C-621/24
WyrokTSUE2026-06-04CELEX: 62024CJ0621ECLI:EU:C:2026:450
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
1. Czy art. 17 ust. 2 dyrektywy 2013/33 w związku z art. 2 lit. g) tej dyrektywy stoi na przeszkodzie krajowym przepisom ograniczającym świadczenia materialne (odzież, artykuły użytkowe, towary konsumpcyjne, świadczenie pieniężne na podstawowe potrzeby osobiste) dla osób ubiegających się o ochronę międzynarodową, wobec których wydano wykonalną decyzję o przekazaniu do innego państwa członkowskiego na podstawie rozporządzenia nr 604/2013?
2. Czy pojęcie „kolejnego wniosku” w rozumieniu art. 20 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2013/33 w związku z art. 2 lit. q) dyrektywy 2013/32 obejmuje sytuację, w której wniosek o ochronę międzynarodową został odrzucony jako niedopuszczalny na podstawie rozporządzenia nr 604/2013, a osoba oczekuje na przekazanie do innego państwa członkowskiego?Ratio decidendi
Ad. Pytanie 1: Trybunał uznał, że art. 17 ust. 2 dyrektywy 2013/33 w związku z art. 2 lit. g) tej dyrektywy wymaga zapewnienia osobom ubiegającym się o ochronę międzynarodową "odpowiedniego poziomu życia", który obejmuje zakwaterowanie, wyżywienie i odzież, a także dzienną dietę, aby zapewnić im utrzymanie i ochronę zdrowia fizycznego i psychicznego. Ograniczenie świadczeń o odzież i dzienną dietę jest niezgodne z tym wymogiem, ponieważ odzież jest podstawową potrzebą, a dieta zapewnia minimalną autonomię i możliwość zaspokojenia podstawowych potrzeb osobistych. Obowiązki państwa członkowskiego w zakresie świadczeń trwają do momentu faktycznego przekazania, a art. 17 i 20 dyrektywy 2013/33 nie przewidują możliwości ograniczenia świadczeń z powodu wykonalnej decyzji o przekazaniu.
Ad. Pytanie 2a: Trybunał stwierdził, że pojęcie "kolejnego wniosku" w rozumieniu art. 2 lit. q) dyrektywy 2013/32 dotyczy sytuacji, gdy państwo członkowskie jest odpowiedzialne za rozpatrzenie wniosku i odrzuca go jako niedopuszczalny na podstawie art. 33 ust. 2 lit. d) tej dyrektywy. Sytuacja, w której wniosek jest odrzucany jako niedopuszczalny na podstawie rozporządzenia nr 604/2013 (Dublin III), ponieważ inne państwo członkowskie jest odpowiedzialne za jego rozpatrzenie, nie mieści się w definicji "kolejnego wniosku". W takim przypadku państwo członkowskie nie jest odpowiedzialne za rozpatrzenie wniosku, a dyrektywa 2013/32 nie ma zastosowania do procedur ustalania odpowiedzialnego państwa członkowskiego.Stan faktyczny
FB, obywatel afgański, złożył wniosek o ochronę międzynarodową w Niemczech po tym, jak wcześniej złożył i dorozumianie wycofał wniosek w Rumunii. Niemiecki urząd federalny odrzucił jego wniosek jako niedopuszczalny na podstawie rozporządzenia Dublin III i nakazał wydalenie do Rumunii. Przekazanie nie doszło do skutku z powodu decyzji władz rumuńskich. W międzyczasie, powiat Schweinfurt, gdzie FB był zakwaterowany, ograniczył mu świadczenia materialne w ramach przyjmowania (odzież, artykuły użytkowe, towary konsumpcyjne dla gospodarstwa domowego oraz świadczenie pieniężne na podstawowe potrzeby osobiste), pozostawiając jedynie wyżywienie, zakwaterowanie, ogrzewanie, środki higieny osobistej i opiekę zdrowotną. FB zaskarżył tę decyzję, a sprawa trafiła do Bundessozialgericht.Rozstrzygnięcie
1) Artykuł 17 ust. 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/33/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia norm dotyczących przyjmowania wnioskodawców ubiegających się o ochronę międzynarodową w związku z jej art. 2 lit. g) należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które przewidują, że w przypadku gdy wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej został odrzucony jako niedopuszczalny ze względu na to, że inne państwo członkowskie jest odpowiedzialne za rozpatrzenie tego wniosku, w rozumieniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca, a decyzja o przekazaniu do tego innego państwa członkowskiego jest wykonalna, świadczenia materialne w ramach przyjmowania przyznawane osobie ubiegającej się o udzielenie ochrony międzynarodowej zostają ograniczone w ten sposób, że nie obejmują one już świadczeń rzeczowych w postaci odzieży, artykułów użytkowych i towarów konsumpcyjnych dla gospodarstwa domowego, z wyjątkiem szczególnie uzasadnionych okoliczności, ani świadczenia pieniężnego na pokrycie podstawowych potrzeb osobistych tej osoby.
2) Artykuł 20 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2013/33, w związku z art. 2 lit. q) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej, należy interpretować w ten sposób, że pojęcie „kolejnego wniosku” w rozumieniu tych przepisów nie obejmuje sytuacji, w której państwo członkowskie, po pierwsze, odrzuciło wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej jako niedopuszczalny ze względu na to, że osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej złożyła już taki wniosek w innym państwie członkowskim, odpowiedzialnym za rozpatrzenie jego wniosku w rozumieniu rozporządzenia nr 604/2013, a po drugie, nakazało na tej podstawie wydalenie tej osoby w celu przekazania jej do tego innego państwa członkowskiego zgodnie z tym rozporządzeniem.Pełny tekst orzeczenia
Wydanie tymczasowe
WYROK TRYBUNAŁU (piąta izba)
z dnia 4 czerwca 2026 r.(*)
Odesłanie prejudycjalne – Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości – Kontrole graniczne, azyl i imigracja – Polityka azylowa – Dyrektywa 2013/33/UE – Normy dotyczące przyjmowania wnioskodawców ubiegających się o ochronę międzynarodową – Artykuł 2 lit. g) – Świadczenia materialne w ramach przyjmowania – Artykuł 17 ust. 2 – Wymóg dotyczący zapewnienia odpowiedniego poziomu życia – Osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej, w stosunku do której wydano decyzję o przekazaniu – Przyznanie świadczeń materialnych w ramach przyjmowania nieobejmujących świadczeń rzeczowych w postaci odzieży, artykułów użytkowych i towarów konsumpcyjnych dla gospodarstwa domowego ani wypłaty świadczenia pieniężnego na pokrycie podstawowych potrzeb osobistych – Artykuł 20 ust. 1 lit. c) – Ograniczenie lub cofnięcie prawa do świadczeń materialnych w ramach przyjmowania w związku ze złożeniem kolejnego wniosku – Dyrektywa 2013/32/UE – Artykuł 2 lit. q) – Pojęcie „kolejnego wniosku” – Stosowanie – Rozporządzenie (UE) nr 604/2013 – Procedura ustalenia odpowiedzialnego państwa członkowskiego
W sprawie C‑621/24
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Bundessozialgericht (federalny sąd pracy i ubezpieczeń społecznych, Niemcy) postanowieniem z dnia 25 lipca 2024 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 24 września 2024 r., w postępowaniu:
Landkreis Schweinfurt
przeciwko
FB,
TRYBUNAŁ (piąta izba),
w składzie: M.L. Arastey Sahún, prezeska izby, J. Passer, E. Regan, D. Gratsias (sprawozdawca) i B. Smulders, sędziowie,
rzecznik generalny: J. Richard de la Tour,
sekretarz: D. Dittert, kierownik wydziału,
uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 4 września 2025 r.,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
– w imieniu FB – K. Schank, Rechtsanwalt,
– w imieniu rządu niemieckiego – J. Möller i R. Kanitz, w charakterze pełnomocników,
– w imieniu rządu belgijskiego – L. Jans i M. Van Regemorter, w charakterze pełnomocników, które wspierał A. Detheux, advocaat,
– w imieniu Komisji Europejskiej – A. Azéma, F. Blanc, M. Debieuvre, E. Garello, A. Katsimerou i N. Schaeffer, w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 23 października 2025 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1 Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 2 lit. q) oraz art. 27 i 28 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (Dz.U. 2013, L 180, s. 60), art. 17 ust. 2 i 5 oraz art. 20 ust. 1 lit. c), ust. 5 i 6 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/33/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia norm dotyczących przyjmowania wnioskodawców ubiegających się o ochronę międzynarodową (Dz.U. 2013, L 180, s. 96) oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca (Dz.U. 2013, L 180, s. 31).
2 Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy FB, osobą ubiegającą się o udzielenie ochrony międzynarodowej, a Landkreis Schweinfurt (powiatem Schweinfurt, Niemcy) w przedmiocie zgodności z prawem decyzji tego ostatniego o cofnięciu FB świadczeń rzeczowych obejmujących odzież, artykuły użytkowe i towary konsumpcyjne dla gospodarstwa domowego, a także świadczenia pieniężnego na pokrycie jego podstawowych potrzeb osobistych innych niż świadczone w naturze, w następstwie odrzucenia jego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej jako niedopuszczalnego oraz decyzji nakazującej jego wydalenie do Rumunii.
Ramy prawne
Prawo Unii
Dyrektywa 2013/32
3 Motyw 53 dyrektywy 2013/32 głosi:
„Niniejsza dyrektywa nie dotyczy przeprowadzanych między państwami członkowskimi postępowań regulowanych rozporządzeniem [nr 604/2013]”.
4 Artykuł 2 tej dyrektywy, zatytułowany „Definicje”, stanowi w lit. q):
„Na użytek niniejszej dyrektywy:
[…]
q) »kolejny wniosek« oznacza następny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, z którym występuje się po tym, jak ostateczna decyzja w odniesieniu do poprzedniego wniosku została podjęta, w tym w przypadkach, gdy wnioskodawca wyraźnie wycofał swój wniosek oraz w przypadkach, gdy organ rozstrzygający odrzucił wniosek w następstwie dorozumianego wycofania wniosku zgodnie z art. 28 ust. 1”.
5 Artykuł 27 tej dyrektywy, zatytułowany „Postępowanie w przypadku wycofania wniosku”, stanowi w ust. 1:
„Jeżeli państwa członkowskie przewidują możliwość wyraźnego wycofania wniosku na mocy prawa krajowego, kiedy wnioskodawca wyraźnie wycofa swój wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, państwa członkowskie zapewniają, aby organ rozstrzygający podjął decyzję o umorzeniu postępowania albo o odrzuceniu wniosku”.
6 Artykuł 28 wskazanej dyrektywy, zatytułowany „Procedura w przypadku dorozumianego wycofania lub zaprzestania popierania wniosku”, przewiduje:
„1. Gdy istnieją zasadne powody, aby uważać, że wnioskodawca wycofał wniosek lub zaprzestał jego popierania, państwa członkowskie zapewniają, aby organ rozstrzygający podjął decyzję o umorzeniu postępowania albo, pod warunkiem że organ rozstrzygający uzna wniosek za bezzasadny po odpowiednim rozpatrzeniu jego treści merytorycznej zgodnie z art. 4 [dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/95/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako beneficjentów ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do otrzymania ochrony uzupełniającej oraz zakresu udzielanej ochrony (Dz.U. 2011, L 337, s. 9)], decyzję o odrzuceniu wniosku.
[…]
3. Niniejszy artykuł pozostaje bez uszczerbku dla rozporządzenia [nr 604/2013]”.
7 Zgodnie z art. 33 dyrektywy 2013/32, zatytułowanym „Wnioski niedopuszczalne”:
„1. Oprócz przypadków, w których wniosek nie jest rozpatrywany zgodnie z rozporządzeniem [nr 604/2013], od państw członkowskich nie wymaga się oceny, czy wnioskodawca kwalifikuje się do objęcia go ochroną międzynarodową zgodnie z dyrektywą [2011/95], w przypadku gdy wniosek jest uznany za niedopuszczalny na mocy niniejszego artykułu.
2. Państwa członkowskie mogą uznać wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny wyłącznie, jeżeli:
[…]
d) wniosek jest kolejnym wnioskiem i nie zaistniały ani nie zostały przedstawione przez wnioskodawcę żadne nowe elementy lub oceny, czy wnioskodawca kwalifikuje się jako beneficjent ochrony międzynarodowej na mocy dyrektywy [2011/95]; […]
[…]”.
8 Artykuł 40 tej dyrektywy, zatytułowany „Kolejne wnioski”, przewiduje:
„1. W przypadku gdy osoba, która złożyła wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej w państwie członkowskim, przedstawi dalsze informacje lub złoży kolejny wniosek w tym samym państwie członkowskim, to państwo członkowskie może zbadać te dalsze informacje lub elementy kolejnego wniosku w ramach rozpatrzenia poprzedniego wniosku lub w ramach kontroli decyzji na skutek wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie lub odwołania, o ile właściwe organy mogą w tych ramach uwzględnić i rozważyć wszystkie elementy zawarte w dalszych informacjach lub kolejnym wniosku.
2. Do celów podjęcia decyzji w sprawie dopuszczalności wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej zgodnie z art. 33 ust. 2 lit. d) kolejny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej jest poddawany najpierw wstępnemu rozpatrzeniu, czy zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub ustalenia odnoszące się do rozpatrzenia, czy wnioskodawca kwalifikuje się jako beneficjent ochrony międzynarodowej na mocy dyrektywy [2011/95].
[…]
5. Gdy kolejny wniosek nie jest dalej rozpatrywany na mocy niniejszego artykułu, uznawany jest za niedopuszczalny zgodnie z art. 33 ust. 2 lit. d).
[…]”.
Dyrektywa 2013/33
9 Zgodnie z motywami 5, 7, 8, 11 i 35 dyrektywy 2013/33:
„(5) Rada Europejska na posiedzeniu w dniach 10–11 grudnia 2009 r. przyjęła program sztokholmski, w którym ponownie potwierdzono cel, jakim jest ustanowienie do 2012 r. wspólnej przestrzeni ochrony i solidarności opartej na wspólnej procedurze azylowej oraz jednolitym statusie osób, którym udzielono ochrony międzynarodowej w oparciu o wysokie normy ochrony oraz sprawiedliwe i skuteczne procedury. W programie sztokholmskim stwierdzono również zasadnicze znaczenie traktowania osób fizycznych w porównywalny sposób, jeżeli chodzi o warunki przyjęcia, niezależnie od tego, w jakim państwie członkowskim składają wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej.
[…]
(7) W świetle wyników przeprowadzonej oceny wdrożenia aktów prawnych przyjętych w pierwszej fazie, na obecnym etapie właściwe jest potwierdzenie zasad, na których opiera się [dyrektywa Rady 2003/9/WE z dnia 27 stycznia 2003 r. ustanawiająca minimalne normy dotyczące przyjmowania osób ubiegających się o azyl (Dz.U. 2003, L 31, s. 18)], w celu poprawy warunków przyjmowania wnioskodawców ubiegających się o ochronę międzynarodową […].
(8) Aby zapewnić równe traktowanie wnioskodawców na obszarze całej Unii [Europejskiej], niniejsza dyrektywa powinna być stosowana na wszystkich etapach i we wszystkich rodzajach postępowań w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej, we wszystkich miejscach oraz ośrodkach przyjmujących wnioskodawców, tak długo, jak wolno im pozostać na terytorium państw członkowskich jako wnioskodawcom.
[…]
(11) Należy ustanowić normy dotyczące przyjmowania wnioskodawców, wystarczające do zapewnienia im godnego poziomu życia i porównywalnych warunków życia we wszystkich państwach członkowskich.
[…]
(35) Niniejsza dyrektywa respektuje prawa podstawowe i przestrzega zasad uznanych w szczególności w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej [zwanej dalej »Kartą«]. W szczególności niniejsza dyrektywa ma na celu zapewnienie pełnego poszanowania godności ludzkiej i wspieranie stosowania art. 1 […] Karty i musi być odpowiednio wdrażana”.
10 Artykuł 2 tej dyrektywy, zatytułowany „Definicje”, stanowi:
„Na użytek niniejszej dyrektywy:
[…]
b) »wnioskodawca« oznacza obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca, który złożył wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, w odniesieniu do którego nie została jeszcze podjęta ostateczna decyzja;
[…]
f) »warunki przyjmowania« oznaczają pełen zestaw środków, które państwa członkowskie przyznają wnioskodawcom zgodnie z niniejszą dyrektywą;
g) »świadczenia materialne w ramach przyjmowania« oznaczają warunki przyjmowania, które obejmują zakwaterowanie, wyżywienie i odzież świadczone w naturze lub jako świadczenia pieniężne, talony lub połączenie tych trzech form pomocy oraz dzienne diety;
[…]”.
11 Artykuł 3 wspomnianej dyrektywy, zatytułowany „Zakres”, stanowi w ust. 1:
„Niniejszą dyrektywę stosuje się do wszystkich obywateli państw trzecich i bezpaństwowców, którzy składają wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium, w tym na granicy, na wodach terytorialnych lub w strefach tranzytowych państwa członkowskiego, tak długo jak posiadają oni zezwolenie na pozostanie na jego terytorium jako wnioskodawcy, a także do członków ich rodzin, jeżeli są oni objęci takim wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej zgodnie z prawem krajowym”.
12 Artykuł 17 rzeczonej dyrektywy, zatytułowany „Ogólne zasady dotyczące świadczeń materialnych w ramach przyjmowania oraz opieki zdrowotnej”, przewiduje w ust. 2–5:
„2. Państwa członkowskie zapewniają świadczenia materialne w ramach przyjmowania pozwalające wnioskodawcom na odpowiedni poziom życia, gwarantujący im utrzymanie i ochronę zdrowia fizycznego i psychicznego. […]
3. Państwa członkowskie mogą uzależnić przyznanie wszystkich lub niektórych świadczeń materialnych w ramach przyjmowania oraz opieki zdrowotnej od faktu, że wnioskodawcy nie posiadają środków wystarczających do życia na poziomie odpowiednim do ich stanu zdrowia oraz zapewnienia im utrzymania.
4. Państwa członkowskie mogą wymagać, aby wnioskodawcy pokrywali w całości lub w części koszty świadczeń materialnych w ramach przyjmowania oraz opieki zdrowotnej przewidzianych w niniejszej dyrektywie, zgodnie z ust. 3, jeżeli wnioskodawcy posiadają wystarczające środki, na przykład jeżeli pracowali przez wystarczający okres. […]
5. Jeżeli państwa członkowskie przyznają świadczenia materialne w ramach przyjmowania w formie świadczeń finansowych lub talonów, ich wartość jest ustalana na podstawie poziomów określonych prawem lub praktyką danego państwa członkowskiego w celu zapewnienia odpowiedniego poziomu życia własnym obywatelom. Państwa członkowskie mogą w tym kontekście traktować wnioskodawców mniej korzystnie niż własnych obywateli, zwłaszcza jeżeli wsparcia materialnego udziela się częściowo w naturze lub jeżeli te poziomy, stosowane względem własnych obywateli, mają zapewnić poziom życia wyższy od tego, który wobec wnioskodawców przewiduje niniejsza dyrektywa”.
13 Artykuł 20 dyrektywy 2013/33, zatytułowany „Ograniczenie lub cofnięcie świadczeń materialnych w ramach przyjmowania”, brzmi następująco:
„1. Państwa członkowskie mogą ograniczyć lub – w wyjątkowych i odpowiednio uzasadnionych przypadkach – cofnąć świadczenia materialne w ramach przyjmowania, w przypadku gdy wnioskodawca:
[…]
c) złożył kolejny wniosek w rozumieniu art. 2 lit. q) dyrektywy [2013/32].
[…]
5. Decyzje dotyczące ograniczenia lub cofnięcia świadczeń materialnych w ramach przyjmowania lub decyzje dotyczące sankcji, o których mowa w ust. 1, 2, 3 i 4 niniejszego artykułu, podejmowane są indywidualnie, obiektywnie i bezstronnie, a każda decyzja jest uzasadniana. Decyzje opierają się na konkretnej sytuacji danej osoby, szczególnie w odniesieniu do osób objętych art. 21, uwzględniając zasadę proporcjonalności. Państwa członkowskie w każdym wypadku zapewniają dostęp do opieki zdrowotnej zgodnie z art. 19 oraz zapewniają wszystkim wnioskodawcom godny poziom życia.
6. Państwa członkowskie zapewniają, aby świadczenia materialne w ramach przyjmowania nie były cofane ani ograniczane przed wydaniem decyzji zgodnie z ust. 5”.
Rozporządzenie nr 604/2013
14 Motyw 11 rozporządzenia nr 604/2013 głosi:
„Dyrektywa [2013/33] powinna mieć zastosowanie do postępowania w sprawie ustalenia odpowiedzialnego państwa członkowskiego, uregulowanego w niniejszym rozporządzeniu, z zastrzeżeniem ograniczeń w stosowaniu tej dyrektywy”.
15 Artykuł 2 tego rozporządzenia, zatytułowany „Definicje”, stanowi:
„Na użytek niniejszego rozporządzenia:
[…]
c) »wnioskodawca« oznacza obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca, który złożył wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, w odniesieniu do którego nie została jeszcze podjęta prawomocna decyzja;
d) »rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej« oznacza wszelkie przypadki rozpatrzenia wniosku lub wydania decyzji lub orzeczenia w sprawie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej przez właściwe organy zgodnie z dyrektywą [2013/32] i dyrektywą [2011/95], z wyjątkiem postępowań w sprawie ustalenia odpowiedzialnego państwa członkowskiego zgodnie z niniejszym rozporządzeniem;
[…]”.
16 Artykuł 27 tego rozporządzenia, zatytułowany „Środki zaskarżenia”, przewiduje w ust. 3 i 4:
„3. Na użytek odwołań lub wniosków o ponowne rozpoznanie dotyczących decyzji o przekazaniu państwa członkowskie określają w swoim prawie krajowym, że:
a) odwołanie lub wniosek o ponowne rozpoznanie daje zainteresowanej osobie prawo do pozostania w zainteresowanym państwie członkowskim do czasu rozstrzygnięcia odwołania lub wniosku o ponowne rozpoznanie; lub
b) następuje automatyczne zawieszenie przekazania, a zawieszenie to wygasa po upływie pewnego rozsądnego okresu, w którym sąd – po dokonaniu dokładnej i wnikliwej analizy wniosku – podejmuje decyzję, czy odwołanie lub wniosek o ponowne rozpoznanie powoduje zawieszenie przekazania; lub
c) zainteresowanej osobie daje się możliwość złożenia do sądu w rozsądnym terminie wniosku o zawieszenie wykonania decyzji o przekazaniu do czasu rozstrzygnięcia odwołania lub wniosku o ponowne rozpoznanie. Państwa członkowskie zapewniają skuteczny środek zaskarżenia, zawieszając przekazanie do czasu podjęcia decyzji w sprawie pierwszego wniosku o zawieszenie. Wszelkie decyzje w sprawie tego, czy zawiesić wykonanie decyzji o przekazaniu, są podejmowane w racjonalnym terminie, pozwalającym jednak na dokładną i wnikliwą analizę wniosku o zawieszenie wykonania. Decyzja o niezawieszaniu wykonania decyzji o przekazaniu zawiera uzasadnienie.
4. Państwa członkowskie mogą postanowić, że właściwe organy, działając z urzędu, mogą podjąć decyzję o zawieszeniu wykonania decyzji o przekazaniu do czasu rozstrzygnięcia odwołania lub wniosku o ponowne rozpoznanie”.
17 Artykuł 29 tego rozporządzenia, zatytułowany „Metody i terminy”, stanowi w ust. 2:
„W przypadku gdy nie dokonano przekazania w terminie sześciomiesięcznym, odpowiedzialne państwo członkowskie zostaje zwolnione z obowiązku przejęcia lub wtórnego przejęcia zainteresowanej osoby, a odpowiedzialność zostaje przeniesiona na wnioskujące państwo członkowskie. […]”.
Prawo niemieckie
Ustawa o prawie azylu
18 Paragraf 29, zatytułowany „Wnioski niedopuszczalne”, Asylgesetz (ustawy o prawie azylu) z dnia 26 czerwca 1992 r. (BGBl. 1992 I, s. 1126), zmienionej w dniu 2 września 2008 r. (BGBl. 2008 I, s. 1798), stanowi w ust. 1 pkt 1 lit. a):
„Wniosek o udzielenie azylu jest niedopuszczalny, gdy:
1) inne państwo
a) zgodnie z rozporządzeniem nr 604/2013 […]
[…]
jest odpowiedzialne za przeprowadzenie procedury azylowej […]”.
19 Paragraf 34a ust. 1 ustawy o prawie azylu brzmi następująco:
„Jeżeli cudzoziemiec ma zostać wydalony do […] do państwa odpowiedzialnego za przeprowadzenie procedury azylowej […], urząd federalny ds. migracji i uchodźców nakazuje jego wydalenie do tego państwa, jak tylko ustali, że wydalenie jest możliwe do przeprowadzenia. Dotyczy to także sytuacji, gdy cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie azylu w innym państwie odpowiedzialnym za przeprowadzenie procedury azylowej, na podstawie przepisów prawa Unii […] lub postanowień umowy międzynarodowej, lub gdy cofnął on taki wniosek przed wydaniem decyzji przez urząd federalny ds. migracji i uchodźców. […]
[…]”.
Ustawa o świadczeniach dla osób ubiegających się o udzielenie azylu
20 Zgodnie z § 1 ust. 1 Asylbewerberleistungsgesetz (ustawy o świadczeniach dla osób ubiegających się o udzielenie azylu) z dnia 30 czerwca 1993 r. (BGBl, 1993 I, s. 1074), zmienionej w dniu 5 sierpnia 1997 r. (BGBl. 1997 I, s. 2022):
„Do świadczeń przewidzianych niniejszą ustawą są uprawnieni cudzoziemcy faktycznie przebywający na terytorium federalnym, którzy
[…]
5) podlegają wykonalnemu nakazowi opuszczenia terytorium, nawet jeśli decyzja nakazująca opuszczenie terytorium nie stała się wykonalna albo utraciła wykonalność […]”.
21 Paragraf 1a ust. 1 i 7 tej ustawy brzmi następująco:
„1. Osoby uprawnione do świadczeń zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 5, wobec których ustalono datę wyjazdu i możliwość wyjazdu, tracą prawo do świadczeń przewidzianych w §§ 2, 3 i 6 z dniem następującym po wyznaczonej dacie wyjazdu, chyba że wyjazd nie doszedł do skutku z przyczyn, za które nie ponoszą odpowiedzialności. Do czasu wyjazdu lub przeprowadzenia wydalenia przysługują im wyłącznie świadczenia na pokrycie potrzeb w zakresie wyżywienia i zakwaterowania, w tym ogrzewania, a także środków higieny osobistej i opieki zdrowotnej. Inne świadczenia, o których mowa w § 3 ust. 1 zdanie pierwsze, mogą zostać przyznane jedynie w szczególnie uzasadnionych okolicznościach. Świadczenia te mają formę świadczeń rzeczowych.
[…]
7. Osoby uprawnione do świadczeń zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 lub 5, których wniosek o udzielenie azylu został odrzucony jako niedopuszczalny decyzją urzędu federalnego ds. migracji i uchodźców na podstawie § 29 ust. 1 w związku z § 31 ust. 6 ustawy o prawie do azylu oraz wobec których orzeczono wydalenie zgodnie z § 34a ust. 1 zdanie pierwsze alternatywa druga tej ustawy, otrzymują świadczenia wyłącznie na zasadach określonych w ust. 1, nawet jeśli decyzja nie jest jeszcze ostateczna. Przepisów zdania pierwszego nie stosuje się, jeżeli sąd nadał skardze na nakaz wydalenia skutek zawieszający”.
22 Paragraf 3 tej ustawy stanowi w ust. 1:
„1. Osoby uprawnione, o których mowa w § 1, otrzymują świadczenia na pokrycie potrzeb w zakresie wyżywienia, zakwaterowania, ogrzewania, odzieży, opieki zdrowotnej oraz artykułów użytkowych i towarów konsumpcyjnych dla gospodarstwa domowego (niezbędne potrzeby). Ponadto przysługują im świadczenia na pokrycie ich podstawowych potrzeb osobistych związanych z życiem codziennym (podstawowe potrzeby osobiste).
[…]”.
23 Paragraf 6 ust. 1 omawianej ustawy stanowi:
„Inne świadczenia mogą zostać przyznane w szczególności wtedy, gdy w indywidualnym przypadku są one konieczne dla zapewnienia utrzymania lub ochrony zdrowia, gdy są uzasadnione ze względu na szczególne potrzeby dziecka albo gdy są niezbędne do wykonania administracyjnoprawnego obowiązku współdziałania. […]”.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
24 FB, obywatel afgański, wjechał po raz pierwszy do Niemiec w dniu 25 sierpnia 2021 r., gdzie złożył wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, zarejestrowany w dniu 6 września 2021 r.
25 Po sprawdzeniu bazy danych Eurodac, z której wynikało, że zainteresowany złożył już wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej w Rumunii w dniu 6 sierpnia 2021 r., a następnie wycofał go w sposób dorozumiany, Bundesamt für Migration und Flüchtlinge (federalny urząd ds. migracji i uchodźców, Niemcy, zwany dalej „urzędem federalnym”) zwrócił się do organów rumuńskich o jego przejęcie, który to wniosek został uwzględniony.
26 Decyzją z dnia 25 października 2021 r. urząd federalny wyznaczył termin przekazania FB do Rumunii na dzień 22 kwietnia 2022 r. i odrzucił jego wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej jako niedopuszczalny. Nakazał on również jego wydalenie do Rumunii. Wniosek o zastosowanie środka tymczasowego przeciwko tej decyzji oraz późniejsze postępowanie odwoławcze zakończyły się niepowodzeniem. Jednakże przekazanie FB do Rumunii nie mogło dojść do skutku, między innymi ze względu na decyzję władz rumuńskich o zaprzestaniu od dnia 1 marca 2022 r. akceptowania takich przekazań ze względu na wojnę w Ukrainie.
27 Począwszy od września 2021 r. FB został zakwaterowany w ośrodku pierwszego przyjęcia położonym w powiecie Schweinfurt, będącym drugą stroną postępowania, gdzie na podstawie §§ 3 i 3a ustawy o świadczeniach dla osób ubiegających się o udzielenie azylu otrzymał świadczenia na pokrycie jego potrzeb w zakresie wyżywienia, zakwaterowania, ogrzewania, utrzymania gospodarstwa domowego, energii na potrzeby gospodarstwa domowego, odzieży, środków do pielęgnacji ciała i higieny osobistej oraz dostępu do lokalnej sieci bezprzewodowej (WLAN). Ponadto począwszy od tego samego dnia FB otrzymywał od tego powiatu świadczenie pieniężne przeznaczone na pokrycie jego podstawowych potrzeb osobistych.
28 Jednakże w odniesieniu do okresu od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 23 lutego 2022 r., czyli dnia, w którym FB przeprowadził się do innego powiatu (zwanym dalej „okresem spornym w postępowaniu głównym”), powiat Schweinfurt, opierając się na § 1a ust. 7 ustawy o świadczeniach dla osób ubiegających się o udzielenie azylu w związku z § 1a ust. 1 tej ustawy, postanowił nie przyznawać mu już świadczenia na pokrycie jego podstawowych potrzeb osobistych w zakresie odzieży, artykułów użytkowych i towarów konsumpcyjnych dla gospodarstwa domowego oraz świadczenia pieniężnego na zaspokojenie jego podstawowych potrzeb osobistych. Powiat ten przyznał mu jedynie określone świadczenia rzeczowe, a mianowicie wyżywienie, zakwaterowanie i ogrzewanie, środki higieny osobistej i opieki zdrowotnej, a także opiekę medyczną w przypadku choroby, przy czym zdaniem wspomnianego powiatu nie istniały żadne przesłanki przemawiające za przyznaniem mu warunków przyjmowania wykraczających poza te świadczenia.
29 Wyrokiem z dnia 20 stycznia 2023 r. Sozialgericht Würzburg (sąd ds. socjalnych w Würzburgu, Niemcy) oddalił skargę FB na decyzję powiatu Schweinfurt, o której mowa w poprzednim punkcie niniejszego wyroku. Wyrokiem z dnia 31 maja 2023 r. Bayerisches Landessozialgericht (bawarski sąd wyższej instancji właściwy w sprawach z zakresu zabezpieczenia społecznego, Niemcy) uwzględnił tę skargę ze względu na to, że ograniczenie przewidziane w § 1a ust. 7 ustawy o świadczeniach dla osób ubiegających się o udzielenie azylu zakładało istnienie zachowania sprzecznego z określonym obowiązkiem, co w niniejszym przypadku nie miało miejsca.
30 Landkreis Schweinfurt wniósł do Bundessozialgericht (federalnego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, Niemcy), będącego sądem odsyłającym, skargę rewizyjną na ten wyrok.
31 Wspomniany sąd zastanawia się nad zgodnością z prawem Unii przepisów ustawy o świadczeniach dla osób ubiegających się o udzielenie azylu, w szczególności jej § 1a ust. 7 w związku z jej art. 1a ust. 1, na mocy których osoba ubiegająca się o udzielenie azylu, wobec której wydano wykonalny nakaz opuszczenia terytorium, może w okresie, którego dotyczy postępowanie główne, otrzymać jedynie świadczenia materialne w ramach przyjmowania ograniczone do potrzeb żywieniowych i mieszkaniowych, w tym ogrzewania, oraz środków higieny osobistej i opieki zdrowotnej.
32 W tym względzie w pierwszej kolejności sąd odsyłający wyjaśnia, że art. 3 ustawy o świadczeniach dla osób ubiegających się o udzielenie azylu rozróżnia z jednej strony świadczenia materialne w ramach przyjmowania na zaspokojenie ich podstawowych potrzeb, a mianowicie potrzeb w zakresie wyżywienia, zakwaterowania, ogrzewania, odzieży, opieki zdrowotnej oraz artykułów użytkowych i towarów konsumpcyjnych dla gospodarstwa domowego, a z drugiej strony świadczenia na pokrycie podstawowych potrzeb osobistych, a mianowicie wydatków na transport, komunikację, rekreację, rozrywkę, kulturę, usługi noclegowe i gastronomiczne oraz inne towary i usługi. Te ostatnie są zapewniane w ramach ryczałtowej kwoty obliczonej w oparciu o równoważne ryczałtowe świadczenia pomocy społecznej wypłacane obywatelom zamieszkałym na terytorium kraju i nieposiadającym dochodów ani majątku. Ponadto wskazuje on, że art. 6 tej ustawy przewiduje możliwość przyznania innych świadczeń materialnych w ramach przyjmowania w niektórych szczególnie uzasadnionych okolicznościach.
33 W drugiej kolejności sąd odsyłający zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie, na podstawie § 1a ust. 7 ustawy o świadczeniach dla osób ubiegających się o udzielenie azylu w związku z jej § 1a ust. 1 FB cofnięto, w okresie, którego dotyczy postępowanie główne, prawo do korzystania z części świadczeń materialnych w ramach przyjmowania na pokrycie jego potrzeb osobistych, a mianowicie potrzeb w zakresie odzieży, artykułów użytkowych i towarów konsumpcyjnych dla gospodarstwa domowego, a także z całego świadczenia pieniężnego na pokrycie jego podstawowych potrzeb osobistych. W tym okresie biegł bowiem termin na przekazanie przewidziany w rozporządzeniu nr 604/2013, w związku z czym przesłanki zastosowania tych przepisów były spełnione.
34 W trzeciej kolejności sąd ten przypomina, że zgodnie z art. 17 ust. 2 dyrektywy 2013/33 środki dotyczące świadczeń materialnych w ramach przyjmowania powinny zapewniać osobom ubiegającym się o ochronę międzynarodową odpowiedni standard życia, gwarantujący im utrzymanie oraz ochronę ich zdrowia fizycznego i psychicznego. Ponadto zgodnie z art. 2 lit. g) tej dyrektywy państwa członkowskie muszą zapewnić w tym względzie pokrycie kosztów zakwaterowania, wyżywienia i odzieży świadczone w naturze lub jako świadczenia pieniężne, talony, lub połączenie tych trzech form pomocy oraz dzienne diety.
35 W tym kontekście sąd odsyłający zwraca uwagę, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału wysokość przyznawanej pomocy pieniężnej powinna być wystarczająca do zapewnienia poziomu życia odpowiedniego dla stanu zdrowia osób ubiegających się o ochronę międzynarodową oraz ich utrzymania (wyrok z dnia 27 lutego 2014 r., Saciri i in., C‑79/13, EU:C:2014:103, pkt 37) oraz że, jak wynika z motywu 35 dyrektywy 2013/33, poszanowanie godności ludzkiej musi być w pełni zagwarantowane. Jak ponadto podkreśla sąd odsyłający , ze wspomnianego orzecznictwa wynika, że w kontekście art. 20 tej dyrektywy poszanowanie godności ludzkiej w rozumieniu art. 1 Karty wymaga, by dana osoba nie znalazła się w sytuacji skrajnej deprywacji materialnej, która nie pozwalałaby jej na zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb, takich jak zakwaterowanie, wyżywienie, ubranie i umycie się, oraz która szkodziłaby jej zdrowiu fizycznemu lub psychicznemu lub doprowadziłaby ją do stanu poniżenia niemożliwego do pogodzenia z tą godnością, oraz że w każdym przypadku – nawet w razie nałożenia sankcji – świadczenia materialne zapewniane w ramach przyjmowania muszą być zagwarantowane przez cały czas (zob. podobnie wyrok z dnia 12 listopada 2019 r., Haqbin, C‑233/18, EU:C:2019:956, pkt 46, 56).
36 Sąd odsyłający zauważa jednak, że w orzecznictwie Trybunału nie zostało jeszcze wyjaśnione, czy odpowiedni standard życia w rozumieniu art. 17 ust. 2 i 5 dyrektywy 2013/33 gwarantuje zaspokojenie potrzeb w szerszym zakresie niż minimalny poziom, o którym mowa w art. 20 omawianej dyrektywy. W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na to pytanie powstaje również wątpliwość, czy uregulowania krajowe, które przewidują pokrycie kosztów zakwaterowania, wyżywienia, środków higieny osobistej i opieki zdrowotnej, leczenia w przypadku choroby, a także, w szczególnych przypadkach i w zależności od okoliczności, odzieży oraz artykułów użytkowych i towarów konsumpcyjnych dla gospodarstwa domowego, spełnia minimalny poziom wymagany przez art. 17 ust. 2 i 5 tej dyrektywy.
37 Sąd ten uważa ponadto, że spór w postępowaniu głównym dotyczy również kwestii, czy art. 17 ust. 5 zdanie drugie dyrektywy 2013/33 pozwala, w odniesieniu do drugiego przypadku, o którym mowa w tym przepisie, biorąc pod uwagę niższy poziom świadczeń materialnych w ramach przyjmowania niż świadczenia przyznawane obywatelom, na wprowadzenie dodatkowego zróżnicowania w zakresie świadczeń przyznawanych osobom ubiegającym się o ochronę międzynarodową w zależności od przewidywanego czasu trwania ich pobytu, ograniczonego do krótkiego okresu, lub od posiadania przez nich statusu osoby, wobec której wydano podlegający obowiązek opuszczenia terytorium. Jego zdaniem umożliwiłoby to państwu członkowskiemu przyznanie tym osobom, w okresie oczekiwania na przekazanie przewidzianym w rozporządzeniu nr 604/2013, wyłącznie świadczeń na poziomie opisanym w ramach pierwszego pytania prejudycjalnego, i to na okres maksymalnie sześciu miesięcy, podczas gdy inne osoby ubiegające się o ochronę międzynarodową korzystałyby z korzystniejszych świadczeń, choć nadal niższych od tych, które przysługują obywatelom danego państwa.
38 W czwartej kolejności, opierając się na pkt 57 wyroku z dnia 27 września 2012 r., Cimade i GISTI (C‑179/11, EU:C:2012:594), sąd odsyłający uważa, że w przypadku gdyby krajowy poziom rozpatrywanych świadczeń materialnych w ramach przyjmowania był niższy od poziomu, który powinien być zagwarantowany na mocy art. 17 ust. 2 i 5 dyrektywy 2013/33, ograniczenie prawa do tych warunków, przewidziane w przedmiotowych przepisach krajowych, może być uzasadnione jedynie wtedy, gdy spełnione są wymogi z art. 20 ust. 1 lit. c) tej dyrektywy. Tymczasem przepis ten wymaga istnienia „kolejnego wniosku” w rozumieniu art. 2 lit. q) dyrektywy 2013/32.
39 W tym względzie sąd odsyłający zwraca uwagę, że żaden z tych przepisów nie precyzuje, czy pojęcie „kolejnego wniosku” dotyczy wyłącznie sytuacji, w której w tym samym państwie członkowskim są składane i rozpatrywane dwa wnioski o udzielenie ochrony międzynarodowej, czy też obejmuje ono również sytuację z udziałem kilku państw członkowskich, w której wcześniejsza procedura udzielenia ochrony międzynarodowej została przeprowadzona przez państwo członkowskie inne niż to, w którym złożono kolejny wniosek. Nie jest również jasne, czy te same warunki mają zastosowanie w ramach postępowań prowadzonych na podstawie rozporządzenia nr 604/2013.
40 Na wypadek gdyby należało uznać istnienie kolejnego wniosku nawet wtedy, gdy wcześniejsza procedura udzielenia ochrony międzynarodowej została przeprowadzona przez pierwsze państwo członkowskie inne niż to, w którym złożono ten wniosek, sąd odsyłający zauważa, że nie zostało jeszcze wyjaśnione, czy okoliczność, że dana osoba złożyła wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej w tym pierwszym państwie członkowskim i że to postępowanie zostało umorzone przez to państwo członkowskie ze względu na zaprzestanie przez tę osobę postępowania w tym państwie członkowskim lub z powodu dorozumianego lub formalnego wycofania wniosku, stanowi przeszkodę dla stwierdzenia istnienia „kolejnego wniosku”. Zdaniem tego sądu powstaje również pytanie o ustalenie momentu właściwego dla oceny takiego wniosku oraz, między innymi, tego, czy wniosek złożony w drugim państwie członkowskim – w tym przypadku w Niemczech – przed formalnym zakończeniem postępowania na podstawie art. 27 lub 28 dyrektywy 2013/32 – w tym przypadku w Rumunii – można uznać za kolejny wniosek w rozumieniu art. 20 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2013/33.
41 Na wypadek gdyby ten ostatni przepis miał zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym, sąd odsyłający uważa, że ograniczenie świadczeń materialnych w ramach przyjmowania, takie jak nałożone na FB w okresie, którego dotyczy postępowanie główne, spełnia wymogi przewidziane w art. 20 ust. 5 i 6 tej dyrektywy. W tym względzie twierdzi on, że aby ocenić zakres takiego ograniczenia w następstwie kolejnego wniosku, należy wziąć pod uwagę okoliczność, że zainteresowana osoba jest w stanie – poprzez dobrowolny wyjazd, którego można od niej racjonalnie wymagać w ramach wspólnego europejskiego systemu azylowego – znacznie skrócić czas trwania tego ograniczenia.
42 W tych okolicznościach Bundessozialgericht (federalny sąd pracy i ubezpieczeń społecznych) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1) Czy przepis państwa członkowskiego, który przyznaje osobom ubiegającym się o ochronę międzynarodową, w zależności od ich statusu jako osób, wobec których orzeczono podlegający wykonaniu obowiązek opuszczenia terytorium krajowego w ramach terminu na przekazanie zgodnie z rozporządzeniem nr 604/2013, jedynie prawo do zakwaterowania, wyżywienia, higieny osobistej, opieki zdrowotnej oraz leczenia w przypadku choroby, a także, w zależności od okoliczności indywidualnego przypadku, odzieży i artykułów użytkowych oraz towarów konsumpcyjnych dla gospodarstwa domowego, gwarantuje poziom minimalny, opisany w art. 17 ust. 2 i 5 dyrektywy 2013/33?
W przypadku odpowiedzi przeczącej na pytanie pierwsze:
2a) Czy wykładni art. 20 ust. 1 […] lit. c) dyrektywy 2013/33 w związku z art. 2 lit. q) dyrektywy [2013/32] należy dokonywać w ten sposób, że kolejny wniosek obejmuje również sytuacje, w których wnioskodawca złożył wcześniej wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej w innym państwie członkowskim i na tej podstawie [federalny urząd] odrzucił wniosek jako niedopuszczalny na podstawie rozporządzenia nr 604/2013 i nakazał wydalenie?
b) Czy dla kwestii, czy w tej konstelacji ma miejsce »kolejny wniosek« w rozumieniu art. 2 lit. q) dyrektywy 2013/32, znaczenie odgrywa data wycofania lub data decyzji drugiego państwa członkowskiego na podstawie art. 27 lub art. 28 dyrektywy 2013/32?
c) Czy wykładni art. 20 ust. 1 […] lit. c) w związku z art. 20 ust. 5 i 6 dyrektywy 2013/33 w związku z [Kartą] należy dokonywać w ten sposób, że dopuszczalne jest ograniczenie świadczeń przyznawanych w ramach przyjmowania do świadczeń pokrywających zapotrzebowanie na żywność i zakwaterowanie, w tym ogrzewanie, a także higienę osobistą i opiekę zdrowotną oraz świadczeń w przypadku choroby, a także – w zależności od indywidualnego przypadku – świadczeń pokrywających zapotrzebowanie na odzież i artykuły użytkowe oraz towary konsumpcyjne dla gospodarstwa domowego?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie dopuszczalności
43 Na wstępie należy zauważyć, że pytania zadane przez sąd odsyłający opierają się na założeniu, zgodnie z którym w okresie rozpatrywanym w postępowaniu głównym do sytuacji FB miała zastosowanie dyrektywa 2013/33, mimo że decyzja urzędu federalnego odrzucająca jego wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej jako niedopuszczalny i ustalająca ostateczny termin przekazania go do Rumunii na dzień 22 kwietnia 2022 r. stała się ostateczna.
44 Tymczasem, nie podając wyraźnie w wątpliwość dopuszczalności tych pytań, rząd niemiecki zakwestionował na rozprawie zasadność tego założenia, podnosząc w istocie, że zgodnie z art. 3 ust. 1 dyrektywy 2013/33 ma ono zastosowanie wyłącznie do osób ubiegających się o ochronę międzynarodową „upoważnionych do pozostania na terytorium jako wnioskodawcy” w rozumieniu tego przepisu. Jednakże zdaniem tego rządu taka sytuacja nie miała miejsca w przypadku FB w okresie, którego dotyczy postępowanie główne, ponieważ zgodnie z art. 27 ust. 3 lit. a) rozporządzenia nr 604/2013 odwołanie od decyzji o przekazaniu lub ponowne rozpoznanie tej decyzji przyznają zainteresowanej osobie jedynie prawo do pozostania w danym państwie członkowskim do czasu rozstrzygnięcia jej odwołania lub wniosku o ponowne rozpoznanie.
45 Należy jednak stwierdzić, że ta argumentacja rządu niemieckiego opiera się na błędnej wykładni art. 27 ust. 3 lit. a) rozporządzenia nr 604/2013.
46 Wystarczy bowiem zauważyć w tym względzie, że przepis ten wymienia tylko jedną z możliwości, jakimi dysponują państwa członkowskie, aby zapewnić zainteresowanym osobom środek zaskarżenia mogący prowadzić do zawieszenia wykonania wydanej wobec nich decyzji o przekazaniu, przy czym pozostałe możliwości zostały przewidziane, odpowiednio, w art. 27 ust. 3 lit. b), art. 27 ust. 3 lit. c) i art. 27 ust. 4 tego rozporządzenia. Artykuł 27 ma bowiem na celu zagwarantowanie tym osobom skutecznej ochrony sądowej w odniesieniu do takich decyzji, w związku z czym w przypadku gdy wykonanie decyzji o przekazaniu zostało zawieszone na podstawie jednego z tych przepisów, termin na przekazanie rozpoczyna swój bieg dopiero w chwili, gdy sporna decyzja o przekazaniu stała się ostateczna [zob. podobnie wyrok z dnia 30 marca 2023 r., Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Zawieszenie biegu terminu na przekazanie w postępowaniu odwoławczym), C‑556/21, EU:C:2023:272, pkt 19–24 i przytoczone tam orzecznictwo].
47 W konsekwencji, wbrew temu, co wydaje się uważać rząd niemiecki, art. 27 ust. 3 lit. a) wspomnianego rozporządzenia, który ma na celu wyłącznie umożliwienie zainteresowanej osobie pozostania na terytorium państwa członkowskiego, które wydało wobec niej decyzję o przekazaniu, do czasu rozstrzygnięcia odwołania lub wniosku o ponowne rozpoznanie, nie oznacza, że w przypadku oddalenia tego odwołania lub wniosku o ponowne rozpoznanie osoba ta automatycznie traci prawo do pozostania na terytorium tego państwa członkowskiego w charakterze „wnioskodawcy” w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2013/33.
48 Jak bowiem wielokrotnie podkreślał Trybunał, dyrektywa ta reguluje warunki przyjmowania osób ubiegających się o ochronę międzynarodową, w tym osób, wobec których wydano wykonalną decyzję o przekazaniu. W tym względzie z motywu 11 rozporządzenia nr 604/2013 wyraźnie wynika, że dyrektywa 2013/33 ma zastosowanie do postępowania w sprawie ustalenia odpowiedzialnego państwa członkowskiego, uregulowanego w tym rozporządzeniu. Wynika z tego, że obowiązek zapewnienia osobie ubiegającej się o ochronę międzynarodową świadczeń materialnych w ramach przyjmowania, spoczywający na państwie członkowskim, które wydało decyzję o przekazaniu tej osoby, ustaje dopiero w chwili faktycznego przekazania tej osoby do państwa członkowskiego, do którego skierowano wniosek (zob. podobnie wyrok z dnia 14 stycznia 2021 r., The International Protection Appeals Tribunal i in., C‑322/19 i C‑385/19, EU:C:2021:11, pkt 66–68 i przytoczone tam orzecznictwo; postanowienie z dnia 26 marca 2021 r., Fedasil, C‑134/21, EU:C:2021:257, pkt 41 i przytoczone tam orzecznictwo).
49 W związku z tym sąd odsyłający słusznie uznał, że dyrektywa 2013/33 ma zastosowanie do sytuacji FB w okresie, którego dotyczy postępowanie główne, w związku z czym pytania, które przedłożył on Trybunałowi, są dopuszczalne.
W przedmiocie pytania pierwszego
50 Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału w ramach ustanowionej w art. 267 TFUE współpracy między sądami krajowymi a Trybunałem do tego ostatniego należy udzielenie sądowi krajowemu użytecznej odpowiedzi, która umożliwi mu rozstrzygnięcie zawisłego przed nim sporu. Mając to na uwadze, Trybunał powinien w razie potrzeby przeformułować przedłożone mu pytania. W tym względzie do Trybunału należy wyprowadzenie z ogółu informacji przedstawionych przez sąd krajowy, a w szczególności z uzasadnienia postanowienia odsyłającego, elementów prawa Unii, które wymagają wykładni w świetle przedmiotu sporu (wyrok z dnia 4 października 2024 r., Bouskoura, C‑387/24 PPU, EU:C:2024:868, pkt 36 i przytoczone tam orzecznictwo).
51 W tym względzie z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, że poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający zastanawia się nad wykładnią art. 17 ust. 2 i 5 oraz art. 20 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2013/33 w świetle uregulowań krajowych, które przewidują, że jeżeli wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej został odrzucony jako niedopuszczalny ze względu na przekazanie osoby ubiegającej się o udzielenie ochrony międzynarodowej do państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie tego wniosku, świadczenia materialne w ramach przyjmowania przyznane tej osobie zostają ograniczone w ten sposób, że nie obejmują one już świadczeń rzeczowych w postaci odzieży, artykułów użytkowych i towarów konsumpcyjnych dla gospodarstwa domowego, a także całości świadczenia pieniężnego na pokrycie podstawowych potrzeb osobistych tej osoby, z wyjątkiem szczególnie uzasadnionych okoliczności.
52 Co się tyczy art. 17 ust. 5 wspomnianej dyrektywy, należy zauważyć, że jak jasno wynika z jego brzmienia, przepis ten ma wyłącznie na celu określenie kryteriów pozwalających na określenie kwoty zasiłków pieniężnych lub talonów przyznawanych osobom ubiegającym się o ochronę międzynarodową. I tak, podczas gdy w zdaniu pierwszym tego ustępu wskazano, że wysokość tych świadczeń pieniężnych lub talonów „jest ustalana na podstawie poziomów określonych prawem lub praktyką danego państwa członkowskiego w celu zapewnienia odpowiedniego poziomu życia własnym obywatelom”, w zdaniu drugim tego ustępu uściślono, że takie traktowanie może być mniej korzystne, „jeżeli te poziomy, stosowane względem obywateli [tego państwa członkowskiego], mają zapewnić poziom życia wyższy od tego, który wobec wnioskodawców przewiduje niniejsza dyrektywa”. Ponadto wśród okoliczności, które mogą uzasadniać mniej korzystne traktowanie niż traktowanie obywateli danego państwa członkowskiego, przepis ten wymienia przypadek, w którym „wsparcia materialnego udziela się częściowo w naturze”. Wynika z tego, że art. 17 ust. 5 tej dyrektywy nie reguluje możliwości pozbawienia osoby ubiegającej się o udzielenie ochrony międzynarodowej, ze względu na wykonalną decyzję o przekazaniu, niektórych świadczeń rzeczowych, a także całości świadczenia pieniężnego, które byłoby jej normalnie wypłacane w braku tej decyzji.
53 Natomiast, po pierwsze, jak wynika z definicji zawartych w art. 2 lit. f) i g) dyrektywy 2013/33, wyrażenie „świadczenia materialne w ramach przyjmowania”, zawarte w art. 2 lit. g) tej dyrektywy oznacza pełen zestaw środków, które państwa członkowskie przyznają osobom ubiegającym się o udzielenie ochrony międzynarodowej zgodnie z tą dyrektywą, w tym zakwaterowanie, wyżywienie i odzież świadczone w naturze lub jako świadczenia pieniężne, talony, lub połączenie tych trzech form pomocy oraz dzienne diety (wyrok z dnia 12 listopada 2019 r., Haqbin, C‑233/18, EU:C:2019:956, pkt 32).
54 Po drugie, na gruncie art. 17 ust. 2 tej dyrektywy państwa członkowskie zapewniają świadczenia materialne w ramach przyjmowania pozwalające osobom ubiegającym się o udzielenie ochrony międzynarodowej na odpowiedni poziom życia, gwarantujący im utrzymanie i ochronę zdrowia fizycznego i psychicznego.
55 Należy zatem uznać, że poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 17 ust. 2 dyrektywy 2013/33 w związku z jej art. 2 lit. g) należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które przewidują, że w przypadku gdy wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej został odrzucony jako niedopuszczalny ze względu na to, że inne państwo członkowskie jest odpowiedzialne za rozpatrzenie tego wniosku, w rozumieniu rozporządzenia nr 604/2013, a decyzja o przekazaniu do tego innego państwa członkowskiego jest wykonalna, świadczenia materialne w ramach przyjmowania przyznawane osobie ubiegającej się o przyznanie ochrony międzynarodowej zostają ograniczone w ten sposób, że nie obejmują już one, w szczególności, świadczeń rzeczowych w postaci odzieży, artykułów użytkowych i towarów konsumpcyjnych dla gospodarstwa domowego, z wyjątkiem szczególnie uzasadnionych okoliczności, ani świadczenia pieniężnego na pokrycie podstawowych potrzeb osobistych tej osoby.
56 Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa Unii należy brać pod uwagę nie tylko jego brzmienie, ale też kontekst, w jakim został on umieszczony, oraz cele regulacji, której stanowi on część (wyroki: z dnia 17 listopada 1983 r., Merck, 292/82, EU:C:1983:335, pkt 12; a także z dnia 12 lutego 2026 r., Stichting Koskea, C‑490/24, EU:C:2026:89, pkt 23).
57 W pierwszej kolejności z brzmienia art. 2 lit. g) dyrektywy 2013/33 wynika, że środki dotyczące świadczeń materialnych w ramach przyjmowania przyjęte przez państwa członkowskie na rzecz osób ubiegających się o ochronę międzynarodową na podstawie tej dyrektywy muszą koniecznie obejmować środki dotyczące zakwaterowania, wyżywienia i odzieży, świadczone w naturze lub jako świadczenia pieniężne, talony lub połączenie tych trzech form pomocy oraz dzienne diety.
58 Tymczasem z brzmienia art. 17 ust. 2 tej dyrektywy wynika, że „państwa członkowskie zapewniają świadczenia materialne w ramach przyjmowania pozwalające [osobom ubiegającym się o udzielenie ochrony międzynarodowej] na odpowiedni poziom życia, gwarantujący im utrzymanie i ochronę zdrowia fizycznego i psychicznego”.
59 Wynika z tego, że w zakresie, w jakim art. 17 ust. 2 tej dyrektywy ustanawia wymóg dotyczący zagwarantowania „odpowiedniego” poziomu życia osobom ubiegającym się o udzielenie ochrony międzynarodowej, który wiąże się ze środkami dotyczącymi „świadczeń materialnych w ramach przyjmowania” w rozumieniu art. 2 lit. g) dyrektywy 2013/33, oznacza, że środki te powinny obejmować co najmniej zapewnienie zakwaterowania, wyżywienia i odzieży, w naturze lub w równoważnej formie w postaci świadczenia pieniężnego lub talonów oraz wypłaty dziennej diety, bez uszczerbku dla stosowania art. 17 ust. 3 i 4 tej dyrektywy. Wymóg ten dotyczy bowiem minimalnego standardu tych środków w celu zapewnienia tym osobom utrzymania i ochrony ich zdrowia fizycznego lub psychicznego.
60 Należy też zauważyć, że „odpowiedni” poziom życia w rozumieniu art. 17 ust. 2 dyrektywy 2013/33 nie może zostać osiągnięty w braku jednego z tych środków, a w szczególności – mając na uwadze cechy uregulowań krajowych, których dotyczy niniejsze pytanie prejudycjalne – w przypadku braku środków dotyczących odzieży i wypłaty dziennej diety.
61 Po pierwsze bowiem, jeśli chodzi o odzież, należy ona, podobnie jak zakwaterowanie, wyżywienie i środki higieny osobistej, do najbardziej podstawowych potrzeb, w związku z czym osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej nie może zostać pozbawiona możliwości zaspokojenia takiej potrzeby.
62 Po drugie, co się tyczy wypłaty diety dziennej, jak podkreślił w istocie rzecznik generalny w pkt 67 opinii, taka dieta wydaje się niezbędna, aby zapewnić osobie ubiegającej się o udzielenie ochrony międzynarodowej minimalną autonomię, umożliwiając jej w szczególności nabycie, poza zakwaterowaniem, wyżywieniem i odzieżą, artykułów użytkowych i towarów konsumpcyjnych dla gospodarstwa domowego niezbędnych do zaspokojenia jego podstawowych potrzeb, takich jak bilety na komunikację miejską, środki komunikacji lub produkty higieniczne, oraz zapewnić mu minimalny poziom uczestnictwa w życiu społecznym i kulturalnym państwa członkowskiego, na którego terytorium przebywa. Wspomniana dieta przyczynia się zatem do zapewnienia tej osobie utrzymania i ochrony jego zdrowia fizycznego i psychicznego.
63 Wynika z tego, że w żadnym wypadku nie da się pogodzić z wymogiem zapewnienia „odpowiedniego” poziomu życia w rozumieniu art. 17 ust. 2 tej dyrektywy braku, z jednej strony, środków pozwalających na zaspokojenie potrzeb osób ubiegających się o udzielenie ochrony międzynarodowej w zakresie odzieży, i, z drugiej strony, braku wypłaty diety dziennej.
64 W związku z tym taki brak nie może być uzasadniony okolicznością, że wobec danej osoby ubiegającej się o udzielenie ochrony międzynarodowej wydano wykonalną decyzję o przekazaniu.
65 Wykładnię tę potwierdza kontekst, w jaki wpisują się art. 2 lit. g) i art. 17 ust. 2 dyrektywy 2013/33.
66 Po pierwsze, jak wynika z pkt 48 niniejszego wyroku, biorąc pod uwagę, że przepisy dyrektywy 2013/33 mają zastosowanie do osób ubiegających się o ochronę międzynarodową, również tych, wobec których wydano wykonalną decyzję o przekazaniu, wynikające z tej dyrektywy obowiązki spoczywające na państwie członkowskim, na którego terytorium przebywają te osoby, wygasają dopiero z chwilą faktycznego przekazania ich do państwa członkowskiego, do którego skierowano wniosek.
67 Po drugie, art. 17 dyrektywy 2013/33, który ustanawia ogólne zasady dotyczące świadczeń materialnych w ramach przyjmowania i opieki zdrowotnej, nie zawiera żadnego przepisu, który można by interpretować w ten sposób, że zezwala on państwom członkowskim na wprowadzenie, z samego tylko powodu wydania wobec osoby ubiegającej się o udzielenie ochrony międzynarodowej wykonalnej decyzji o przekazaniu, różnic między nią a innymi osobami ubiegającymi się o udzielenie ochrony międzynarodowej w zakresie istnienia lub standardu środków dotyczących świadczeń materialnych w ramach przyjmowania, o których mowa w art. 2 lit. g) tej dyrektywy.
68 Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 3 i 4 wspomnianej dyrektywy państwa członkowskie są uprawnione jedynie, po pierwsze, do uzależnienia przyznania wszystkich lub niektórych świadczeń materialnych w ramach przyjmowania oraz opieki zdrowotnej od faktu, że osoby ubiegające się o udzielenie ochrony międzynarodowej nie posiadają środków wystarczających do życia na poziomie odpowiednim do ich stanu zdrowia oraz zapewnienia im utrzymania, a po drugie, jeżeli osoby te posiadają wystarczające środki, na przykład jeśli pracowały przez wystarczający okres, mogą wymagać od nich pokrycia kosztów świadczeń materialnych w ramach przyjmowania oraz opieki zdrowotnej przewidzianych w niniejszej dyrektywie lub uczestniczenia w tych kosztach.
69 Co się tyczy art. 17 ust. 5 tej dyrektywy, do którego również odnosi się sąd odsyłający w swoim pytaniu pierwszym, ogranicza się on, jak wskazano w pkt 52 niniejszego wyroku, do określenia warunków, na jakich państwa członkowskie mogą przewidzieć, w odniesieniu do wysokości świadczeń pieniężnych lub wartości talonów przyznawanych osobom ubiegającym się o udzielenie ochrony międzynarodowej, mniej korzystne traktowanie niż przyznane ich obywatelom, pozostawiając jednocześnie bez zmian obowiązek zapewnienia tym osobom przez państwa członkowskie odpowiedniego poziomu życia, w tym również w przypadku, gdy pomoc materialna jest częściowo udzielana danej osobie w formie rzeczowej.
70 Po trzecie, art. 20 dyrektywy 2013/33, zatytułowany „Ograniczenie lub cofnięcie świadczeń materialnych w ramach przyjmowania”, wymienia okoliczności, w których prawo do korzystania z takich świadczeń może zostać ograniczone lub cofnięte, w związku z czym poza tymi okolicznościami i bez uszczerbku dla stosowania przez państwa członkowskie art. 17 ust. 3 i 4 tej dyrektywy, o którym mowa w pkt 68 niniejszego wyroku, państwa członkowskie nie mogą przewidzieć ograniczenia lub cofnięcia środków dotyczących świadczeń materialnych w ramach przyjmowania. Żadna z okoliczności wymienionych w tym artykule nie dotyczy jednak faktu, że wobec osoby ubiegającej się o udzielenie ochrony międzynarodowej wydano wykonalną decyzję o przeniesieniu.
71 Za przyjęciem takiej wykładni przemawiają cele realizowane za pomocą dyrektywy 2013/33. Jak bowiem podkreślił w istocie rzecznik generalny w pkt 44 opinii, z motywów 11 i 35 tej dyrektywy wynika, że przyjęcie norm dotyczących przyjmowania osób ubiegających się o udzielenie ochrony międzynarodowej ma na celu zagwarantowanie tym osobom godnego poziomu życia i porównywalnych warunków życia we wszystkich państwach członkowskich, a także poszanowania ich praw podstawowych. Tymczasem uregulowania krajowe, które znoszą możliwość korzystania ze świadczeń dotyczących w szczególności odzieży z tego tylko powodu, że wobec danej osoby ubiegającej się o udzielenie ochrony międzynarodowej wydano wykonalną decyzję o przekazaniu, nie może być zgodne z tymi celami.
72 W świetle powyższych rozważań na pytanie pierwsze należy udzielić następującej odpowiedzi: art. 17 ust. 2 dyrektywy 2013/33 w związku z jej art. 2 lit. g) należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które przewidują, że w przypadku gdy wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej został odrzucony jako niedopuszczalny ze względu na to, że inne państwo członkowskie jest odpowiedzialne za rozpatrzenie tego wniosku, w rozumieniu rozporządzenia nr 604/2013, a decyzja o przekazaniu do tego innego państwa członkowskiego jest wykonalna, świadczenia materialne w ramach przyjmowania przyznawane osobie ubiegającej się o udzielenie ochrony międzynarodowej zostają ograniczone w ten sposób, że nie obejmują one już świadczeń rzeczowych w postaci odzieży, artykułów użytkowych i towarów konsumpcyjnych dla gospodarstwa domowego, z wyjątkiem szczególnie uzasadnionych okoliczności, ani świadczenia pieniężnego na pokrycie podstawowych potrzeb osobistych tej osoby.
W przedmiocie pytania drugiego lit. a)
73 Poprzez pytanie drugie lit. a) sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 20 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2013/33 w związku z art. 2 lit. q) dyrektywy 2013/32 należy interpretować w ten sposób, że pojęcie „kolejnego wniosku” w rozumieniu tych przepisów obejmuje również sytuację, w której państwo członkowskie, po pierwsze, odrzuciło wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej jako niedopuszczalny ze względu na to, że osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej złożyła już taki wniosek w innym państwie członkowskim, odpowiedzialnym za rozpatrzenie jego wniosku w rozumieniu rozporządzenia nr 604/2013, a po drugie, nakazało na tej podstawie wydalenie tej osoby w celu przekazania jej do tego innego państwa członkowskiego zgodnie z tym rozporządzeniem.
74 Zgodnie z art. 20 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2013/33 „[p]aństwa członkowskie mogą ograniczyć lub – w wyjątkowych i odpowiednio uzasadnionych przypadkach – cofnąć świadczenia materialne w ramach przyjmowania, w przypadku gdy [osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej złożyła] kolejny wniosek określony w art. 2 lit. q) dyrektywy [2013/32]”.
75 W myśl tego ostatniego przepisu „kolejny wniosek” oznacza następny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, z którym występuje się po tym, jak ostateczna decyzja w odniesieniu do poprzedniego wniosku została podjęta, w tym w przypadkach, gdy osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej wyraźnie wycofała swój wniosek, oraz w przypadkach, gdy organ rozstrzygający odrzucił wniosek w następstwie dorozumianego wycofania wniosku zgodnie z art. 28 ust. 1 dyrektywy 2013/32.
76 Należy również zaznaczyć, że stosownie do art. 33 ust. 2 lit. d) tej dyrektywy państwa członkowskie mogą uznać wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, w przypadku gdy wniosek jest „kolejnym wnioskiem”, w którym nie zaistniały ani nie zostały przedstawione przez osobę ubiegającą się o udzielenie ochrony międzynarodowej żadne nowe okoliczności lub ustalenia wpływające na ocenę, czy osoba ta kwalifikuje się jako beneficjent ochrony międzynarodowej na mocy dyrektywy 2011/95.
77 Ponadto w celu podjęcia decyzji w sprawie dopuszczalności takiego „kolejnego wniosku” art. 40 dyrektywy 2013/32 przewiduje szczególną procedurę, w ramach której dane państwo członkowskie musi ustalić, czy nowe elementy lub ustalenia, które zaistniały lub zostały przedstawione przez osobę ubiegającą się o udzielenie ochrony międzynarodowej, uzasadniają dalsze rozpatrywanie wniosku, zgodnie z odpowiednimi ogólnymi zasadami określonymi w tym zakresie w rozdziale II tej dyrektywy, czy też ten wniosek należy odrzucić jako niedopuszczalny.
78 Tymczasem, w odniesieniu do zakresu pojęcia „kolejnego wniosku” Trybunał orzekł, po pierwsze, w pkt 62 wyroku z dnia 19 grudnia 2024 r., Khan Yunis i Baabda (C‑123/23 i C‑202/23, EU:C:2024:1042), że art. 33 ust. 2 lit. d) dyrektywy 2013/32 w związku z art. 2 lit. q) tej dyrektywy nie stoi na przeszkodzie uregulowaniu państwa członkowskiego przewidującemu możliwość odrzucenia jako niedopuszczalnego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, z którym wystąpił w tym państwie członkowskim obywatel państwa trzeciego lub bezpaństwowiec, którego wcześniejszy wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, z którym wystąpił w innym państwie członkowskim, do którego ma zastosowanie dyrektywa 2011/95, został odrzucony w drodze ostatecznej decyzji wydanej w tym ostatnim państwie członkowskim. Po drugie, w pkt 80 tego wyroku Trybunał uznał, że te same przepisy stoją na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które przewidują, że taki wniosek należy odrzucić jako niedopuszczalny, jeżeli został on złożony jeszcze przed podjęciem decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie wcześniejszego wniosku z powodu jego dorozumianego wycofania.
79 Niemniej jednak, chociaż w tym samym wyroku Trybunał wypowiedział się w przedmiocie możliwości zakwalifikowania przez państwo członkowskie wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej jako „kolejnych wniosków” ze względu na istnienie wcześniejszych wniosków złożonych w innych państwach członkowskich i odrzuconych przez te państwa, to miało to miejsce w odniesieniu do sytuacji, w której – z uwagi na brak możliwości przekazania zainteresowanych osób do tych innych państw członkowskich – pierwsze ze wspomnianych państw członkowskich było lub stało się odpowiedzialne za rozpatrzenie tych wniosków (zob. podobnie wyrok z dnia 19 grudnia 2024 r., Khan Yunis i Baabda, C‑123/23 i C‑202/23, EU:C:2024:1042, pkt 25–29, 31–34).
80 W konsekwencji w takiej sytuacji, zgodnie z art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr 604/2013, odpowiedzialność za rozpatrzenie „kolejnego wniosku” w rozumieniu art. 2 lit. q) dyrektywy 2013/32 spoczywa na państwie członkowskim, w którym ten kolejny wniosek został złożony.
81 Jednakże pytanie drugie lit. a) nie dotyczy sytuacji, w której państwo członkowskie stwierdza, że osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej złożyła już wcześniej wniosek w innym państwie członkowskim, a po rozpatrzeniu nowego wniosku tej osoby, odrzuca go jako niedopuszczalny na podstawie art. 33 ust. 2 lit. d) dyrektywy 2013/32, zgodnie z którym wniosek ten stanowi „kolejny wniosek” w rozumieniu art. 2 lit. q) tej dyrektywy.
82 Pytanie to dotyczy bowiem sytuacji, w której, po pierwsze, dane państwo członkowskie odrzuca nowy wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej jako niedopuszczalny na podstawie rozporządzenia nr 604/2013 ze względu na to, że inne państwo członkowskie, w którym wcześniejszy wniosek został złożony, jest odpowiedzialne za rozpatrzenie tego wniosku zgodnie z kryteriami określonymi w rozdziale III tego rozporządzenia, a po drugie, nakazuje jednocześnie wydalenie tej osoby w celu przekazania jej do tego innego państwa członkowskiego.
83 Tymczasem sytuacja ta nie jest porównywalna z sytuacją, której dotyczy wyrok z dnia 19 grudnia 2024 r., Khan Yunis i Baabda (C‑123/23 i C‑202/23, EU:C:2024:1042). W takiej sytuacji bowiem dane państwo członkowskie nie jest lub przynajmniej nie stało się jeszcze odpowiedzialne za rozpatrzenie wspomnianego kolejnego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej.
84 W konsekwencji we wspomnianej sytuacji państwo członkowskie nie może z założenia zakwalifikować złożonego do niego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej jako „kolejnego wniosku” w rozumieniu art. 2 lit. q) dyrektywy 2013/32 ani stosować procedur przewidzianych w tej dyrektywie w celu rozpatrzenia takiego „kolejnego wniosku”.
85 Analizę tę potwierdza art. 33 ust. 1 dyrektywy 2013/32, który stanowi, że podstawy niedopuszczalności wymienione w art. 33 ust. 2 lit. a)–e) tej dyrektywy umożliwiają państwom członkowskim uznanie wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalne w niektórych przypadkach, które stanowią uzupełnienie w stosunku do tych, „w których wniosek nie jest rozpatrywany zgodnie z rozporządzeniem [nr 604/2013]”.
86 Podobnie, jak już zauważył Trybunał, po pierwsze, z motywu 53 dyrektywy 2013/32 wynika wyraźnie, że nie ma ona zastosowania do procedur między państwami członkowskimi uregulowanych w tym rozporządzeniu. Po drugie, art. 2 lit. d) rozporządzenia nr 604/2013 stanowi, że na użytek tego rozporządzenia „rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej” oznacza „wszelkie przypadki rozpatrzenia wniosku lub wydania decyzji lub orzeczenia w sprawie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej przez właściwe organy zgodnie z dyrektywą 2013/32 i dyrektywą 2011/95, z wyjątkiem postępowań w sprawie ustalenia odpowiedzialnego państwa członkowskiego zgodnie ze wspomnianym rozporządzeniem (wyrok z dnia 4 października 2018 r., Fathi, C‑56/17, EU:C:2018:803, pkt 69, 70).
87 Z powyższego wynika, że art. 2 lit. q) dyrektywy 2013/32, do którego odnosi się art. 20 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2013/33, należy interpretować w ten sposób, że pojęcie „kolejnego wniosku” nie obejmuje sytuacji, w której państwo członkowskie, po pierwsze, odrzuciło wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej jako niedopuszczalny ze względu na to, że osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej złożyła już wniosek o udzielenie tej ochrony w innym państwie członkowskim, a po drugie, nakazało na tej podstawie wydalenie tej osoby w celu przekazania jej do państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie jej wniosku zgodnie z rozporządzeniem nr 604/2013.
88 Wynika z tego, że w takiej sytuacji państwo członkowskie, na którego terytorium przebywa osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej w oczekiwaniu na jej ewentualne przekazanie do państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie jej wniosku, nie może opierać się na art. 20 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2013/33 w celu cofnięcia lub ograniczenia świadczeń materialnych w ramach przyjmowania przyznanych tej osobie.
89 W świetle powyższych rozważań na pytanie drugie lit. a) należy udzielić następującej odpowiedzi: art. 20 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2013/33 w związku z art. 2 lit. q) dyrektywy 2013/32 należy interpretować w ten sposób, że pojęcie „kolejnego wniosku” w rozumieniu tych przepisów nie obejmuje sytuacji, w której państwo członkowskie, po pierwsze, odrzuciło wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej jako niedopuszczalny ze względu na to, że osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej złożyła już taki wniosek w innym państwie członkowskim, odpowiedzialnym za rozpatrzenie jego wniosku w rozumieniu rozporządzenia nr 604/2013, a po drugie, nakazało na tej podstawie wydalenie tej osoby w celu przekazania jej do tego innego państwa członkowskiego zgodnie z tym rozporządzeniem.
W przedmiocie pytania drugiego lit. b) i c)
90 W świetle odpowiedzi udzielonej na pytanie drugie lit. a) nie ma potrzeby udzielania odpowiedzi na pytanie drugie lit. b) i c), ponieważ te części tego pytania opierają się na założeniu, zgodnie z którym pojęcie „kolejnego wniosku” w rozumieniu art. 20 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2013/33 w związku z art. 2 lit. q) dyrektywy 2013/32 może mieć zastosowanie w sytuacji takiej jak ta, o której mowa w poprzednim punkcie niniejszego wyroku.
W przedmiocie kosztów
91 Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (piąta izba) orzeka, co następuje:
1) Artykuł 17 ust. 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/33/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia norm dotyczących przyjmowania wnioskodawców ubiegających się o ochronę międzynarodową w związku z jej art. 2 lit. g)
należy interpretować w ten sposób, że:
stoi on na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które przewidują, że w przypadku gdy wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej został odrzucony jako niedopuszczalny ze względu na to, że inne państwo członkowskie jest odpowiedzialne za rozpatrzenie tego wniosku, w rozumieniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca, a decyzja o przekazaniu do tego innego państwa członkowskiego jest wykonalna, świadczenia materialne w ramach przyjmowania przyznawane osobie ubiegającej się o udzielenie ochrony międzynarodowej zostają ograniczone w ten sposób, że nie obejmują one już świadczeń rzeczowych w postaci odzieży, artykułów użytkowych i towarów konsumpcyjnych dla gospodarstwa domowego, z wyjątkiem szczególnie uzasadnionych okoliczności, ani świadczenia pieniężnego na pokrycie podstawowych potrzeb osobistych tej osoby.
2) Artykuł 20 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2013/33, w związku z art. 2 lit. q) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej,
należy interpretować w ten sposób, że:
pojęcie „kolejnego wniosku” w rozumieniu tych przepisów nie obejmuje sytuacji, w której państwo członkowskie, po pierwsze, odrzuciło wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej jako niedopuszczalny ze względu na to, że osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej złożyła już taki wniosek w innym państwie członkowskim, odpowiedzialnym za rozpatrzenie jego wniosku w rozumieniu rozporządzenia nr 604/2013, a po drugie, nakazało na tej podstawie wydalenie tej osoby w celu przekazania jej do tego innego państwa członkowskiego zgodnie z tym rozporządzeniem.
Podpisy
* Język postępowania: niemiecki.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło