C-636/22

PostanowienieTSUE2023-11-16CELEX: 62022CO0636ECLI:EU:C:2023:899

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy art. 5 pkt 3 decyzji ramowej 2002/584/WSiSW, w związku z art. 20 Karty praw podstawowych UE, stoi na przeszkodzie krajowym przepisom, które automatycznie wykluczają obywateli państw trzecich zamieszkujących w państwie wykonującym nakaz z możliwości uzależnienia przekazania od warunku powrotu w celu odbycia kary, oraz jakie kryteria należy stosować do oceny więzi tych obywateli z państwem wykonującym nakaz?
Ratio decidendi
Trybunał, opierając się na swoim wcześniejszym orzecznictwie (w szczególności wyroku O.G., C-700/21), stwierdził, że krajowe przepisy transponujące decyzję ramową 2002/584/WSiSW nie mogą w sposób bezwzględny i automatyczny wykluczać obywateli państw trzecich mających miejsce zamieszkania w państwie wykonującym nakaz z możliwości skorzystania z warunku przewidzianego w art. 5 pkt 3 tej decyzji ramowej. Takie wykluczenie narusza zasadę równości wobec prawa (art. 20 Karty praw podstawowych), ponieważ sytuacja obywatela państwa trzeciego zamieszkującego w państwie wykonującym nakaz jest porównywalna z sytuacją obywatela tego państwa lub innego państwa członkowskiego UE, jeśli chodzi o cel resocjalizacji. Sąd wykonujący nakaz musi zachować zakres uznania, aby ocenić, czy więzi danej osoby z państwem wykonującym nakaz są wystarczające, by odbycie kary w tym państwie ułatwiło resocjalizację, biorąc pod uwagę wszystkie konkretne czynniki.
Stan faktyczny
Francuski prokurator wydał europejski nakaz aresztowania przeciwko PY, obywatelowi Afganistanu zamieszkującemu we Włoszech, w celu przeprowadzenia postępowania karnego. Włoski sąd wykonujący nakaz (Corte d’appello di Lecce) początkowo zarządził przekazanie PY, ale włoski Sąd Kasacyjny dwukrotnie uchylił tę decyzję, nakazując ocenę stałego osiedlenia się PY we Włoszech oraz jego obywatelstwa. Sąd odsyłający zwrócił się do TSUE z pytaniem, czy włoskie przepisy, które automatycznie wykluczają obywateli państw trzecich z możliwości uzależnienia przekazania od warunku powrotu w celu odbycia kary, są zgodne z prawem Unii.
Rozstrzygnięcie
1) Artykuł 5 pkt 3 decyzji ramowej Rady 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi w związku z zasadą równości wobec prawa zapisaną w art. 20 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które w sposób bezwzględny i automatyczny uniemożliwia organowi sądowemu wykonującego nakaz państwa członkowskiego uzależnienie przekazania obywatela państwa trzeciego, który ma miejsce zamieszkania na terytorium tego państwa członkowskiego, od warunku, że osoba ta po rozprawie zostanie przekazana do wspomnianego państwa członkowskiego w celu wykonania kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności orzeczonych w stosunku do niego w wydającym nakaz państwie członkowskim. 2) Artykuł 5 pkt 3 decyzji ramowej 2002/584/WSiSW należy interpretować w ten sposób, że aby ocenić, czy wykonanie europejskiego nakazu aresztowania wydanego wobec obywatela państwa trzeciego, który ma miejsce zamieszkania na terytorium wykonującego nakaz państwa członkowskiego, należy uzależnić od warunku przewidzianego w tym przepisie, wykonujący nakaz organ sądowy powinien dokonać całościowej oceny wszystkich konkretnych czynników charakteryzujących sytuację tego obywatela mogących wskazywać na istnienie między nim a wykonującym nakaz państwem członkowskim więzi wykazujących, że jest on wystarczająco zintegrowany z tym państwem i że w związku z tym wykonanie w tym państwie członkowskim kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności orzeczonych w wydającym nakaz państwie członkowskim przyczyni się do zwiększenia jego szans na resocjalizację po wykonaniu tej kary lub środka zabezpieczającego. Wśród tych czynników znajdują się więzi rodzinne, językowe, kulturowe, społeczne lub gospodarcze, jakie obywatel państwa trzeciego utrzymuje z państwem członkowskim wykonującym nakaz, a także charakter, czas trwania i warunki jego pobytu w tym państwie członkowskim.

