C-615/24

WYROK TRYBUNAŁU (siódma izba) z dnia 15 stycznia 2026 r. ( *1 ) Odesłanie prejudycjalne – Pomoc państwa – Sektor rolny – Rozporządzenie (UE) nr 1408/2013 – Pomoc de minimis – Monitorowanie – Państwo członkowskie przewidujące przyznanie i wypłatę pomocy de minimis bez wymagania od przedsiębiorstwa ubiegającego się o pomoc konkretnego oświadczenia dotyczącego kwoty i charakteru pomocy państwa ewentualnie otrzymanej w okresie trzech lat podatkowych – Przedstawienie własnej deklaracji dotyczącej takiej pomocy W sprawie C‑615/24 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Corte suprema di cassazione (sąd kasacyjny, Włochy) postanowieniem z dnia 19 września 2024 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 20 września 2024 r., w postępowaniu: Ambito territoriale di caccia Ancona 2 przeciwko Azienda Agricola Camarzano di RK, TRYBUNAŁ (siódma izba), w składzie: F. Schalin (sprawozdawca), prezes izby, M. Gavalec i Z. Csehi, sędziowie, rzecznik generalny: A. Rantos, sekretarz: A. Calot Escobar, uwzględniając pisemny etap postępowania, rozważywszy uwagi, które przedstawili: – w imieniu Ambito territoriale di caccia Ancona 2 – M. Fioretti, avvocato, – w imieniu rządu włoskiego – S. Fiorentino, w charakterze pełnomocnika, którego wspierali L. Vignato, avvocato dello Stato, i P. Passolunghi, procuratore dello Stato, – w imieniu rządu bułgarskiego – T. Mitova i R. Stoyanov, w charakterze pełnomocników, – w imieniu Komisji Europejskiej – I. Georgiopoulos i C. Molinari, w charakterze pełnomocników, podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii, wydaje następujący Wyrok Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 3 i art. 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz.U. 2013, L 352, s. 9). Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Azienda Agricola Camarzano di RK (zwaną dalej „Azienda Agricola”), gospodarstwem rolnym, a Ambito territoriale di caccia Ancona 2 (obwodem łowieckim Ankona 2, Włochy) (zwanym dalej „ATC”) w przedmiocie żądania odszkodowania za szkody wyrządzone przez dzikie zwierzęta w uprawach ekologicznej pszenicy durum należących do Azienda Agricola w 2014 r. Ramy prawne Motywy 1, 20 i 21 rozporządzenia nr 1408/2013 mają następujące brzmienie: „(1) Jeżeli finansowanie przez państwo spełnia kryteria określone w art. 107 ust. 1 traktatu, stanowi pomoc państwa i zgodnie z art. 108 ust. 3 traktatu powinno zostać zgłoszone do Komisji [Europejskiej]. Jednakże na podstawie art. 109 traktatu Rada [Unii Europejskiej] może określić kategorie pomocy, które są zwolnione z wymogu zgłoszenia. Zgodnie z art. 108 ust. 4 traktatu Komisja może przyjąć rozporządzenia dotyczące takich kategorii pomocy państwa. Rozporządzeniem {Rady (WE) nr 994/98 z dnia 7 maja 1998 r. dotyczącym stosowania art. [107 i 108 TFUE] do niektórych kategorii horyzontalnej pomocy państwa (Dz.U. 1998, L 142, s. 1)} Rada postanowiła, zgodnie z art. 109 traktatu, że pomoc de minimis może stanowić jedną z takich kategorii. Na tej podstawie uznaje się, że pomoc de minimis, czyli pomoc przyznana jednemu przedsiębiorstwu w danym okresie, która nie przekracza pewnej określonej kwoty, nie spełnia wszystkich kryteriów określonych w art. 107 ust. 1 traktatu i w związku z tym nie podlega procedurze zgłoszenia. […] (20) […] przyznając pomoc de minimis, państwo członkowskie powinno informować zainteresowane przedsiębiorstwa o kwocie przyznanej pomocy de minimis, o tym, że ma ona charakter de minimis, oraz wyraźnie odesłać do niniejszego rozporządzenia. Państwa członkowskie powinny zostać zobowiązane do monitorowania udzielonej pomocy, aby zapewnić nieprzekraczanie odpowiednich pułapów oraz przestrzeganie