C-633/23

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO ATHANASIOSA RANTOSA przedstawiona w dniu 27 lutego 2025 r. ( ) Sprawa C‑633/23 Electrabel SA, Fédération Belge des Entreprises Électriques et Gazières ASBL, Organisatie voor Duurzame Energie Vlaanderen ASBL, Wind4wallonia 2 SA, Luminus SA, EDF Belgium SA, ActiVent Wallonie SCRL, Eol’Wapi SA, Lumiwind SC, Luminus Wind Together SC przeciwko Commission de Régulation de l’Electricité et du Gaz (CREG), przy udziale État belge [wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez cour d’appel de Bruxelles (sąd apelacyjny w Brukseli, Belgia)] Odesłanie prejudycjalne – Rynek wewnętrzny energii elektrycznej – Rozporządzenie (UE) 2022/1854 – Interwencja w sytuacji nadzwyczajnej w celu rozwiązania problemu wysokich cen energii – Artykuł 2 pkt 5 i 9 – Artykuły 6–8 – Pułap dochodów rynkowych ze sprzedaży energii elektrycznej – Określenie „dochodów rynkowych” – Uregulowania krajowe przewidujące stosowanie domniemań niewzruszalnych lub wzruszalnych częściowo, które nie pozwalają na uwzględnienie rzeczywistych dochodów – Skutek bezpośredni – Zasada proporcjonalności – Artykuł 22 ust. 2 lit. c) – Okres stosowania art. 6–8 tego rozporządzenia – Pułap dochodów stosowany w terminie wcześniejszym niż termin przewidziany w tym rozporządzeniu – Zasady pierwszeństwa i skuteczności oraz lojalnej współpracy I. Wprowadzenie 1. Niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 6–8 i art. 22 rozporządzenia (UE) 2022/1854 ( ) w związku z art. 2 pkt 5 i 9 tego rozporządzenia, art. 288 TFUE, art. 6 TUE oraz z zasadami proporcjonalności, pierwszeństwa, skuteczności prawa Unii i lojalnej współpracy. 2. Wniosek ten został przedstawiony w ramach postępowań w sprawie trzech skarg o stwierdzenie nieważności wniesionych, odpowiednio, po pierwsze, przez Electrabel SA, po drugie, przez Fédération Belge des Entreprises Électriques et Gazières ASBL, Organizatie voor Duurzame Energie Vlaanderen ASBL oraz Wind4Wallonia 2 SA (zwane dalej łącznie „FEBEG i in.”) i po trzecie, przez Luminus SA, EDF Belgium SA, ActiVent Wallonie SCRL, Eol’Wapi SA, Lumiwind SC oraz Luminus Wind Together SC (zwane dalej łącznie „Luminus i in.”) (wszystkie zwane dalej łącznie „skarżącymi w postępowaniu głównym”) na decyzję Commission de régulation de l’électricité et du gaz (komisji ds. regulacji energii elektrycznej i gazu, zwanej dalej „CREG”) w sprawie wzoru deklaracji składanej przez dłużników zobowiązanych do uiszczenia opłaty wprowadzonej w ramach pułapu dochodów rynkowych producentów energii elektrycznej (zwaną dalej „sporną decyzją”) ( ). 3. Mówiąc ściślej, cour d’appel de Bruxelles (sąd apelacyjny w Brukseli, Belgia) zastanawia się nad zgodnością z wyżej wymienionymi przepisami prawa Unii uregulowań krajowych ustanawiających, na podstawie rozporządzenia 2022/1854, system pułapu dochodów pochodzących z rynku energii elektrycznej, oparty na szeregu domniemań, które są niewzruszalne lub wzruszalne, który nie pozwala na uwzględnienie rzeczywistych dochodów producentów energii elektrycznej, i który ponadto został zastosowany w terminie wcześniejszym niż termin przewidziany w tym rozporządzeniu. 4. W tym kontekście Trybunał będzie miał po raz pierwszy okazję wyjaśnić, jaki jest ewentualny zakres uznania pozostawiony państwom członkowskim przy wdrażaniu środka w postaci pułapu dochodów niektórych producentów energii elektrycznej ustanowionego w rozporządzeniu 2022/1854 oraz, w takim przypadku, określić kryteria, które należy uwzględnić przy ustalaniu ram takiego środka, w szczególności, po pierwsze, metody, wedle której dochody te są określane, a po drugie, czasowego zakresu stosowania takiego środka. II. Ramy prawne A.   Prawo Unii 5. Zgodnie z motywami 30 i 37 rozporządzenia 2022/1854: „(30) Aby uniknąć znaczącego wpływu na początkowo oczekiwaną rentowność projektu, pułap dochodów rynkowych powinien być ustalany raczej w odniesieniu do dochodów rynkowych, a nie całkowitych dochodów z wytwarzania […]. Niezależnie od formy umowy, na podstawie której może odbywać się obrót energią elektryczną, pułap dochodów rynkowych powinien mieć zastosowanie wyłącznie do zrealizowanych dochodów rynkowych. […] […] (37) Aby zapewnić skuteczne egzekwowanie pułapu dochodów rynkowych, producenci […] powinni przekazywać niezbędne dane właściwym organom państw członkowskich oraz, w stosownych przypadkach, operatorom systemów i wyznaczonym operatorom rynku energii elektrycznej. Ze względu na dużą liczbę indywidualnych transakcji, w odniesieniu do których właściwe organy państw członkowskich muszą zapewnić egzekwowanie pułapu dochodów rynkowych, organy te powinny mieć możliwość użycia racjonalnych szacunków do obliczenia pułapu dochodów rynkowych”. 6. Artykuł 2 tego rozporządzenia, zatytułowany „Definicje”, wskazuje w pkt 5 i 9: „Do celów niniejszego rozporządzenia […] stosuje się następujące definicje: […] 5) »dochód rynkowy« oznacza osiągnięty dochód, który producent uzyskuje w zamian za sprzedaż i dostawę energii elektrycznej w Unii, niezależnie od formy umownej, w jakiej taka wymiana ma miejsce […], […] 9) »nadwyżka dochodu« oznacza dodatnią różnicę między dochodem rynkowym producentów z MWh energii elektrycznej a pułapem dochodów rynkowych w wysokości 180 EUR/MWh energii elektrycznej, określoną w art. 6 ust. 1”. 7. Artykuł 6 tego rozporządzenia, zatytułowany „Obowiązkowy pułap dochodów rynkowych”, stanowi: „1.   Dochody rynkowe producentów uzyskane z wytwarzania energii elektrycznej ze źródeł, o których mowa w art. 7 ust. 1, są ograniczone do maksymalnej kwoty 180 EUR/MWh wyprodukowanej energii elektrycznej. […] 3.   Państwa członkowskie wprowadzają skuteczne środki zapobiegające obchodzeniu obowiązków nałożonych na producentów na podstawie ust. 2. Zapewniają w szczególności skuteczne stosowanie pułapu dochodów rynkowych w przypadkach, gdy producenci są kontrolowani przez inne przedsiębiorstwa lub znajdują się w częściowym posiadaniu takich przedsiębiorstw, w szczególności gdy są one częścią przedsiębiorstwa zintegrowanego pionowo. […] 5.   Komisja udziela państwom członkowskim wskazówek dotyczących wykonywania niniejszego artykułu”. 8. Artykuł 7 tego rozporządzenia, zatytułowany „Zastosowanie pułapu dochodów rynkowych w odniesieniu do producentów energii elektrycznej”, przewiduje: „1.   Pułap dochodów rynkowych przewidziany w art. 6 ma zastosowanie do dochodów rynkowych uzyskanych ze sprzedaży energii elektrycznej wyprodukowanej z następujących źródeł: […] 6.   Producenci […] dostarczają właściwym organom państw członkowskich i, w stosownych przypadkach, operatorom systemów i wyznaczonym operatorom rynku energii elektrycznej wszelkich danych niezbędnych do stosowania art. 6, w tym danych dotyczących wyprodukowanej energii elektrycznej i związanych z nią dochodów rynkowych, niezależnie od rynkowych ram czasowych, w których ma miejsce transakcja, i od tego, czy energia elektryczna jest przedmiotem obrotu dwustronnego w ramach tego samego przedsiębiorstwa czy na rynku scentralizowanym”. 9. Artykuł 8 rozporządzenia 2022/1854, zatytułowany „Krajowe środki kryzysowe”, stanowi: „1.   Państwa członkowskie mogą: a) utrzymać lub wprowadzić środki, które dodatkowo ograniczają dochody rynkowe producentów wytwarzających energię elektryczną ze źródeł wymienionych w art. 7 ust. 1, w tym z możliwością rozróżnienia między technologiami […]; […] c) utrzymać lub wprowadzić środki krajowe w celu ograniczenia dochodów rynkowych producentów wytwarzających energię elektryczną ze źródeł niewymienionych w art. 7 ust. 1; […] 2.   Środki, o których mowa w ust. 1, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem: a) są proporcjonalne i niedyskryminacyjne; b) nie zagrażają sygnałom inwestycyjnym; c) zapewniają pokrycie kosztów inwestycji i kosztów operacyjnych; d) nie zakłócają funkcjonowania hurtowych rynków energii elektrycznej i w szczególności nie wpływają na ranking cenowy i kształtowanie się cen na rynku hurtowym; e) są zgodne z prawem Unii”. 10. Artykuł 22 tego rozporządzenia, zatytułowany „Wejście w życie i rozpoczęcie stosowania”, ma następujące brzmienie: „1.   Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. 2.   […] niniejsze rozporządzenie stosuje się do dnia 31 grudnia 2023 r., z zastrzeżeniem następujących warunków: […] c) art. 6, 7 i 8 stosuje się od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 30 czerwca 2023 r.; […]”. B.   Prawo belgijskie 1. Ustawa o energii elektrycznej 11. Artykuł 22b loi relative à l’organisation du marché de l’électricité, du 29 avril 1999 ( ) (ustawy z dnia 29 kwietnia 1999 r. o organizacji rynku energii elektrycznej) w brzmieniu nadanym przez loi relative à l’organisation du marché de l’électricité et introduisant un plafond sur les recettes issues du marché des producteurs d’électricité, du 16 décembre 2022 ( ) (ustawę z dnia 16 grudnia 2022 r. o organizacji rynku energii elektrycznej oraz wprowadzającą pułap dochodów rynkowych producentów energii elektrycznej), która ma zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym (zwanej dalej „ustawą o energii elektrycznej”), wprowadza w ust. 1 pułap dochodów rynkowych producentów energii elektrycznej ustanawiając opłatę na rzecz państwa w postaci nadwyżki dochodów wygenerowanej w okresie od dnia 1 sierpnia 2022 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. 12. Zgodnie z ust. 5 akapit pierwszy tego artykułu „dochody rynkowe” definiuje się jako dochód z poszczególnych transakcji osiągnięty przez zainteresowanych producentów energii elektrycznej z tytułu sprzedaży i dostawy energii elektrycznej w okresie wskazanym w ust. 1 wspomnianego artykułu. 13. Akapit drugi tego ust. 5 wprowadza szereg domniemań w celu ustalenia tych dochodów, które różnią się w zależności od rodzaju instalacji wytwarzania energii. W szczególności pkt 1° i 2° tego akapitu ustanawiają domniemania niewzruszalne, które stosuje się do elektrowni jądrowych. W pkt 3°–5° tego akapitu sformułowano z kolei domniemania wzruszalne, które stosuje się odpowiednio do: instalacji niewymienionych w pkt 1° i 2°, których produkcja jest objęta umowami zakupu energii elektrycznej (pkt 3°); instalacji niewymienionych w pkt 1°, 2° i 3°, które nie korzystają z mechanizmu pomocy produkcyjnej lub które korzystają z takiego mechanizmu, w ramach którego kwota pomocy nie zależy od zmian ceny energii elektrycznej, lub w ramach którego kwota ta zależy od zmian cen energii za okres trzech lat (pkt 4°); oraz wszystkich innych instalacji nieobjętych pkt 1°, 2°, 3° i 4° (pkt 5°). Wreszcie pkt 6° wspomnianego akapitu przewiduje możliwość, po stronie producentów objętych domniemaniami wzruszalnymi, o których mowa w pkt 3°–5°, obalenia tych domniemań poprzez wykazanie, że ich dochody uzyskane na rynku różnią się od dochodów ustalonych przy zastosowaniu tychże domniemań, pod warunkiem że przedstawią oni taki dowód dla całego należącego do nich parku produkcyjnego. Domniemania te mogą jednak zostać obalone jedynie poprzez następujące domniemania: „a) sprzedaż i zakup energii elektrycznej w przedsiębiorstwie zintegrowanym pionowo lub między przedsiębiorstwami, z których jedno jest bezpośrednio lub pośrednio kontrolowane przez drugie lub znajduje się w jego częściowym posiadaniu, uznaje się za dokonane do celów stosowania niniejszego artykułu na podstawie ceny odpowiadającej cenie rynkowej w dniu transakcji dla okresu dostawy, którego dotyczy transakcja, opublikowanej przez platformę obrotu dużymi wolumenami energii, działającą w Belgii; b) każdy wolumen energii elektrycznej wyprodukowanej i sprzedanej w sposób inny niż w ramach kontraktu terminowego, uznaje się za sprzedany po rynkowej cenie referencyjnej; c) każda sprzedaż energii elektrycznej w ramach kontraktu terminowego stanowi transakcję określoną poprzez datę tejże transakcji, cenę i wolumen; d) uznaje się, że wolumen energii elektrycznej sprzedanej na rynku dnia następnego był przedmiotem transakcji dla każdego jednogodzinnego okresu dostawy”. 14. Zgodnie z ust. 6 akapit czwarty wspomnianego artykułu CREG określa wzór deklaracji i format dokumentów przesyłanych przez producentów objętych pułapem w celu ustalenia wysokości należnej opłaty. 2. Sporna decyzja 15. Sporna decyzja, wydana w dniu 28 lutego 2023 r. przez CREG na podstawie art. 22b ust. 6 akapit czwarty ustawy o energii elektrycznej, określa wzór deklaracji i format dokumentów przesyłanych przez dłużników zobowiązanych do uiszczenia opłaty ustanowionej w art. 22b ust. 1 tejże ustawy. III. Postępowanie główne, pytania prejudycjalne oraz postępowanie przed Trybunałem 16. Skarżące w postępowaniu głównym są albo osobami prawnymi prawa prywatnego, które są producentami i dostawcami energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł energii wymienionych w art. 7 ust. 1 rozporządzenia 2022/1854, które podlegają opłacie ustanowionej w art. 22b ust. 1 ustawy o energii elektrycznej, albo osobami prawnymi prawa prywatnego innymi niż producenci lub dostawcy energii elektrycznej, którzy również podlegają tej opłacie, albo federacjami przedsiębiorstw działających w sektorze produkcji i dostaw energii elektrycznej, które działają na rzecz swoich członków i których interes prawny został ustalony na podstawie ustawy o energii elektrycznej. 17. W dniu 29 marca 2023 r. Electrabel oraz FEBEG i in. oraz w dniu 30 marca 2023 r. Luminus i in. wniosły do cour d’appel de Bruxelles (sądu apelacyjnego w Brukseli), sądu odsyłającego, trzy skargi o stwierdzenie nieważności spornej decyzji. Ze względu na podobieństwa między nimi sąd ten połączył te trzy skargi do rozpoznania. 18. Na poparcie swoich skarg skarżące w postępowaniu głównym podnoszą w pierwszej kolejności zarzuty nieważności dotyczące domniemań ustanowionych w spornej decyzji i ich wyłącznego charakteru. Strony te podnoszą zasadniczo, że decyzja ta narusza art. 2 pkt 5 i 9 oraz art. 6–8 rozporządzenia 2022/1854 w zakresie, w jakim nakłada na nie obowiązek zadeklarowania dochodów, których w rzeczywistości nie uzyskały, mimo że rozporządzenie to wymaga ich zdaniem zadeklarowania rzeczywistych dochodów. W związku z tym skarżące te zarzucają CREG, że zastosowała we wspomnianej decyzji system sześciu domniemań ustanowionych w art. 22b ust. 5 akapit drugi pkt 1°–6° ustawy o energii elektrycznej. Opierając się wyłącznie na domniemaniach, które są niewzruszalne lub wzruszalne, ale które można obalić tylko pod pewnymi warunkami i poprzez odwołanie się do innych domniemań, system ten prowadzi ich zdaniem do uwzględnienia fikcyjnych przychodów, pomimo faktu, że pułap wprowadzony na mocy rozporządzenia 2022/1854 powinien mieć zastosowanie do dochodów faktycznie uzyskanych przez producentów energii elektrycznej. Ponadto rozporządzenie to przewiduje, że pułap ten ma zastosowanie „do poszczególnych transakcji”, podczas gdy na podstawie całości domniemań, które są przedmiotem sporu w postępowaniu głównym, uznaje się, że energia elektryczna była sprzedawana w ujęciu dziennym po cenie energii elektrycznej dla poszczególnych dni na platformie obrotu energią elektryczną, jeżeli energia elektryczna jest sprzedawana na rynku kontraktów terminowych, i w ujęciu godzinowym, jeżeli energia elektryczna jest sprzedawana na rynku dnia następnego. Wspomniany system prowadzi do nałożenia opłaty w przypadku przekroczenia pułapu w danym dniu lub godzinie rozpatrywanego okresu, podczas gdy faktycznie otrzymana cena jest ceną średnią poniżej pułapu lub ceną stałą poniżej pułapu. Ustanowienie systemu takiego jak rozpatrywany w postępowaniu głównym nie jest ich zdaniem uzasadnione i ma na celu podniesienie pobieranych podatków. 19. CREG i État belge (państwo belgijskie) powołują się z kolei, w szczególności, na motyw 37 rozporządzenia 2022/1854, zgodnie z którym państwa członkowskie mogą użyć racjonalnych szacunków do obliczenia pułapu dochodów rynkowych. Rozporządzenie to nie ustanawia ponadto żadnych szczegółowych zasad obliczania kwoty dochodu. Ich zdaniem zastosowanie domniemań nie prowadzi do opodatkowania fikcyjnych dochodów, ale umożliwia przezwyciężenie trudności technicznych związanych z określeniem dokładnej ceny za każdą MWh energii elektrycznej sprzedaną i dostarczoną w okresie obowiązywania opłaty, zmniejszając przy tym obciążenie administracyjne dłużników i podmiotów publicznych odpowiedzialnych za pobór tej opłaty. Co się tyczy niewzruszalnego charakteru domniemań zawartych w art. 22b ust. 5 akapit drugi pkt 1° i 2° ustawy o energii elektrycznej, jest on uzasadniony w zakresie, w jakim system opiera się na strategiach sprzedaży uzgodnionych wcześniej z operatorami elektrowni jądrowych, których to dotyczy. 20. Na wstępie sąd odsyłający wskazuje, że okoliczność, iż niezgodność z prawem, na którą powołano się w niniejszej sprawie, wynika z zastosowania art. 22b ust. 5 akapit drugi pkt 1°–6° ustawy o energii elektrycznej, nie ma wpływu na jego właściwość do orzekania w przedmiocie zgodności z prawem spornej decyzji. Zdaniem tego sądu domniemania ustanowione w tych przepisach i na podstawie których CREG ustaliła w spornej decyzji wzór deklaracji o dochodach, który stanowi etap poprzedzający ustalenie opłaty należnej od każdego dłużnika, opiera się na szeregu domniemań lub na ich kaskadzie, od których dłużnik nigdy nie może całkowicie uciec, co powoduje, że nie jest on w stanie zadeklarować rzeczywistych dochodów faktycznie uzyskanych. Sąd ten wskazuje, że w niniejszej sprawie nie wykazano ogólnego technicznego braku możliwości ustalenia rzeczywistych dochodów. Tym samym, chociaż trudności techniczne mogą w pewnym stopniu uzasadniać posługiwanie się domniemaniami, nie uzasadniają one niewzruszalnego charakteru tych domniemań. 21. Ponadto sąd ten wskazuje na możliwą sprzeczność w przepisach rozporządzenia 2022/1854 w odniesieniu do określenia pułapu dochodów rynkowych. Uważa on bowiem, że – a priori – o ile art. 2 pkt 5 i 9 oraz art. 6 i 7 tego rozporządzenia w świetle jego motywu 30 wydają się wskazywać, że obliczenia nadwyżki dochodów powinno dokonywać się w oparciu o dochody faktycznie uzyskane przez producentów, o tyle motyw 37 tego rozporządzenia przyznaje państwom członkowskim możliwość użycia racjonalnych szacunków do obliczenia pułapu dochodów rynkowych. Sąd ten wskazuje, że na pierwszy rzut oka nie jest przekonany, iż wspomniana możliwość polegająca na zezwoleniu państwom członkowskim na stosowanie szacunków upoważnia je do ustanowienia systemu opartego wyłącznie na niewzruszalnych domniemaniach lub na domniemaniach częściowo wzruszalnych, ale w sposób pozostawiający w mocy elementy teoretycznie określone z góry przez państwo członkowskie, bez względu na dochody faktycznie uzyskane. 22. W drugiej kolejności, co się tyczy okresu objętego sporną decyzją, Electrabel oraz FEBEG i in. podnoszą w istocie, że w zakresie, w jakim w decyzja ta określa wzór deklaracji za okres od dnia 1 sierpnia do dnia 31 grudnia 2022 r., chociaż zgodnie z rozporządzeniem 2022/1854 okres stosowania pułapu dochodów rozpoczyna się w dniu 1 grudnia 2022 r., a państwa członkowskie nie są uprawnione do pobierania opłaty od nadwyżki dochodów z mocą wsteczną, wspomniana decyzja narusza w szczególności art. 6–8, 20 i 22 tego rozporządzenia oraz art. 288 TFUE, zasady pierwszeństwa i skuteczności prawa Unii oraz zasadę lojalnej współpracy. 23. Ze swej strony CREG i État belge (państwo belgijskie) twierdzą, że przeciwnie – ustawodawca belgijski mógł w odniesieniu do tego okresu postąpić w ten sposób w ramach swojej ogólnej kompetencji podatkowej. État belge (państwo belgijskie) powołuje się w szczególności na art. 8 ust. 1 rozporządzenia 2022/1854, zgodnie z którym państwa członkowskie mogą „utrzymać lub wprowadzić środki, które dodatkowo ograniczają dochody rynkowe”. 24. Zdaniem sądu odsyłającego ustawodawca belgijski nie uzasadnił dlaczego ustalił datę wejścia w życie opłaty rozpatrywanej w postępowaniu głównym na dzień inny niż przewidziany w rozporządzeniu 2022/1854, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że wprowadzony system nie jest sprzeczny z zasadą niedziałania prawa wstecz w sprawach podatkowych, bez sprecyzowania, czy opłata ta stanowi środek krajowy niezależny od prawa Unii w okresie od dnia 1 sierpnia do dnia 30 listopada 2022 r. W związku z tym sąd ten stwierdza, że art. 22 ust. 2 tego rozporządzenia może stać na przeszkodzie środkom krajowym wdrażającym przewidziany w nim system w terminie wcześniejszym niż termin określony w tym przepisie w świetle zasad pierwszeństwa i skuteczności prawa Unii oraz zasady lojalnej współpracy. W tym względzie sąd ten uważa, że art. 8 ust. 1 tego rozporządzenia nie wskazuje jednoznacznie, czy przyznana państwom członkowskim możliwość, o której w nim mowa, obejmuje również możliwość wdrożenia systemu pułapu przed terminem wejścia w życie tego rozporządzenia. 25. W tych okolicznościach cour d’appel de Bruxelles (sąd apelacyjny w Brukseli) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „1) Czy art. 6, 7 i 8 rozporządzenia [2022/1854] w związku z [jego] art. 2 pkt 5 i 9, w świetle wszystkich motywów tego rozporządzenia oraz w związku, w szczególności, z art. 288 TFUE i art. 6 TUE należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie stosowaniu środków krajowych, takich jak środki przewidziane w art. 22b [ustawy o energii elektrycznej], w szczególności w [jego ust. 5 akapit drugi], które stanowią, iż pułap określony w art. 6 rzeczonego rozporządzenia wyraża się w opłacie od nadwyżki dochodów producentów energii elektrycznej, jeżeli nadwyżkę dochodów ponad ustanowiony pułap ustala się na podstawie dochodów rynkowych określonych w przypadku niektórych instalacji na podstawie niewzruszalnych domniemań służących obliczeniu dochodów hipotetycznych (zob. art. 22b ust. 5 akapit drugi pkt 1° i 2° ustawy o energii elektrycznej), co uniemożliwia dłużnikom zobowiązanym do uiszczenia opłaty zadeklarowanie i uwzględnienie ich rzeczywistych dochodów? 2) Czy art. 6, 7 i 8 rozporządzenia [2022/1854] w związku z [jego] art. 2 pkt 5 i 9, w świetle wszystkich motywów tego rozporządzenia oraz w związku, w szczególności, z art. 288 TFUE i art. 6 TUE, a także z zasadą proporcjonalności, należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie stosowaniu środków krajowych, takich jak środki przewidziane w art. 22b [ustawy o energii elektrycznej], w szczególności w [jego] ust. 5 akapit drugi, które stanowią, iż pułap określony w art. 6 rzeczonego rozporządzenia wyraża się w opłacie od nadwyżki dochodów producentów energii elektrycznej, jeżeli nadwyżkę dochodów ponad ustanowiony pułap ustala się na podstawie dochodów rynkowych określonych, w przypadku niektórych instalacji (zob. [ten] art. 22b ust. 5 akapit drugi pkt 3°, 4°, 5° i 6°), na podstawie domniemań przedstawionych jako wzruszalne, ale które można obalić, po pierwsze, jedynie poprzez wykazanie rzeczywistych dochodów producentów dla ogółu należących do nich instalacji, w tym instalacji nieobjętych zakresem stosowania [wspomnianego] rozporządzenia, oraz, po drugie, za pomocą kolejnych domniemań, co uniemożliwia dłużnikom zobowiązanym do uiszczenia opłaty zadeklarowanie i uwzględnienie ich rzeczywistych dochodów? 3) Czy art. 6, 7, 8 i 22 rozporządzenia [2022/1854] w związku z zasadami pierwszeństwa i skuteczności prawa Unii oraz zasadą lojalnej współpracy (art. 4 ust. 3 TUE), oraz w związku, w szczególności, z art. 288 TFUE i w świetle wszystkich motywów tego rozporządzenia, należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie stosowaniu środków krajowych przyjętych po wejściu w życie tego rozporządzenia, takich jak art. 22b ust. 1 ustawy o energii elektrycznej dodany ustawą z dnia 16 grudnia 2022 r., i przewidujący wdrożenie systemu pułapu dochodów rynkowych, uzyskiwanych przez producentów energii elektrycznej, w terminie wcześniejszym niż dzień 1 grudnia 2022 r., takim jak dzień 1 sierpnia 2022 r.?”. 26. Uwagi na piśmie zostały złożone przed Trybunałem przez Electrabel, FEBEG i in., Luminus i in., CREG, rządy belgijski i grecki oraz Komisję Europejską. IV. Analiza A.   W przedmiocie pytań prejudycjalnych pierwszego i drugiego 27. Poprzez pytania pierwsze i drugie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy rozporządzenie 2022/1854, a w szczególności art. 6–8 tego rozporządzenia w związku z jego art. 2 pkt 5 i 9, w świetle wszystkich motywów tego rozporządzenia oraz w związku z art. 288 TFUE i art. 6 TUE, a także z zasadą proporcjonalności, stoją na przeszkodzie środkowi krajowemu ustanawiającemu system obliczania dochodów rynkowych, do których ma zastosowanie pułap (przewidziany w art. 6 ust. 1 tego rozporządzenia) na podstawie domniemań niewzruszalnych (pytanie pierwsze) lub częściowo wzruszalnych (pytanie drugie), co uniemożliwia dłużnikom zobowiązanym do uiszczenia opłaty uwzględnienie ich rzeczywistych dochodów. 28. W zakresie, w jakim dwa pierwsze pytania odnoszą się do tych samych przepisów prawa Unii i dotyczą wykładni pojęcia „dochodów rynkowych” uzyskanych przez producentów energii elektrycznej podlegających pułapowi, a dokładniej określenia kryteriów, które należy uwzględnić przy obliczaniu tych przychodów, należy je rozpatrzyć łącznie. 29. Uważam, że przed przystąpieniem do analizy tych dwóch pytań należy przypomnieć pokrótce ogólne ramy ustanowione w rozporządzeniu 2022/1854 oraz wyjaśnić, czy przepisy dotyczące pułapu, a w szczególności art. 6 ust. 1 tego rozporządzenia, są bezpośrednio skuteczne. 1. Uwagi wstępne a) W przedmiocie ogólnych ram ustanowionych w rozporządzeniu 2022/1854 30. Na wstępie pragnę przypomnieć, że rozporządzenie 2022/1854 stanowi interwencję w sytuacji nadzwyczajnej w celu rozwiązania problemu wysokich cen energii w kontekście kryzysu energetycznego wywołanego wojną napastniczą prowadzoną przez Rosję przeciwko Ukrainie i wynikających z tego istotnych zakłóceń na rynku energii związanych z poważnymi trudnościami w dostawach. Poprzez tę interwencję prawodawca Unii zamierzał stworzyć zharmonizowane ramy redystrybucji nadwyżek dochodów, aby wyjść naprzeciw obawom dotyczącym znaczących zakłóceń między wytwórcami, które mogłyby zagrozić rynkowi energii. Rozporządzenie to, przyjęte na podstawie art. 122 TFUE, nie ma na celu ustanowienia stałych środków na rynku, lecz wyjątkowe, ukierunkowane i ograniczone w czasie inicjatywy mające na celu stawienie czoła szczególnej sytuacji rynkowej. 31. Pragnę również zauważyć, że wspomniane rozporządzenie nie dokonuje wyczerpującej harmonizacji, lecz stanowi instrument koordynacji różnych środków podejmowanych przez państwa członkowskie w kontekście kryzysu energetycznego. O ile państwom członkowskim przysługuje zatem zakres swobody przy jego wdrażaniu ( ), o tyle jest on jednak ograniczony warunkami określonymi w art. 8 ust. 2 tego rozporządzenia, których państwa członkowskie są zobowiązane przestrzegać przy przyjmowaniu wspomnianych wyżej środków ( ). 32. Ponadto pragnę zauważyć, że o ile rozporządzenie 2022/1854 dostarcza ogólnych wskazówek służących osiągnięciu zamierzonych w nim celów, o tyle żaden z jego przepisów nie ustanawia szczególnej i wiążącej metody, którą państwa członkowskie byłyby zobowiązane stosować w odniesieniu do sposobu, w jaki należy określić pułap i podlegające mu dochody. W tym względzie należy zauważyć, że chociaż art. 6 ust. 5 tego rozporządzenia stanowi, że „Komisja udziela państwom członkowskim wskazówek dotyczących wykonywania” tego art. 6, Komisja jednak nie udzieliła tych wskazówek. b) W przedmiocie bezpośredniej skuteczności przepisów rozporządzenia 2022/1854 dotyczących pułapu dochodów 33. Na wstępie pragnę zauważyć, że o ile sąd odsyłający nie zwraca się wyraźnie do Trybunału z pytaniem o bezpośrednią skuteczność przepisów rozporządzenia 2022/1854 dotyczących pułapu dochodów, a w szczególności jego art. 6 ust. 1, o tyle w dwóch pierwszych pytaniach odnosi się on jednak do art. 288 TFUE ( ). W tym kontekście proponuję zbadać tę problematykę w sposób zwięzły, zanim przejdę do analizy co do istoty przedstawionych pytań. 34. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 288 TFUE rozporządzenie co do zasady stosuje się bezpośrednio w całości, przy czym Trybunał uznał jednak, że stosowanie niektórych przepisów rozporządzenia może wymagać przyjęcia krajowych środków wykonawczych ( ). Ponadto, o ile przepisy rozporządzenia mają co do zasady skutek bezpośredni, o tyle nie jest wykluczone, że niektóre przepisy nie są bezpośrednio skuteczne, jeżeli nie są wystarczająco jasne, precyzyjne i bezwarunkowe ( ). 35. O ile w niniejszej sprawie nie zakwestionowano, jak przypomniano w pkt 30 i 31 niniejszej opinii, że z uwagi na podstawę prawną, na której przyjęto rozporządzenie 2022/1854, a mianowicie art. 122 TFUE, rozporządzenie to nie dokonuje wyczerpującej harmonizacji w sprawach podatkowych, lecz koordynacji różnych środków przyjmowanych na szczeblu krajowym, oraz że państwa członkowskie dysponują w tym celu pewnym zakresem uznania przy wykonywaniu tego rozporządzenia, o tyle okoliczność ta nie może sama w sobie, wbrew temu, co twierdzą rząd belgijski i CREG, pozbawić go bezpośredniej skuteczności. Nawet jeśli bowiem państwom członkowskim przyznano w ramach stosowania tego rozporządzenia pewien zakres uznania w odniesieniu do środków szczególnych, które mogą one wprowadzić, z zakresu tego można korzystać jedynie w granicach prawa Unii. W związku z tym skorzystanie z tego zakresu uznania nie pozwala im na przyjęcie aktów, które mogłyby zmienić zakres rozporządzenia 2022/1854, i nie może ono prowadzić do przyjęcia środka sprzecznego z prawem Unii. 36. Uściśliwszy powyższe, należy zbadać, czy art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2022/1854 spełnia przesłanki ustanowione w orzecznictwie Trybunału, przywołane w pkt 34 niniejszej opinii, aby przepis ten można było uznać za bezpośrednio skuteczny, a mianowicie aby czy jest on wystarczająco jasny, precyzyjny i bezwarunkowy. Otóż należy zauważyć, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, jako że przepis ten wprowadza bezwarunkowy obowiązek ustanowienia pułapu dochodów rynkowych ( ) poprzez precyzyjne i jednoznaczne określenie, po pierwsze, konkretnej kategorii podmiotów podlegających pułapowi poprzez odesłanie do art. 7 ust. 1 tego rozporządzenia, zawierającego szczegółowy wykaz źródeł energii podlegających pułapowi, a po drugie, maksymalnej wysokości przedmiotowego pułapu ( ). 2. Co do istoty 37. Należy przypomnieć, że poprzez dwa pierwsze pytania sąd odsyłający zwraca się do Trybunału z pytaniem o zgodność z rozporządzeniem 2022/1854 uregulowań krajowych, które ustanawiają, na potrzeby określenia dochodów uwzględnianych przy obliczaniu pułapu określonego w tych uregulowaniach, domniemania, które zdaniem tego sądu są albo niewzruszalne, albo trudne do obalenia. 38. Na wstępie pragnę zauważyć, że niezależnie od braku konkretnej metody obliczania kwoty nadwyżki dochodu podlegającej pułapowi z samego tekstu rozporządzenia 2022/1854 wynika, że pułap ustanowiony przez państwa członkowskie na jego podstawie nie może, co do zasady, mieć zastosowania do hipotetycznych dochodów nieodpowiadających rzeczywistości rynkowej, lecz powinny one odzwierciedlać rzeczywiste zyski osiągane przez danych producentów. 39. Wynika to jasno z art. 6–8 tego rozporządzenia, które stanowią, że obowiązkowy pułap ma zastosowanie do dochodu rynkowego, zdefiniowanego w art. 2 pkt 5 rozporządzenia jako „osiągnięty dochód, który producent uzyskuje w zamian za sprzedaż i dostawę energii elektrycznej w Unii”. W pkt 9 tego artykułu dodano, że nadwyżkę dochodu definiuje się jako dodatnią różnicę między dochodem rynkowym producentów a pułapem przewidzianym w art. 6 ust. 1 tego rozporządzenia. Ponadto w motywie 30 tego rozporządzenia wskazano, że pułap powinien być ustalany raczej w odniesieniu do dochodów rynkowych, a nie całkowitych dochodów z wytwarzania oraz że pułap dochodów rynkowych powinien mieć zastosowanie wyłącznie do zrealizowanych dochodów rynkowych. 40. Należy jednak zauważyć, że chociaż wyżej wymienione przepisy wskazują, że obliczenie nadwyżki dochodu musi być dokonane w oparciu o dochody faktycznie uzyskane przez producentów, to motyw 37 rozporządzenia 2022/1854 daje państwom członkowskim możliwość użycia racjonalnych szacunków do obliczenia tego pułapu, nie definiując ani nie precyzując jednakże, co należy rozumieć przez „racjonalne szacunki”. 41. Należy zatem zbadać w pierwszej kolejności, czy posłużenie się domniemaniami w celu oszacowania kwoty dochodów rynkowych może być uzasadnione w świetle celów realizowanych przez rozporządzenie 2022/1854. 42. Pragnę przypomnieć, po pierwsze, szczególny kontekst, w jaki wpisuje się wprowadzony obowiązek wprowadzenia pułapu dochodów, ponieważ celem tego rozporządzenia była interwencja w sytuacji nadzwyczajnej w celu rozwiązania problemu wysokich cen energii, co wymagało szybkiego wprowadzenia pułapu, tak aby nadwyżka zysków osiągniętych przez niektórych producentów mogła zostać redystrybuowana z korzyścią dla konsumentów dotkniętych kryzysem energetycznym. Należy zatem przyznać, że w takim kontekście posłużenie się racjonalnymi szacunkami, w tym w postaci domniemań, w celu natychmiastowego wdrożenia krótkotrwałych środków może stanowić skuteczny środek, który w wielu przypadkach jest konieczny do zastosowania środków o charakterze pilnym, a tym samym zapewnić skuteczność mechanizmu pułapu. 43. Po drugie, pragnę zauważyć, jak wskazano w pkt 30 niniejszej opinii, że o ile państwa członkowskie są zobowiązane do poszanowania treści i celów realizowanych przez rozporządzenie 2022/1854, o tyle przyznano im pewien zakres uznania, w szczególności w odniesieniu do sposobu ustalania dochodów rynkowych. W związku z tym państwa członkowskie powinny mieć możliwość wyboru metod, które uznają za konieczne z technicznego i administracyjnego punktu widzenia, jak również dostosowane do specyfiki ich rynków krajowych, aby wdrożyć nadzwyczajne środki o pilnym charakterze w najbardziej skuteczny i odpowiedni sposób. Ponadto kwalifikacja krajowa nadana rozpatrywanym oszacowaniom jest bez znaczenia i nie powinna w związku z tym stać na przeszkodzie temu, by przybrały one formę domniemań, o ile przepisy krajowe spełniają warunki przewidziane w art. 8 ust. 2 tego rozporządzenia. 44. Po trzecie, pragnę zauważyć, że skuteczne wykonanie rozporządzenia 2022/1854 zależy w praktyce od danych, które producenci są zobowiązani przekazać właściwym organom, tak aby te ostatnie mogły ustalić pułap i kwoty należne do pobrania. Jednakże to właśnie ze względów praktycznych związanych z potencjalnie dużą liczbą transakcji podlegających pułapowi i możliwymi trudnościami w ocenie dokładnej kwoty rzeczywistych dochodów ( ) motyw 37 tego rozporządzenia przyznaje możliwość skorzystania przez władze państw członkowskich z racjonalnych szacunków przy obliczaniu pułapu dochodu rynkowego. 45. Po czwarte, pragnę zauważyć, że na mocy art. 6 ust. 2 i 3 wspomnianego rozporządzenia państwa członkowskie są zobowiązane do wprowadzenia skutecznych środków zapewniających skuteczne stosowanie pułapu oraz zapobiegających obchodzeniu pułapu dochodów rynkowych ustanowionego w ust. 1 tego artykułu. Ponadto w ust. 3 tego artykułu uściślono, że państwa te „zapewniają w szczególności skuteczne stosowanie pułapu dochodów rynkowych w przypadkach, gdy producenci są kontrolowani przez inne przedsiębiorstwa lub znajdują się w częściowym posiadaniu takich przedsiębiorstw, w szczególności gdy są one częścią przedsiębiorstwa zintegrowanego pionowo”. 46. W tym względzie należy stwierdzić, jak wynika z uwag na piśmie przedstawionych przez rząd belgijski i CREG, że stosowanie niektórych wzruszalnych domniemań wpisuje się w strategię „przeciwdziałania nadużyciom”, której celem jest ograniczenie ryzyka obchodzenia pułapu i zapewnienie w ten sposób skutecznego stosowania środków krajowych przyjętych na podstawie rozporządzenia 2022/1854. W związku z tym, biorąc pod uwagę trudności techniczne, czy wręcz brak możliwości rozgraniczenia wolumenów energii elektrycznej w zależności od metody jej wytwarzania i wyodrębnienia odpowiednich przychodów z różnych instalacji należących do tego samego producenta, przedmiotowe domniemania były konieczne, aby uniemożliwić producentom energii elektrycznej posiadającym kilka instalacji wytwarzania energii elektrycznej przypisywanie przychodów przekraczających pułap do ich instalacji marginalnych (niepodlegających pułapowi) lub ewentualnie uciekanie się do transakcji wewnątrzgrupowych ( ) w celu uniknięcia stosowania pułapu ( ). 47. O ile w świetle powyższych rozważań należy stwierdzić, że posłużenie się domniemaniami w celu ustalenia kwoty dochodów podlegających pułapowi może być uzasadnione w świetle celów realizowanych przez rozporządzenie 2022/1854, o tyle należy jeszcze zbadać, w drugiej kolejności, czy system domniemań ustanowiony przez uregulowania belgijskie spełnia warunki wymienione w art. 8 ust. 2 tego rozporządzenia i nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celów realizowanych przez to rozporządzenie. 48. Wydaje mi się, że należy podkreślić w tym względzie, iż ocena zgodności systemu domniemań ustanowionego w uregulowaniach belgijskich z zasadami wynikającymi z tego rozporządzenia wymaga pogłębionej analizy wszystkich okoliczności faktycznych i technicznych, którymi dysponuje wyłącznie sąd odsyłający, i wymaga zbadania konkretnych skutków tych uregulowań, do czego właściwy jest wyłącznie ten sąd. Trybunał może jednak udzielić wskazówek w tym zakresie. Moim zdaniem w ramach analizy, którą będzie musiał przeprowadzić wspomniany sąd, istotne są poniższe kryteria. 49. W pierwszej kolejności pragnę zauważyć, że jak wynika z pkt 42 i 46 niniejszej opinii, zgodnie z motywem 37 rozporządzenia 2022/1854 państwa członkowskie mają możliwość posłużenia się domniemaniami w celu ustalenia dochodów, do których ma mieć zastosowanie pułap, należy jednakże zweryfikować jeszcze, czy domniemania te umożliwiają dokonanie racjonalnego szacunku dochodów rzeczywiście osiągniętych przez tych producentów. Biorąc pod uwagę, że pojęcie „racjonalnego szacunku” nie zostało zdefiniowane w ramach tego rozporządzenia, należy dokonać kilku uściśleń co do jego wykładni. 50. Aby system domniemań był zgodny z tym pojęciem, konieczne jest, aby domniemania wprowadzone przez uregulowania belgijskie opierały się na elementach obiektywnych, takich jak dane rynkowe, które mogą odzwierciedlać w możliwie najbardziej dokładny sposób rzeczywiste dochody zainteresowanych producentów. Należy jednak zauważyć, że z definicji szacunek stanowi przybliżenie danej wartości, a zatem nie zawsze odpowiada dokładnej wartości. Wynika z tego, że można dopuścić istnienie ewentualnej różnicy między dochodami rzeczywistymi a dochodami domniemanymi, nie sprawiając przy tym, że rozpatrywane domniemania staną się automatycznie niezgodne z rozporządzeniem 2022/1854. Jednakże różnica ta, która w niniejszej sprawie może być korzystna albo niekorzystna dla zainteresowanych producentów, musi pozostawać racjonalna, to znaczy umiarkowana, i nie może prowadzić do istotnego zawyżenia dochodów uzyskanych przez danych producentów. 51. Wynika z tego, że jedynie w przypadku ustalenia, iż kryteria zastosowane w celu ustalenia rozpatrywanych domniemań są nieracjonalne w tym znaczeniu, że dane, na podstawie których ustalono te domniemania, są zasadniczo błędne, niekompletne i prowadzą do ustalenia fikcyjnych przychodów całkowicie oderwanych od realiów rynkowych lub de facto do znacznej różnicy między szacowanymi dochodami a dochodami rzeczywiście uzyskanymi, system domniemań, który nie pozwala zainteresowanym producentom na wykazanie ich rzeczywiście osiągniętych dochodów lub na możliwość skorygowania ewentualnych istotnych błędów w tych szacunkach, należy uznać za niezgodny z rozporządzeniem 2022/1854. Chociaż dokonanie takiej oceny należy do sądu odsyłającego, warto tytułem przykładu zauważyć, że w świetle warunków określonych w art. 8 ust. 2 tego rozporządzenia ustanowione domniemania, aby uznać je za „racjonalne szacunki”, nie powinny prowadzić do nałożenia podatku na wolumeny energii elektrycznej, które nie zostały wytworzone, lub do sytuacji, w których energia elektryczna jest sprzedawana ze stratą. 52. W niniejszej sprawie należy jednak podkreślić, że chociaż sąd odsyłający wydaje się podzielać stanowisko skarżących w postępowaniu głównym, które podnoszą, że niewzruszalne lub częściowo wzruszalne domniemania ustanowione przez uregulowania belgijskie nie pozwalają na zapewnienie, że pułap jest stosowany do faktycznie uzyskanych dochodów, powodując tym samym ryzyko, że dochody zostaną oszacowane w sposób znacznie odbiegający od ich rzeczywistej wysokości, to omawiane zidentyfikowane ryzyko zostało przedstawione w sposób abstrakcyjny ( ). 53. W drugiej kolejności pragnę zauważyć, że o ile cel polegający na zmniejszeniu obciążenia administracyjnego i zapobieganiu obchodzeniu pułapu uzasadniają, a priori, stosowanie domniemań, jak wskazano w pkt 44–46 niniejszej opinii, w szczególności w celu zapewnienia skutecznego stosowania tego pułapu, o tyle z orzecznictwa Trybunału wynika, że przepisy dotyczące przeciwdziałania nadużyciom nie mogą co do zasady wykraczać poza to, co jest konieczne do osiągnięcia zamierzonych celów i ustanawiać ogólnego domniemania oszustw i nadużyć ( ). Odnosząc się w szczególności do niewzruszalnych domniemań w sprawach podatkowych, Trybunał orzekł, że w przeciwieństwie do domniemania zwykłego przepis, który zakłada, że doszło do nadużycia lub oszustwa na tej tylko podstawie, że zostały spełnione przewidziane w nim przesłanki, bez umożliwienia danemu podmiotowi gospodarczemu obalenia tego domniemania i udowodnienia rzeczywistego wykorzystania danego produktu, wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celu polegającego na zwalczaniu oszustw podatkowych lub unikania opodatkowania ( ). 54. Nie można jednak wykluczyć, że z uwagi na jednocześnie pilny i tymczasowy charakter rozpatrywanego środka nadzwyczajnego oraz zakres uznania przyznany państwom członkowskim przy dokładnym określaniu dochodów, do których ma zastosowanie pułap, posłużenie się takimi domniemaniami może być uzasadnione. Jest tak tym bardziej w przypadku, gdy – jak wydaje się ma to miejsce w niniejszej sprawie – chodzi o ograniczoną i szczególną kategorię producentów, których dochody, ze względu na szczególne dla nich okoliczności ( ), zostały wcześniej ustalone w porozumieniu z władzami publicznymi i są zakreślone przez uregulowania krajowe w taki sposób, aby zainteresowani producenci nie mogli w łatwy sposób od nich odstąpić ( ). 55. W świetle powyższego proponuję, aby na pytania pierwsze i drugie udzielić odpowiedzi, że art. 6–8 rozporządzenia 2022/1854 w związku z jego art. 2 pkt 5 i 9, w świetle wszystkich motywów tego rozporządzenia oraz w związku, w szczególności, z art. 288 TFUE i art. 6 TUE, a także z zasadą proporcjonalności, nie stoją na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które opierają się na domniemaniach w celu obliczenia dochodów producentów energii elektrycznej podlegających pułapowi, pod warunkiem że taki system domniemań zapewnia zgodność z warunkami określonymi w art. 8 ust. 2 tego rozporządzenia. B.   W przedmiocie pytania prejudycjalnego trzeciego 56. Poprzez pytanie trzecie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy rozporządzenie 2022/1854, w szczególności jego art. 6–8 i art. 22 ust. 2 lit. c) w związku z jego motywami, art. 288 TFUE oraz z zasadami pierwszeństwa, skuteczności i lojalnej współpracy, stoją na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które zostały przyjęte po wejściu w życie tego rozporządzenia w wykonaniu tego rozporządzenia i które rozszerzają czasowy zakres stosowania środka w postaci pułapu ustanowionego w art. 6 wspomnianego rozporządzenia na okres przypadający przed terminem przewidzianym w tym rozporządzeniu. 57. W niniejszej sprawie kwestia ta pojawia się z uwagi to, że czasowy zakres stosowania uregulowań belgijskich nie odpowiada zakresowi przewidzianemu w rozporządzeniu 2022/1854, które mają wykonywać te uregulowania. Mówiąc ściślej, wątpliwości wyrażone przez sąd odsyłający co do zgodności wspomnianych uregulowań z prawem Unii wynikają z tego, że zostały one przyjęte w dniu 16 grudnia 2022 r., czyli po przyjęciu tego rozporządzenia, ale ustawodawca belgijski postanowił jednakże zastosować pułap przewidziany w art. 6 tego rozporządzenia od dnia 1 sierpnia 2022 r., podczas gdy art. 22 ust. 2 lit. c) wspomnianego rozporządzenia przewidywał, że art. 6–8 tego rozporządzenia dotyczące pułapu dochodów będą miały zastosowanie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. 58. O ile nie ulega wątpliwości, że w okresie objętym rozporządzeniem 2022/1854 państwa członkowskie są zobowiązane do przestrzegania określonych w nim warunków, o tyle moim zdaniem nie można twierdzić, że poza czasowym zakresem stosowania wyraźnie przewidzianym w tym rozporządzeniu może ono tworzyć jakiekolwiek obowiązki po stronie tych państw, ponieważ poza tym okresem państwa te zachowują swobodę regulowania sytuacji prawnych zgodnie z ich prawem krajowym. W konsekwencji jakiekolwiek zastosowanie omawianego pułapu przed tym okresem wykracza poza zakres stosowania ratione temporis wspomnianego rozporządzenia i tym samym poza ramy prawa Unii. 59. Chociaż prawdą jest, że rozporządzenie 2022/1854 nie przewiduje wyraźnie, że pułap nadwyżki dochodów może być stosowany w sposób, w jaki został zastosowany przez rząd belgijski ( ), z żadnego przepisu tego rozporządzenia nie wynika jednakże, że miałoby ono mieć zastosowanie do środka w postaci pułapu dochodów wprowadzonego przez uregulowania krajowe w odniesieniu do okresu sprzed wejścia w życie tego rozporządzenia, ani tym bardziej, że takie uregulowania musiałyby spełniać warunki określone w tym rozporządzeniu. Przewidziana przez prawodawcę Unii data wejścia w życie środka w postaci pułapu dochodów rynkowych nie może bowiem skutkować zakazaniem państwom członkowskim przyjmowania, w ramach wykonywania ich kompetencji w sprawach podatkowych i z zastrzeżeniem poszanowania przepisów prawa Unii, które ewentualnie miałyby zastosowanie, środków identycznych ze środkami ujętymi w rozporządzeniu 2022/1854, których czasowy zakres stosowania nie pokrywa się z czasowym zakresem stosowania tego rozporządzenia. 60. Ponadto okoliczność, że rozpatrywany środek krajowy został przyjęty w wykonaniu wspomnianego rozporządzenia oraz po jego wejściu w życie, na co wskazuje sąd odsyłający, nie powinna, moim zdaniem, podważać powyższych rozważań ( ). To samo dotyczy podniesionej przez ten sąd okoliczności, zgodnie z którą uzasadnienie ustawy o energii elektrycznej nie wskazuje, że środek w postaci pułapu rozpatrywany w postępowaniu głównym ma charakter hybrydowy, a mianowicie, po pierwsze, że ma charakter środka wdrażającego rozporządzenie 2022/1854 w odniesieniu do okresu rozpoczynającego się w dniu 1 grudnia 2022 r., a po drugie, że ma charakter środka przyjętego w ramach wykonywania przez Królestwo Belgii jego własnej kompetencji w odniesieniu do okresu od dnia 1 sierpnia do dnia 30 listopada 2022 r. Gdyby bowiem uznać, że rząd belgijski przyjął na jednej i tej samej podstawie prawnej nie jeden, lecz dwa środki dotyczące odpowiednio różnych okresów, wówczas kwestia podniesiona przez sąd odsyłający nie pojawiłaby się lub przynajmniej mogłaby zostać na nią udzielona inna odpowiedź, a mianowicie taka, że możliwość zastosowania omawianego pułapu do okresu poprzedzającego wejście w życie rozporządzenia 2022/1854 zależy zatem od wyboru ustawodawcy krajowego, co moim zdaniem prowadziłoby bez wątpienia do nadmiernego formalizmu. 61. Nawet przy założeniu, że zastosowanie pułapu uzyskanych dochodów przed dniem 1 grudnia 2022 r. wchodzi w zakres stosowania tego rozporządzenia ratione temporis, o czym nie jestem przekonany, jak wskazano w pkt 59–60 niniejszej opinii, moje stanowisko pozostaje niezmienione w odniesieniu do możliwości przyjęcia przez państwa członkowskie po wejściu w życie tego rozporządzenia środków krajowych wdrażających tenże pułap w terminie rozpoczynającym się wcześniej niż termin przewidziany w tym rozporządzeniu. 62. Pragnę przypomnieć w tym względzie, że rozporządzenie 2022/1854 nie dokonuje wyczerpującej harmonizacji, lecz stanowi instrument koordynacji różnych środków podejmowanych przez państwa członkowskie w kontekście kryzysu energetycznego, przyznając w ten sposób państwom członkowskim pewien zakres uznania przy jego wykonywaniu. Należy ponadto zauważyć, że art. 8 ust. 1 lit. a) tego rozporządzenia stanowi, iż państwa członkowskie mogą „utrzymać lub wprowadzić środki, które dodatkowo ograniczają dochody rynkowe producentów wytwarzających energię elektryczną” ze źródeł wymienionych w art. 7 ust. 1 tego rozporządzenia, o ile będą przestrzegane warunki określone w jego art. 8 ust. 2. 63. Wydaje się, że poprzez użycie wyrazu „utrzymać” prawodawca Unii zamierzał odnieść się do środków, które obowiązywały już przed wejściem w życie tego rozporządzenia, to jest środków, które zostały przyjęte przez państwa członkowskie przed dniem 1 grudnia 2022 r. i które państwa te mogły wobec tego wyraźnie utrzymać. Z brzmienia tego rozporządzenia nie wynika jednak jasno, czy zezwalając na wprowadzenie środków, które dodatkowo ograniczają dochody, art. 8 tego rozporządzenia zezwala również na inne czasowe stosowanie pułapu, w niniejszej sprawie przed datą określoną w rozporządzeniu 2022/1854. 64. Z powodów przedstawionych poniżej uważam jednak, że taka wykładnia byłaby zgodna z celami realizowanymi przez rozporządzenie 2022/1854. 65. Po pierwsze, uważam bowiem, że przyjęcie odmiennego rozwiązania prowadziłoby do paradoksalnej sytuacji, w której ważność środków przyjętych przez inne państwa członkowskie w okresie poprzedzającym wejście w życie tego rozporządzenia nie byłaby podważana w oparciu o art. 8 ust. 1 lit. a) tego rozporządzenia, który wyraźnie zezwala na utrzymanie takich środków, podczas gdy środki wprowadzone przez rząd belgijski byłyby podważone, ze względu na tę jedynie okoliczność, że ich przyjęcie ma miejsce po dacie przyjęcia wspomnianego rozporządzenia, mimo że środki te są analogiczne do środków przyjętych przez inne państwa członkowskie, dotyczą tego samego przedziału czasowego (czyli poprzedzającego wejście w życie tego rozporządzenia) i realizują ten sam cel polegający na redystrybucji nadwyżek dochodów na rzecz konsumentów dotkniętych kryzysem energetycznym ( ). 66. Po drugie, takie podejście rodziłoby wątpliwości co do równego traktowania producentów podlegających pułapowi ( ), ponieważ belgijscy producenci lub dostawcy energii elektrycznej (w szczególności producenci inframarginalni) mieliby możliwość zatrzymania nadwyżki zysków osiągniętych przed wejściem w życie rozporządzenia 2022/1854, podczas gdy dochody tych, którzy działają w innych państwach członkowskich, byłyby objęte opodatkowaniem na podstawie środków w postaci pułapu wprowadzonych przez właściwe dla nich państwa członkowskie ( ). 67. Po trzecie, trudno mi zrozumieć, w jaki sposób stosowanie pułapu dochodów rynkowych osiągniętych przed okresem, o którym mowa w rozporządzeniu 2022/1854, mogłoby utrudniać stosowanie pułapu przewidzianego w tym rozporządzeniu, a także innych celów realizowanych przez to rozporządzenie, a tym samym naruszać zasady zarówno skuteczności prawa Unii, jak i lojalnej współpracy nad czym zastanawia się sąd odsyłający. Zważywszy, że we wspomnianym rozporządzeniu prawodawca Unii sam przyznaje z jednej strony, że przynajmniej od lutego 2022 r. podwyżek cen nie mogło uzasadniać normalne funkcjonowanie rynku, lecz stanowiły one sytuację wyjątkową, w której państwa członkowskie mogły przyjąć nadzwyczajne środki ( ), nie można zarzucać rządowi belgijskiemu, że przyjął środki mające właśnie na celu zaradzenie nieprawidłowości zaistniałej na rynku, stwierdzonej w rozporządzeniu 2022/1854. Ponadto okoliczność, że rząd ten postanowił zastosować ten sam system pułapu zarówno w odniesieniu do okresu objętego tym rozporządzeniem, jak i do okresu go poprzedzającego, nie podważa celów realizowanych przez prawodawcę Unii, lecz przeciwnie, przyczynia się do ich realizacji ( ). 68. Co więcej, w przypadku gdyby sporne uregulowania krajowe wchodziły w zakres ratione temporis wspomnianego rozporządzenia, ich analiza z punktu widzenia zasad pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań uczestników rynku, przedstawiona przez skarżące w postępowaniu głównym, najprawdopodobniej nie wymagałaby odmiennej odpowiedzi. 69. Po pierwsze, co się tyczy zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań, pragnę bowiem zauważyć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, aby podmiot gospodarczy mógł powołać się na tę zasadę, organ krajowy musi najpierw wzbudzić w nim uzasadnione nadzieje ( ). Niemniej jednak jeśli rozsądny i przezorny podmiot gospodarczy jest w stanie przewidzieć przyjęcie środków mogących wpłynąć na jego interesy, nie może on powoływać się na tę zasadę w razie przyjęcia takich środków ( ). 70. W niniejszej sprawie rozsądny i przezorny podmiot gospodarczy powinien był spodziewać się, że władze krajowe podejmą interwencję w celu zaradzenia nieprawidłowości zaistniałej na rynku poprzez przyjęcie pilnych i tymczasowych środków w celu stawienia czoła nieprzewidzianemu wzrostowi cen energii elektrycznej na rynku, wobec czego w tak nadzwyczajnym kontekście władze krajowe nie mogły wzbudzić u zainteresowanych producentów żadnego oczekiwania co do zachowania wyjątkowych i nieoczekiwanych dochodów ( ). 71. Po drugie, co się tyczy zasady pewności prawa, pragnę przypomnieć, że jest ona szczególnie rygorystyczna wówczas, gdy chodzi o uregulowania, które mogą wiązać się z obciążeniami finansowymi, i że sprzeciwia się ona temu, aby temporalny zakres obowiązywania aktu Unii rozpoczynał się przed jego publikacją ( ). Na zasadzie wyjątku, może mieć to miejsce, gdy wymaga tego cel interesu ogólnego i gdy odbywa się to z należytym poszanowaniem uzasadnionych oczekiwań zainteresowanych, a także gdy z brzmienia, celu lub systematyki właściwych przepisów wynika jasno, że należy im przypisać taki skutek ( ). 72. Nawet gdyby przyjąć, że rząd belgijski zastosował z mocą wsteczną środek w postaci pułapu dochodów przewidziany w rozporządzeniu 2022/1854, takie podejście byłoby, moim zdaniem, uzasadnione w niniejszej sprawie w świetle celu interesu ogólnego, któremu służy ten środek, a mianowicie ochrony konsumentów za pomocą nadzwyczajnej i krótkoterminowej interwencji podjętej w odpowiedzi na kryzys energetyczny ( ). 73. W świetle powyższego proponuję, aby na pytanie trzecie udzielić odpowiedzi, że art. 6–8 i art. 22 ust. 2 lit. c) rozporządzenia 2022/1854 w związku z motywami tego rozporządzenia, art. 288 TFUE oraz zasadami pierwszeństwa, skuteczności i lojalnej współpracy nie stoją na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które przewidują stosowanie systemu pułapu dochodów rynkowych producentów energii elektrycznej do okresu poprzedzającego wejście w życie tego rozporządzenia. V. Wnioski 74. W świetle powyższych rozważań proponuję Trybunałowi, by na pytania przedstawione przez cour d’appel de Bruxelles (sąd apelacyjny w Brukseli, Belgia) odpowiedział następująco: 1) Artykuły 6, 7 i 8 rozporządzenia Rady (UE) 2022/1854 z dnia 6 października 2022 r. w sprawie interwencji w sytuacji nadzwyczajnej w celu rozwiązania problemu wysokich cen energii, w związku z art. 2 pkt 5 i 9, i w świetle wszystkich motywów tego rozporządzenia oraz w związku, w szczególności, z art. 288 TFUE i art. 6 TUE, a także z zasadą proporcjonalności, należy interpretować w ten sposób, że: nie stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które opierają się na domniemaniach w celu obliczenia dochodów producentów energii elektrycznej podlegających pułapowi, pod warunkiem że taki system domniemań zapewnia zgodność z warunkami określonymi w art. 8 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia. 2) Artykuły 6–8 i art. 22 ust. 2 lit. c) rozporządzenia 2022/1854 w związku z motywami tego rozporządzenia, art. 288 TFUE, a także z zasadami pierwszeństwa, skuteczności i lojalnej współpracy, należy interpretować w ten sposób, że: nie stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które przewidują stosowanie systemu pułapu dochodów rynkowych producentów energii elektrycznej do okresu poprzedzającego wejście w życie wspomnianego rozporządzenia. ( ) Język oryginału: francuski. ( ) Rozporządzenie Rady z dnia 6 października 2022 r. w sprawie interwencji w sytuacji nadzwyczajnej w celu rozwiązania problemu wysokich cen energii (Dz.U. 2022, L 261 I, s. 1). ( ) Decyzja (B)2511 z dnia 28 lutego 2023 r. ( ) Moniteur belge z dnia 11 maja 1999 r., s. 16264. ( ) Moniteur belge z dnia 22 grudnia 2022 r., s. 98819. ( ) O czym świadczy różnorodność środków wykonawczych rozporządzenia 2022/1854 stosowanych przez państwa członkowskie, i jak to podkreśla się w sprawozdaniu Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przeglądu interwencji w sytuacji nadzwyczajnej w celu rozwiązania problemu wysokich cen energii zgodnie z rozporządzeniem [2022/1854] [COM(2023) 302 final] (zwanym dalej „sprawozdaniem Komisji”). ( ) Uznanie bowiem, że państwa członkowskie są uprawnione do określenia wysokości pułapu i pobieranych dochodów wedle własnego uznania, a tym samym posiadają uprawnienia dyskrecjonalne, które im to umożliwiają, uczyniłoby bezcelową zakładaną koordynację, do której zmierza rozporządzenie 2022/1854. ( ) W tym względzie rząd belgijski podkreśla, że konieczne jest, aby Trybunał wypowiedział się w przedmiocie bezpośredniej skuteczności wskazanych przepisów, ponieważ gdyby Trybunał uznał, że rozporządzenie 2022/1854 stoi na przeszkodzie stosowaniu domniemań takich jak te rozpatrywane w postępowaniu głównym, powstałoby pytanie, czy sąd odsyłający powinien odstąpić od stosowania kwestionowanych przepisów krajowych. Rząd ten powołuje się w szczególności na wnioski płynące z wyroku z dnia 24 czerwca 2019 r., Popławski (C‑573/17, EU:C:2019:530, pkt 68), zgodnie z którym sąd krajowy nie jest zobowiązany odstąpić – jedynie na podstawie prawa Unii – od stosowania przepisu prawa krajowego sprzecznego z przepisem prawa Unii, jeżeli ten ostatni przepis nie wywiera bezpośredniego skutku. ( ) Zobacz między innymi wyroki: z dnia 11 stycznia 2001 r., Monte Arcosu (C‑403/98, EU:C:2001:6, pkt 26, 28); z dnia 12 kwietnia 2018 r., Komisja/Dania (C‑541/16, EU:C:2018:251, pkt 27 i przytoczone tam orzecznictwo); a także z dnia 30 maja 2024 r., Expedia (C‑663/22, EU:C:2024:433, pkt 40 i przytoczone tam orzecznictwo). ( ) Zobacz w doktrynie K. Lenaerts, P. Van Nuffel, EU Constitutional Law, Oxford University Press, Oxford 2021, nr 18.013, s. 721–723. ( ) Pojęcie „dochodów rynkowych” zostało zresztą również jasno zdefiniowane w art. 2 pkt 5 rozporządzenia 2022/1854. ( ) Należy uściślić w tym względzie, że okoliczność, iż rozporządzenie 2022/1854 nie przewiduje szczególnej i wiążącej metody obliczania pułapu i że niektóre z jego przepisów pozostawiają państwom członkowskim zakres uznania przy ustalaniu tego pułapu – w tym, po pierwsze, przewidziana w art. 8 ust. 1 tego rozporządzenia możliwość wprowadzenia środków, które dodatkowo ograniczają dochody rynkowe, i możliwość dokonania rozróżnienia między technologiami wykorzystywanymi przez producentów energii elektrycznej, oraz, po drugie, możliwość ustanowienia na podstawie art. 7 ust. 3–5 tego rozporządzenia dodatkowych odstępstw w zależności od specyfiki ich krajowego rynku energii – nie może pozbawić art. 6 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia bezpośredniej skuteczności, ponieważ wspomniany zakres uznania jest ograniczony przez art. 8 ust. 2 tego rozporządzenia. To samo dotyczy art. 6 ust. 3 i 4 rozporządzenia 2022/1854, które pozwalają państwom członkowskim na wprowadzenie skutecznych środków zapobiegających obchodzeniu obowiązków nałożonych na producentów energii elektrycznej. ( ) Jak wynika ze sprawozdania Komisji, kilka państw członkowskich zgłosiło trudności z gromadzeniem danych i obliczaniem dochodów. ( ) W art. 22 ust. 5 akapit drugi pkt 6° ustawy o energii elektrycznej ustanowiono dwa warunki obalenia domniemań ustanowionych w pkt 3°–5°. Zgodnie z pierwszym warunkiem dany producent powinien wykazać swoje dochody w odniesieniu do całego swojego parku produkcyjnego. Warunek ten pozwala zatem władzom belgijskim na zapoznanie się ze sposobem, w jaki producenci przydzielili swoje dochody do różnych instalacji wytwarzania energii, i w ten sposób na uniknięcie sytuacji, w której najwyższe dochody byłyby przypisywane instalacjom nieobjętym pułapem, a najniższe przychody instalacjom objętym pułapem. Zgodnie z drugim warunkiem w przypadku sprzedaży wewnątrzgrupowej uznaje się, że energię elektryczną sprzedano po cenie odpowiadającej cenie rynkowej. Warunek ten miał na celu zapobieżenie sytuacji, w której sprzedaż energii elektrycznej po sztucznie zaniżonych cenach w ramach tej samej grupy prowadziłaby do zwolnienia producentów (którzy sprzedawaliby energię elektryczną po cenie poniżej pułapu), a nadwyżka dochodów byłaby pobierana przez podmioty trzecie (w ramach tej samej grupy) niepodlegające opłacie. ( ) Należy stwierdzić w tym względzie, że o ile skarżące twierdzą, iż ryzyko oszustwa, na które powołują się władze belgijskie, jest hipotetyczne, a w każdym razie nieistotne dla uzasadnienia rozpatrywanych domniemań, o tyle wydaje się, że sąd odsyłający nie zajmuje konkretnego stanowiska w kwestii celu przeciwdziałania nadużyciom, który to cel miałyby realizować właściwe przepisy tych uregulowań krajowych. ( ) Sąd odsyłający nie zajmuje bowiem stanowiska w kwestii, czy kryteria zastosowane przy ustanowieniu domniemań niewzruszalnych opierają się na racjonalnych szacunkach dochodów, stwierdzając, że kwestię tę będzie mógł zbadać dopiero po rozstrzygnięciu kwestii zgodności z prawem samego wyłącznego systemu domniemań. ( ) Zobacz wyrok z dnia 7 września 2017 r., Eqiom i Enka (C‑6/16, EU:C:2017:641, pkt 31 i przytoczone tam orzecznictwo). ( ) Zobacz wyrok z dnia 27 stycznia 2022 r., Komisja/Hiszpania (Obowiązek informowania w dziedzinie podatków) (C‑788/19, EU:C:2022:55, pkt 28 i przytoczone tam orzecznictwo). ( ) W niniejszej sprawie chodzi o przedłużenie eksploatacji niektórych elektrowni jądrowych. ( ) Należy również wyjaśnić, że art. 8 ust. 1 lit. a) rozporządzenia 2022/1854 zasadniczo umożliwia państwom członkowskim wprowadzenie rozróżnienia pomiędzy technologiami. Rozporządzenie to nie może zatem w żadnym razie stać na przeszkodzie temu, by w zależności od danej technologii wytwarzania energii elektrycznej przychody podlegające pułapowi były ustalane na podstawie różnych metod. ( ) W tym względzie pragnę wyjaśnić, że – jak wynika z prac przygotowawczych dotyczących rozporządzenia 2022/1854 – wniosek dotyczący rozporządzenia sporządzony przez Komisję przewidywał, aby środek w postaci pułapu przewidziany w art. 6 tego wniosku miał zastosowanie od dnia 1 grudnia 2022 r., precyzując jednocześnie, że: „[p]pozostaje to bez uszczerbku dla wcześniejszego dobrowolnego stosowania przez państwa członkowskie”. Możliwość zastosowania przez państwa członkowskie tego rozporządzenia z mocą wsteczną nie została jednak uwzględniona w ostatecznej wersji tekstu rozporządzenia. ( ) W zakresie bowiem w jakim uregulowania krajowe wykonują rozporządzenie 2022/1854 w okresie wyraźnie przewidzianym w jego art. 22, a Królestwo Belgii wypełnia w ten sposób zobowiązanie wynikające z prawa Unii, okoliczność, że wspomniane państwo członkowskie decyduje się na wprowadzenie tego środka w postaci pułapu w innym terminie, wcześniejszym niż termin wyraźnie przewidziany w tym rozporządzeniu, wchodzi w zakres jego kompetencji krajowej w sprawach podatkowych. ( ) Należy zaznaczyć w tym względzie, że ze sprawozdania Komisji wynika, iż siedem państw członkowskich, w tym Królestwo Belgii, zastosowało pułap z mocą wsteczną. ( ) Co miałoby miejsce niezależnie od różnych podejść przyjmowanych na szczeblu krajowym co do sposobu poboru nadwyżki dochodów przed wejściem w życie rozporządzenia 2022/1854. ( ) To samo dotyczyłoby konsumentów, biorąc pod uwagę, że gdyby Królestwo Belgii zostało pozbawiona możliwości stosowania pułapu dochodów rynkowych przed wejściem w życie rozporządzenia 2022/1854 i przy braku równoważnych środków finansowanych z budżetu krajowego w celu zrekompensowania kwot pobranych od zainteresowanych producentów, belgijscy konsumenci zostaliby pozbawieni otrzymanego wsparcia gospodarczego w porównaniu z konsumentami zamieszkałymi w państwach członkowskich, w których środek w postaci pułapu miał zastosowanie przed wejściem w życie tego rozporządzenia. ( ) Zobacz motyw 28 rozporządzenia 2022/1854 oraz komunikat Komisji z dnia 8 marca 2022 r. [COM(2022) 108 final, w szczególności s. 4)], w którym Komisja stwierdziła, że państwa członkowskie mogą rozważyć wprowadzenie tymczasowych instrumentów podatkowych w odniesieniu do nieoczekiwanych zysków, aby sfinansować takie środki nadzwyczajne. ( ) Tym bardziej, że jednym z głównych celów realizowanych przez rozporządzenie 2022/1854 jest wola prawodawcy Unii, aby skoordynować na szczeblu Unii środki podejmowane przez poszczególne państwa członkowskie, ponieważ wprowadzenie nieskoordynowanych pułapów dochodów rynkowych z energii elektrycznej mogłoby prowadzić do znacznych zakłóceń między wytwórcami konkurującymi na szczeblu Unii. ( ) Zobacz podobnie postanowienie z dnia 1 marca 2022 r., Milis Energy i in. (C‑306/19, C‑512/19, C‑595/19 i od C‑608/20 do C‑611/20, EU:C:2022:164, pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo). Orzecznictwo to precyzuje w szczególności, że podmioty gospodarcze nie mogą sposób uzasadniony oczekiwać, że utrzymana zostanie istniejąca sytuacja, która może zostać zmieniona w ramach uprawnień dyskrecjonalnych władz krajowych. ( ) Zobacz również moja opinia w sprawie Secab (C-423/23, EU:C:2025:63, pkt 52, 53). ( ) Chociaż jest to kwestia prawa krajowego, która nie podlega ocenie Trybunału, i której zasadność może zbadać jedynie sąd odsyłający, istotny wydaje mi się również argument przedstawiony przez rząd belgijski i CREG, zgodnie z którym sporne uregulowania krajowe dotyczą wyłącznie dochodów uzyskanych w trakcie roku podatkowego, który nie został jeszcze zamknięty w chwili jego wejścia w życie, w związku z czym sytuacja rozpatrywana w postępowaniu głównym nie stanowiła z podatkowego punktu widzenia sytuacji ostatecznej. Wydaje się zatem, że środek podatkowy może zostać przyjęty do końca okresu rozliczeniowego, który co do zasady odpowiada rokowi kalendarzowemu, w odniesieniu do dochodów osiągniętych w tym okresie rozliczeniowym, tak że jest możliwe, że środek podatkowy przyjęty w grudniu 2022 r. dotyczy przychodów osiągniętych przed tą datą, w związku z czym nie można go uznać w prawie belgijskim za retroaktywny. W konsekwencji producenci nie mogli zasadnie oczekiwać, że przychody przekraczające oczekiwany poziom, uzyskane w 2022 r., można było uznać za ostateczne, i że nie zostaną one już objęte, przynajmniej do końca 2022 r., środkiem podatkowym. ( ) Zobacz wyrok z dnia 13 lutego 2019 r., Human Operator (C‑434/17, EU:C:2019:112, pkt 35, 36 i przytoczone tam orzecznictwo). ( ) Zobacz na przykład wyrok z dnia 4 maja 2023 r., Kapniki A. Michailidis (C‑99/22, EU:C:2023:382, pkt 23 i przytoczone tam orzecznictwo). ( ) Zobacz podobnie wyroki: z dnia 18 lipca 2013 r., Citroën Belux (C‑265/12, EU:C:2013:498, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo); z dnia 23 stycznia 2019 r., Walbusch Walter Busch (C‑430/17, EU:C:2019:47, pkt 42).