Pełny tekst orzeczenia

POSTANOWIENIE TRYBUNAŁU (ósma izba) z dnia 16 listopada 2023 r. ( *1 ) Odesłanie prejudycjalne – Artykuł 99 regulaminu postępowania przed Trybunałem – Odpowiedź, która może zostać w sposób jednoznaczny wyprowadzona z orzecznictwa – Współpraca wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych – Europejski nakaz aresztowania – Decyzja ramowa 2002/584/WSiSW – Gwarancje ze strony wydającego nakaz państwa członkowskiego – Artykuł 5 pkt 3 – Cel polegający na resocjalizacji – Obywatele państwa trzeciego mający miejsce zamieszkania na terytorium wykonującego nakaz państwa członkowskiego – Równość traktowania – Artykuł 20 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej W sprawie C‑636/22 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Corte d’appello di Lecce (sąd apelacyjny, Włochy) postanowieniem z dnia 28 września 2022 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 12 października 2022 r., w postępowaniu dotyczącym wykonania europejskiego nakazu aresztowania wydanego przeciwko PY, przy udziale: Procura della Repubblica presso il Tribunale di Lecce, TRYBUNAŁ (ósma izba), w składzie: M. Safjan, prezes izby, K. Jürimäe (sprawozdawczyni), prezes trzeciej izby, i N. Jääskinen, sędzia, rzecznik generalny: M. Campos Sánchez-Bordona, sekretarz: A. Calot Escobar, postanowiwszy, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, orzec w formie postanowienia z uzasadnieniem, zgodnie z art. 99 regulaminu postępowania przed Trybunałem, wydaje następujące Postanowienie Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 1 ust. 3 i art. 5 pkt 3 decyzji ramowej Rady 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi (Dz.U. 2002, L 190, s. 1), a także art. 7 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „kartą praw podstawowych”). Wniosek ten został przedstawiony w kontekście wykonania we Włoszech europejskiego nakazu aresztowania wydanego w dniu 23 maja 2022 r. przez procureur de la République près le tribunal judiciaire de Rennes [prokuratora Republiki przy sądzie powszechnymw Rennes (Francja)] w celu przeprowadzenia postępowania karnego wszczętego przeciwko PY. Ramy prawne Prawo Unii Decyzja ramowa 2002/584 Zgodnie z art. 1 decyzji ramowej 2002/584: „1.   Europejski nakaz aresztowania stanowi decyzję sądową wydaną [orzeczenie sądowe wydane] przez państwo członkowskie w celu aresztowania i przekazania przez inne państwo członkowskie osoby, której dotyczy wniosek [nakaz], w celu przeprowadzenia postępowania karnego lub wykonania kary pozbawienia wolności bądź środka zabezpieczającego [polegającego na pozbawieniu wolności]. 2.   Państwa członkowskie wykonują każdy europejski nakaz aresztowania w oparciu o zasadę wzajemnego uznawania i zgodnie z przepisami niniejszej decyzji ramowej. 3.   Niniejsza decyzja ramowa nie skutkuje modyfikacją obowiązku poszanowania praw podstawowych i podstawowych zasad prawa zawartych w art. 6 Traktatu o Unii Europejskiej”. Artykuł 4 tej decyzji ramowej, zatytułowany „Fakultatywna odmowa [Podstawy fakultatywnej odmowy] wykonania europejskiego nakazu aresztowania”, stanowi: „Wykonujący nakaz organ sądowy może odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania: […] 6) jeśli europejski nakaz aresztowania został wydany w celu wykonania kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego [polegającego na pozbawieniu wolności], a osoba, której dotyczy wniosek [nakaz], jest obywatelem wykonującego nakaz państwa członkowskiego lub w tym państwie stale przebywa [przebywa w wykonującym nakaz państwie członkowskim, jest jego obywatelem lub ma w nim miejsce zamieszkania], a państwo to zobowiązuje się wykonać karę pozbawienia wolności lub środek zabezpieczający zgodnie z jego [ze swoim] prawem krajowym; […]”. Zgodnie z art. 5 pkt 3 wspomnianej decyzji ramowej: „Wykonanie europejskiego nakazu aresztowania przez wykonujący nakaz organ sądowy może, z mocy prawa wykonującego nakaz państwa członkowskiego, podlegać następującym warunkom: […] 3) w przypadku gdy osoba, której dotyczy europejski nakaz aresztowania do celów ścigania [przeprowadzenia postępowania], jest uznawana za obywatela lub osobę stale przebywającą [która ma miejsce zamieszkania] w wykonującym nakaz państwie członkowskim, przekazanie następuje pod warunkiem, że osoba ta po rozprawie zostaje przekazana do wykonującego nakaz państwa członkowskiego w celu odbycia tam kary pozbawienia wolności lub wykonania środka zabezpieczającego orzeczonych w wydającym nakaz państwie członkowskim”. Decyzja ramowa 2008/909/WSiSW Motyw 9 decyzji ramowej Rady 2008/909/WSiSW z dnia 27 listopada 2008 r. o stosowaniu zasady wzajemnego uznawania do wyroków skazujących na karę pozbawienia wolności lub inny środek polegający na pozbawieniu wolności – w celu wykonania tych wyroków w Unii Europejskiej (Dz.U. 2008, L 327, s. 27) przewiduje: „Wykonanie kary w państwie wykonującym powinno zwiększać szansę na resocjalizację osoby skazanej. Chcąc się upewnić, że wykonanie kary przez państwo wykonujące ułatwi resocjalizację osoby skazanej, właściwy organ państwa wydającego powinien uwzględnić takie czynniki, jak na przykład więzi osoby skazanej z państwem wykonującym oraz to, czy traktuje ona to państwo jako miejsce, z którym łączą ją więzi rodzinne, językowe, kulturowe, społeczne, gospodarcze lub innego rodzaju”. Zgodnie z art. 25 wspomnianej decyzji ramowej, zatytułowanym „Wykonywanie kar w następstwie europejskiego nakazu aresztowania”: „Bez uszczerbku dla decyzji ramowej [2002/584] przepisy niniejszej decyzji ramowej mają odpowiednio zastosowanie w zakresie, w jakim są zgodne z przepisami tej decyzji ramowej, do wykonywania kar, w przypadku gdy państwo członkowskie rozpocznie wykonywanie kary w sprawach objętych art. 4 ust. 6 tej decyzji ramowej lub gdy działając na mocy art. 5 ust. 3 tej decyzji ramowej, postawiło ono warunek, że dana osoba musi wrócić, aby odbyć karę w danym państwie członkowskim, dzięki czemu nie uniknie ona kary”. Prawo włoskie Artykuł 18 bis legge nr 69 – Disposizioni per conformare il diritto interno alla decisione quadro 2002/584/GAI del Consiglio, del 13 giugno 2002, relativa al mandato d’arresto europeo e alle procedure di consegna tra Stati membri (ustawa nr 69 z dnia 22 kwietnia 2005 r. ustanawiająca przepisy mające na celu dostosowanie prawa krajowego do decyzji ramowej Rady 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi) z dnia 22 kwietnia 2005 r. (GURI nr 98 z dnia 29 kwietnia 2005 r.), w brzmieniu mającym zastosowanie do stanu faktycznego w postępowaniu głównym (zwana dalej „ustawą nr 69 z 2005 r.”), stanowi: „1.   W sytuacji gdy europejski nakaz aresztowania został wydany w celu przeprowadzenia postępowania karnego, Corte d’appello [(sąd apelacyjny)] może odmówić przekazania w następujących przypadkach: a) jeżeli europejski nakaz aresztowania dotyczy przestępstw uznanych przez prawo włoskie za popełnione w całości lub w części na jego terytorium lub w miejscu traktowanym jako takie lub przestępstw popełnionych poza terytorium wydającego nakaz państwa członkowskiego, a prawo włoskie nie zezwala na ściganie tych samych przestępstw popełnionych poza jego terytorium; b) jeżeli przeciwko osobie, której dotyczy nakaz, toczy się postępowanie karne za ten sam czyn, który stanowił podstawę wydania europejskiego nakazu aresztowania. 2.   W przypadku gdy europejski nakaz aresztowania został wydany w celu wykonania kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności, Corte d’appello [(sąd apelacyjny)] może odmówić przekazania osoby, której dotyczy nakaz, jeżeli jest ona obywatelem włoskim lub obywatelem innego państwa członkowskiego Unii, który legalnie i rzeczywiście miał miejsce zamieszkania lub przebywał na terytorium Włoch przez okres co najmniej pięciu lat, pod warunkiem że Corte d’appello [(sąd apelacyjny)] postanowi, że kara lub środek zabezpieczający są wykonywane we Włoszech zgodnie z jego prawem krajowym”. Artykuł 19 tej ustawy stanowi, że wykonanie europejskiego nakazu aresztowania przez włoski organ sądowy w przypadkach wymienionych w tym artykule podlega pewnym warunkom. W szczególności artykuł ten przewiduje w ust. 1 lit. b), że w przypadku gdy europejski nakaz aresztowania został wydany w celu przeprowadzenia postępowania wobec obywatela włoskiego lub obywatela innego państwa członkowskiego Unii, który legalnie i rzeczywiście miał miejsce zamieszkania na terytorium Włoch przez okres co najmniej pięciu lat, wykonanie nakazu jest uzależnione od warunku, że osoba ta, po przeprowadzeniu wobec niej postępowania, zostanie przekazana do Włoch w celu odbycia tam kary pozbawienia wolności lub zastosowania środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności, które zostałyby zastosowane w wydającym nakaz państwie członkowskim. Postępowanie główne i pytania prejudycjalne 23 maja 2022 r. procureur de la République près le tribunal judiciaire de Rennes [prokurator republiki przy sądzie w Rennes (Francja)] wydał europejski nakaz aresztowania w celu przeprowadzenia postępowania karnego przeciwko PY, obywatelowi Afganistanu, oskarżonemu o przestępstwa paserstwa, prania pieniędzy i udziału w organizacji przestępczej. Corte d’appello di Lecce (sąd apelacyjny w Lecce, Włochy), będący sądem odsyłającym w niniejszej sprawie, do którego wpłynął wniosek o wykonanie tego europejskiego nakazu aresztowania, zarządził w pierwszym wyroku przekazanie zainteresowanego wydającemu nakaz organowi sądowemu. W dniu 16 września 2022 r. Corte suprema di cassazione (sąd kasacyjny, Włochy) częściowo uchylił ten wyrok. Sąd ten uznał bowiem, po pierwsze, że Corte d’appello di Lecce (sąd apelacyjny w Lecce) powinien był zbadać, czy i w jakim zakresie PY na stale osiedlił się na terytorium Włoch, a tym samym czy przesłanki przewidziane w art. 19 ust. 1 lit. b) ustawy nr 69 z 2005 r. zostały spełnione. Po drugie, zdaniem Corte suprema di cassazione (sądu kasacyjnego) sąd odsyłający powinien był zbadać, czy PY był obywatelem włoskim, czy obywatelem państwa trzeciego, i w tym ostatnim przypadku uwzględnić wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Corte costituzionale (trybunał konstytucyjny, Włochy) w sprawie, która następnie doprowadziła do wydania wyroku Trybunału z dnia 6 czerwca 2023 r., O.G. (Europejski nakaz aresztowania przeciwko obywatelowi państwa trzeciego) (C‑700/21, zwanego dalej „wyrokiem O.G., EU:C:2023:444). W następstwie orzeczenia Corte suprema di cassazione (sądu kasacyjnego) z dnia 16 września 2022 r. sąd odsyłający w kolejnym wyroku ponownie zarządził przekazanie zainteresowanego organom francuskim, stwierdzając, że nie powstaje kwestia faktycznego osiedlenia się PY we Włoszech. Zdaniem Corte d’appello di Lecce (sądu apelacyjnego w Lecce) przesłanki konieczne do zastosowania art. 18a i 19 ustawy nr 69 z 2005 r. nie zostały bowiem w każdym razie spełnione, ponieważ osoba ta nie jest ani obywatelem włoskim, ani obywatelem innego państwa członkowskiego, lecz obywatelem Afganistanu. Ten drugi wyrok został również uchylony przez Corte di cassazione (sąd kasacyjny), na tej podstawie, że dowody dotyczące osiedlenia się zainteresowanego we Włoszech nie zostały odpowiednio ocenione. Sąd odsyłający, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, uważa za konieczne zwrócenie się do Trybunału z pytaniem o wykładnię decyzji ramowej 2002/584, a w szczególności o ewentualną niezgodność art. 18a i 19 ustawy nr 69 z 2005 r. z art. 5 pkt 3 tej decyzji ramowej. Te przepisy krajowe nie pozwalają bowiem wykonującemu nakaz organowi sądowemu, w przypadku gdy zainteresowana osoba jest obywatelem państwa trzeciego mającym miejsce zamieszkania we Włoszech, na uzależnienie przekazania od warunku, że osoba ta po rozprawie zostanie przekazana do Włoch w celu wykonania kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności, które zostałyby wobec niej zastosowane przez wydające nakaz państwo członkowskie. W tych okolicznościach Corte d’appello di Lecce (sąd apelacyjny w Lecce) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami: „1) Czy art. 5 pkt pkt 3 [decyzji ramowej 2002/584], interpretowany w świetle art. 1 ust. 3 tej decyzji ramowej i art. 7 [karty praw podstawowych], stoi na przeszkodzie przepisom takim jak przepisy prawa włoskiego, które – w ramach postępowania w sprawie europejskiego nakazu aresztowania mającego na celu przeprowadzenie postępowania karnego – wykluczają w sposób bezwarunkowy i automatyczny, by wykonujące nakaz organy sądowe mogły odmówić przekazania obywateli państw trzecich, którzy przebywali lub mieli miejsce zamieszkania na terytorium danego kraju, niezależnie od więzi łączących ich z tym terytorium? 2) W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze – na podstawie jakich kryteriów i przesłanek należy uznać, że więzi te są na tyle istotne, iż wymagają od wykonującego nakaz organu sądowego odmowy przekazania?”. Ponadto sąd odsyłający wniósł o rozpoznanie niniejszego odesłania prejudycjalnego w trybie przyspieszonym na podstawie art. 105 regulaminu postępowania przed Trybunałem. Postępowanie przed Trybunałem Postanowieniem prezesa Trybunału z dnia 14 listopada 2022 r. postępowanie zostało zawieszone do czasu wydania orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie C‑700/21. Po ogłoszeniu, w dniu 6 czerwca 2023 r., wyroku O.G., postępowanie zostało wznowione na mocy postanowienia prezesa Trybunału z dnia 9 czerwca 2023 r. W odniesieniu do wniosku sądu odsyłającego o rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie przyspieszonym należy stwierdzić, że w świetle postanowienia o wydaniu postanowienia z uzasadnieniem zgodnie z art. 99 regulaminu postępowania należy umorzyć postępowanie w przedmiocie tego wniosku (zob. analogicznie postanowienie z dnia 16 grudnia 2021 r., Fedasil, C‑505/21, EU:C:2021:1049, pkt 35). W przedmiocie pytań prejudycjalnych Zgodnie z art. 99 regulaminu postępowania Trybunał może w każdej chwili, na wniosek sędziego sprawozdawcy i po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, orzec w formie postanowienia z uzasadnieniem, w szczególności jeżeli odpowiedź na pytanie prejudycjalne można wywieść w sposób jednoznaczny z orzecznictwa. W tym względzie należy przypomnieć, że współpraca sądowa ustanowiona w art. 267 TFUE opiera się na wyraźnym rozdziale zadań sądów krajowych i Trybunału. Po pierwsze, Trybunał jest uprawniony nie do stosowania przepisów prawa Unii w określonej sprawie, lecz wyłącznie do orzekania w kwestii wykładni traktatów oraz aktów przyjętych przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii (zob. podobnie wyrok z dnia 18 maja 2021 r., Asociaţia Forumul Judecătorilor din România i in., C‑83/19, C‑127/19, C‑195/19, C‑291/19, C‑355/19 i C‑397/19, EU:C:2021:393, pkt 201 i przytoczone tam orzecznictwo). Po drugie, zgodnie z pkt 11 zaleceń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dla sądów krajowych dotyczących składania wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym (Dz.U. 2019, C 380, s. 1) do sądów krajowych należy wyciągnięcie konkretnych konsekwencji ze wskazówek interpretacyjnych udzielonych przez Trybunał w toczącym się przed nimi postępowaniu (zob. podobnie wyrok z dnia 25 października 2018 r., Roche Lietuva, C‑413/17, EU:C:2018:865, pkt 43). W niniejszej sprawie Trybunał uważa, że wykładnia prawa Unii, o którą zwrócił się sąd odsyłający, może zostać w sposób jednoznaczny wyprowadzona z wyroku O.G. Należy zatem zastosować art. 99 regulaminu postępowania w niniejszej sprawie. Jak wynika z pkt 21 tego postanowienia, do sądu odsyłającego należy wyciągnięcie konkretnych konsekwencji w postępowaniu głównym z elementów wykładni wynikających z tego orzecznictwa Trybunału. W przedmiocie pytania pierwszego Poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 5 pkt 3 decyzji ramowej 2002/584 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które w sposób bezwzględny i automatyczny uniemożliwia organowi sądowemu wykonującego nakaz państwa członkowskiego uzależnienie przekazania obywatela państwa trzeciego, który ma miejsce zamieszkania na terytorium tego państwa członkowskiego, od warunku, że osoba ta po rozprawie zostanie przekazana do wspomnianego państwa członkowskiego w celu wykonania kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności orzeczonych w stosunku do niej w wydającym nakaz państwie członkowskim. W tym względzie należy przypomnieć, że Trybunał, do którego wpłynął wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczący wykładni art. 1 ust. 3 i art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584, orzekł w pkt 38 wyroku O.G., że zakres uznania, jakim dysponuje państwo członkowskie przy podejmowaniu decyzji o transpozycji podstawy fakultatywnej odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania przewidzianej w tym ostatnim przepisie, nie może być nieograniczony. W pierwszej kolejności – wspomniane państwo członkowskie jest bowiem zobowiązane, zgodnie z art. 1 ust. 3 tej decyzji ramowej, do przestrzegania podstawowych praw i zasad, o których mowa w art. 6 TUE, wśród których znajduje się zasada równości wobec prawa, zagwarantowana w art. 20 karty praw podstawowych. Zgodnie z art. 51 ust. 1 karty praw podstawowych państwa członkowskie zobowiązane są przestrzegać tego ostatniego postanowienia, gdy stosują prawo Unii, co ma miejsce w przypadku transpozycji podstawy fakultatywnej odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania przewidzianej w art. 4 pkt 6 wspomnianej decyzji ramowej (zob. podobnie wyrok O.G., pkt 39, 40). W zakresie, w jakim art. 20 karty praw podstawowych nie przewiduje żadnego ograniczenia co do zakresu jego stosowania, zasada równości wobec prawa ma zastosowanie do wszystkich sytuacji podlegających prawu Unii. Zasada ta wymaga, aby porównywalne sytuacje nie były traktowane w odmienny sposób, a odmienne sytuacje nie były traktowane jednakowo, chyba że takie traktowanie jest obiektywnie uzasadnione (zob. podobnie wyrok O.G., pkt 41, 42 i przytoczone tam orzecznictwo). W ramach oceny dotyczącej przesłanek stosowania art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 Trybunał uznał w pkt 44 wyroku O.G., że należy ustalić, czy sytuacja obywatela państwa trzeciego, którego dotyczy europejski nakaz aresztowania w celu wykonania kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności, który to obywatel przebywał lub miał miejsce zamieszkania w wykonującym nakaz państwie członkowskim, jest porównywalna z sytuacją obywatela tego państwa członkowskiego lub z sytuacją obywatela innego państwa członkowskiego, który przebywa lub ma miejsce zamieszkania w tym państwie członkowskim i który podlega takiemu nakazowi. W szczególności, jeśli chodzi o warunek posiadania „miejsca zamieszkania” przewidziany w art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584, Trybunał orzekł, że osoba, której dotyczy nakaz, „ma miejsce zamieszkania” w państwie członkowskim wykonującym nakaz, jeżeli ustanowiła rzeczywiste miejsce zamieszkania w tym państwie. Wynika z tego w odniesieniu do tego warunku, że obywatel państwa trzeciego, którego dotyczy europejski nakaz aresztowania i który ma miejsce zamieszkania w wykonującym nakaz państwie członkowskim, znajduje się w sytuacji porównywalnej z sytuacją obywatela tego państwa członkowskiego lub z sytuacją obywatela innego państwa członkowskiego, który ma miejsce zamieszkania we wspomnianym państwie członkowskim i wobec którego wydano taki nakaz (zob. podobnie wyrok O.G., pkt 47). Ponadto w pkt 49 wyroku O.G. Trybunał orzekł, że wykonujący nakaz organ sądowy powinien stwierdzić, po sprawdzeniu w szczególności, czy spełniona jest przesłanka posiadania „miejsca zamieszkania”, o której mowa w poprzednim punkcie niniejszego postanowienia, czy istnieje prawnie uzasadniony interes przemawiający za wykonaniem kary wymierzonej w wydającym nakaz państwie członkowskim na terytorium wykonującego nakaz państwa członkowskiego. Taka ocena umożliwi temu organowi uwzględnienie celu art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584, który to cel, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, polega na zwiększeniu szans na resocjalizację osoby, której dotyczy nakaz, po zakończeniu kary, na którą osoba ta była skazana (zob. wyrok z dnia 13 grudnia 2018 r., Sut, C‑514/17, EU:C:2018:1016, pkt 33, 36 i przytoczone tam orzecznictwo). Tymczasem obywatele Unii i obywatele państw trzecich, którzy spełniają pierwszy warunek wskazany w pkt 29 niniejszego postanowienia, mogą mieć porównywalne szanse na resocjalizację, jeżeli – w sytuacji gdy podlegają europejskiemu nakazowi aresztowania w celu wykonania kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności – odbywają karę lub środek zabezpieczający w wykonującym nakaz państwie członkowskim. W tych okolicznościach Trybunał orzekł w pkt 51 wyroku O.G., że uregulowania krajowego mającego na celu transpozycję art. 4 pkt 6 tej decyzji ramowej nie można uznać za zgodne z zasadą równości wobec prawa, ustanowioną w art. 20 karty praw podstawowych, jeżeli traktuje ono w sposób odmienny z jednej strony własnych obywateli i innych obywateli Unii, a z drugiej strony obywateli państw trzecich, odmawiając tym ostatnim w sposób bezwarunkowy i automatyczny skorzystania z dobrodziejstwa fakultatywnej podstawy odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania przewidzianej w tym przepisie, nawet jeśli ci obywatele państw trzecich przebywają lub mają miejsce zamieszkania na terytorium tego państwa członkowskiego, bez uwzględnienia stopnia integracji wspomnianych obywateli państw trzecich ze społeczeństwem rzeczonego państwa członkowskiego. Nie można bowiem uznać, że takie odmienne traktowanie mogłoby być obiektywnie uzasadnione w rozumieniu orzecznictwa przypomnianego w pkt 42 wyroku O.G. W drugiej kolejności – w pkt 53 wyroku O.G. Trybunał orzekł, że transpozycja art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 nie może skutkować pozbawieniem wykonującego nakaz organu sądowego zakresu uznania niezbędnego do tego, aby mógł on zdecydować, czy w świetle zamierzonego celu tego przepisu, polegającego na resocjalizacji, należy odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania. Tymczasem, jak przypomniano w pkt 55 wyroku O.G., art. 18a ustawy nr 69 z 2005 r., który ma na celu transpozycję art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 do prawa włoskiego, ogranicza zastosowanie podstawy fakultatywnej odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania, o której mowa w tym ostatnim przepisie, wyłącznie do obywateli włoskich i obywateli innych państw członkowskich, w związku z tym obywatele państw trzecich są wykluczeni w sposób bezwzględny i automatyczny z możliwości skorzystania z tej podstawy, bez pozostawienia w tym względzie wykonującemu nakaz organowi sądowemu żadnego zakresu uznania, podczas gdy wspomniany art. 4 pkt 6 nie ogranicza zakresu stosowania tej podstawy wyłącznie do obywateli Unii. W tych okolicznościach w pkt 56 wyroku O.G. Trybunał stwierdził, że w przypadku gdy osoba, której dotyczy europejski nakaz aresztowania w celu wykonania kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności, jest obywatelem państwa trzeciego, takie uregulowanie krajowe pozbawia wykonujący nakaz organ sądowy uprawnienia do dokonania oceny, z uwzględnieniem szczególnych okoliczności każdego przypadku, czy więzi tej osoby z państwem członkowskim wykonującym nakaz są wystarczające, by odbywanie przez wspomnianą osobę kary w tym państwie członkowskim ułatwiło osiągnięcie celu resocjalizacyjnego zamierzonego w tym przepisie, co sprawia, że wspomniany cel zostaje zagrożony. W świetle całości powyższych rozważań Trybunał orzekł w pkt 58 wyroku O.G., że art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 w związku z zasadą równości wobec prawa zapisaną w art. 20 karty praw podstawowych należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniu państwa członkowskiego transponującemu ten przepis, które w sposób bezwarunkowy i automatyczny wyklucza z dobrodziejstwa przewidzianej w tym przepisie podstawy fakultatywnej odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania każdego obywatela państwa trzeciego, który przebywa lub ma miejsce zamieszkania na terytorium tego państwa członkowskiego, bez możliwości dokonania przez wykonujący nakaz organ sądowy oceny więzi tego obywatela ze wspomnianym państwem członkowskim. Co się tyczy art. 5 pkt 3 decyzji ramowej 2002/584, to po pierwsze, w odniesieniu do porównywalności sytuacji obywatela Unii, którego dotyczy europejski nakaz aresztowania przewidziany w tym przepisie z sytuacją obywatela państwa trzeciego, którego dotyczy taki nakaz, należy stwierdzić, że przepis ten może mieć zastosowanie, podobnie jak art. 4 pkt 6 tej decyzji ramowej, do każdej osoby, „która ma miejsce zamieszkania” w wykonującym nakaz państwie członkowskim. Tak więc art. 5 ust. 3 decyzji ramowej 2002/584 nie zawiera w odniesieniu do przesłanki posiadania „miejsca zamieszkania” żadnych wskazówek, które uzasadniałyby odróżnienie sytuacji obywatela państwa trzeciego od sytuacji obywatela Unii. W konsekwencji obywatel państwa trzeciego, wobec którego wydano europejski nakaz aresztowania w celu przeprowadzenia postępowania karnego i który ma miejsce zamieszkania w wykonującym nakaz państwie członkowskim, znajduje się w sytuacji porównywalnej z sytuacją obywatela tego państwa członkowskiego lub z sytuacją obywatela innego państwa członkowskiego, który przebywa lub ma miejsce zamieszkania we wspomnianym państwie członkowskim i wobec którego wydano taki nakaz. Wynika z tego, że zgodnie z art. 20 karty praw podstawowych sytuacje tych osób nie mogą być traktowane w odmienny sposób. Ponadto, co się tyczy celu art. 5 pkt 3 decyzji ramowej 2002/584, należy przypomnieć, że przepis ten zmierza do zwiększenia szans na resocjalizację osoby, która jest obywatelem państwa członkowskiego wykonującego nakaz lub ma miejsce zamieszkania w tym państwie, pozwalając jej na odbycie na jego terytorium kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności orzeczonych w wydającym nakaz państwie członkowskim po jej przekazaniu na podstawie europejskiego nakazu aresztowania [zob. podobnie wyrok z dnia 11 marca 2020 r., SF (Europejski nakaz aresztowania) – Gwarancja ponownego przekazania do państwa wykonującego nakaz), C‑314/18, EU:C:2020:191, pkt 48]. Tymczasem, jak wynika z pkt 30 niniejszego postanowienia, cel ten pokrywa się z celem art. 4 pkt 6 tej decyzji ramowej. Tak więc obywatele Unii i obywatele państw trzecich, których dotyczy europejski nakaz aresztowania w celu przeprowadzenia postępowania karnego, jeśli spełniają warunek posiadania „miejsca zamieszkania”, o którym mowa w pkt 29 niniejszego postanowienia, mają porównywalne szanse na resocjalizację, w przypadku gdyby byli zmuszeni do odbycia w wykonującym nakaz państwie członkowskim kary lub środka zabezpieczającego orzeczonych w wydającym nakaz państwie członkowskim. Po drugie, z postanowienia odsyłającego wynika, że art. 18a i 19 ustawy nr 69 z 2005 r., które transponują art. 5 pkt 3 decyzji ramowej 2002/584 do prawa włoskiego, ograniczają w istocie stosowanie tego ostatniego przepisu wyłącznie do obywateli włoskich i do obywateli innych państw członkowskich, tak że obywatele państw trzecich są w sposób bezwzględny i automatyczny wyłączeni z zakresu stosowania tego przepisu, bez pozostawienia w tym względzie wykonującemu nakaz organowi sądowemu żadnego zakresu uznania, mimo że wspomniany art. 5 pkt 3 nie ogranicza swojego zakresu stosowania wyłącznie do obywateli Unii. A zatem w sytuacji gdy osoba, której dotyczy europejski nakaz aresztowania w celu przeprowadzenia postępowania karnego, jest obywatelem państwa trzeciego, która ma miejsce zamieszkania we Włoszech, takie uregulowanie krajowe pozbawia wykonujący nakaz organ sądowy uprawnienia do dokonania oceny, z uwzględnieniem szczególnych okoliczności każdego przypadku, czy więzi tej osoby z państwem członkowskim wykonującym nakaz są wystarczające, by odbywanie przez wspomnianą osobę kary w tym państwie członkowskim ułatwiło osiągnięcie celu resocjalizacyjnego zamierzonego w tym przepisie, co sprawia, że wspomniany cel zostaje zagrożony. W świetle całości powyższych rozważań na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć, że art. 5 pkt 3 decyzji ramowej 2002/584 w związku z zasadą równości wobec prawa, zapisaną w art. 20 karty praw podstawowych, należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które w sposób bezwzględny i automatyczny uniemożliwia organowi sądowemu wykonującego nakaz państwa członkowskiego uzależnienie przekazania obywatela państwa trzeciego, który ma miejsce zamieszkania na terytorium tego państwa członkowskiego, od warunku, że osoba ta po rozprawie zostanie przekazana do wspomnianego państwa członkowskiego w celu wykonania kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności orzeczonych w stosunku do niej w wydającym nakaz państwie członkowskim. W przedmiocie pytania drugiego Poprzez pytanie drugie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 5 pkt 3 decyzji ramowej 2002/584 należy interpretować w ten sposób, że aby ocenić, czy wykonanie europejskiego nakazu aresztowania w celu przeprowadzenia postępowania karnego wydany wobec obywatela państwa trzeciego, który ma miejsce zamieszkania na terytorium wykonującego nakaz państwa członkowskiego, należy uzależnić od warunku przewidzianego w tym przepisie, wykonujący nakaz organ sądowy powinien dokonać oceny czynników mogących wskazywać na istnienie między tym obywatelem a wykonującym nakaz państwem członkowskim więzi wykazujących, że obywatel ten jest wystarczająco zintegrowany w tym państwie, a jeśli tak, to jakie są te czynniki. W tym względzie Trybunał orzekł w pkt 68 wyroku O.G., że art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 należy interpretować w ten sposób, że aby ocenić, czy należy odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania wydanego wobec obywatela państwa trzeciego, który przebywa lub ma miejsce zamieszkania na terytorium wykonującego nakaz państwa członkowskiego, wykonujący nakaz organ sądowy powinien dokonać całościowej oceny wszystkich konkretnych czynników charakteryzujących sytuację tego obywatela mogących wskazywać na istnienie między nim a wykonującym nakaz państwem członkowskim więzi wykazujących, że jest on wystarczająco zintegrowany z tym państwem i że w związku z tym wykonanie w tym państwie członkowskim kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności orzeczonych w wydającym nakaz państwie członkowskim przyczyni się do zwiększenia jego szans na resocjalizację po wykonaniu tej kary lub środka zabezpieczającego. Wśród tych czynników znajdują się więzi rodzinne, językowe, kulturowe, społeczne lub gospodarcze, jakie obywatel państwa trzeciego utrzymuje z państwem członkowskim wykonującym nakaz, a także charakter, czas trwania i warunki jego pobytu w tym państwie członkowskim. W świetle rozważań zawartych w pkt 36 i 37 niniejszego postanowienia w odniesieniu do zakresu stosowania i celu art. 5 pkt 3 decyzji ramowej 2002/584 całościowa ocena, o której mowa w poprzednim punkcie niniejszego postanowienia, powinna zostać dokonana również w ramach stosowania tego ostatniego przepisu. W tych okolicznościach na pytanie drugie należy odpowiedzieć, że art. 5 pkt 3 decyzji ramowej 2002/584 należy interpretować w ten sposób, że aby ocenić, czy wykonanie europejskiego nakazu aresztowania wydany wobec obywatela państwa trzeciego, który ma miejsce zamieszkania na terytorium wykonującego nakaz państwa członkowskiego, należy uzależnić od warunku przewidzianego w tym przepisie, wykonujący nakaz organ sądowy powinien dokonać całościowej oceny wszystkich konkretnych czynników charakteryzujących sytuację tego obywatela mogących wskazywać na istnienie między nim a wykonującym nakaz państwem członkowskim więzi wykazujących, że jest on wystarczająco zintegrowany z tym państwem i że w związku z tym wykonanie w tym państwie członkowskim kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności orzeczonych w wydającym nakaz państwie członkowskim przyczyni się do zwiększenia jego szans na resocjalizację po wykonaniu tej kary lub środka zabezpieczającego. Wśród tych czynników znajdują się więzi rodzinne, językowe, kulturowe, społeczne lub gospodarcze, jakie obywatel państwa trzeciego utrzymuje z państwem członkowskim wykonującym nakaz, a także charakter, czas trwania i warunki jego pobytu w tym państwie członkowskim. W przedmiocie kosztów Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.   Z powyższych względów Trybunał (ósma izba) orzeka, co następuje:   1) Artykuł 5 pkt 3 decyzji ramowej Rady 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi w związku z zasadą równości wobec prawa zapisaną w art. 20 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej należy interpretować w ten sposób, że: stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które w sposób bezwzględny i automatyczny uniemożliwia organowi sądowemu wykonującego nakaz państwa członkowskiego uzależnienie przekazania obywatela państwa trzeciego, który ma miejsce zamieszkania na terytorium tego państwa członkowskiego, od warunku, że osoba ta po rozprawie zostanie przekazana do wspomnianego państwa członkowskiego w celu wykonania kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności orzeczonych w stosunku do niego w wydającym nakaz państwie członkowskim.   2) Artykuł 5 pkt 3 decyzji ramowej 2002/584/WSiSW należy interpretować w ten sposób, że: aby ocenić, czy wykonanie europejskiego nakazu aresztowania wydanego wobec obywatela państwa trzeciego, który ma miejsce zamieszkania na terytorium wykonującego nakaz państwa członkowskiego, należy uzależnić od warunku przewidzianego w tym przepisie, wykonujący nakaz organ sądowy powinien dokonać całościowej oceny wszystkich konkretnych czynników charakteryzujących sytuację tego obywatela mogących wskazywać na istnienie między nim a wykonującym nakaz państwem członkowskim więzi wykazujących, że jest on wystarczająco zintegrowany z tym państwem i że w związku z tym wykonanie w tym państwie członkowskim kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności orzeczonych w wydającym nakaz państwie członkowskim przyczyni się do zwiększenia jego szans na resocjalizację po wykonaniu tej kary lub środka zabezpieczającego. Wśród tych czynników znajdują się więzi rodzinne, językowe, kulturowe, społeczne lub gospodarcze, jakie obywatel państwa trzeciego utrzymuje z państwem członkowskim wykonującym nakaz, a także charakter, czas trwania i warunki jego pobytu w tym państwie członkowskim.   Podpisy ( *1 ) Język postępowania: włoski.

© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło