa do podjęcia decyzji o nieprzyjmowaniu programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, jeżeli uzna, że warunki przewidziane w ust. 1 tego artykułu nie zostały spełnione.
Wbrew temu, co twierdzi ABLV Bank, wniosku tego nie podważa orzecznictwo Trybunału wynikające z wyroków z dnia 13 czerwca 1958 r., Meroni/Wysoka Władza (9/56, EU:C:1958:7), i z dnia 18 czerwca 2024 r., Komisja/SRB (C‑551/22 P, EU:C:2024:520).
W tym względzie należy przypomnieć, że system ustanowiony wspomnianym rozporządzeniem opiera się na stwierdzeniu, zawartym zasadniczo w jego motywach 24 i 26, że wykonywanie uprawnień w zakresie prowadzenia restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji przewidzianych w tymże rozporządzeniu wchodzi w zakres unijnej polityki restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, którą mogą określić jedynie instytucje Unii, oraz że przy przyjmowaniu poszczególnych programów restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji istnieje zakres uznania, biorąc pod uwagę istotny wpływ decyzji w sprawie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji na stabilność finansową państw członkowskich i na Unię jako taką, a także na suwerenność budżetową państw członkowskich. Z motywów tych wynika, że prawodawca Unii uznał z tych względów za konieczne zapewnienie odpowiedniego udziału Rady i Komisji, a mianowicie udziału, który wzmacnia konieczną niezależność operacyjną SRB, przy jednoczesnym poszanowaniu zasad delegowania uprawnień agencjom, określonych w wyroku z dnia 13 czerwca 1958 r., Meroni/Wysoka Władza (9/56, EU:C:1958:7), i przypomnianych w wyroku z dnia 22 stycznia 2014 r., Zjednoczone Królestwo/Parlament i Rada (C‑270/12, EU:C:2014:18) (zob. podobnie wyrok z dnia 18 czerwca 2024 r., Komisja/SRB, C‑551/22 P, EU:C:2024:520, pkt 69).
W pierwszym z tych dwóch wyroków Trybunał orzekł zasadniczo, że konsekwencje delegacji uprawnień znacznie różnią się w zależności od tego, czy delegacja ta dotyczy wyraźnie określonych uprawnień wykonawczych, z których korzystanie może być z tego względu ściśle kontrolowane w świetle obiektywnych kryteriów sformułowanych przez organ delegujący, czy też „uprawnień dyskrecjonalnych, wiążących się z szerokim zakresem uznania, które może w praktyce oznaczać prowadzenie rzeczywistej polityki gospodarczej” (wyrok z dnia 18 czerwca 2024 r., Komisja/SRB, C‑551/22 P, EU:C:2024:520, pkt 70 i przytoczone tam orzecznictwo).
Delegacja pierwszego rodzaju nie może zmienić w znacznym stopniu konsekwencji, jakie wiążą się z wykonywaniem uprawnień, których ona dotyczy, podczas gdy delegacja drugiego rodzaju, w przypadku której decyzje organu upoważnionego zastępują decyzje organu delegującego, prowadzi do „rzeczywistego przesunięcia odpowiedzialności” (wyrok z dnia 18 czerwca 2024 r., Komisja/SRB, C‑551/22 P, EU:C:2024:520, pkt 71 i przytoczone tam orzecznictwo).
Trybunał wyjaśnił również, że orzecznictwo wynikające z wyroku z dnia 13 czerwca 1958 r., Meroni/Wysoka Władza (9/56, EU:C:1958:7), opiera się na założeniu, iż równowaga uprawnień, charakterystyczna dla struktury instytucjonalnej Unii, stanowi podstawową gwarancję przyznaną przez traktaty oraz że delegowanie szerokich uprawnień dyskrecjonalnych naruszałoby tę gwarancję, ponieważ skutkowałoby powierzeniem owych uprawnień organom innym niż te, które zostały ustanowione w traktatach w celu zapewnienia i kontroli ich wykonywania w ramach swych odnośnych kompetencji (zob. podobnie wyrok z dnia 18 czerwca 2024 r., Komisja/SRB, C‑551/22 P, EU:C:2024:520, pkt 72).
Z orzecznictwa tego wynika, że ważność delegowania uprawnień agencji w świetle równowagi uprawnień zagwarantowanej w traktatach zależy od tego, czy delegowanie to dotyczy szerokich uprawnień dyskrecjonalnych, czy też, przeciwnie, ściśle określonych uprawnień wykonawczych (zob. podobnie wyrok z dnia 18 czerwca 2024 r., Komisja/SRB, C‑551/22 P, EU:C:2024:520, pkt 73).
Co się tyczy przepisów art. 18 rozporządzenia nr 806/2014, Trybunał orzekł, że pozwalają one uniknąć „przesunięcia odpowiedzialności” w rozumieniu orzecznictwa wynikającego z wyroku z dnia 13 czerwca 1958 r., Meroni/Wysoka Władza (9/56, EU:C:1958:7).
Przyznając SRB uprawnienie do dokonania oceny, czy warunki przyjęcia programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji są spełnione w danym przypadku, oraz uprawnienie do określenia instrumentów niezbędnych do celów takiego programu, przepisy te powierzają bowiem Komisji lub w stosownych przypadkach Radzie odpowiedzialność za ostateczną ocenę jego aspektów uznaniowych, które wchodzą w zakres unijnej polityki restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji instytucji kredytowych i wymagają dokładnego wyważenia różnych celów i interesów związanych z utrzymaniem stabilności finansowej Unii i integralności rynku wewnętrznego, z uwzględnieniem suwerenności budżetowej państw członkowskich, a także z ochroną interesów akcjonariuszy i wierzycieli (zob. podobnie wyrok z dnia 18 czerwca 2024 r., Komisja/SRB, C‑551/22 P, EU:C:2024:520, pkt 81).