reguł dotyczących kumulacji. Aby wywiązać się z tego obowiązku, zainteresowane państwo członkowskie powinno przed przyznaniem takiej pomocy uzyskać od przedsiębiorstwa oświadczenie o wszelkiej innej pomocy de minimis objętej niniejszym rozporządzeniem lub innymi rozporządzeniami w sprawie de minimis, otrzymanej w danym roku podatkowym oraz w dwóch poprzednich latach podatkowych. Państwa członkowskie powinny również mieć możliwość ustanowienia centralnego rejestru obejmującego pełne informacje dotyczące przyznanej pomocy de minimis i weryfikowania, czy udzielenie nowej pomocy nie powoduje przekroczenia odpowiednego pułapu. (21) Przed przyznaniem wszelkiej nowej pomocy de minimis państwa członkowskie powinny dokładnie przeanalizować, czy w wyniku przyznania nowej pomocy de minimis pułap de minimis ani górny limit krajowy nie zostaną w danym państwie członkowskim przekroczone oraz czy spełniono inne warunki określone w niniejszym rozporządzeniu”. Artykuł 3 tego rozporządzenia, zatytułowany „Pomoc de minimis”, przewiduje: „1.   Uważa się, że środki pomocy nie spełniają wszystkich kryteriów określonych w art. 107 ust. 1 traktatu i dlatego są zwolnione z wymogu zgłoszenia przewidzianego w art. 108 ust. 3 traktatu, jeżeli spełniają warunki określone w niniejszym rozporządzeniu. 2.   Całkowita kwota pomocy de minimis przyznanej przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorstwu nie może przekroczyć 15000 EUR w okresie trzech lat podatkowych. 3.   Łączna kwota pomocy de minimis przyznanej w okresie trzech lat podatkowych przez państwo członkowskie przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w zakresie podstawowej produkcji produktów rolnych nie może przekroczyć górnego limitu krajowego określonego w załączniku. 4.   Pomoc de minimis uznaje się za przyznaną w dniu, w którym przedsiębiorstwo uzyskuje prawo otrzymania takiej pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym, niezależnie od terminu wypłacenia pomocy de minimis temu przedsiębiorstwu. […] 7.   Jeżeli z powodu udzielenia nowej pomocy de minimis pułap określony w ust. 2 lub górny limit krajowy, o którym mowa w ust. 3, zostałby przekroczony, nowa pomoc nie może być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia. […]”. Artykuł 6 rozporządzenia nr 1408/2013, zatytułowany „Monitorowanie”, stanowi: „1.   W przypadku gdy państwo członkowskie zamierza przyznać przedsiębiorstwu pomoc de minimis zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, pisemnie powiadamia to przedsiębiorstwo o przewidywanej kwocie pomocy (wyrażonej jako ekwiwalent dotacji brutto) oraz o jej charakterze de minimis, podając wyraźne odniesienie do niniejszego rozporządzenia, podając tego tytuł oraz odniesienie do jego publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej […]. Przed przyznaniem pomocy państwo członkowskie uzyskuje także od zainteresowanego przedsiębiorstwa oświadczenie, w formie pisemnej lub elektronicznej, na temat wszelkiej innej pomocy de minimis, w odniesieniu do której stosuje się niniejsze rozporządzenie lub inne rozporządzenia o pomocy de minimis, otrzymanej w czasie dwóch poprzednich lat podatkowych oraz bieżącego roku podatkowego. 2.   Jeżeli państwo członkowskie ustanowiło centralny rejestr pomocy de minimis zawierający pełne informacje dotyczące wszelkiej pomocy de minimis przyznanej przez wszelkie organy w danym państwie członkowskim, ust. 1 przestaje się stosować z dniem, w którym informacje zawarte w rejestrze obejmują okres trzech lat podatkowych. 3.   Państwo członkowskie przyznaje nową pomoc de minimis zgodnie z niniejszym rozporządzeniem dopiero po upewnieniu się, że nie podniesie ona całkowitej kwoty pomocy de minimis przyznanej danemu przedsiębiorstwu do poziomu przekraczającego pułap określony w art. 3 ust. 2 i górny limit krajowy, o którym mowa w art. 3 ust. 3, oraz że wszystkie warunki określone w niniejszym rozporządzeniu są przestrzegane. […]”. Postępowanie główne i pytania prejudycjalne W dniu 28 czerwca 2014 r. Azienda Agricola złożyła do ATC, za pomocą udostępnionego przez tę instytucję specjalnego formularza, pilny wniosek o przeprowadzenie ekspertyzy w celu naprawienia szkód wyrządzonych przez dzikie zwierzęta w jej uprawach rolnych na podstawie art. 34 legge della Regione Marche n. 7 – Norme per la protezione della fauna selvatica e per la tutela dell’equilibrio ambientale e disciplina dell’attività venatoria (ustawy regionu Marche nr 7 zawierającej przepisy dotyczące ochrony dzikiej fauny, ochrony równowagi środowiskowej i łowiectwa) z dnia 5 stycznia 1995 r. W dniu 4 lipca 2014 r. rzeczoznawca w zakresie agronomii wyznaczony przez ATC stwierdził na miejscu, że Azienda Agricola poniosła szkody wyrządzone przez dzikie zwierzęta na kwotę 1000 EUR. Mimo opinii tego rzeczoznawcy Azienda Agricola nie otrzymała odszkodowania i w związku z tym skierowała do ATC wezwanie do zapłaty w celu uzyskania zapłaty tego odszkodowania. ATC oświadczyło, że nie może wypłacić odszkodowania w krótkim terminie, ponieważ Regione Marche (region Marche, Włochy) nie wpłacił niezbędnych w tym celu środków, lecz nie poinformowało przy tej okazji Azienda Agricola, że żądane odszkodowanie ma charakter de minimis, ani nie zwróciło się do tego gospodarstwa rolnego o przedstawienie oświadczenia dotyczącego ewentualnego otrzymania innej pomocy de minimis w bieżącym roku podatkowym i w dwóch poprzednich latach podatkowych. W dniu 19 stycznia 2016 r. Azienda Agricola wniosła powództwo do Giudice di pace di Jesi (sędziego pokoju w Jesi, Włochy), żądając zasądzenia od ATC zapłaty na jej rzecz odnośnego odszkodowania. Ponieważ Giudice di pace di Jesi (sędzia pokoju w Jesi) uwzględnił to żądanie postanowieniem podlegającym natychmiastowemu wykonaniu, ATC wniosło sprzeciw od tego postanowienia, twierdząc między innymi, że Azienda Agricola nie miała prawa do odszkodowania, ponieważ nie złożyła oświadczenia dotyczącego ewentualnego otrzymania innej pomocy de minimis w bieżącym roku podatkowym i w dwóch poprzednich latach podatkowych. Giudice di pace di Jesi (sędzia pokoju w Jesi) utrzymał w mocy nakaz, oddalając sprzeciw wniesiony przez ATC. Uznał on, że uzyskanie oświadczenia dotyczącego ewentualnego otrzymania innej pomocy de minimis w bieżącym roku podatkowym i w dwóch poprzednich latach nie stanowi warunku koniecznego do wypłaty pomocy, ponieważ przestrzeganie zasad w dziedzinie kumulacji pomocy de minimis przewidzianych w rozporządzeniu nr 1408/2013 może również zostać stwierdzone podczas kontroli tej pomocy za pomocą specjalnego rejestru utworzonego przez państwo. Tribunale di Ancona (sąd w Ankonie, Włochy), do którego wniosło sprawę ATC, utrzymał w mocy wyrok Giudice di pace di Jesi (sędziego pokoju w Jesi), orzekając między innymi, że nie można uznać, że Azienda Agricola była zobowiązana do przestrzegania procedury przewidzianej w art. 6 rozporządzenia nr 1408/2013, ponieważ przepisy regionalne obowiązujące w dniu złożenia przez nią wniosku o odszkodowanie nie przewidywały przedstawienia oświadczenia dotyczącego ewentualnego otrzymania innej pomocy de minimis w bieżącym roku podatkowym i w dwóch poprzednich latach podatkowych. Zdaniem tego sądu rozbieżność między przepisami unijnymi a przepisami regionalnymi doprowadziła do sytuacji obiektywnej i oczywistej niepewności. Następnie ATC wniosło do Corte suprema di cassazione (sądu kasacyjnego, Włochy), który jest sądem odsyłającym, skargę kasacyjną od wyroku Tribunale di Ancona (sądu w Ankonie), wnosząc o uchylenie tego wyroku. W tym celu podniosło ono, że sąd ten naruszył prawo Unii w dziedzinie pomocy państwa, nie zapewniając koordynacji między normami prawnymi zgodnie z ich hierarchią, ponieważ zasady wyrażone w rozporządzeniu Unii, które mają bezpośrednie zastosowanie, powinny mieć pierwszeństwo przed wszelkimi sprzecznymi z nimi przepisami krajowymi. Ze swej strony Azienda Agricola utrzymuje, że działała zgodnie z wymogami formalnymi ustanowionymi w przepisach regionalnych i że brak zastosowania rozporządzenia nr 1408/2013 należy przypisać ATC, które nie przeprowadziło żadnych czynności kontrolnych i nigdy nie zażądało od niej przedstawienia własnej deklaracji dotyczącej ewentualnej pomocy de minimis otrzymanej w ciągu trzech lat poprzedzających złożenie wniosku o odszkodowanie. W tym kontekście sąd odsyłający wyraża wątpliwości co do wykładni rozporządzenia nr 1408/2013. Sąd ten zastanawia się, czy w 2014 r. Azienda Agricola, aby kwalifikować się do otrzymania odszkodowania za szkody wyrządzone przez dzikie zwierzęta w jej uprawach, była zobowiązana, pod rygorem oddalenia jej wniosku o odszkodowanie, do przedstawienia „własnej deklaracji” dotyczącej pomocy de minimis otrzymanej w poprzednich latach podatkowych. W tym względzie zastanawia się on nad konsekwencjami, jakie należy wyciągnąć z faktu, że, po pierwsze, ATC nie zażądało od Azienda Agricola dostarczenia takiego dokumentu oraz że, po drugie, podczas późniejszej kontroli stwierdzono, iż maksymalny próg przewidziany w tym rozporządzeniu nie został przekroczony. W tych okolicznościach Corte suprema di cassazione (sąd kasacyjny) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „1) Czy [art. 3 w związku z art. 6 ust. 1 i 2] rozporządzenia nr 1408/2013 należy interpretować w ten sposób, że przepisy te stoją na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie mogło przewidzieć przyznanie pomocy państwa de minimis dla rolnictwa i mogło wypłacić ją w ciągu trzech pierwszych lat po utworzeniu baz danych na poziomie krajowym, a w każdym razie do czasu pełnego i kompletnego wprowadzenia tych baz danych, w braku konkretnego oświadczenia wnioskującego przedsiębiorstwa, dotyczącego wielkości i charakteru innej pomocy państwa otrzymanej w danym okresie trzech lat podatkowych? 2) W szczególności czy przedstawienie we wspomnianym wyżej okresie oświadczenia [honorowego] dotyczącego ewentualnej pomocy otrzymanej w ciągu trzech poprzednich lat stanowi niezbędną przesłankę złożenia wniosku o przyznanie odszkodowania i istnienia prawa do otrzymania pomocy państwa, czy też może to nastąpić zgodnie z prawem również dopiero na etapie kontroli, a zatem po otrzymaniu tej pomocy państwa?”. W przedmiocie pytań prejudycjalnych W przedmiocie pytania pierwszego Poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający zwraca się o dokonanie wykładni art. 3 i art. 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1408/2013. W tym względzie należy zaznaczyć, że w dziedzinie monitorowania charakteru pomocy de minimis art. 6 ust. 2 tego rozporządzenia dotyczy sytuacji, w której państwo członkowskie utworzyło centralny rejestr pomocy de minimis zawierający pełne informacje na temat wszelkiej pomocy przyznanej przez jego różne organy. Tymczasem, jak wynika z postanowienia odsyłającego, centralny rejestr pomocy został utworzony przez Republikę Włoską dopiero w dniu 12 sierpnia 2017 r., czyli po złożeniu wniosku o przyznanie pomocy rozpatrywanego w postępowaniu głównym, w związku z czym kwestia stosowania i wykładni tego przepisu nie powstaje w niniejszej sprawie. Należy także przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału okoliczność, iż sąd odsyłający zadał pytanie, powołując się jedynie na określone przepisy prawa Unii, nie stoi na przeszkodzie temu, by Trybunał przekazał temu sądowi wszelkie wskazówki dotyczące wykładni, które mogą być pomocne w rozstrzygnięciu rozpatrywanej przez niego sprawy, niezależnie od tego, czy sąd ten powołał się na nie w treści pytań. W tym względzie do Trybunału należy wyprowadzenie z całości informacji przedstawionych przez sąd krajowy, a w szczególności z uzasadnienia postanowienia odsyłającego, elementów prawa Unii, które wymagają wykładni w świetle przedmiotu sporu (wyrok z dnia 7 marca 2017 r., X i X, C‑638/16 PPU, EU:C:2017:173, pkt 39 i przytoczone tam orzecznictwo). Mając na uwadze przedmiot sporu w postępowaniu głównym oraz pytania sądu odsyłającego, aby móc udzielić mu użytecznej odpowiedzi, należy dokonać wykładni art. 6 ust. 3 rozporządzenia nr 1408/2013, zgodnie z którym państwo członkowskie przyznaje nową pomoc de minimis zgodnie z tym rozporządzeniem dopiero po upewnieniu się, że nie podniesie ona całkowitej kwoty pomocy de minimis przyznanej danemu przedsiębiorstwu do poziomu przekraczającego pułap określony w art. 3 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia i górny limit krajowy, o którym mowa w art. 3 ust. 3 tego samego rozporządzenia, oraz że wszystkie określone w nim warunki są przestrzegane. Należy zatem uznać, że poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 3 i art. 6 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 1408/2013 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które przewidują przyznanie i wypłatę pomocy de minimis na rzecz rolnictwa w pierwszym trzyletnim okresie następującym po utworzeniu centralnego rejestru pomocy na poziomie krajowym, bez wymagania od przedsiębiorstwa ubiegającego się o pomoc konkretnego oświadczenia dotyczącego kwoty i charakteru innej pomocy państwa, jaką otrzymało ono w bieżącym roku podatkowym i w dwóch poprzednich latach podatkowych. Należy podkreślić, po pierwsze, że art. 3 i 6 rozporządzenia nr 1408/2013 należy rozważać w ogólnym kontekście tego rozporządzenia, mającego na celu umożliwienie odstąpienia, w odniesieniu do pomocy państwa o ograniczonej kwocie, od zasady, w myśl której każda pomoc przed jakimkolwiek jej wdrożeniem powinna być zgłoszona Komisji (zob. podobnie wyrok z dnia 28 października 2020 r., INAIL, C‑608/19, EU:C:2020:865, pkt 26 i przytoczone tam orzecznictwo). Ponadto należy zauważyć, że z uwagi na to, iż rozporządzenie nr 1408/2013 zawiera odstępstwo od ogólnej zasady przewidującej zgłaszanie każdej nowej pomocy państwa, art. 3 i 6 tego rozporządzenia powinny być przedmiotem wykładni ścisłej (zob. podobnie wyrok z dnia 28 października 2020 r., INAIL, C‑608/19, EU:C:2020:865, pkt 27). Przy dokonywaniu tej wykładni należy uwzględnić nie tylko brzmienie tych przepisów, ale również kontekst, w jakim zostały one ustanowione, oraz cele, do których realizacji zmierza akt, którego przepisy te są częścią (wyrok z dnia 28 października 2020 r., INAIL, C‑608/19, EU:C:2020:865, pkt 28 i przytoczone tam orzecznictwo). Z brzmienia art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 1408/2013 wynika, że rozporządzenie to ma zastosowanie tylko wtedy, gdy spełnione są wszystkie określone w nim warunki. Co się tyczy art. 6 ust. 3 tego rozporządzenia, z brzmienia tego przepisu wynika, że państwo członkowskie czuwa nad tym – przed przyznaniem pomocy de minimis – aby pułap określony w art. 3 ust. 2 owego rozporządzenia nie został przekroczony. Wynika z tego, że dopóki centralny rejestr, o którym mowa w art. 6 ust. 2 rozporządzenia nr 1408/2013, nie będzie działał w danym państwie członkowskim przez okres trzech lat podatkowych, uzyskanie oświadczenia, o którym mowa w art. 6 ust. 1 tego rozporządzenia, stanowi w ramach przedmiotowego rozporządzenia warunek konieczny do przyznania nowej pomocy de minimis. Takie oświadczenie ma zasadnicze znaczenie, ponieważ pozwala danemu państwu członkowskiemu na sprawdzenie, czy żądana pomoc wchodzi w zakres stosowania tego rozporządzenia, a tym samym na ustalenie, czy pomoc jest, czy też nie jest zwolniona z obowiązku zgłoszenia. Taka wykładnia znajduje również potwierdzenie w kontekście, w jaki wpisują się te przepisy, oraz w celu rozporządzenia nr 1408/2013. Z jednej strony, jeśli chodzi o ten kontekst, z motywów 20 i 21 rozporządzenia nr 1408/2013 wynika, że uzyskanie oświadczenia, o którym mowa w art. 6 ust. 1 tego rozporządzenia, wpisuje się w ramy obowiązku monitorowania, którego należy dopełnić przed przyznaniem danej pomocy. Z drugiej strony, jeśli chodzi o cel rozporządzenia nr 1408/2013, zmierza ono do uproszczenia obciążenia administracyjnego przedsiębiorstw, Komisji i państw członkowskich w oparciu o założenie, że pomoc w kwocie nieprzekraczającej pułapu de minimis nie wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi i nie może zakłócać konkurencji (zob. podobnie wyrok z dnia 28 października 2020 r., INAIL, C‑608/19, EU:C:2020:865, pkt 41). W tym względzie, jak wynika z motywu 1 rozporządzenia nr 1408/2013, podstawą zwolnienia z obowiązku zgłoszenia pomocy państwa jest ograniczona kwota pomocy, którą można przyznać jednemu przedsiębiorstwu w danym okresie na podstawie tego rozporządzenia. Aby jednak skorzystać z takiego zwolnienia, należy najpierw zbadać, czy w tym okresie nie został przekroczony pułap de minimis. W świetle powyższych rozważań na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć, że art. 3 i art. 6 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 1408/2013 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które przewidują przyznanie i wypłatę pomocy de minimis na rzecz rolnictwa, zanim zostanie w pełni utworzony centralny rejestr pomocy na poziomie krajowym, bez wymagania od przedsiębiorstwa ubiegającego się o pomoc konkretnego oświadczenia dotyczącego kwoty i charakteru innej pomocy państwa, jaką otrzymało ono w bieżącym roku podatkowym i w dwóch poprzednich latach podatkowych. W przedmiocie pytania drugiego Poprzez pytanie drugie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 3 i art. 6 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 1408/2013 należy interpretować w ten sposób, że przedstawienie oświadczenia dotyczącego ewentualnej pomocy otrzymanej w okresie trzech lat poprzedzających pełne utworzenie centralnego rejestru pomocy na poziomie krajowym jest warunkiem dopuszczalności złożenia wniosku o pomoc oraz przyznania pomocy, czy też takie oświadczenie można uzyskać później, a zatem po otrzymaniu tej pomocy. Jak wynika z analizy pytania pierwszego, oświadczenie, o którym mowa w art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 1408/2013, stanowi, dopóki przepis ten nie przestał mieć zastosowania na podstawie art. 6 ust. 2 tego rozporządzenia, warunek przyznania nowej pomocy de minimis na rzecz rolnictwa w rozumieniu art. 3 i art. 6 ust. 3 owego rozporządzenia. Jeśli chodzi o składanie wniosków o przyznanie pomocy i oświadczenia dotyczącego ewentualnej wcześniej otrzymanej pomocy, należy stwierdzić, że rozporządzenie nr 1408/2013 nie zawiera żadnego wymogu proceduralnego co do sposobu i terminu, w jakim należy zażądać tego oświadczenia lub w jakim należy je dostarczyć. Jedyne wymogi zawarte w art. 6 ust. 1 tego rozporządzenia dotyczą okoliczności, że wspomniane oświadczenie powinno zostać uzyskane „[p]rzed przyznaniem pomocy” i że powinno ono wskazywać pomoc otrzymaną przez dane przedsiębiorstwo w dwóch poprzednich latach podatkowych oraz w bieżącym roku podatkowym. Należy jednak stwierdzić, że takie wymogi dotyczą stosowania systemu przewidzianego w tym rozporządzeniu, ale nie stanowią warunków dopuszczalności złożenia wniosku o pomoc. W związku z tym takie oświadczenie może zostać przedstawione na późniejszym etapie postępowania administracyjnego dotyczącego wniosku o pomoc, pod warunkiem że oświadczenie to – na żądanie danego państwa członkowskiego – zostało uzyskane przed przyznaniem pomocy. Wynika z tego, że przedstawienie oświadczenia nie jest warunkiem dopuszczalności wniosku o przyznanie pomocy. Jednakże w braku centralnego rejestru pomocy de minimis obejmującego okres trzech lat podatkowych oświadczenie to stanowi warunek przyznania pomocy, a zatem wypłaty pomocy, co oznacza, że takie oświadczenie jest konieczne przed przyznaniem pomocy, a nie po jej przyznaniu. Ponadto, mimo że postępowanie w sprawie wniosku o przyznanie pomocy jest co do zasady uregulowane w prawie krajowym, należy przypomnieć, że z art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 1408/2013 w związku z motywem 20 tego rozporządzenia wynika, iż to do danego państwa członkowskiego należy uzyskanie oświadczenia honorowego, jako że jest ono niezbędne do sprawdzenia, czy zostały spełnione przesłanki stosowania przedmiotowego rozporządzenia. W tym względzie należy jeszcze uściślić, że w przypadku gdy pomoc nie została przyznana, w szczególności ze względu na brak żądania przedstawienia takiego oświadczenia, właściwy organ może z mocą wsteczną zażądać tego oświadczenia w celu dokonania oceny, czy pomoc może jeszcze zostać przyznana. W świetle powyższych rozważań na pytanie drugie należy odpowiedzieć, że art. 3 i art. 6 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 1408/2013 należy interpretować w ten sposób, że przedstawienie oświadczenia dotyczącego ewentualnej pomocy otrzymanej w okresie trzech lat poprzedzających pełne utworzenie centralnego rejestru pomocy na poziomie krajowym nie jest warunkiem dopuszczalności złożenia wniosku o pomoc, lecz że takie oświadczenie stanowi warunek przyznania pomocy, w związku z czym powinno ono zostać uzyskane przez państwo członkowskie przed przyznaniem takiej pomocy. W przedmiocie kosztów Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.   Z powyższych względów Trybunał (siódma izba) orzeka, co następuje:   1) Artykuł 3 i art. 6 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym należy interpretować w ten sposób, że: stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które przewidują przyznanie i wypłatę pomocy państwa de minimis na rzecz rolnictwa, zanim zostanie w pełni utworzony centralny rejestr pomocy na poziomie krajowym, bez wymagania od przedsiębiorstwa ubiegającego się o pomoc konkretnego oświadczenia dotyczącego kwoty i charakteru innej pomocy państwa, jaką otrzymało ono w bieżącym roku podatkowym i w dwóch poprzednich latach podatkowych.   2) Artykuł 3 i art. 6 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 1408/2013 należy interpretować w ten sposób, że: przedstawienie oświadczenia dotyczącego ewentualnej pomocy otrzymanej w okresie trzech lat poprzedzających pełne utworzenie centralnego rejestru pomocy na poziomie krajowym nie jest warunkiem dopuszczalności złożenia wniosku o pomoc, lecz że takie oświadczenie stanowi warunek przyznania pomocy, w związku z czym powinno ono zostać uzyskane przez państwo członkowskie przed przyznaniem takiej pomocy.   Podpisy ( *1 ) Język postępowania: włoski.