C-625/15

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO MANUELA CAMPOSA SÁNCHEZA-BORDONY przedstawiona w dniu 18 stycznia 2017 r. ( ) Sprawa C‑625/15 P Schniga GmbH przeciwko Wspólnotowemu Urzędowi Ochrony Odmian Roślin (CPVO) „Odwołanie — Wspólnotowa ochrona odmian roślin — Odmiana jabłek „Gala Schnitzer” — Sprzeciw — Oddalenie wniosku o przyznanie wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin przez Izbę Odwoławczą — Stwierdzenie nieważności przez Sąd — Nowa decyzja Izby Odwoławczej oddalająca wniosek o przyznanie wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin” 1.  Upłynęło ponad 17 lat, od kiedy Konsortium Südtiroler Baumschuler, w którego prawa wstąpiła Schniga GmbH (zwana dalej „Schnigą”), złożyło do Wspólnotowego Urzędu Ochrony Odmian Roślin (CPVO) wniosek o przyznanie wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin ( ). Wniosek dotyczył odmiany jabłek zwanej Gala Schnitzer. Do tej pory nie udało się ostatecznie ustalić, czy CPVO powinien przyjąć wniosek, czy go oddalić. 2.  W dniu 26 lutego 2007 r. właściwy komitet CPVO przyznał objęte wnioskiem prawo do ochrony odmianie Gala Schnitzer ( ), stwierdzając, że odróżnia się ona w wystarczającym stopniu od odmiany Baigent, na której istnienie powoływał się właściciel prawa do ochrony tej odmiany (Brookfield) w swoim sprzeciwie wobec dokonania rejestracji nowej odmiany. Decyzja z dnia 26 lutego 2007 r. została jednak uchylona w dniu 21 listopada 2007 r. przez Izbę Odwoławczą CPVO ze względu na pewne uchybienia proceduralne. 3.  Decyzja Izby Odwoławczej z dnia 21 listopada 2007 r. została zaskarżona przed Sądem, który stwierdził jej nieważność w wyroku z dnia 13 września 2010 r. ( ). 4.  Po uprawomocnieniu się wyroku Sądu z dnia 13 września 2010 r. (po oddaleniu przez Trybunał Sprawiedliwości odwołania od wyroku) ( ) Izba Odwoławcza CPVO musiała ponownie rozpatrzyć zaskarżenie decyzji wydanej przez komitet w dniu 26 lutego 2007 r. 5.  W decyzjach z dnia 20 września 2013 r. ( ) Izba Odwoławcza CPVO ponownie uchyliła decyzję wydaną w dniu 26 lutego 2007 r., ponownie przede wszystkim ze względów proceduralnych. 6.  Schniga zaskarżyła te dwie decyzje Izby Odwoławczej przed Sądem, który w tym przypadku utrzymał je w mocy wyrokiem z dnia 10 września 2015 r., Schniga/CPVO – Brookfield New Zealand i Elaris (Gala Schnitzer) ( ) (zwanym dalej „zaskarżonym wyrokiem”), przeciwko któremu skierowane jest odwołanie. 7.  W związku z tym po raz drugi Trybunał Sprawiedliwości ma do czynienia ze sporem dotyczącym tej samej odmiany rośliny, który to spór dotyczy przede wszystkim aspektów proceduralnych, a nie merytorycznych (to jest różnic między dwoma rodzajami jabłek). Badanie techniczne materiału genetycznego, od którego w znacznej mierze zależy stwierdzenie odrębnego charakteru odmiany rośliny, jest istotne dla przyznania lub odmowy przyznania wspólnotowego prawa do ochrony przez CPVO. W związku z tym przepisy dotyczące sposobu przeprowadzenia tego badania mają znaczenie prawne. 8.  Schniga pragnie uzyskać objęte wnioskiem prawo do ochrony odmiany jabłek Gala Schnitzer, którą uznaje za nową, trwałą i odrębną odmianę ze względu na zdecydowanie innowacyjną cechę szerokości prążków. W spornym wyroku Sąd utrzymał jednakże w mocy decyzje Izby Odwoławczej i odmówił przyznania Schnidze ochrony w skrócie z powodu: a) nieprzestrzegania ratione temporis pewnych wytycznych dotyczących badania technicznego oraz b) zarzucanego prezesowi CPVO przekroczenia przysługujących mu uprawnień. I – Ramy prawne A – Prawo Unii 1. Rozporządzenie (WE) nr 2100/94 ( ) 9. Zgodnie z art. 6 ochronę przyznaje się odmianom, które są odrębne, wyrównane, trwałe i nowe. Z tych kryteriów trzy pierwsze oznacza się w języku polskim skrótem „OWT”, utworzonym od pierwszych liter tych kryteriów ( ). 10. Artykuł 7 ust. 1 stanowi, że odmiana jest uznawana za „odrębną, jeżeli odróżnia się wyraźnie przejawianymi właściwościami wynikającymi ze szczególnego genotypu lub kombinacji genotypów [od] każdej innej odmiany powszechnie znanej w dniu złożenia wniosku […]”. 11. Pozostałe kryteria, tj. wyrównanie, trwałość i nowość, wskazano odpowiednio w art. 8, 9 i 10 rozporządzenia nr 2100/94. 12. Spełnienie kryteriów odrębności, trwałości i wyrównania sprawdza się w każdym przypadku badaniem technicznym przeprowadzonym zgodnie z art. 55 i 56 rozporządzenia nr 2100/94. 13. Zgodnie z art. 55 ust. 1 tego rozporządzenia: „1. W przypadku gdy Urząd w wyniku badania na podstawie art. 53 i 54 nie stwierdził żadnych przeszkód w przyznaniu wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin, [po]czyni on przygotowania do przeprowadzenia sprawdzenia technicznego związanego ze zgodnością z warunkami ustanowionymi w art. 7, 8 i 9 [kryteria odrębności, trwałości i wyrównania] przez właściwy urząd lub urzędy co najmniej w jednym z państw członkowskich […]”. 14. Artykuł 56 ust. 2 stanowi: „2.   Przeprowadzanie badania technicznego jest zgodne z wytycznymi dotyczącymi badania wydanymi przez Radę Administracyjną lub z jakimikolwiek instrukcjami określonymi przez Urząd”. 15. Zazwyczaj wytyczne te opisują materiał roślinny wymagany do przeprowadzenia badania technicznego, szczegółowe warunki badań, zastosowane metody, dokonywane spostrzeżenia, grupy odmian, na których przeprowadza się badania, oraz zakres cech objętych badaniem. Zgodnie z powyższym rośliny zgłoszonej odmiany hoduje się wraz z roślinami odmian referencyjnych, które CPVO i wyznaczony ośrodek badający uznają za najbliższe na podstawie dokładnego opisu odmiany, który stanowi część wniosku o przyznanie wspólnotowego prawa do ochrony. 2. Rozporządzenie (WE) nr 1239/95 ( ) 16. Artykuł 22, zatytułowany „Rozstrzygnięcie w sprawie wytycznych co do kontroli [Decyzja w sprawie wytycznych dotyczących badań]”, stanowi: „1.   Na wniosek przewodniczącego [prezesa] Urzędu rada administracyjna podejmuje rozstrzygnięcie o wytycznych co do kontroli [decyzję o wytycznych dotyczących badań]. Daną datę i gatunki, których dotyczy rozstrzygnięcie [decyzja], ogłasza się w Dzienniku Urzędowym [CPVO], wymienionym [o którym mowa] w art. 87 niniejszego rozporządzenia. 2.   W razie braku rozstrzygnięcia [decyzji] rady administracyjnej w sprawie wytycznych co do kontroli [dotyczących badań] przewodniczący [prezes] Urzędu podejmuje tymczasowe rozstrzygnięcie [może podjąć tymczasową decyzję] w tej sprawie. Tymczasowe rozstrzygnięcie [tymczasowa decyzja] traci ważność w dniu rozstrzygnięcia [podjęcia decyzji] przez radę administracyjną. W przypadku gdy tymczasowe rozstrzygnięcie przewodniczącego [tymczasowa decyzja prezesa] Urzędu odbiega od rozstrzygnięcia [decyzji] rady administracyjnej, badania technicznego rozpoczętego przed rozstrzygnięciem rady administracyjnej nie zmienia się [nie ma to wpływu na badanie techniczne rozpoczęte przed decyzją rady administracyjnej]; rada administracyjna może rozstrzygnąć [zadecydować] inaczej, jeżeli nakazują tak okoliczności” ( ). 17. Artykuł 23, zatytułowany „Uprawnienia przewodniczącego [prezesa] Urzędu”, stanowi: „1.   W przypadku gdy rada administracyjna podejmie rozstrzygnięcie w sprawie wytycznych co do kontroli [podejmie decyzję w sprawie wytycznych dotyczących badań], zawiera ono [ona] upoważnienie przewodniczącego [prezesa] Urzędu do wprowadzania dodatkowych właściwości i ich przejawów w odniesieniu do odmiany. 2.   W przypadku gdy przewodniczący [prezes] Urzędu czyni użytek z uprawnienia [o którym mowa w] ust. 1, art. 22 ust. 2 niniejszego rozporządzenia stosuje się mutatis mutandis”. 3. Protokół TP/14/1 ( ) 18. Protokół CPVO TP/14/1 określa wytyczne dotyczące badania technicznego odmian jabłek gatunku Malus Mill. Przed jego przyjęciem nie istniały w tym zakresie ogólne zasady ani wytyczne w rozumieniu rozporządzenia nr 2100/94 dotyczące tych odmian. Zgodnie z utrwaloną praktyką w dziedzinie badań technicznych CPVO dokonywał oceny spełnienia kryteriów odrębności, wyrównania i trwałości w odniesieniu do tych odmian na podstawie ogólnych wytycznych i metod stosowanych przez Międzynarodowy Związek Ochrony Nowych Odmian Roślin (zwany dalej „UPOV”), który jest organizacją międzyrządową utworzoną na mocy Międzynarodowej konwencji o ochronie nowych odmian roślin ( ). 19. Zgodnie z pkt III.3 protokołu CPVO TP/14/1 w ramach badań odrębności, wyrównania i trwałości oraz do przygotowywania opisów stosuje się cechy wymienione w załączniku I. 20. Natomiast zgodnie z pkt III.5 protokołu CPVO TP/14/1 minimalny czas trwania badania (niezależnych cyklów wegetacyjnych) wynosi zazwyczaj co najmniej dwa zadowalające zbiory owoców. W pkt IV dodaje się, że zgłoszone odmiany mogą spełniać kryteria odrębności, wyrównania i trwałości po dwóch okresach owocowania, ale w określonych przypadkach wymagane będą trzy takie okresy. 21. Punkt III.6 protokołu CPVO TP/14/1 określa, że wnioskodawcy mogą podnosić w kwestionariuszu technicznym lub w trakcie badania, że zgłoszona odmiana posiada cechę przydatną do celu ustalenia odrębności. W przypadku złożenia wniosku w tym zakresie i po przedstawieniu wiarygodnych danych technicznych motywujących ten wniosek można przeprowadzić badanie, pod warunkiem że możliwe będzie opracowanie procedury badawczej akceptowalnej pod względem technicznym. Ponadto za zgodą prezesa CPVO przeprowadzane będą badania specjalne, jeżeli jest mało prawdopodobne, że możliwe będzie wykazanie odrębności, jedynie na podstawie cech wymienionych w protokole. B – Prawo międzynarodowe ustanowione przez UPOV 1. Protokół UPOV TG/1/3 22. UPOV, do którego Unia Europejska przystąpiła w dniu 29 lipca 2005 r., przyjął szereg protokołów i wytycznych mających znaczenie dla niniejszego postępowania. Chodzi w szczególności o dokument UPOV TG/1/3, zatytułowany „Ogólne wprowadzenie do badania odrębności, wyrównania, trwałości oraz do ujednolicenia opisów odmian roślin”, z dnia 19 kwietnia 2002 r. (zwany dalej „protokołem UPOV TG/1/3”), który stanowi podstawowy zbiór wytycznych UPOV odnoszących się do badania odrębności, wyrównania i trwałości. 23. Cel protokołu UPOV TG/1/3 określono w pkt 1.2 tego dokumentu: „Niniejszy dokument […] i szereg dokumentów powiązanych, w których określa się procedury w ramach wytycznych dotyczących badań […], mają na celu ustalenie zasad stosowanych do przeprowadzania badań OWT. […] Ustalenie tych zasad zapewnia, że badanie odmian roślin jest prowadzone w sposób jednolity we wszystkich państwach członkowskich związku” [tłumaczenie nieoficjalne, podobnie jak wszystkie cytaty z tego protokołu poniżej]. 24. W pkt 1.3 protokołu UPOV TG/1/3 wskazano: „Jedynymi wiążącymi zobowiązaniami państw członkowskich związku są zobowiązania określone w tekście konwencji UPOV. Niniejszego dokumentu nie należy interpretować w sposób niezgodny z aktem mającym zastosowanie w przypadku danego państwa członkowskiego związku”. 25. Punkt 4.2.3 zdanie drugie protokołu UPOV TG/1/3 stanowi: „Cechy określone w poszczególnych wytycznych dotyczących badania nie mają charakteru bezwzględnie wyczerpującego. Gdy zostanie to uznane za użyteczne i jeżeli spełnione zostały wcześniej określone warunki, można przyjąć cechy dodatkowe”. 26. Jeżeli chodzi o istotne cechy, w pkt 6.2 tego protokołu wskazano: „Istotne cechy charakterystyczne odmiany obejmują co najmniej wszystkie cechy, które wykorzystuje się do badań OWT lub ujmuje w opisie odmiany obowiązującym w dniu przyznania ochrony na tę odmianę. W związku z tym wszystkie cechy oczywiste można uznać za istotne, niezależnie od tego, czy widnieją w wytycznych dotyczących badań”. 27. W odniesieniu do badania trwałości pkt 7.2 stanowi: „Istotne lub mające znaczenie cechy charakterystyczne obejmują co najmniej wszystkie cechy, które wykorzystuje się do badań OWT lub ujmuje w opisie odmiany sporządzonym w dniu przyznania ochrony na tę odmianę. W związku z tym można uwzględnić wszystkie cechy oczywiste, niezależnie od tego, czy widnieją w wytycznych dotyczących badania”. 28. W odniesieniu do jabłek znajdują zastosowanie wytyczne TG/14/8 dotyczące przeprowadzania badania odrębności, wyrównania i trwałości z dnia 20 października 1995 r. ustalone przez UPOV dla gatunku Malus Mill (zwane dalej „protokołem UPOV TG/14/8”). 29. Protokół UPOV TG/14/9 z dnia 6 kwietnia 2005 r. stanowi zbiór nowych wytycznych dotyczących badania odrębności, wyrównania i trwałości dla wszystkich odmian jabłek Malus domestica Borkh, z wyjątkiem tych, które są stosowane wyłącznie jako podkładki lub jako odmiany ozdobne ( ). Tabela cech znajdująca się w ust. 7 protokołu UPOV TG/14/9 obejmuje cechę nr 40, pod nazwą „Owoc: szerokość prążków”, która nie znajduje się w tabeli cech dołączonej do protokołu UPOV TG/14/8. II – Okoliczności powstania sporu 30. Złożone okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu zostały opisane w pkt 22–43 zaskarżonego wyroku. Można je streścić w następujący sposób. A – Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi 31. Wniosek o przyznanie prawa do ochrony odmiany roślin dla odmiany jabłek gatunku Malus Mill zwanej Gala Schnitzer (zwanej dalej „zgłoszoną odmianą”) został przedłożony CPVO w dniu 18 stycznia 1999 r. ( ). W następnym miesiącu CPVO powierzył ośrodkowi badań Bundessortenamt (niemieckiemu federalnemu urzędowi do spraw odmian roślin, zwanemu dalej „BSA”) przeprowadzenie badania technicznego zgłoszonej odmiany zgodnie z art. 55 ust. 1 rozporządzenia nr 2100/94. Do celów porównania zastosowano odmianę Baigent (zwaną dalej „odmianą referencyjną”) ze względu na jej podobieństwo do zgłoszonej odmiany. 32. Ze względu na to, że materiał dostarczony przez Schnigę zawierał wirusy, w 2001 r. badanie zawieszono aż do wiosny 2002 r., kiedy to firma – w odpowiedzi na żądanie – dostarczyła nowy, wolny od wirusów materiał. Badanie przeprowadzono w latach 2003 i 2004. 33. W piśmie z dnia 18 stycznia 2005 r. BSA powiadomiła CPVO, że przesłała wstępne sprawozdanie z badania odrębności, wyrównania i trwałości zgłoszonej odmiany, którą uznała za odrębną od odmiany referencyjnej na podstawie cechy nieujętej w protokole CPVO TP/14/1, a mianowicie cechy „Kwiat: kolor podstawy nitki pręcika (po pęknięciu torebek pylnikowych)”. BSA wskazywała także, że przedstawiono dowody na poparcie tezy, że ta cecha była wystarczająco wyrównana i powtarzalna i że dowodziła istnienia wystarczających różnic między odmianami, a zatem pozwalała na stwierdzenie odrębności. 34. W dniu 7 lutego 2005 r. CPVO przesłał Schnidze wstępne sprawozdanie uzupełniające, z adnotacją „Bez szczególnych uwag”. BSA przesłała sprawozdanie końcowe do Schnigi i CPVO w dniu 19 grudnia 2005 r. W odniesieniu do porównania zgłoszonej odmiany z odmianą referencyjną z pkt 16 i 17 tego sprawozdania wynika, że pierwsza z nich ma prążki szerokie (uwaga 7), a druga prążki wąskie lub średnie (uwaga 4). W sprawozdaniu podano również, że ocena opierała się na analizie dodatkowej cechy „Owoc: szerokość prążków”, która odpowiada cesze nr 40 z protokołu UPOV TG/14/9 (zwanej dalej „sporną cechą dodatkową”). CPVO stwierdził, że sporna cecha dodatkowa nie została wymieniona ani w protokole CPVO TP/14/1, ani w protokole UPOV TG/14/8. 35. Pismem z dnia 24 stycznia 2006 r. CPVO przekazał BSA informację, że w sprawozdaniu końcowym z badania przytoczono niewłaściwe zasady przewodnie i że nie należy opierać wspomnianego sprawozdania na protokole CPVO TP/14/1, lecz na protokole UPOV TG/14/8, który obowiązywał w dniu podjęcia decyzji o przeprowadzeniu badania zgłoszonej odmiany (styczeń 1999 r.). 36. W dniu 9 lutego 2006 r. BSA przesłała CPVO zmienioną wersję sprawozdania końcowego z badania technicznego, którego pkt 17 brzmiał następująco: „Odmiana została zbadana zgodnie z [protokołem UPOV] TG/14/8 z 1995 r. Opis odmiany został przeprowadzony na podstawie tabeli cech zawartej w [protokole] CPVO TP/14/1 z dnia 27 marca 2003 r., który wszedł w życie w czasie trwania badania, dzięki czemu [zgłoszona] odmiana będzie mogła stanowić część zbioru referencyjnego dla odmian późniejszych. Odmiana jest odrębna, trwała i wyrównana w rozumieniu obu [protokołów]”. 37. W dniu 5 maja 2006 r. Brookfield oraz Elaris, odpowiednio posiadacz licencji na prawo do ochrony odmiany Baigent i właściciel tego prawa, skierowali do CPVO sprzeciwy na podstawie art. 59 rozporządzenia nr 2100/94 wobec przyznania prawa do ochrony odmianie Gala Schnitzer i powołali się na wcześniejsze prawo do ochrony odmiany Baigent. 38. Podstawy, na które powoływały się Brookfield i Elaris, to po pierwsze, przyznane Schnidze prawo do ponownego przesłania materiału roślinnego wolnego od wirusów w sytuacji, w której CPVO powinien odrzucić pierwszy wniosek, a po drugie, brak cechy charakterystycznej w wystarczającym stopniu odróżniającej zgłoszoną odmianę od odmiany referencyjnej. 39. Decyzją z dnia 14 grudnia 2006 r. prezes CPVO zatwierdził użycie spornej cechy dodatkowej w celu stwierdzenia odrębności zgłoszonej odmiany od odmiany referencyjnej ( ). Decyzja wyraźnie opierała się na art. 23 rozporządzenia nr 1239/95. 40. W decyzji z dnia 26 lutego 2007 r. komitet CPVO właściwy do rozstrzygania sprzeciwów wobec przyznania wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin przyznał objęte wnioskiem prawo do ochrony zgłoszonej odmianie i oddalił sprzeciwy. W szczególności komitet uznał, że „z przyczyn technicznych” uwzględnienie spornej cechy dodatkowej było uzasadnione, mimo że nie była ona wymieniona w protokołach obowiązujących w dniu złożenia wniosku o przyznanie wspólnotowego prawa do ochrony. B – Postępowanie (postępowania) przed Izbą Odwoławczą 41. Izba Odwoławcza CPVO uwzględniła sprzeciw Brookfield i Elaris wobec decyzji z dnia 26 lutego 2007 r., uchyliła decyzje w niej zawarte i odrzuciła wniosek o przyznanie wspólnotowego prawa do ochrony. Izba Odwoławcza potwierdziła, że art. 61 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 2100/94 nie zezwalał CPVO na upoważnienie Schnigi do dostarczenia nowego materiału. 42. Schniga wniosła do Sądu skargę o stwierdzenie nieważności decyzji Izby Odwoławczej z dnia 21 listopada 2007 r. Sąd uwzględnił skargę w wyroku z dnia 13 września 2010 r. ( ) i stwierdził nieważność decyzji. 43. Izba Odwoławcza musiała zatem ponownie przeanalizować skargę w odniesieniu do odrębnego charakteru zgłoszonej odmiany po porównaniu jej z odmianą referencyjną. 44. Tym razem (to jest za drugim razem) Izba Odwoławcza zdecydowała, że uwzględnienie przez BSA w celu dokonania badania technicznego spornej cechy dodatkowej stanowiło naruszenie pkt III.3 protokołu CPVO TP/14/1 z następujących przyczyn: a) żaden z obowiązujących protokołów ani odpowiednie zasady przewodnie, tj. UPOV TG/14/8 (z 1995 r.) i CPVO TP/14/1 (z 1993 r.), nie wskazywały na tę cechę; b) Schniga nie złożyła wniosku o uwzględnienie tej cechy ani w kwestionariuszu technicznym, ani w czasie trwania badania; c) BSA nie wymieniła spornej cechy dodatkowej w swojej korespondencji z CPVO; cecha ta po raz pierwszy została przywołana w sprawozdaniu końcowym z badania oraz w decyzji prezesa CPVO z dnia 14 grudnia 2006 r.; i d) decyzja z dnia 14 grudnia 2006 r. zezwalająca na wsteczne zastosowanie danej cechy zawiera zasadniczy błąd, gdyż została przyjęta 12 miesięcy po sprawozdaniu końcowym i nie była uzasadniona w świetle art. 22 ust. 2 rozporządzenia nr 1239/95. 45. Izba Odwoławcza przywołała ponadto swoją decyzję w sprawie Jewel (A 010/2008) ( ), w której stwierdziła, że zastosowanie dodatkowej cechy wymaga wcześniejszego zatwierdzenia przez prezesa CPVO dla zachowania pewności prawa, obiektywności przy rozpatrywaniu wniosków i przewidywalności zachowania zaangażowanych stron. 46. Podobnie Izba Odwoławcza uznała przeprowadzenie przez BSA badania technicznego spornej cechy dodatkowej w ciągu jednego roku za oczywiste naruszenie protokołów UPOV TG/1/3 i TG/14/8, gdyż w celu stwierdzenia wyrównania i trwałości odmian jabłek takie badania zgodnie z tymi protokołami należy realizować co najmniej przez dwa kolejne cykle wegetacji. 47. Izba Odwoławcza stwierdziła, że z prawnego punktu widzenia zgłoszona odmiana nie może zostać uznana za odrębną od odmiany referencyjnej. C – Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok 48. Skargą złożoną w sekretariacie Sądu w dniu 10 lutego 2014 r. Schniga zaskarżyła obie decyzje Izby Odwoławczej. 49. Co do istoty Schniga przytoczyła jeden zarzut nieważności podzielony na dwie części. Część pierwsza tego zarzutu jest oparta na naruszeniu art. 7 i art. 56 ust. 2 rozporządzenia nr 2100/94 ze względu na to, że odrzucono uwzględnienie spornej cechy dodatkowej stwierdzonej podczas badania technicznego, mimo że wykazy cech zawarte w protokołach technicznych UPOV nie miały charakteru wyczerpującego, jak wynikało z zasad przewodnich określonych w protokole UPOV TG/1/3. Ponadto, według Schnigi, decyzje Izby Odwoławczej stanowiły naruszenie art. 22 ust. 2 i art. 23 ust. 1 i 2 rozporządzenia wykonawczego, ponieważ opierały się na błędnej koncepcji uprawnień dyskrecjonalnych prezesa CPVO w tej kwestii i naruszały zarówno prawo do rzetelnego procesu, jak i prawo materialne do uzyskania ochrony objętej wnioskiem chronione w art. 7–10 rozporządzenia nr 2100/94. 50. W drugiej części zarzutu Schniga twierdziła, że decyzje wynikają z błędnego uznania za nieprawidłowość faktu, że badanie techniczne dotyczące zgłoszonej odmiany odbyło się w ciągu jednego roku zamiast dwóch lat. 51. Sąd oddalił skargę Schnigi. W odniesieniu do pierwszego zarzutu Sąd stwierdził, że: — zastosowanie przez Izbę Odwoławczą zasad proceduralnych wynikających z protokołu CPVO TP/14/1 było zgodne z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości w przedmiocie skutków w czasie przepisów postępowania, które zazwyczaj obowiązują od daty wejścia w życie ( ); — protokół CPVO TP/14/1 ma pierwszeństwo nad protokołami UPOV, w szczególności protokołem TG/1/3, z którego pkt 1.3 wynika niewiążący charakter zbioru zaleceń w nim zawartych ( ); — pomimo tego, że CPVO przyznano szerokie uprawnienia dyskrecjonalne ( ), urząd ten ograniczył je poprzez przyjęcie zasad prawnych, takich jak protokoły i zasady przewodnie, w związku z czym ani CPVO, ani jego prezes nie mogli uwzględnić cechy dodatkowej niewymienionej w protokole CPVO TP/14/1 ( ). 52. Po oddaleniu pierwszej części skargi Sąd uznał, że część druga jest nieistotna dla sprawy. Mimo to Sąd sformułował tytułem uzupełnienia szereg stwierdzeń ( ), zgodnie z którymi przeprowadzenie badana technicznego (dotyczącego spornej cechy dodatkowej) w ciągu zaledwie jednego roku stanowiło naruszenie pkt III.5 i IV protokołu CPVO TP/14/1, a także pkt 5.3.3.1.1 protokołu UPOV TG/1/3. 53. W związku z powyższym Sąd oddalił skargę stwierdzenie nieważności i obciążył Schnigę kosztami postępowania. III – Postępowanie przed Trybunałem oraz żądania stron 54. Odwołanie wniesione przez Schnigę wpłynęło do sekretariatu Trybunału w dniu 23 listopada 2015 r., a odpowiedzi CPVO oraz Brookfield i Elaris odpowiednio w dniach 2 i 3 lutego 2016 r. 55. Schniga wnosi do Trybunału o uchylenie zaskarżonego wyroku i obciążenie CPVO kosztami postępowania. 56. CPVO, który kwestionuje decyzje Izby Odwoławczej utrzymane w mocy przez Sąd, wnosi również do Trybunału Sprawiedliwości o uwzględnienie odwołania i obciążenie każdej ze stron własnymi kosztami. 57. Brookfield i Elaris wnoszą do Trybunału Sprawiedliwości o oddalenie odwołania i obciążenie Schnigi kosztami postępowania. 58. Na rozprawie w dniu 24 listopada 2016 r. stawili się Schniga, CPVO i Brookfield. IV – Analiza odwołania A – Argumenty stron 59. Schniga opiera swój jedyny zarzut na naruszeniu art. 7 i 56 rozporządzenia nr 2100/94 w związku z art. 22 i 23 rozporządzenia nr 1239/95. Jej argumentacja opiera się na trzech krytycznych uwagach skierowanych do Sądu, który: a) błędnie ocenił prawdziwą funkcję zasad przewodnich i protokołów; b) błędnie sklasyfikował charakter prawny tych zasad i protokołów; i c) popełnił błędy przy ich zastosowaniu. 60. W odniesieniu do zasad przewodnich i protokołów Schniga twierdzi, że są opracowywane w celu wyjaśnienia sposobu, w jaki należy przeprowadzać badanie, i wymogów, jakie musi spełniać materiał roślinny przedstawiony do takiego badania. Dzięki sformułowaniu zasad można zharmonizować sposób prowadzenia badań nowych odmian roślin w państwach członkowskich UPOV. To badanie techniczne powinno wykazać, że istotne cechy nie wynikają z warunków środowiskowych lub warunków uprawy, lecz ze struktury genetycznej odmiany. 61. W każdym przypadku, według Schnigi, pkt 6.2 protokołu UPOV TG/1/3 ( ) pozwala oceniać wszystkie cechy oczywiste, ponieważ nie wymaga, aby były one ujęte w zasadach przewodnich odnoszących się do badań. Na tej podstawie wywodzi ona, że rozporządzenie nr 2100/94, konwencja UPOV z 1991 r., zasady przewodnie i protokoły nie zobowiązują CPVO do nieuwzględnienia w badaniach innych cech niż te, które znajdują się w odpowiednim protokole lub obowiązujących zasadach przewodnich. 62. W odniesieniu do charakteru prawnego zasad przewodnich i protokołów Schniga twierdzi, że w zaskarżonym wyroku (w pkt 74 i 75) przyrównano je niesłusznie do wiążących zasad prawnych. Jej zdaniem nie powinny być sklasyfikowane w ten sposób, lecz jako wytyczne, które wskazują Urzędowi sposób postępowania poprzez zapewnienie wskazówek technicznych dotyczących zharmonizowanego badania odrębności, wyrównania i trwałości. 63. Schniga twierdzi, że te zasady przewodnie nie mogą stać na przeszkodzie przyznaniu prawa, jeżeli zgłoszona odmiana spełnia wymogi określone w art. 6 rozporządzenia nr 2100/94. W tym względzie zwraca uwagę na to, że wykaz cech znajdujący się w zasadach przewodnich dotyczących badania nie ma charakteru wyczerpującego i można do niego dodawać inne cechy, jeżeli jest to potrzebne i jeżeli spełniają one określone wymogi ( ). Ponadto Schniga zwraca uwagę na niezbędną swobodę decyzyjną, z jakiej korzysta CPVO zgodnie z zasadami przewodnimi UPOV TG/14/8 ( ) i protokołem CPVO TP/14/1 ( ) w celu sprawdzenia, czy określone cechy są istotne, i w stosownych przypadkach do uwzględnienia ich po przeprowadzeniu badania technicznego. 64. W odniesieniu do błędów w zastosowaniu zasad przewodnich i protokołów Schniga zarzuca Sądowi ( ), że uznał za możliwe zastosowanie protokołu CPVO TP/14/1 do wniosku złożonego przed wejściem w życie tego protokołu. Artykuł 22 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego stanowi, że przyjęcie zasad przewodnich przez radę administracyjną i wynikające z niego ustanie skutków tymczasowej decyzji prezesa CPVO w przypadku rozbieżności między nimi nie wpływają na badania techniczne realizowane przed interwencją wspomnianej rady. Z tego względu zasady przewodnie UPOV TG/14/8 nadal obowiązywały w odniesieniu do badań technicznych już przeprowadzonych dla zgłoszonej odmiany. 65. Ponadto Schniga dodaje, że Sąd pominął drugie zdanie pkt 7.2 zasad przewodnich UPOV TG/1/3, zgodnie z którym należy wziąć pod uwagę wszystkie cechy oczywiste, niezależnie od tego, czy zostały wymienione w zasadach przewodnich dotyczących badania technicznego. Element ten potwierdza jej opinię na temat uprawnień prezesa CPVO do uwzględniania dowolnych cech pozwalających na opisanie odrębnego charakteru zgłoszonej odmiany. 66. Na koniec Schniga przytacza – jako argument przeciwko stanowisku Izby Odwoławczej popartemu przez Sąd ( ) – brak norm, które nakładałyby na CPVO jako przeprowadzającego badania techniczne obowiązek informowania w konkretnym momencie o cechach, które ma zamiar uwzględnić w opisie odmiany. Ponadto zasady przewodnie UPOV TP/14/1 nie określają żadnego terminu na zgłoszenie dodatkowych cech i ich przejawów w danej odmianie. Nie można więc wymagać, jak czyni to Sąd ( ), uprzedniej zgody prezesa CPVO, co jest również bardziej zgodne z szerokimi uprawnieniami dyskrecjonalnymi przyznanymi temu Urzędowi. 67. CPVO przychyla się do tezy Schnigi i podkreśla praktyczny, a nie prawny charakter protokołów i zasad przewodnich. Ich „samowiążący” skutek ma zastosowanie jedynie w odniesieniu do „warunków przeprowadzania badania technicznego, takich jak żądany materiał roślinny i samo pojęcie badania technicznego” ( ), w celu zapewnienia równego traktowania, to jest zagwarantowania, by wszystkie zgłoszone odmiany były oceniane w tych samych warunkach uprawy. 68. CPVO zwraca uwagę na to, że ogłoszenia na temat publikacji protokołów, a w szczególności ogłoszenie dotyczące protokołu CPVO TP/14/1, zawierają informację, iż badania techniczne rozpoczęte przed decyzją o zatwierdzeniu protokołu nie podlegają zmianom, o ile nie określono inaczej. 69. CPVO twierdzi, że znaczenie uwzględnienia dodatkowych cech można ocenić jedynie pod koniec badania technicznego, co przemawia za argumentem, iż prezes CPVO powinien być upoważniony do uwzględniania dodatkowych cech zgłoszonej odmiany w dowolnym momencie postępowania poprzedzającego przyznanie prawa do ochrony. 70. Brookfield i Elaris nie zgadzają się z twierdzeniem, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem prawa. W odniesieniu do wiążącego charakteru protokołu CPVO TP/14/1 i hierarchii norm prawnych między protokołami CPVO i protokołami UPOV twierdzą one, że zgodnie z art. 56 ust. 2 rozporządzenia nr 2100/94 zasady przewodnie dotyczące badania stanowią zasady prawne, których nieprzestrzeganie oznacza naruszenie tego przepisu. Zważywszy, że zgodnie z pkt 1.3 protokołu UPOV TG/1/3 protokoły i zasady przewodnie opracowane przez tę organizację międzynarodową mają charakter zaleceń i w związku z tym nie posiadają wiążącej mocy prawnej, można wysnuć wniosek o pierwszeństwie protokołów CPVO względem protokołów UPOV. 71. W odniesieniu do zastosowania ratione temporis protokołu CPVO TP/14/1 Brookfield i Elaris twierdzą, że momentem, który określa ramy proceduralne stosowane przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin, nie jest data jego złożenia, ale rzeczywiste rozpoczęcie badania technicznego. Z akt sprawy wynika, że BSA prowadziła odnośne badanie odrębności, wyrównania i trwałości w latach 2004 i 2005, to jest w czasie, kiedy obowiązywał już protokół CPVO TP/14/1. 72. Wreszcie Brookfield i Elaris twierdzą, że protokół CPVO TP/14/1 jasno określa, w jaki sposób należy uwzględniać cechy dodatkowe. Zgodnie z pkt III.3 dokumentu badania odrębności, wyrównania i trwałości mogą odnosić się jedynie do cech charakterystycznych wymienionych w załączniku I. Zastosowanie cechy dodatkowej musi zostać zatwierdzone przez prezesa przed przeprowadzeniem badania technicznego. Ponadto z pkt III.6 tego samego protokołu można wywnioskować, że uwzględnienie cechy szczególnej wymaga wcześniejszego złożenia przez składającego wniosek formalnej prośby o przeprowadzenie badania specjalnego, to jest badania dotyczącego jakiejkolwiek cechy dodatkowej, a także zgody prezesa. B – Analiza jedynego zarzutu podniesionego w uzasadnieniu odwołania 1. W przedmiocie części pierwszej zarzutu podniesionego w uzasadnieniu odwołania, odnoszącej się do błędnego zastosowania protokołu CPVO TP/14/1 73. Chociaż zastrzeżenie Schnigi i CPVO odnosi się do trzech elementów rozważanych w zaskarżonym wyroku (obowiązującego protokołu, jego wiążącego charakteru i jego związku z wytycznymi UPOV), ściśle rzecz biorąc, wystarczyłoby uwzględnić ich twierdzenia w przedmiocie zastosowania ratione temporis protokołu CPVO TP/14/1, aby uznać naruszenie prawa, które oba te podmioty zarzucają Sądowi. Przed rozważeniem możliwości zastosowania tego protokołu w czasie należy jednak zbadać jego wiążącą moc prawną. 74. Sąd uznał, że protokoły CPVO mają charakter norm prawnych w szczególności z następujących powodów: a) dokonane w art. 56 ust. 2 rozporządzenia nr 2100/94 odesłanie do tych protokołów jako do regulujących badania techniczne; b) ich publikacja w Dzienniku Urzędowym Wspólnotowego Urzędu Ochrony Odmian Roślin; i c) samoograniczenie przez CPVO przysługujących mu uprawnień dyskrecjonalnych. Schniga natomiast uznaje te protokoły za zwykłe wskazówki techniczne dotyczące sposobu przeprowadzania badań. 75. Aby rozstrzygnąć spór dotyczący natury prawnej zasad technicznych uwzględnionych w prawie Unii (w tym przypadku poprzez odesłanie zawarte w rozporządzeniu nr 2100/94), należy uwzględnić następujące elementy oceny: a) CPVO jest agencją Unii, której przysługują uprawnienia do wydawania własnych wytycznych ( ), zgodnie z którymi należy przeprowadzić badania techniczne; b) zasady przewodnie zawarte w wytycznych należy opublikować w Dzienniku Urzędowym Wspólnotowego Urzędu Ochrony Odmian Roślin ( ) w celu zapewnienia większej pewności prawa; i c) dosłowne brzmienie odesłania zawartego w art. 56 ust. 2 rozporządzenia nr 2100/94 potwierdza konieczność dostosowania badań do wytycznych, które wydaje rada administracyjna CPVO. 76. Te trzy elementy oceny przemawiają moim zdaniem za uznaniem charakteru prawnego (i jednocześnie charakteru wiążącego – przynajmniej dla samego Urzędu) wytycznych, protokołów lub zasad przewodnich przyjętych przez radę administracyjną CPVO w zakresie regulowania praktyki przeprowadzania badań technicznych. Sąd nie popełnił więc naruszenia prawa przez dokonanie takiej oceny. 77. Nie zgadzam się jednak z Sądem jeżeli chodzi o skutki ograniczenia uprawnień dyskrecjonalnych, które zgodnie z wyrokiem CPVO sam na siebie nałożył poprzez przyjęcie wytycznych ( ). Uważam, że wytyczne te – właśnie ze względu na ich charakter prawny, co wprowadza obowiązek ich zgodności z zasadą hierarchii prawnej – nie mogą skutecznie ograniczać uprawnień przyznanych prezesowi CPVO do uwzględniania dodatkowych cech. Ponieważ uprawnienia te są regulowane przepisami prawnymi wyższej rangi (a mianowicie art. 22 i 23 rozporządzenia wykonawczego), wytyczne muszą być zgodne z tymi przepisami. 78. Zaskarżony wyrok odnosi się do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości dotyczącego uprawnień do samoograniczenia wytycznych w zakresie prawa konkurencji i pomocy państwa ( ). Nie można jednak porównywać wytycznych, które publikuje Komisja w odniesieniu do stosowania art. 101 TFUE, 102 TFUE i 107 TFUE (w których faktycznie wyjaśnia, w jaki sposób będzie wykorzystywać uprawnienia dyskrecjonalne przy bezpośrednim stosowaniu tych artykułów w konkretnych przypadkach), z wytycznymi CPVO, które określają zasady przeznaczone dla zatwierdzonych podmiotów krajowych upoważnionych do przeprowadzania zharmonizowanych badań technicznych. W tym ostatnim przypadku CPVO nie opisuje, w jaki sposób będzie korzystać przy wykonywaniu swoich zadań z zakresu uznania, jaki przyznał mu Trybunał Sprawiedliwości w związku ze złożonością naukową i techniczną powiązaną z warunkami rozpatrywania wniosków o przyznanie wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin ( ), ani nie zmienia sposobu dokonywania oceny przy przyznawaniu lub odmowie przyznania praw do ochrony odmian roślin. 79. Charakter prawny wytycznych, pomimo ich niezaprzeczalnie technicznego charakteru, jest zatem objęty systemem, w którym obowiązują zasady ogólne prawa, takie jak zasada hierarchii norm, co uniemożliwia zaistnienie sprzeczności między tymi wytycznymi i normami wyższej rangi, takimi jak art. 22 i 23 rozporządzenia wykonawczego. W związku z tym owe wytyczne nie mogą naruszać uprawnień prezesa CPVO ani w szczególności uniemożliwiać mu dokonania oceny dodatkowej cechy, tak jak uczynił to w niniejszej sprawie. 80. W odniesieniu do możliwości stosowania ratione temporis protokołu CPVO TP/14/1 krytyka zaskarżonego wyroku przedstawiona przez Schnigę i CPVO wydaje mi się trafna. 81. Słusznie stwierdzono, że kryteria dotyczące stosowania w czasie nowych przepisów stanowią część ogólnych zasad prawa Unii i wywodzą się ze wspólnych tradycji prawnych państw członkowskich ( ). 82. W tym kontekście Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że nowy przepis stosuje się od wejścia w życie aktu, który go wprowadza, i że choć przepis ten nie dotyczy sytuacji prawnych powstałych i ostatecznie zakończonych pod rządami dawnej ustawy, stosuje się go do przyszłych skutków tych sytuacji oraz do nowych sytuacji prawnych. Jako wyjątek od tej reguły, z zastrzeżeniem zasady niedziałania wstecz aktów prawnych, Trybunał traktuje przypadki, w których wraz z nowym przepisem zostają wydane przepisy szczególne, które określają konkretnie jego warunki stosowania w czasie ( ). 83. Przepisy proceduralne, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, uznaje się na ogół za mające zastosowanie w chwili ich wejścia w życie. Nie jest tak w przypadku przepisów materialnych, które zazwyczaj są interpretowane w ten sposób, że dotyczą jedynie sytuacji ukształtowanych przed ich wejściem w życie tylko wtedy, gdy z brzmienia tych przepisów, ich celu lub ich struktury jednoznacznie wynika, że należy im przypisać taki skutek ( ). 84. W niniejszej sprawie, po przypomnieniu tego orzecznictwa, Sąd potwierdził natychmiastowe stosowanie przepisów proceduralnych zawartych w protokole CPVO TP/14/1, na których opierała swoją decyzję Izba Odwoławcza ( ). 85. Nie zgadzam się z powyższą oceną i podzielam opinię Schnigi i CPVO w odniesieniu do interpretacji art. 22 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego. Przepis ten ustanawia zasadę niedziałania wstecz decyzji przyjętych przez radę administracyjną, w przypadku gdy różnią się one od decyzji tymczasowych wydanych przez prezesa CPVO w odniesieniu do „badania technicznego rozpoczętego przed [przyjęciem decyzji przez radę] administracyjną” ( ). 86. Ponadto na etapie odwołania Urząd podniósł, że ogłoszenia dotyczące publikacji protokołów (w tym również protokołu CPVO TP/14/1) obejmują wyraźną informację, iż zmiany nie mają wpływu na badania techniczne rozpoczęte przed zatwierdzeniem (protokołu), o ile nie określono inaczej ( ). 87. Chociaż, ściśle rzecz biorąc, protokół CPVO TP/14/1 nie określa wyraźnie ograniczeń swojego zastosowania w czasie (nie zawiera żadnych informacji w tym zakresie), ponieważ chodzi o normę, która może mieć znaczenie dla osób trzecich, wystarczy, aby przy jej publikacji poinformowano w wyraźny sposób, że nie ma ona zastosowania do postępowań będących w toku. Taka informacja wystarcza do tego, aby zastosować jeden z ustalonych orzecznictwem Trybunału wyjątków od zasady natychmiastowego stosowania zasad proceduralnych. 88. W związku z powyższym oba elementy (to jest art. 22 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego i publikacja wytycznych przez CPVO) wskazują, że zgodnie z zamiarem prawodawcy i postępowaniem samego Urzędu nowe przepisy, które CPVO przyjmuje w odniesieniu do badań technicznych, nie mają zastosowania do już rozpoczętych badań technicznych ( ). 89. Z powyższego wynika, że protokół CPVO TP/14/1 nie miał zastosowania w niniejszym postępowaniu, co oznacza, że należy uwzględnić odpowiednie twierdzenie z pierwszej części zarzutu podniesionego w uzasadnieniu odwołania. Sąd naruszył prawo, utrzymując w mocy decyzję Izby Odwoławczej, która dotyczyła zastosowania tego protokołu. 90. W świetle powyższych stwierdzeń nie jest konieczne zbadanie argumentu trzeciego pierwszej części zarzutu, który to argument dotyczy podnoszonego pierwszeństwa protokołów CPVO nad protokołami UPOV ( ). Po stwierdzeniu, że protokół CPVO TP/14/1 nie ma zastosowania w niniejszej sprawie ze względów temporalnych, spór dotyczący tej kwestii przestaje mieć znaczenie. 2. W przedmiocie części drugiej jedynego zarzutu podniesionego w uzasadnieniu odwołania, odnoszącej się do wykładni art. 23 rozporządzenia nr 2100/94 91. Również część druga zarzutu podniesionego w uzasadnieniu odwołania musi zostać uwzględniona i uważam, że jej uwzględnienie przyczyni się do pewniejszego określenia kompetencji prezesa CPVO. Co więcej, mogłoby się okazać, że analiza poprzedniego zarzutu była niepotrzebna, gdyż potwierdziłaby się ważność decyzji prezesa CPVO z dnia 14 grudnia 2006 r., nawet w przypadku stosowania protokołu CPVO TP/14/1. Przypomnę, że decyzja ta, zatwierdzająca zastosowanie spornej cechy dodatkowej w celu dokonania rozróżnienia między zgłoszoną odmianą a odmianą referencyjną (przyjmująca za podstawę prawną właśnie art. 23 rozporządzenia nr 1239/95), pozwoliła na przyznanie wspólnotowego prawa do ochrony w odniesieniu do zgłoszonej odmiany. 92. Sąd w zaskarżonym wyrok utrzymał w mocy decyzje Izby Odwoławczej, zgodnie z którymi ocenienie przez prezesa CPVO dodatkowej cechy stanowiło naruszenie pkt III.3 protokołu CPVO TP/14/1. Ponadto Sąd podkreślił – przyznając, że możliwe jest dodawanie nowych cech – iż zgodnie z art. 23 rozporządzenia wykonawczego wymagana była uprzednia zgoda prezesa CPVO jako gwarancja pewności prawa, obiektywizmu przy rozpatrywaniu wniosków i przewidywalności zachowania zainteresowanych stron ( ). 93. Krytykę wysuniętą przez Schnigę i CPVO względem tej części zaskarżonego wyroku ( ) można by uznać za uzasadnioną, gdyby interpretacja Sądu była sprzeczna lub niezgodna z prawidłowym rozumieniem uprawnień prezesa zgodnie z art. 23 w związku z art. 22 rozporządzenia wykonawczego. Należy zatem przeanalizować zarówno te uprawnienia, jak i sposób ich wykonywania. 94. System prawny dotyczący prezesa CPVO został określony przede wszystkim w art. 42 rozporządzenia nr 2100/94. Oprócz zwykłych kompetencji przysługujących organom zarządzającym podmiotów administracyjnych (powiązanych z ich działalnością, pracownikami i budżetem) ( ) należy zwrócić uwagę na uprawnienia do podejmowania „[wszelkich niezbędnych kroków], łącznie z przyjmowaniem wewnętrznych instrukcji administracyjnych i ogłaszaniem zawiadomień, aby zapewnić działanie Urzędu” ( ) oraz „[przedstawiania] radzie administracyjnej [projektu] zmian niniejszego rozporządzenia oraz przepisów określonych w art. 113 i 114[ ( )], jak również wszelkich innych przepisów odnoszących się do wspólnotowego systemu ochrony odmian roślin” ( ). 95. Artykuł 22 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego upoważnia prezesa do podejmowania decyzji tymczasowych ( ) w zakresie wytycznych dotyczących przeprowadzania badań, jeżeli nie wydała ich wcześniej rada administracyjna, która jest organem właściwym do ich wydawania na wniosek prezesa ( ). Artykuł 23 tego rozporządzenia zobowiązuje radę administracyjną do upoważnienia prezesa do wprowadzania dodatkowych informacji na temat „właściwości i ich przejawów w odniesieniu do odmiany”. 96. Możliwość wprowadzenia dodatkowych cech przez prezesa Urzędu należy rozpatrywać z uwzględnieniem orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości, który uznał szeroki zakres uznania CPVO w wykonywaniu swoich zadań ze względu na złożoność naukową i techniczną warunków przeprowadzania badań dotyczących wniosków, która charakteryzuje zadania realizowane przez CPVO ( ). 97. Ponadto, jak wskazał przedstawiciel Urzędu na rozprawie, proces przyznawania wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin jest odmienny od procesu przyznawania innych praw własności przemysłowej właśnie dlatego, że opiera się na analizie przedmiotu mającego zdolność patentową, który jest materiałem żywym, to jest takim, który podlega ewolucji we względnie długim okresie, w ciągu którego może podlegać zmianom ważnym z punktu widzenia przyznania tego prawa. Jest to dodatkowy powód, aby zwiększyć zakres uznania technicznego w odniesieniu do właściwości lub cech produktów roślinnych poddawanych analizie. 98. Artykuł 56 ust. 2 rozporządzenia nr 2100/94 podporządkowuje badania techniczne (przeprowadzane przez sam CPVO lub inne zatwierdzone podmioty) wymogowi zgodności z wytycznymi dotyczącymi badań wydanymi przez radę administracyjną oraz wszelkimi instrukcjami określonym przez Urząd. Moim zdaniem prezes, który ma uprawnienia do wydawania instrukcji zgodnie z art. 42 tego rozporządzenia, może je wydawać również w kontekście badań technicznych, co w połączeniu z szerokim zakresem uznania prowadzi do uznania uprawnień do przyjmowania dodatkowych kryteriów. 99. Nawet jeżeli „instrukcje wewnętrzne” prezesa nie miałyby takiego zakresu, uprawnienia „do wprowadzania dodatkowych właściwości i ich przejawów w odniesieniu do odmiany” pozostałyby nienaruszone na mocy art. 23 rozporządzenia wykonawczego. Uprawnienia te powinny być przestrzegane w każdym przypadku do tego stopnia, że rada administracyjna – gdy przyjmuje decyzję w sprawie wytycznych – musi koniecznie („zawiera upoważnienie”) je uznać. 100. Prezes nie zostaje pozbawiony swoich uprawnień do przyjmowania dodatkowych kryteriów w sytuacji, w której w pojedynczym przypadku rada administracyjna go nie upoważniła lub w podobnych okolicznościach. Dowodem na to jest zawarte w art. 23 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego odesłanie do art. 22 ust. 2 tego rozporządzenia, zgodnie z którym prezes ma uprawnienia do podejmowania co najmniej decyzji tymczasowych dotyczących cech dodatkowych. 101. Taka interpretacja kompetencji prezesa jest z jednej strony zgodna z szerokim zakresem uznania, z którego powinien korzystać w wykonywaniu swoich kompetencji, a z drugiej strony – bardziej spójna z duchem zasad zawartych w protokole UPOV TG/1/3, które stanowią inspirację dla działań Unii Europejskiej jako sygnatariusza tej organizacji międzynarodowej. Ośmieliłbym się nawet powiedzieć, że art. 23 rozporządzenia wykonawczego jest wyrazem – na szczeblu europejskim – pkt 4.2.3 tego protokołu ( ), w którym mowa o niezbędnej swobodzie w odniesieniu do nieuznawania wykazów cech zawartych w wytycznych za wyczerpujące oraz w odniesieniu do przyjmowania dodatkowych cech, w tym cech zidentyfikowanych w trakcie badań technicznych. 102. Podsumowując, wyciągam z powyższych rozważań wniosek, że prezes posiada uprawnienia do przyjmowania dodatkowych kryteriów, które to uprawnienia wynikają bezpośrednio z rozporządzeń nr 2100/94 i nr 1239/95 niezależnie od obowiązywania protokołu CPVO TP/14/1. Wytyczne nie mogą ograniczać uprawnień ustanowionych zgodnie z prawem i opisanych we wspomnianych rozporządzeniach, które mają bezsprzecznie rangę wyższą niż protokoły i zasady przewodnie. 103. Wreszcie w odniesieniu do momentu, w którym prezes powinien podjąć decyzję odnoszącą się do uwzględnienia cech dodatkowych, rację mają Schniga i CPVO, gdy zauważają, że nie istnieją żadne przepisy, które regulowałyby tę kwestię. W związku z tym krytyczne uwagi w tym zakresie przedstawione w zaskarżonym wyroku są bezskuteczne ( ). O ile prawdą jest, że opóźnienie w podjęciu wspomnianej decyzji w tym przypadku (prawie 12 miesięcy) nie jest przykładem najlepszej praktyki administracyjnej, to jednak nie podważa tej decyzji z uwagi na brak jakichkolwiek wskazań dotyczących terminów w odnośnych przepisach. 104. W związku z tym również druga część zarzutu podniesionego w uzasadnieniu odwołania jest zasadna. V – Skutki uchylenia zaskarżonego wyroku 105. Uwzględnienie odwołania oznacza uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim Sąd utrzymał w mocy decyzje Izby Odwoławczej. Logicznym skutkiem tego jest, że należy również stwierdzić nieważność tych decyzji. 106. Zgodnie z art. 61 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w przypadku uchylenia orzeczenia Sądu Trybunał może wydać orzeczenie ostateczne w sprawie, jeśli stan postępowania na to pozwala. Nie sądzę jednak, aby przedmiotowe postępowanie było w takim stanie, w szczególności z tego względu, że w zaskarżonym wyroku pewne ustalenia, odnoszące się do drugiej części zarzutu sformułowanego przez Schnigę, którą Sąd uznał za nieistotną, uwzględniono jedynie „dla pełności wywodu”, bez przypisywania im charakteru rozstrzygającego. Jako że w tej sytuacji strona skarżąca również nie może zaskarżyć tych ustaleń ( ), sprawa powinna zostać ponownie rozpatrzona przed organem wydającym decyzje, których nieważność stwierdzono. Przyznaję, że ze względu na nieproporcjonalnie długi okres trwania tego sporu (o którym wspomniałem na początku opinii), to rozwiązanie nie wydaje mi się zadowalające, lecz nie widzę możliwości jego uniknięcia. 107. Wreszcie uchylenie zaskarżonego wyroku zobowiązuje Trybunał do wydania rozstrzygnięcia również w przedmiocie kosztów postępowania w pierwszej instancji. Zgodnie z art. 137 ust. 1 w związku z art. 184 ust. 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem kosztami procesowymi w pierwszej instancji i w postępowaniu odwoławczym należałoby obciążyć CPVO, ponieważ należało stwierdzić nieważność decyzji Izby Odwoławczej CPVO zgodnie z żądaniem strony skarżącej. Niemniej jednak w związku z interwencją Urzędu po stronie Schnigi również w pierwszej instancji nie można uznać, że przegrała ona sprawę. W związku z tym każda ze stron zostanie obciążona własnymi kosztami. VI – Wnioski 108. Wobec powyższych rozważań proponuję, aby Trybunał Sprawiedliwości: 1) Uchylił wyrok Sądu z dnia 10 września 2015 r. w sprawach T‑91/14 i T‑92/14, Schniga/CPVO – Brookfield New Zealand i Elaris (Gala Schnitzer). 2) Stwierdził nieważność decyzji Izby Odwoławczej Wspólnotowego Urzędu Ochrony Odmian Roślin z dnia 20 września 2013 r. w sprawach A 003/2007 i A 004/2007. 3) Obciążył każdą ze stron jej własnymi kosztami w obu instancjach. ( ) Język oryginału: hiszpański. ( ) W określonych okolicznościach i pod warunkiem spełnienia pewnych wymogów uzyskanie nowej odmiany rośliny może prowadzić do przyznania prawa własności intelektualnej, a tym samym do monopolu na wykorzystywanie nasion danej rośliny, owocu lub kwiatu. ( ) Decyzje EU 18759, OBJ 06-021 i OBJ 06-022 z dnia 26 lutego 2007 r. ( ) Wyrok z dnia 13 września 2010 r., Schniga/CPVO – Elaris i Brookfield New Zealand (Gala Schnitzer) (T‑135/08, EU:T:2010:397). ( ) Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 19 grudnia 2012 r., Brookfield New Zealand i Elaris/CPVO i Schniga (C‑534/10 P, EU:C:2012:813). ( ) Decyzje z dnia 20 września 2013 r., sprawy A 003/2007 i A 004/2007. ( ) Sprawy połączone T‑91/14 i T‑92/14, niepublikowany, EU:T:2015:624. ( ) Rozporządzenie Rady z dnia 27 lipca 1994 r. w sprawie wspólnotowego systemu ochrony odmian roślin (Dz.U. 1994, L 227, s. 1 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 3, t. 16, s. 390), zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 2506/95 z dnia 25 października 1995 r. (Dz.U. 1995, L 258, s. 3 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 3, t. 18, s. 255) (zwane dalej „rozporządzeniem nr 2100/94”). ( ) Niemniej jednak używany jest zazwyczaj skrót angielski, a mianowicie „DUS” (distinctness, uniformity, stability). ( ) Rozporządzenie Komisji z dnia 31 maja 1995 r. ustanawiające zasady wykonawcze stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 2100/94 w odniesieniu do postępowania przed Wspólnotowym Urzędem Odmian Roślin (Dz.U. 1995, L 121, s. 37 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 3, t. 17, s. 327). W dalszej części dokumentu na jego oznaczenie będę stosował nazwę „rozporządzenie wykonawcze”. Rozporządzenie to zostało uchylone rozporządzeniem Komisji (WE) nr 874/2009 z dnia 17 września 2009 r. ustanawiającym przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (WE) nr 2100/94 w odniesieniu do postępowania przed Wspólnotowym Urzędem Ochrony Odmian Roślin (Dz.U. 2009, L 251, s. 3), które nie ma zastosowania ratione temporis w sprawie. ( ) W rozporządzeniu nr 874/2009 (zob. poprzedni przypis) przejęto w całości treść art. 22, ale zgodnie z najnowszymi zmianami wynikającymi z rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2016/1448 z dnia 1 września 2016 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 874/2009 (Dz.U. 2016, L 236, s. 3) dla jasności i w celu uniknięcia pokrywania się, jak określono w motywie 19, wprowadzono nowy ust. 3 w brzmieniu: „3. W razie braku decyzji rady administracyjnej lub tymczasowej decyzji prezesa Urzędu, o której mowa w ust. 2, w sprawie wytycznych dotyczących badań ustalonych przez Urząd, zastosowanie mają wytyczne UPOV dla poszczególnych rodzajów i gatunków. W przypadku braku takich wytycznych mogą być stosowane krajowe wytyczne opracowane przez właściwy organ odpowiedzialny za badanie techniczne odmiany roślin, pod warunkiem że prezes Urzędu wyraził zgodę na ich stosowanie. Właściwy organ przedstawia te wytyczne Urzędowi, a Urząd publikuje je na swojej stronie internetowej”. ( ) Protokół CPVO TP/14/1 z dnia 27 marca 2003 r. w sprawie badań odrębności, wyrównania i trwałości (Jabłko) (zwany dalej „protokołem CPVO TP/14/1”). Dokument jest dostępny jedynie w angielskiej wersji językowej. ( ) Podpisaną w Paryżu w dniu 2 grudnia 1961 r. ( ) Do tych zastosowań odnoszą się odpowiednio protokoły UPOV TG/163/3 (Podkładki do jabłoni) i TG/192/1 (Jabłonie ozdobne). ( ) Wniosek został zarejestrowany pod numerem 1999/0033. ( ) Decyzja ta nie wskazywała natomiast cechy dodatkowej „Zabarwienie antocyjanami podstawy nitki pręcika”, która pojawiała się także w sprawozdaniu końcowym z badania. ( ) Przywołanym w przypisie 4 niniejszej opinii. Przeciwko temu wyrokowi Sądu wniesiono odwołanie (sprawa C‑534/10 P), oddalone przez Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 19 grudnia 2012 r., o którym mowa w przypisie 5. ( ) Decyzja z dnia 8 października 2008 r. ( ) Zobacz wyrok z dnia 11 grudnia 2012 r., Komisja/Hiszpania (C‑610/10, EU:C:2012:781, pkt 45 i przytoczone tam orzecznictwo). Zobacz pkt 73–76 zaskarżonego wyroku. ( ) Punkty 79, 80 zaskarżonego wyroku. ( ) Sąd przywołał swój wyrok z dnia 19 listopada 2008 r., Schräder/CPVO (SUMCOL 01) (T‑187/06, EU:T:2008:511, pkt 59–64), utrzymany w mocy wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2010 r., Schräder/CPVO (C‑38/09 P, EU:C:2010:196, pkt 77). ( ) Punkty 81–87 zaskarżonego wyroku. ( ) Punkty 103, 104 zaskarżonego wyroku. ( ) Zobacz pkt 26 niniejszej opinii. ( ) Zgodnie z treścią pkt 4.2.3 protokołu UPOV TG/1/3. ( ) Schniga odsyła do pkt IV.3. ( ) Zgodnie z jej interpretacją pkt III.3. ( ) W pkt 57 odwołania wnosząca odwołanie twierdzi, że jej krytyka błędów w zastosowaniu zasad przewodnich UPOV TG/14/8 i protokołu CPVO TP/14/1 zostaje przedstawiona ze względów ostrożnościowych i w celu przedstawienia pełnego obrazu, ponieważ wnosząca odwołanie uważa, że kwestia, czy miał zastosowanie którykolwiek z dwóch dokumentów, nie ma znaczenia dla sprawy. ( ) Punkt 91 zaskarżonego wyroku. ( ) Punkty 92, 93 zaskarżonego wyroku. ( ) Punkt 43 odpowiedzi na odwołanie. ( ) Zobacz art. 56 ust. 2 rozporządzenia nr 2100/94, przytoczony w pkt 14 niniejszej opinii. ( ) Artykuł 22 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, przytoczony w pkt 16 niniejszej opinii. ( ) Punkt 85 zaskarżonego wyroku. ( ) Przytacza wyroki: z dnia 28 czerwca 2005 r., Dansk Rørindustri i in./Komisja (C‑189/02 P, C‑202/02 P, od C‑205/02 P do C‑208/02 P i C‑213/02 P, EU:C:2005:408, pkt 209–211); z dnia 11 września 2008 r., Niemcy i in./Kronofrance (C‑75/05 P i C‑80/05 P, EU:C:2008:482, pkt 60 i przytoczone tam orzecznictwo). ( ) Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 19 grudnia 2012 r., Brookfield New Zealand i Elaris/CPVO i Schniga (C‑534/10 P, EU:2012:813, pkt 50). ( ) Zobacz kompleksową analizę tej kwestii, którą proponuje rzecznik generalna J. Kokott w opinii przedstawionej w sprawie Komisja/Moravia Gas Storage (C‑596/13 P, EU:C:2014:2438, pkt 26–33). ( ) Wyrok z dnia 26 marca 2015 r., Komisja/Moravia Gas Storage (C‑596/13 P, EU:2014:2438, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo). ( ) Ibidem, pkt 33. ( ) Punkty 75, 76 zaskarżonego wyroku. ( ) Logiczne jest, że tę zasadę stosuje się jedynie w odniesieniu do aspektów, w których niezgodne ze sobą decyzje się różnią, ponieważ tam, gdzie decyzje są zgodne, nie dochodzi do powstania sytuacji niepewności prawa, lecz do utrzymania w mocy i zatwierdzenia środków odnoszących się do badań technicznych, które wcześniej miały charakter tymczasowy. ( ) Na stronie internetowej CPVO, w zakładce, w której znajdują się protokoły techniczne, znajduje się następujące ogłoszenie: „Zgodnie z art. 56 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) [nr] 2100/94 badania techniczne przeprowadzone przez Urząd […] i badania techniczne, których wyniki CPVO będzie uwzględniać, muszą być zgodne z wytycznymi dotyczącymi badania wydanymi przez radę administracyjną. Badania techniczne rozpoczęte przed wydaniem decyzji nie podlegają zmianom, o ile nie określono inaczej”. ( ) Taką wykładnię potwierdza również nowy art. 22 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego (zob. przypis 11 niniejszej opinii), zgodnie z którym w przypadku braku decyzji rady administracyjnej lub decyzji tymczasowej prezesa CPVO stosuje się wytyczne UPOV dla poszczególnych rodzajów i gatunków (motyw 19) w odniesieniu do wytycznych dotyczących przeprowadzania badań. Chociaż ustęp ten jest późniejszy niż zaistnienie okoliczności faktycznych postępowania, należy zwrócić uwagę na uwzględnienie przejrzystości zmian sformułowane przez prawodawcę we wspomnianym motywie. ( ) Potwierdza to Sąd w pkt 79 i 80 zaskarżonego wyroku. ( ) Zobacz pkt 87–93 zaskarżonego wyroku. ( ) Przytoczoną w szczególności w pkt 64–69 niniejszej opinii. ( ) Artykuł 42 ust. 1 lit. b), c) i d) wspomnianego rozporządzenia. ( ) Podkreślenie moje. ( ) Artykuł 113 dotyczy opłat należnych agencji, a art. 114 przepisów wykonawczych, takich jak rozporządzenie nr 1239/95. ( ) Ustęp 2 lit. f) i g) przytoczonego artykułu. Podkreślenie moje. ( ) Rozporządzenie 2016/1448 (zob. przypis 11 niniejszej opinii) uchyliło art. 23 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego ze względu na to, że decyzje w sprawie wytycznych dotyczących badań powinny mieć charakter trwały, ze względu na ich znaczenie dla użytkowników i w celu odzwierciedlenia faktu, że decyzja prezesa Urzędu, gdy wykonuje on uprawnienia, o których mowa w ust. 1 wspomnianego artykułu, nie jest tymczasowa, jak wskazano w motywie 20 rozporządzenia 2016/1448. ( ) Artykuł 36 ust. 1 lit. e) w związku z art. 42 ust. 1 lit. g) i art. 56 ust. 2 rozporządzenia nr 2100/94. ( ) Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 19 grudnia 2012 r., Brookfield New Zealand i Elaris/CPVO i Schniga (C‑534/10 P, EU:C:2012:813, pkt 50). Podzielam w tym zakresie stanowisko rzecznika generalnego J. Mazáka zawarte w jego opinii przedstawionej w sprawie Schräder/CPVO (C‑38/09 P, EU:C:2009:753, pkt 25, 26 i przytoczone tam orzecznictwo). ( ) Zobacz pkt 25 niniejszej opinii. ( ) Zobacz pkt 92, 93 zaskarżonego wyroku. ( ) Wyrok z dnia 26 września 2013 r., Alliance One International/Komisja (C‑679/11 P, EU:C:2013:606), pkt 85 i przytoczone tam orzecznictwo.