Poza tym, o ile wspomniane przepisy przyznają SRB szerokie uprawnienia dyskrecjonalne co do tego, czy i w jaki sposób dany podmiot powinien zostać objęty procedurą restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, o tyle uprawnienia te, zgodnie z art. 18 ust. 1 i 4–6 tego rozporządzenia, są ograniczone obiektywnymi kryteriami i warunkami określającymi zakres działania SRB, które odnoszą się zarówno do warunków, jak i do instrumentów restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. Ponadto rozporządzenie to przewiduje udział Komisji i Rady w procedurze prowadzącej do przyjęcia programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, który dla wejścia w życie wymaga zatwierdzenia przez Komisję oraz w stosownych przypadkach przez Radę (wyrok z dnia 18 czerwca 2024 r., Komisja/SRB, C‑551/22 P, EU:C:2024:520, pkt 77).
Trybunał uznał tym samym, że o ile art. 7 i 18 wspomnianego rozporządzenia przewidują, iż SRB jest odpowiedzialna za opracowanie i przyjęcie programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, o tyle przepisy te nie przyznają jej jednak uprawnienia do przyjęcia aktu wywołującego samodzielne skutki prawne. Wyjaśnił on, że w ramach procedury restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji przewidzianej w art. 18 tego rozporządzenia zatwierdzenie przez Komisję stanowi niezbędny element zarówno dla wejścia w życie programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, jak i dla określenia jego treści (zob. podobnie wyrok z dnia 18 czerwca 2024 r., Komisja/SRB, C‑551/22 P, EU:C:2024:520, pkt 83, 84).
Wbrew temu, co twierdzi ABLV Bank, nie można z tego wywnioskować, że Trybunał orzekł, iż SRB w żadnym wypadku nie jest uprawniona do przyjęcia aktu wywołującego samodzielne skutki prawne.
Rozważania zawarte w pkt 83 wyroku z dnia 18 czerwca 2024 r., Komisja/SRB (C‑551/22 P, EU:C:2024:520), mają bowiem na celu uzasadnienie oceny zawartej w pkt 82 tego wyroku, zgodnie z którą uznanie, że program restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji może wywoływać wiążące skutki prawne niezależnie od decyzji zatwierdzającej wydanej przez Komisję, byłoby sprzeczne zarówno z uprawnieniami przyznanymi SRB przez rozporządzenie nr 806/2014, jak i z orzecznictwem zapoczątkowanym wyrokiem z dnia 13 czerwca 1958 r., Meroni/Wysoka Władza (9/56, EU:C:1958:7). Zawarte w tym pkt 83 stwierdzenie, zgodnie z którym art. 7 i 18 tego rozporządzenia nie przyznają SRB uprawnienia do przyjęcia aktu wywołującego samodzielne skutki prawne, dotyczy zatem jedynie programów restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji.
Ponadto, o ile, jak podnosi ABLV Bank, Trybunał orzekł w wyroku z dnia 18 czerwca 2024 r., Komisja/SRB (C‑551/22 P, EU:C:2024:520), że odpowiednie zaangażowanie Komisji i Rady jest wymagane w ramach przyjmowania programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, aby uniknąć „przesunięcia odpowiedzialności”, o tyle Trybunał oparł się w tym celu w pkt 75–81 wspomnianego wyroku na zbiorze elementów charakteryzujących przyjęcie przez SRB programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. Tymczasem nie wszystkie te elementy występują, gdy SRB postanawia nie przyjmować programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji.
Z jednej strony, jak zaznaczył Trybunał w pkt 76 tego wyroku, art. 18 ust. 6 rozporządzenia nr 806/2014 uściśla, że w przypadku gdy spełnione są warunki określone w ust. 1 tego artykułu, SRB przyjmuje program restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, który obejmuje dany podmiot restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją oraz określa zastosowanie do niego instrumentów restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, o których mowa w art. 22 ust. 2 tego rozporządzenia, a także wykorzystanie SRF. Artykuł 22 ust. 4 wspomnianego rozporządzenia wskazuje, że instrumenty te, z wyjątkiem instrumentu wydzielenia aktywów, mogą być stosowane indywidualnie albo w dowolnym połączeniu, tak aby osiągnąć cele restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji określone w art. 14 tego rozporządzenia, zgodnie z zasadami restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji określonymi w jego art. 15.
Trybunał wywiódł z tego w pkt 77 i 81 wspomnianego wyroku, że w celu przyjęcia programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji SRB powinna ocenić w sposób dyskrecjonalny dwa odrębne aspekty rozpatrywanej sytuacji, z których pierwszy dotyczy kwestii, czy spełnione są warunki uzasadniające przyjęcie takiego programu, a drugi – określenia instrumentów restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji niezbędnych w tym celu, a także, w stosownym przypadku, wykorzystania SRF.
Tymczasem podjęcie przez SRB decyzji o nieprzyjmowaniu programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji wymaga jedynie stwierdzenia przez nią, że kumulatywne warunki uzasadniające przyjęcie takiego programu nie są spełnione, co zwalnia ją z konieczności określenia instrumentów, które byłyby niezbędne do restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji danej instytucji. Określenie tych instrumentów wymaga bowiem, jak przypomniano w pkt 92 niniejszego wyroku, szczególnego wyważenia różnych celów i interesów związanych z utrzymaniem stabilności finansowej Unii i integralności rynku wewnętrznego, z uwzględnieniem suwerenności budżetowej państw członkowskich, a także z ochroną interesów akcjonariuszy i wierzycieli.
Wynika z tego, że zakres ocen dyskrecjonalnych, których SRB powinna dokonać w celu podjęcia decyzji o nieprzyjmowaniu programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, jest siłą rzeczy węższy niż zakres ocen, które SRB powinna przeprowadzić w celu podjęcia decyzji o przyjęciu programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji.
Mianowicie, jak wyjaśnił Trybunał w pkt 77 wyroku z dnia 18 czerwca 2024 r., Komisja/SRB (C‑551/22 P, EU:C:2024:520), uprawnienie SRB do oceny tego, czy warunki przewidziane w art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 806/2014 są spełnione, jest ograniczone na podstawie art. 18 ust. 1, 4 i 5 tego rozporządzenia obiektywnymi kryteriami i warunkami określającymi zakres działania SRB (zob. analogicznie wyrok z dnia 22 stycznia 2014 r., Zjednoczone Królestwo/Parlament i Rada, C‑270/12, EU:C:2014:18, pkt 45).
Z drugiej strony, w przeciwieństwie do programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, decyzja o nieprzyjmowaniu programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji nie może sama w sobie skutkować nałożeniem konkretnych środków lub zaangażowaniem funduszy, ponieważ jej jedynym skutkiem jest zakończenie procedury restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji prowadzonej przez SRB.
W świetle całości powyższych rozważań należy oddalić jako bezzasadną argumentację ABLV Bank, zgodnie z którą wykładnia art. 18 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia przyjęta przez Sąd w zaskarżonym wyroku nie znajduje oparcia w brzmieniu tego przepisu ani w tymże rozporządzeniu i nie uwzględnia granic uprawnień SRB określonych w tym przepisie, wynikających z orzecznictwa Trybunału wywodzącego się z wyroków z dnia 13 czerwca 1958 r., Meroni/Wysoka Władza (9/56, EU:C:1958:7), i z dnia 18 czerwca 2024 r., Komisja/SRB (C‑551/22 P, EU:C:2024:520).
Po drugie, co się tyczy argumentacji ABLV Bank skierowanej przeciwko pkt 83 i 84 zaskarżonego wyroku, należy stwierdzić, że opiera się ona na błędnym rozumieniu tego wyroku, w związku z czym należy ją oddalić jako bezzasadną.
Zawarta w pkt 84 wspomnianego wyroku ocena dotycząca zasadniczo ryzyka niepewności związanego z brakiem kompetencji SRB do przyjęcia decyzji o niewdrażaniu programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji odnosi się bowiem do jednego z celów realizowanych przez art. 18 rozporządzenia nr 806/2014, a mianowicie przypomnianej w pkt 82 niniejszego wyroku konieczności zapewnienia wystarczającej przejrzystości co do wyniku procedury restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji prowadzonej przez SRB w następstwie stwierdzenia, że podmiot jest na progu upadłości lub jest zagrożony upadłością, i zagwarantowania w ten sposób pewnej przewidywalności co do wyniku takiej upadłości, w szczególności w odniesieniu do środków, które zostaną podjęte w następstwie takiego stwierdzenia. W konsekwencji nie można skutecznie zarzucać Sądowi, że oparł się na istnieniu tego ryzyka.
Ponadto wbrew temu, co twierdzi ABLV Bank, Sąd nie stwierdził w pkt 83 tego wyroku, że art. 82 ust. 2 dyrektywy 2014/59 ma zastosowanie do SRB, lecz odniósł się do tego przepisu w drodze analogii w ramach analizy kontekstowej art. 18 tego rozporządzenia.
Ponadto nawet przy założeniu, że poprzez swoją argumentację skierowaną przeciwko temu pkt 83 ABLV Bank twierdzi, iż Sąd naruszył prawo, dokonując takiej analogii, wystarczy stwierdzić, że w świetle rozważań zawartych w pkt 71–103 niniejszego wyroku błędny charakter takiej analogii nie może w żadnym razie wykazać, iż SRB nie jest właściwa do podjęcia decyzji o nieprzyjmowaniu programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, a tym samym do podważenia oddalenia przez Sąd zarzutu drugiego podniesionego przez ABLV Bank w pierwszej instancji. Argumentację taką należy zatem w każdym razie oddalić jako bezskuteczną.
To samo odnosi się, po trzecie, do argumentacji ABLV Bank dotyczącej praktyki stosowanej przez SRB po zamknięciu ustnego etapu postępowania w pierwszej instancji. Okoliczność, że praktyka ta nie jest spójna z wykładnią art. 18 rozporządzenia nr 806/2014 przedstawioną przez SRB przed Sądem i przez Sąd przyjętą, nawet gdyby została wykazana, nie może bowiem w żadnym razie podważyć wykładni tego przepisu przyjętej przez Sąd w zaskarżonym wyroku.
W drugiej kolejności, co się tyczy argumentacji ABLV Bank skierowanej przeciwko stwierdzeniu Sądu, zgodnie z którym sporne decyzje nie nakładają obowiązku likwidacji ABLV Bank i ABLV Bank Luxembourg, należy zauważyć, że Sąd oddalił w pkt 78 tego wyroku zarzut pierwszy podniesiony przez ABLV Bank w pierwszej instancji, w którym twierdził on, że SRB przekroczyła kompetencje przyznane jej w tym rozporządzeniu, nakazując likwidację ABLV Bank.
Po pierwsze, co się tyczy argumentacji ABLV Bank opartej na rzekomych błędach obarczających decyzję dotyczącą ABLV Bank Luxembourg, wystarczy stwierdzić, że nawet gdyby błędy te zostały wykazane, nie mogą one podważyć oddalenia przez Sąd zarzutu pierwszego podniesionego przez ABLV Bank w pierwszej instancji, ponieważ badanie co do istoty wniesionej przez ten bank skargi o stwierdzenie nieważności obejmowało wyłącznie decyzję dotyczącą ABLV Bank, a skarga wniesiona przez ABLV Bank na decyzję dotyczącą ABLV Bank Luxembourg została uznana przez Sąd w pkt 61 tego wyroku za niedopuszczalną. W związku z tym argumentację tę należy oddalić jako w każdym wypadku bezskuteczną.
Po drugie, co się tyczy twierdzenia ABLV Bank, zgodnie z którym Sąd naruszył treść decyzji dotyczącej ABLV Bank, stwierdzając w pkt 76 zaskarżonego wyroku, że w decyzji tej SRB nie zdecydowała o likwidacji tej instytucji kredytowej, należy zauważyć, że z treści tej decyzji nie wynika, by to stwierdzenie Sądu było nieprawidłowe.
Argumentację ABLV Bank opartą na błędnym rozumieniu decyzji dotyczącej ABLV Bank należy zatem oddalić jako bezzasadną.
Ponadto, nawet przy założeniu, że poprzez tę argumentację ABLV Bank twierdzi, iż Sąd narusza prawo, uznając w pkt 75 zaskarżonego wyroku, że decyzja dotycząca ABLV Bank nie wymaga jego likwidacji, argumentację taką należy w każdym razie oddalić jako bezzasadną, ponieważ Sąd słusznie orzekł w tym pkt 75, że likwidacja ABLV Bank nie była wynikiem tej decyzji, lecz decyzji podjętej przez jego akcjonariuszy w następstwie wspomnianej decyzji (zob. podobnie wyroki: z dnia 6 maja 2021 r., ABLV Bank i in./EBC, C‑551/19 P i C‑552/19 P, EU:C:2021:369, pkt 49; a także z dnia 24 lutego 2022 r., Bernis i in./SRB, C‑364/20 P, EU:C:2022:115, pkt 50, 51, 77, 78).
Po trzecie, co się tyczy zarzucanego naruszenia prawa dotyczącego uwzględnienia jedynie tekstu spornych decyzji, z wyłączeniem ogłoszeń publicznych dokonanych przez ich autora, należy stwierdzić, że argumentacja ta opiera się na błędnym rozumieniu zaskarżonego wyroku, w związku z czym należy ją oddalić jako bezzasadną.
Stwierdzając bowiem w pkt 77 tego wyroku, że komunikat prasowy SRB z dnia 24 lutego 2018 r. nie zastępuje spornych decyzji i nie może tworzyć obowiązków, które z nich nie wynikają, Sąd nie uznał bowiem, że tekst tych decyzji jest jedynym elementem, który może zostać uwzględniony, z wyłączeniem wszelkich innych elementów, w celu określenia ich zakresu, lecz orzekł zasadniczo, że komunikat prasowy może odgrywać jedynie rolę uzupełniającą w tym zakresie, a zatem nie może podważyć oceny wynikającej z samego tekstu wspomnianych decyzji.
Po czwarte, co się tyczy zarzucanego Sądowi błędu polegającego na nieprawidłowej wykładni pojęcia „adresata” w rozumieniu art. 263 akapit czwarty i art. 297 ust. 2 TFUE, taki błąd nie może w żadnym razie podważyć ustalenia Sądu zawartego w pkt 76 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym decyzja dotycząca ABLV Bank nie wymaga jego likwidacji, a tym samym oddalenia zarzutu pierwszego podniesionego przez ABLV Bank w pierwszej instancji. Argumentację ABLV Bank dotyczącą takiego błędu należy zatem oddalić jako w każdym wypadku bezskuteczną.
Ponadto, co się tyczy argumentacji, zgodnie z którą błąd ten pozbawił ABLV Bank i ABLV Bank Luxembourg ich praw zagwarantowanych w art. 41 Karty, wystarczy stwierdzić, że nie jest ona wystarczająco jasna i precyzyjna, aby umożliwić Trybunałowi przeprowadzenie kontroli, i że w związku z tym należy uznać ją za niedopuszczalną zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 45 i 46 niniejszego wyroku.
Wynika z tego, że zarzut pierwszy należy odrzucić jako w części niedopuszczalny oraz oddalić jako w części bezskuteczny a w części bezzasadny.
W przedmiocie zarzutu drugiego
– Argumentacja stron
ABLV Bank utrzymuje zasadniczo, że Sąd naruszył prawo i przeinaczył okoliczności faktyczne przy badaniu podniesionych w pierwszej instancji zarzutów trzeciego i czwartego, dotyczących dokonanej przez SRB oceny istnienia sytuacji znajdowania się ABLV Bank na progu upadłości lub zagrożenia upadłością w rozumieniu art. 18 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 806/2014.
W pierwszej kolejności Sąd przyjmuje w pkt 90–96 zaskarżonego wyroku nadmiernie restrykcyjną koncepcję zakresu kontroli sądowej, jaką sądy Unii powinny przeprowadzić w odniesieniu do oceny, czy instytucja kredytowa jest na progu upadłości lub jest zagrożona upadłością, naruszając w ten sposób art. 47 Karty, a także orzecznictwo Trybunału i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Sąd niesłusznie uznał, że kontrola ta powinna być bardziej ograniczona niż kontrola sprawowana przez sądy krajowe w sprawach upadłościowych. Ponadto poziom kontroli sądowej sprawowanej przez sądy Unii powinien być proporcjonalny do skutków danej decyzji.
W drugiej kolejności Sąd miał przeinaczyć w pkt 103–109 tego wyroku przedłożone mu akta sprawy, stwierdzając, że decyzja dotycząca ABLV Bank zawiera dokonaną przez SRB dorozumianą ocenę znajdowania się ABLV Bank na progu upadłości lub zagrożenia upadłością tego banku, podczas gdy SRB wskazała w szczególności w pkt 124 odpowiedzi na skargę, że EBC przeprowadził tę ocenę samodzielnie, a z SRB jedynie się skonsultowano.
W trzeciej kolejności Sąd przeinacza okoliczności faktyczne, nie uwzględniając wyroku tribunal d’arrondissement de Luxembourg (sądu okręgowego w Luksemburgu) z dnia 9 marca 2018 r., a także innych zdarzeń, które nastąpiły po wydaniu spornych decyzji i które podważyły oceny SRB leżące u podstaw tych decyzji.
W czwartej kolejności Sąd nie odpowiedział prawidłowo na niektóre z podniesionych w pierwszej instancji argumentów dotyczących oceny znajdowania się na progu upadłości lub zagrożenia upadłością ABLV Bank. Sąd nie ustosunkował się zatem do argumentu, zgodnie z którym moratorium, z którego korzystał ABLV Bank, mogło zostać przedłużone w celu uniknięcia problemów z płynnością, z którymi się borykał, do zarzucanych błędów dotyczących mechanizmu ochrony depozytów oraz do rzekomo nieuzasadnionego i arbitralnego charakteru wniosku o zamianę jego środków płynnych w Euroclear na środki płynne w Latvijas Banka (banku Łotwy).
W piątej kolejności zaskarżony wyrok jest oparty na błędnej wykładni pojęcia płynności banków w rozumieniu art. 18 rozporządzenia nr 806/2014 oraz ram prawnych Unii dotyczących nadzoru ostrożnościowego oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji instytucji kredytowych. Wyrok ten zakłada, że system płynności przewidziany w prawie Unii ma znaczenie wyłącznie w okresie prosperity, a nie w przypadku kryzysu płynności. Ponadto Sąd nie uwzględnił we wspomnianym wyroku faktu, że ten system płynności zostałby przeinaczony, gdyby na instytucję kredytową nałożono dodatkowe wymogi dotyczące płynności w przypadku kryzysu.
SRB uważa, że zarzut drugi należy odrzucić jako niedopuszczalny, a w każdym razie oddalić jako bezzasadny, a w części oddalić jako oczywiście bezskuteczny.
Zdaniem EBC zarzut drugi należy w części odrzucić jako niedopuszczalny, a w każdym razie oddalić jako bezzasadny.
– Ocena Trybunału
W pierwszej kolejności, co się tyczy podnoszonego naruszenia prawa dotyczącego dogłębności sądowej kontroli oceny przez SRB, czy dany podmiot jest na progu upadłości lub jest zagrożony upadłością, art. 18 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 806/2014 przyznaje SRB pewien zakres uznania co do tego, czy są spełnione warunki przewidziane w tym przepisie, wśród których znajduje się warunek dotyczący znajdowania się danego podmiotu lub danej grupy na progu upadłości lub zagrożenia upadłością.
Jak Sąd orzekł zasadniczo w pkt 91 i 92 zaskarżonego wyroku, ponieważ SRB dysponuje pewnym zakresem uznania przy badaniu tego warunku, które wymaga wyborów o charakterze technicznym i sporządzenia prognoz i złożonych ocen ekonomicznych, kontrola sądowa, jaką sąd Unii powinien przeprowadzić w odniesieniu do zasadności tego badania, nie może prowadzić do zastąpienia oceny SRB własną oceną, lecz ma na celu sprawdzenie, czy decyzja wydana przez SRB w wyniku tego badania nie opiera się na niedokładnych ustaleniach faktycznych i czy nie jest dotknięta oczywistym błędem w ocenie lub nadużyciem uprawnień (zob. analogicznie wyroki: z dnia 4 maja 2023 r., EBC/Crédit lyonnais, C‑389/21 P, EU:C:2023:368, pkt 55; z dnia 4 października 2024 r., Aeris Invest/Komisja i SRB, C‑535/22 P, EU:C:2024:819, pkt 266; a także z dnia 4 października 2024 r., García Fernández i in./Komisja i SRB, C‑541/22 P, EU:C:2024:820, pkt 275).
Ponadto wbrew temu, co twierdzi ABLV Bank, koncepcja kontroli sądowej przyjęta przez Sąd w pkt 91 i 92 zaskarżonego wyroku, która wynika z utrwalonego orzecznictwa Trybunału, nie jest niezgodna z art. 47 Karty ani z europejską Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisaną w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r., ani z zasadą proporcjonalności.
O ile bowiem w dziedzinie wymagającej złożonych ocen ekonomicznych instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii dysponują pewnym zakresem uznania w kwestiach ekonomicznych, o tyle nie oznacza to, że sąd Unii powinien powstrzymać się od kontroli interpretacji danych o charakterze ekonomicznym dokonanej przez te instytucje, organy i jednostki organizacyjne. Sąd Unii powinien bowiem w szczególności nie tylko zbadać materialną prawidłowość przytoczonych dowodów, ich wiarygodność i spójność, ale także sprawdzić, czy te dowody stanowią całość istotnych danych, które należy wziąć pod uwagę w celu oceny złożonej sytuacji, i czy mogą one stanowić poparcie dla wniosków wyciągniętych na ich podstawie (zob. analogicznie wyroki: z dnia 10 lipca 2014 r., Telefónica i Telefónica de España/Komisja, C‑295/12 P, EU:C:2014:2062, pkt 54; a także z dnia 13 lipca 2023 r., Komisja/CK Telecoms UK Investments, C‑376/20 P, EU:C:2023:561, pkt 125).
Trybunał orzekł już, że w świetle tych cech kontrola zgodności z prawem dokonywana przez sąd Unii na podstawie art. 263 TFUE spełnia wymogi prawa do skutecznego środka prawnego ustanowionego w art. 47 Karty, które odpowiada zasadzie skutecznej ochrony sądowej zapisanej w art. 6 ust. 1 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (zob. podobnie wyrok z dnia 10 lipca 2014 r., Telefónica i Telefónica de España/Komisja, C‑295/12 P, EU:C:2014:2062, pkt 57 i przytoczone tam orzecznictwo).
Wynika stąd, że argument ABLV Bank, zgodnie z którym Sąd przyjął nadmiernie restrykcyjną koncepcję dogłębności kontroli sądowej, jaką sąd Unii powinien przeprowadzić w odniesieniu do dokonanej przez SRB oceny, czy dany podmiot jest na progu upadłości lub jest zagrożony upadłością, należy oddalić jako bezzasadny.
Ponadto okoliczność, że ta koncepcja dogłębności kontroli sądowej różni się od koncepcji przyjętej przez sądy krajowe właściwe w sprawach upadłościowych, nawet gdyby została dowiedziona, nie pozwala na wykazanie, że Sąd naruszył prawo przy określeniu dogłębności swojej kontroli. Argument oparty na takiej okoliczności należy zatem oddalić jako w każdym razie bezskuteczny.
W drugiej kolejności, co się tyczy podnoszonego przeinaczenia akt sprawy przedłożonych Sądowi w pkt 103–109 zaskarżonego wyroku, w świetle dowodów zawartych w tych aktach, na które powołuje się ABLV Bank, nie jest oczywiste, że zawarte w pkt 107 tego wyroku stwierdzenie Sądu, zgodnie z którym w decyzji dotyczącej ABLV Bank SRB zgodziła się z dokonaną przez EBC oceną znajdowania się ABLV Bank na progu upadłości lub zagrożenia upadłością, jest błędne. W związku z tym argumentację ABLV Bank opartą na istnieniu takiego przeinaczenia należy oddalić jako bezzasadną.
To samo odnosi się w trzeciej kolejności do argumentacji ABLV Bank dotyczącej nieuwzględnienia przez Sąd wyroku tribunal d’arrondissement de Luxembourg z dnia 9 marca 2018 r.
Jak zauważył rzecznik generalny w pkt 78 opinii, wyrok ten nie dotyczy bowiem sytuacji ABLV Bank, lecz wyłącznie sytuacji ABLV Bank Luxembourg. Tymczasem skarga o stwierdzenie nieważności wniesiona przez ABLV Bank przeciwko decyzji dotyczącej ABLV Bank Luxembourg została uznana przez Sąd za niedopuszczalną w pkt 61 tego wyroku, w związku z czym nie można uznać, że Sąd narusza prawo, nie uwzględniając tego wyroku w ramach badania co do istoty skargi na decyzję dotyczącą ABLV Bank.
Co się tyczy argumentacji odnoszącej się do nieuwzględnienia przez Sąd innych zdarzeń, które nastąpiły po wydaniu spornych decyzji, argumentacja ta nie wskazuje elementów tego wyroku, które są w ten sposób krytykowane, i nie jest wystarczająco jasna i precyzyjna, aby umożliwić Trybunałowi przeprowadzenie kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, w związku z czym należy ją, jak utrzymują SRB i EBC, odrzucić jako niedopuszczalną zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 45 i 46 niniejszego wyroku.
W czwartej kolejności z tych samych powodów należy odrzucić jako niedopuszczalną, jak podnosi SRB, argumentację ABLV Bank, zgodnie z którą Sąd nie ustosunkował się prawidłowo do jego argumentów dotyczących moratorium, z którego skorzystał, mechanizmu ochrony depozytów i wniosku o przekształcenie środków płynnych Euroclear w środki płynne w banku Łotwy.
W piątej kolejności, co się tyczy podnoszonego naruszenia prawa dotyczącego wykładni pojęcia płynności w ramach procedury restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji przewidzianej w art. 18 rozporządzenia nr 806/2014, należy zauważyć, że w pkt 115 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, iż w okolicznościach niniejszej sprawy, charakteryzujących się masowym wycofywaniem depozytów w następstwie utraty zaufania w stosunkach między ABLV Bank a jego klientami, stopień pokrycia tej instytucji kredytowej i jej kapitalizacja mają mniejsze znaczenie w porównaniu z natychmiastową dostępnością środków płynnych w obrębie tej instytucji kredytowej.
Argument ABLV Bank, zgodnie z którym Sąd uznał w tym wyroku, że system płynności przewidziany w prawie Unii jest pozbawiony wszelkiego znaczenia w ramach oceny znajdowania się na progu upadłości lub zagrożenia upadłością danego podmiotu, opiera się na błędnym rozumieniu tego pkt 115. Mianowicie, wbrew temu, co utrzymuje ABLV Bank, stwierdzając, że w okolicznościach niniejszej sprawy jego stopień pokrycia miał mniejsze znaczenie w porównaniu z natychmiastową dostępnością środków płynnych w tej instytucji kredytowej, Sąd w żaden sposób nie uznał, że stopień pokrycia jest ogólnie pozbawiony wszelkiego znaczenia, lecz jedynie, że w świetle szczególnych okoliczności niniejszej sprawy należy przypisać większe znaczenie innym elementom.
Ponadto w zakresie, w jakim poprzez ten argument ABLV Bank zamierza podnosić, że Sąd narusza prawo, uznając, iż na instytucje kredytowe można było nałożyć dodatkowe wymogi dotyczące płynności w porównaniu z wymogami nałożonymi przez system płynności przewidziany w prawie Unii, bank ten nie wykazuje, by takie rozwiązanie było sprzeczne z prawem Unii.
W związku z tym argumentację ABLV Bank dotyczącą wykładni pojęcia płynności w ramach procedury restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji przewidzianej w art. 18 rozporządzenia nr 806/2014 należy oddalić jako bezzasadną.
Wynika stąd, że zarzut drugi należy w części oddalić jako bezzasadny, a w części odrzucić jako niedopuszczalny, bez konieczności badania zarzutów niedopuszczalności podniesionych przez SRB w odniesieniu do tego zarzutu w całości i przez EBC w odniesieniu do części argumentacji przedstawionej przez ABLV Bank w ramach tego zarzutu.
W przedmiocie zarzutu trzeciego
– Argumentacja stron
ABLV Bank podnosi, że Sąd dopuścił się szeregu błędów i przeinaczeń przy badaniu jego argumentacji dotyczącej projektu środka FinCEN i decyzji wydanych przez władze łotewskie.
W pierwszej kolejności Sąd przeinaczył argumentację, którą ABLV Bank przedstawił w pierwszej instancji, dotyczącą projektu środka FinCEN, sugerując w pkt 100 zaskarżonego wyroku, że bank ten zarzucił jedynie EBC, iż nie wyjaśnił swoim partnerom zakresu tego projektu. ABLV Bank zarzucił bowiem EBC i SRB, że powołały się na wspomniany projekt jako wiążącą decyzję i przyznały mu znaczną wagę w ocenie jego sytuacji.
Ponadto Sąd nałożył na ABLV Bank zbyt duży ciężar dowodu i przeinaczył jego argumentację, oddalając ją z tego powodu, że nie należy uwzględniać przyczyn znajdowania się podmiotu na progu upadłości lub jego zagrożenia upadłością. Otóż w swojej argumentacji ABLV Bank utrzymywał, że oceny EBC i SRB dotyczące jego sytuacji znajdowania się na progu upadłości lub zagrożenia upadłością nie były oparte na technicznej ocenie tej sytuacji, lecz na niejasnych i ogólnych rozważaniach, a także na stwierdzeniu, że model biznesowy ABLV Bank nie był już funkcjonalny ze względu na projekt środka FinCEN.
W drugiej kolejności Sąd nie uwzględnił w wystarczającym stopniu pewnej liczby okoliczności i dowodów przedstawionych przez ABLV Bank na poparcie jego argumentacji.
ABLV Bank oparł się w szczególności na prawie łotewskim i kompetencji KRFK w dziedzinie zwalczania prania pieniędzy. ABLV Bank wskazał również na rozbieżności między projektem środka FinCEN a decyzjami KRFK stwierdzającymi przestrzeganie przez ABLV Bank obowiązujących w tej dziedzinie przepisów. Ponadto ABLV Bank podniósł przed Sądem, że projekt środka FinCEN stanowił próbę wywarcia przez państwo trzecie nacisku na Republikę Łotewską w celu skłonienia jej do zmiany ustawodawstwa.
Poza tym ABLV Bank przedstawił dowody dotyczące ustaleń dokonanych przez Korupcijas novēršanas un apkarošanas birojs (urząd ds. zapobiegania i zwalczania korupcji, Łotwa), które mają wykazywać istnienie zmowy między urzędnikami EBC i FinCEN, o której wiedziały EBC i SRB.
W trzeciej kolejności Sąd popełnia błąd, oddalając zarzut ABLV Bank dotyczący nadużycia władzy przez SRB z uzasadnieniem przedstawionym w pkt 205 zaskarżonego wyroku, że dowodów przedstawionych w tym względzie przez ABLV Bank nie można przypisać SRB, podczas gdy SRB oparła się w dużej mierze na pracy wykonanej przez EBC i na szczeblu krajowym.
SRB i EBC utrzymują, że zarzut trzeci należy odrzucić jako niedopuszczalny, a w każdym razie oddalić jako bezzasadny.
– Ocena Trybunału
W pierwszej kolejności argumentacja ABLV Bank oparta na rzekomym przeinaczeniu akt sprawy przez Sąd opiera się na błędnym rozumieniu zaskarżonego wyroku, w związku z czym należy ją oddalić jako bezzasadną.
Sąd stwierdził bowiem w pkt 100 tego wyroku, że ABLV Bank wielokrotnie powoływał się na niezgodny z prawem charakter projektu środka FinCEN. Ponadto Sąd wskazał w pkt 179 wspomnianego wyroku, że ABLV Bank utrzymywał, iż EBC i SRB oparły decyzję dotyczącą ABLV Bank na projekcie środka FinCEN. W związku z tym, wbrew temu, co twierdzi ABLV Bank, stwierdzając w pkt 100 tego wyroku, że bank ten uznał, iż EBC był zobowiązany wyjaśnić tym partnerom zakres projektu środka FinCEN, Sąd nie ogranicza zakresu argumentacji ABLV Bank dotyczącej tego projektu do tego jednego argumentu, lecz uznaje, że argument ten stanowi część argumentacji ABLV Bank, czego ten bank nie kwestionuje.
Ponadto, orzekając w pkt 101 zaskarżonego wyroku, że ponieważ przyczyny znajdowania się podmiotu na progu upadłości lub zagrożenia upadłością nie stanowią elementu, który należy wziąć pod uwagę przy przeprowadzaniu badania przewidzianego w art. 18 ust. 4 rozporządzenia nr 806/2014, nie było konieczności badania, czy projekt środka FinCEN był uzasadniony, Sąd nie ogranicza się, wbrew temu, co twierdzi ABLV Bank, do przedstawienia treści argumentacji, którą bank ten przedstawił w pierwszej instancji, lecz uzasadnia oddalenie tej argumentacji.
Ponadto, nawet przy założeniu, że poprzez swoją argumentację ABLV Bank twierdzi, iż Sąd narusza prawo, orzekając we wspomnianym pkt 101, że przyczyny znajdowania się podmiotu na progu upadłości lub jego zagrożenia upadłością nie stanowią elementu, który należy wziąć pod uwagę przy przeprowadzaniu badania przewidzianego w art. 18 ust. 4 tego rozporządzenia, argumentację taką należy w każdym razie oddalić jako bezzasadną. Trybunał orzekł już bowiem, że program restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji zostaje przyjęty w ważny sposób, jeżeli spełnione są warunki przewidziane w art. 18 wspomnianego rozporządzenia, bez względu na powody, które doprowadziły do tego, że dany podmiot znajduje się na progu upadłości lub jest zagrożony upadłością (zob. podobnie wyrok z dnia 4 października 2024 r., García Fernández i in./Komisja i SRB, C‑541/22 P, EU:C:2024:820, pkt 191).
W drugiej kolejności, co się tyczy argumentacji ABLV Bank dotyczącej ciężaru dowodu, wystarczy stwierdzić, że nie jest ona wystarczająco jasna i precyzyjna, aby umożliwić Trybunałowi dokonanie kontroli, i że w związku z tym należy ją uznać za niedopuszczalną zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 45 i 46 niniejszego wyroku.
W trzeciej kolejności, co się tyczy argumentacji ABLV Bank dotyczącej niewystarczającego uwzględnienia szeregu okoliczności i dowodów, należy przypomnieć, że z art. 256 ust. 1 TFUE i art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wynika, iż odwołanie ogranicza się do kwestii prawnych i że jedynie Sąd jest właściwy do dokonywania ustaleń faktycznych i oceny tych z nich, które uzna za istotne, jak również do oceny dowodów. Ocena okoliczności faktycznych i dowodów nie stanowi zatem – z zastrzeżeniem przypadków ich przeinaczenia – kwestii prawnej, podlegającej jako taka kontroli Trybunału w postępowaniu odwoławczym. Takie przeinaczenie musi wynikać w sposób oczywisty z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy i być możliwe do stwierdzenia bez konieczności dokonywania nowej oceny faktów i dowodów (wyrok z dnia 2 marca 2021 r., Komisja/Włochy i in., C‑425/19 P, EU:C:2021:154, pkt 52 i przytoczone tam orzecznictwo).
W związku z tym argumentacja ta może zostać uwzględniona tylko wtedy, gdy zostanie wykazane, że Sąd przeinaczył okoliczności faktyczne. Tymczasem ABLV Bank nie powołuje się na takie przeinaczenie, ograniczając się zasadniczo do żądania ponownej oceny okoliczności faktycznych, co nie należy do właściwości Trybunału w ramach odwołania.
Argumentację tę należy zatem odrzucić, jak utrzymują SRB i EBC, jako niedopuszczalną.
W czwartej kolejności argumentację ABLV Bank dotyczącą błędu, jaki miał popełnić Sąd w pkt 205 zaskarżonego wyroku, należy oddalić jako bezzasadną.
Sąd słusznie przypomniał bowiem w pkt 204 tego wyroku, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem akt jest dotknięty wadą nadużycia władzy jedynie wtedy, gdy z obiektywnych, właściwych dla danej sprawy i spójnych przesłanek wynika, że został on przyjęty wyłącznie lub w znacznej mierze w celu innym niż wskazany albo w celu obejścia procedury przewidzianej w traktacie FUE, aby zareagować na okoliczności danej sprawy (wyrok z dnia 5 maja 2015 r., Hiszpania/Parlament i Rada, C‑146/13, EU:C:2015:298, pkt 56 i przytoczone tam orzecznictwo).
W związku z tym sama okoliczność, że SRB oparła się częściowo w ramach przyjmowania decyzji dotyczącej ABLV Bank na aktach przyjętych przez EBC i organy krajowe, nie może w każdym razie wystarczyć do wykazania, że przyjęła ona tę decyzję w celach innych niż te, dla których przyznano rozpatrywane uprawnienie, lub w celu obejścia procedury specjalnie przewidzianej w traktacie FUE.
Wynika stąd, że zarzut trzeci należy w części oddalić jako bezzasadny, a w części odrzucić jako niedopuszczalny, bez konieczności badania zarzutów niedopuszczalności podniesionych przez SRB i EBC w odniesieniu do tego zarzutu w całości.
W przedmiocie zarzutu czwartego
– Argumentacja stron
ABLV Bank podnosi, że Sąd popełnił szereg błędów przy badaniu dopuszczalności jego skargi w zakresie, w jakim była ona skierowana przeciwko decyzji dotyczącej ABLV Bank Luxembourg.
W pierwszej kolejności Sąd popełnia błąd, uznając, że znaczenie ma jedynie tekst spornych decyzji i że tekst ten nie powinien być interpretowany zgodnie z publicznymi ogłoszeniami dokonanymi przez jego autora.
Tym samym Sąd błędnie utożsamił pojęcie aktu zaskarżalnego w rozumieniu art. 263 TFUE z konkretnym dokumentem materialnym, podczas gdy pojęcie to odnosi się do treści zaskarżonych decyzji, a dokument materialny stanowi jedynie dowód w tym względzie, podobnie jak ogłoszenia ustne. Wykładnia przyjęta przez Sąd ma niedopuszczalne konsekwencje i narusza zasadę państwa prawa.
W drugiej kolejności Sąd przeinacza treść spornych decyzji, uznając, że nie wymagały one likwidacji odnośnych podmiotów. Sformułowanie wybrane w tekście tych decyzji w zakresie, w jakim wymaga od krajowych organów ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji wykonania wspomnianych decyzji zgodnie z zawartymi w nich rozważaniami, nie pozostawia bowiem żadnych wątpliwości co do tego, że ABLV Bank i ABLV Bank Luxembourg powinny zostać zlikwidowane. Ponadto kwestia, czy przyjęto konkretną metodę likwidacji lub czy decyzja w tym zakresie prowadziła bezpośrednio do wszczęcia postępowania likwidacyjnego, jest pozbawiona znaczenia.
ABLV Bank podnosi w trzeciej kolejności, że Sąd nie wyciągnął konsekwencji ze swojego ustalenia, że decyzja o nieprzyjmowaniu programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji jest aktem zaskarżalnym. Bank ten utrzymuje, powołując się na decyzje o restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji podjęte przez SRB w odniesieniu do innych podmiotów, że takie decyzje zmieniają sytuację prawną akcjonariuszy podmiotu, którego dotyczy taki program. Wywodzi on z tego, że to samo dotyczy decyzji o nieprzyjmowaniu programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji.
W czwartej kolejności ABLV Bank podnosi, że Sąd niesłusznie nie uznał, iż decyzja o cofnięciu zezwolenia dla instytucji kredytowej ma bardziej szczególne konsekwencje, ponieważ uniemożliwia tej instytucji prowadzenie regulowanej działalności depozytowej i kredytowej.
SRB i EBC uważają, że zarzut czwarty należy oddalić jako bezzasadny.
– Ocena Trybunału
Należy zauważyć, że w ramach badania dopuszczalności skargi ABLV Bank na decyzję dotyczącą ABLV Bank Luxembourg, stwierdziwszy w pkt 41 zaskarżonego wyroku, iż decyzja ta przewiduje, że w odniesieniu do ABLV Bank Luxembourg program restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji nie zostanie przyjęty, Sąd orzekł w pkt 42 tego wyroku, że wspomniana decyzja nie wywołuje bezpośrednio skutków w sytuacji prawnej akcjonariuszy ABLV Bank Luxembourg, takich jak ABLV Bank.
W tym względzie, w świetle rozważań zawartych w pkt 112–116 niniejszego wyroku, z tych samych powodów należy oddalić jako bezzasadną argumentację ABLV Bank opartą na przeinaczeniu decyzji dotyczącej ABLV Bank Luxembourg oraz na błędach w określeniu jej skutków.
To samo odnosi się do argumentu ABLV Bank dotyczącego analogii z decyzjami o restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji podjętymi przez SRB w odniesieniu do innych podmiotów, ponieważ takie decyzje są pozbawione znaczenia dla określenia skutków decyzji dotyczącej ABLV Bank Luxembourg.
W pozostałym zakresie argumentacja ABLV Bank skierowana przeciwko badaniu przez Sąd dopuszczalności jego skargi w zakresie, w jakim była ona skierowana przeciwko decyzji dotyczącej ABLV Bank Luxembourg, nie jest wystarczająco jasna i precyzyjna, aby umożliwić Trybunałowi przeprowadzenie kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, w związku z czym należy ją odrzucić jako niedopuszczalną zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 45 i 46 niniejszego wyroku.
Z powyższego wynika, że zarzut czwarty należy w części oddalić jako bezzasadny, a w części odrzucić jako niedopuszczalny.
W świetle całości powyższych rozważań odwołanie należy oddalić w całości.
W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania, jeżeli odwołanie jest bezzasadne, Trybunał rozstrzyga o kosztach.
Zgodnie z art. 138 § 1 tego regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie jego art. 184 § 1, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
Ponieważ SRB i EBC wniosły o obciążenie ABLV Bank kosztami postępowania, a ten przegrał sprawę, należy obciążyć go jego własnymi kosztami oraz kosztami poniesionymi przez SRB i EBC.
Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:
1)
Odwołanie zostaje oddalone.
2)
ABLV Bank AS, w likwidacji, zostaje obciążony, poza własnymi kosztami, kosztami poniesionymi przez Jednolitą Radę ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB) oraz przez Europejski Bank Centralny (EBC).
Podpisy
(
*1
) Język postępowania: angielski.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło