C-650/21

WYROK TRYBUNAŁU (druga izba) z dnia 20 kwietnia 2023 r. ( *1 ) Odesłanie prejudycjalne – Polityka społeczna – Równość traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy – Dyrektywa 2000/78/WE – Zakaz dyskryminacji ze względu na wiek – Wynagrodzenie urzędników – Poprzednie uregulowanie krajowe uznane za dyskryminujące – Zaszeregowanie do nowego systemu wynagradzania poprzez odniesienie do stażu pracy ustalonego zgodnie z poprzednim systemem wynagradzania – Skorygowanie tego stażu pracy poprzez ustalenie daty odniesienia dla potrzeb porównania – Dyskryminujący charakter nowego zaszeregowania – Zasada sprzyjająca pogorszeniu sytuacji urzędników w starszym wieku W sprawie C‑650/21 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Verwaltungsgerichtshof (trybunał administracyjny, Austria) postanowieniem z dnia 18 października 2021 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 27 października 2021 r., w postępowaniu: FW, CE, przy udziale: Landespolizeidirektion Niederösterreich, Finanzamt Österreich, TRYBUNAŁ (druga izba), w składzie: A. Prechal, prezes izby, M.L. Arastey Sahún (sprawozdawczyni), F. Biltgen, N. Wahl i J. Passer, sędziowie, rzecznik generalny: J. Richard de la Tour, sekretarz: A. Calot Escobar, uwzględniając pisemny etap postępowania, rozważywszy uwagi, które przedstawili: – w imieniu FW – V. Treber-Müller, Rechtsanwältin, – w imieniu CE – M. Riedl, Rechtsanwalt, – w imieniu rządu austriackiego – A. Posch i J. Schmoll, w charakterze pełnomocników, – w imieniu Komisji Europejskiej – B.-R. Killmann i D. Martin, w charakterze pełnomocników, podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii, wydaje następujący Wyrok Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 1, 2 i 6 dyrektywy Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (Dz.U. 2000, L 303, s. 16) w związku z art. 21 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „kartą praw podstawowych”). Wniosek ten został złożony w ramach sporów pomiędzy FW i CE a Landespolizeidirektion Niederösterreich (regionalną dyrekcją policji Dolnej Austrii, Austria) i Finanzamt Österreich (organem podatkowym, Austria), dawniej Finanzamt Salzburg‑Land (organem podatkowym kraju związkowego Salzburg, Austria) (zwanymi dalej łącznie „organem podatkowym”) w przedmiocie ustalenia stażu pracy FW i CE w ramach skali wynagrodzeń urzędników państwa federalnego. Ramy prawne Prawo Unii Artykuł 1 dyrektywy 2000/78, zatytułowany „Cel”, przewiduje: „Celem niniejszej dyrektywy jest wyznaczenie ogólnych ram dla walki z dyskryminacją ze względu na religię lub przekonania, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną w odniesieniu do zatrudnienia i pracy, w celu realizacji w państwach członkowskich zasady równego traktowania”. Artykuł 2 wspomnianej dyrektywy, zatytułowany „Pojęcie dyskryminacji”, stanowi: „1.   Do celów niniejszej dyrektywy »zasada równego traktowania« oznacza brak jakichkolwiek form bezpośredniej lub pośredniej dyskryminacji z przyczyn określonych w art. 1. 2.   Do celów ust. 1: a) dyskryminacja bezpośrednia występuje w przypadku, gdy osobę traktuje się mniej przychylnie niż traktuje się, traktowano lub traktowano by inną osobę w porównywalnej sytuacji, z jakiejkolwiek przyczyny wymienionej w art. 1; b) dyskryminacja pośrednia występuje w przypadku, gdy przepis, kryterium lub pozornie neutralna praktyka może doprowadzić do szczególnej niekorzystnej sytuacji dla osób danej religii lub przekonań, niepełnosprawności, wieku lub orientacji seksualnej, w stosunku do innych osób, chyba że: i) taki przepis, kryterium lub praktyka jest obiektywnie uzasadniona zgodnym z prawem celem, a środki mające służyć osiągnięciu tego celu są właściwe i konieczne […] […]”. Artykuł 3 wspomnianej dyrektywy, zatytułowany „Zakres”, w ust. 1 lit. c) przewiduje: „W granicach kompetencji Wspólnoty niniejszą dyrektywę stosuje się do wszystkich osób, zarówno sektora publicznego jak i prywatnego, włącznie z instytucjami publicznymi, w odniesieniu do: […] c) warunków zatrudnienia i pracy, łącznie z warunkami zwalniania i wynagradzania”. Artykuł 6 tej dyrektywy, zatytułowany „Uzasadnienie odmiennego traktowania ze względu na wiek”, ma następujące brzmienie: „1.   Niezależnie od przepisów art. 2 ust. 2 państwa członkowskie mogą uznać, że odmienne traktowanie ze względu na wiek nie stanowi dyskryminacji, jeżeli w ramach prawa krajowego zostanie to obiektywnie i racjonalnie uzasadnione zgodnym z przepisami celem, w szczególności celami polityki zatrudnienia, rynku pracy i kształcenia zawodowego, i jeżeli środki mające służyć realizacji tego celu są właściwe i konieczne. […] 2.   Niezależnie od przepisów art. 2 ust. 2 państwa członkowskie mogą uznać, że nie stanowi dyskryminacji ze względu na wiek ustalanie, dla systemów zabezpieczenia społecznego pracowników, wieku przyznania lub nabycia praw do świadczeń emerytalnych lub inwalidzkich, włącznie z wyznaczaniem, w ramach tych systemów, różnych granic wieku dla pracowników lub grup bądź kategorii pracowników i wykorzystania, w ramach tych systemów, kryteriów wieku do obliczania wysokości świadczeń, pod warunkiem że nie stanowi to dyskryminacji ze względu na płeć”. Artykuł 16 dyrektywy 2000/78, zatytułowany „Zgodność”, stanowi: „Państwa członkowskie podejmują niezbędne działania, aby: a) zniesione zostały przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne sprzeczne z zasadą równego traktowania; b) przepisy sprzeczne z zasadą równego traktowania zawarte w umowach lub układach zbiorowych, regulaminach wewnętrznych przedsiębiorstw, jak również w statutach regulujących wykonywanie wolnych zawodów oraz w statutach organizacji pracowników i pracodawców, zostały uznane za nieważne lub zostały zmienione”. Prawo austriackie Prawo austriackie w dziedzinie wynagradzania i awansów urzędników państwa federalnego było wielokrotnie nowelizowane ze względu na niezgodność niektórych jego przepisów z prawem Unii. Z postanowienia odsyłającego wynika, że nowy system wynagradzania i awansów urzędników, przyjęty w następstwie zmian legislacyjnych w latach 2019 i 2020, ma na celu zakończenie dyskryminacji ze względu na wiek, jaka wynikała z wcześniej obowiązującego systemu wynagradzania i awansów. GehG 2010 W celu wyeliminowania wynikającej z poprzedniej wersji Gehaltsgesetz (ustawy o wynagrodzeniach) dyskryminacji ze względu na wiek, stwierdzonej wyrokiem Trybunału z dnia 18 czerwca 2009 r., Hütter (C‑88/08, EU:C:2009:381), § 8 Gehaltsgesetz 1956 (ustawy o wynagrodzeniach z 1956 r., BGBl. 54/1956), zmienionej poprzez Bundesbesoldungsreform 2010 (federalną ustawę o reformie wynagrodzeń z 2010 r., BGBl. I, 82/2010) (zwanej dalej „GehG 2010”) w ust. 1 przewidywał: „Awans ustala się na podstawie daty odniesienia. O ile niniejszy paragraf nie stanowi inaczej, okres wymagany dla potrzeb awansu do drugiego stopnia zaszeregowania w ramach każdej grupy zatrudnienia wynosi pięć lat, a w przypadku pozostałych stopni zaszeregowania – dwa lata”. Paragraf 12 GehG 2010 stanowił: „1.   „Z zastrzeżeniem ograniczeń, o których mowa w ust. 4–8, datę odniesienia dla potrzeb awansu ustala się przy uwzględnieniu, licząc wstecz od daty zatrudnienia, okresów po dniu 30 czerwca roku, w którym po rozpoczęciu pierwszego etapu edukacji szkolnej ukończono albo ukończono by dziewięć lat nauki: 1) określonych w ust. 2 – w całości; 2) innych okresów a) które spełniają kryteria określone w ust. 3 lub 3a – w całości; b) które nie spełniają kryteriów określonych w ust. 3 lub 3a aa) do wysokości trzech lat – w całości, oraz bb) w odniesieniu do kolejnych trzech lat – w połowie. 1a.   Czas trwania okresów, do których się cofnięto zgodnie z ust. 1 pkt 2 lit. b) ppkt (aa) i ust. 2 pkt 6, oraz okresów przyuczenia do zawodu, do których się cofnięto zgodnie z ust. 2 pkt 4 lit. d), nie może przekroczyć łącznie trzech lat. Niemniej jednak, gdy: 1) kształcenie ukończone zgodnie z ust. 2 pkt 6 wymagało, zgodnie z przepisami prawa oświatowego, więcej niż 12 poziomów szkolnych, okres ten przedłuża się o jeden rok za każdy poziom szkolny ukończony powyżej dwunastego; 2) przyuczenie do zawodu ukończone zgodnie z ust. 2 pkt 4 lit. d) wymagało zgodnie przepisami, o których mowa, więcej niż 36 miesięcy przyuczenia do zawodu, okres ten przedłuża się o jeden miesiąc za każdy miesiąc nauki odbytej po upływie 36 miesięcy. […]”. Zgodnie z § 113 ust. 10 i 11 GehG 2010 ustalenie daty odniesienia umożliwiającej określenie awansu urzędnika, a tym samym jego pozycji w skali wynagrodzeń, mogło nastąpić jedynie na wniosek, przy czym wcześniejsze przepisy nadal miały zastosowanie w wersji obowiązującej w dniu 31 grudnia 2003 r. GehG 2015 W celu wyeliminowania wynikającej z GehG 2010 dyskryminacji ze względu na wiek, stwierdzonej wyrokiem Trybunału z dnia 11 listopada 2014 r., Schmitzer (C‑530/13, EU:C:2014:2359), GehG 2010 została zmieniona z mocą wsteczną poprzez Bundesbesoldungsreform 2015 (ustawę federalną o reformie wynagrodzeń z 2015 r., BGBl. I, 32/2015), poprzez Dienstrechts‑Novelle 2015 (ustawę z 2015 r. o zmianie prawa służby publicznej, BGBl. I, 65/2015) oraz poprzez Besoldungsrechtsanpassungsgesetz (ustawę o reformie wynagrodzeń z 2016 r., BGBl. I, 104/2016) (dalej jako „GehG 2015”). Paragraf 8 GehG 2015, zatytułowany „Zaszeregowanie i awans”, przewidywał w ust. 1: „[…] Zaszeregowanie oraz dalsze awanse ustala się przy uwzględnieniu stażu pracy w ramach skali wynagrodzeń”. Zgodnie z § 12 GehG 2015, zatytułowanym „Staż pracy w ramach skali wynagrodzeń”: „Staż pracy w ramach skali wynagrodzeń obejmuje okresy zatrudnienia podlegające uwzględnieniu przy awansie, wraz z podlegającymi zaliczeniu wcześniejszymi okresami zatrudnienia”. Paragraf 169c GehG 2015, dotyczący ponownego zaszeregowania urzędników pozostających w stosunku służbowym w ramach nowego systemu wynagradzania i awansów, stanowi: „1.   Wszyscy urzędnicy z wymienionych w § 169d grup zatrudnienia i kategorii zaszeregowania pozostający w dniu 11 lutego 2015 r. w stosunku służbowym zostaną przeniesieni na podstawie następujących przepisów do nowego systemu wynagrodzenia utworzonego na podstawie niniejszej ustawy federalnej wyłącznie w oparciu o ich dotychczasowe wynagrodzenia. Na podstawie dotychczasowego wynagrodzenia urzędnicy zostaną najpierw przypisani do stopnia zaszeregowania płacowego nowego systemu wynagrodzenia, w którym zagwarantowane będzie dotychczasowe wynagrodzenie […]. 2.   Przeniesienie urzędniczki lub urzędnika do nowego systemu wynagrodzenia następuje poprzez ryczałtowe określenie ich stażu pracy w skali wynagrodzeń. Dla ryczałtowego określenia miarodajna jest kwota przeniesienia. Kwotę przeniesienia stanowi pełne wynagrodzenie, bez uwzględnienia ewentualnego nadzwyczajnego awansu, które stanowiło podstawę do obliczenia wynagrodzenia urzędnika za luty 2015 r. (miesiąc przeniesienia) […]. 2a.   Kwotą, którą należy uwzględnić jako kwotę przeniesienia, jest kwota odpowiadająca stopniowi wynagrodzenia faktycznie miarodajnemu dla określenia wynagrodzenia wypłaconego w miesiącu przeniesienia (zaszeregowanie zgodnie z odcinkiem wynagrodzenia). Nie przeprowadza się oceny prawidłowości wynagrodzenia ani w odniesieniu do jego zasadności, ani w odniesieniu do jego wysokości. Późniejsza korekta wypłaconych wynagrodzeń podlega uwzględnieniu przy obliczaniu kwoty przejściowej jedynie wtedy, gdy: 1) korekta ta dotyczy błędów o charakterze faktycznym powstałych przy wprowadzaniu danych do automatycznego systemu przetwarzania informacji; oraz 2) błędnie wprowadzone dane w sposób oczywisty różnią się od danych, jakie należało wprowadzić, co wynika z dokumentów istniejących już w momencie wprowadzania danych. […] 3.   Staż pracy w ramach skali wynagrodzeń urzędnika objętego przeniesieniem jest określany na podstawie okresu niezbędnego do awansu z pierwszego stopnia wynagrodzenia (od pierwszego dnia) do stopnia wynagrodzenia w ramach tej samej grupy zatrudnienia, która w brzmieniu obowiązującym w dniu 12 lutego 2015 r. obejmuje wynagrodzenie o stopień niższe od kwoty przeniesienia. Jeżeli kwota przeniesienia jest równa najniższej kwocie w danym stopniu wynagrodzenia w ramach tej samej grupy zatrudnienia, przyjmuje się wówczas ten stopień wynagrodzenia. Wszelkie kwoty należy zaokrąglić do pełnego euro. 4.   Staż pracy w ramach skali wynagrodzeń wskazany w ust. 3 powiększa się o okres między datą ostatniego podwyższenia wynagrodzenia a upływem miesiąca przeniesienia, jeśli okres ten jest istotny dla celów awansu. […]”. Zgodnie z § 175 ust. 79 pkt 3 GehG 2015 §§ 8 i 12 GehG 2015, wraz z ich tytułami, wchodzą w życie, w wersji GehG 2015, następnego dnia po opublikowaniu, czyli w dniu 12 lutego 2015 r., przy czym wszystkie poprzednie wersje tych paragrafów nie mają już zastosowania w obecnych lub przyszłych postępowaniach. GehG 2020 W celu wyeliminowania wynikającej z GehG 2015 dyskryminacji ze względu na wiek, stwierdzonej wyrokami Trybunału z dnia 8 maja 2019 r., Leitner (C‑396/17, zwanym dalej wyrokiem Leitner, EU:C:2019:375) i z dnia 8 maja 2019 r., Österreichischer Gewerkschaftsbund (C‑24/17, EU:C:2019:373), GehG 2015 została zmieniona poprzez 2. Dienstrechts‑Novelle 2019 (drugą ustawę z 2019 r. o zmianie prawa służby publicznej, BGBl. I, 58/2019) i poprzez Dienstrechts‑Novelle 2020 (ustawę z 2020 r. o zmianie prawa służby publicznej, BGBl. I, 153/2020) (dalej jako „GehG 2020”). Zgodnie z § 169f GehG 2020: „1.   W przypadku urzędników 1) którzy są aktywnie zatrudnieni w dniu ogłoszenia [drugiej ustawy z 2019 r. o zmianie prawa służby publicznej] oraz 2) zostali przeniesieni na podstawie § 169c ust. 1 (ściśle w związku z § 169d ust. 3, 4 lub 6), oraz 3) którym pierwsze ustalenie daty odniesienia dla potrzeb awansu w ramach trwającego zatrudnienia zostało dokonane z wyłączeniem okresów sprzed osiągnięcia wieku 18 lat, oraz 4) w odniesieniu do których po pierwszym ustaleniu, o którym mowa w pkt 3, okresy sprzed osiągnięcia wieku 18 lat nie zostały uwzględnione zgodnie z przepisami [federalnej ustawy o reformie wynagrodzeń z 2010 r.] i nie miały żadnego wpływu na zaszeregowanie ze względu na nieuwzględnienie przewidzianego w tej ustawie federalnej wydłużenia okresu niezbędnego do pierwszego awansu, pozycja [w skali wynagrodzeń] jest ustalana z urzędu ponownie w drodze decyzji. […] 3.   Jeżeli postępowania będące w toku w dniu ogłoszenia [drugiej ustawy z 2019 r. o zmianie prawa służby publicznej] dotyczą głównie kwestii uwzględnienia wcześniejszych dodatkowych okresów służby, ponownego ustalenia daty odniesienia dla potrzeb awansu, w szczególności na podstawie § 113 ust. 10, w wersji z [federalnej ustawy o reformie wynagrodzeń z 2010 r.], ponownego ustalenia stażu pracy w skali wynagrodzeń lub ustalenia pozycji [w skali wynagrodzeń] urzędnika lub urzędnika na podstawie ust. 1 pkt 3, ponowne ustalenie odbywa się w ramach tych postępowań. W postępowaniach toczących się w dniu ogłoszenia [drugiej ustawy z 2019 r. o zmianie prawa służby publicznej], w których tego rodzaju kwestia ma zostać rozstrzygnięta jako kwestia wstępna, oceny dokonuje się bez uszczerbku dla § 38 Allgemeines Verwaltungsverfahrensgesetz 1991 [(kodeksu postępowania administracyjnego, BGBl. 51/1991)], zgodnie z jego ust. 6. 4.   Ponowne ustalenie, o którym mowa w ust. 1–3, następuje po określeniu daty odniesienia dla potrzeb porównania (§ 169g) poprzez ustalenie stażu pracy w skali wynagrodzeń na dzień 28 lutego 2015 r. Staż pracy w skali wynagrodzeń, o którym mowa w § 169c, zostaje powiększony o okres między datą odniesienia dla potrzeb porównania a datą odniesienia dla potrzeb awansu, jeżeli data odniesienia dla potrzeb porównania poprzedza datę odniesienia dla potrzeb awansu; w przeciwnym razie zostaje zmniejszona o ten okres. Porównanie dotyczy ostatniej daty odniesienia dla potrzeb awansu, która została ustalona z wyłączeniem okresów sprzed osiągnięcia wieku 18 lat. […] 6.   Ustalenie wysokości wynagrodzenia następuje z mocą wsteczną przy uwzględnieniu okresu służby, który ma wpływ na awans 1) w przypadku z ust. 4 (w odniesieniu do okresów sprzed dnia 1 marca 2015 r. na podstawie § 169c ust. 6b w obowiązującej wersji i § 8 w wersji z [ustawy z 2015 r. o zmianie prawa służby publicznej]) stosownie do ponownie ustalonego stażu pracy w skali wynagrodzeń […] […]”. Paragraf 169g GehG 2020 stanowi: „1.   Datę odniesienia oblicza się w ten sposób, żeby wcześniejsze okresy ukończone po osiągnięciu minimalnego wieku wymaganego do pracy w systemie kształcenia połączonego z pracą, o którym mowa w art. 4 ust. 2 lit. b) dyrektywy Rady 94/33/WE z dnia 22 czerwca 1994 r. w sprawie ochrony pracy osób młodych (Dz.U. 1994, L 216, s. 12), które powinny zostać uwzględnione z wyprzedzeniem przy obliczaniu daty odniesienia dla potrzeb awansu lub które powinny były zostać uwzględnione z wyprzedzeniem, pomijając granicę wieku 18 lat, zostały uwzględnione, cofając się przed dzień zatrudnienia, zgodnie z ust. 2–6. 2.   Przy obliczaniu daty odniesienia dla potrzeb porównania zgodnie z ust. 3–6 stosuje się następujące przepisy dotyczące daty odniesienia dla potrzeb awansu: 1) paragraf 12 w wersji z [2. Dienstrechts‑Novelle 2007 (drugiej ustawy z 2007 r. o zmianie prawa służby publicznej; BGBl. I, 96/2007)], 2) paragraf 12a w wersji z [Dienstrechts‑Novelle 2011 (ustawy z 2011 r. o zmianie prawa służby publicznej; BGBl. I, 140/2011)], 3) paragraf 113 w wersji z [Dienstrechts‑Novelle 2004 (ustawy z 2004 r. o zmianie prawa służby publicznej; BGBl. I, 176/2004)], 4) paragraf 113a w wersji z [Dienstrechts-Novelle 2007 (ustawy z 2007 r. o zmianie prawa służby publicznej; BGBl. I, 53/2007)] oraz 5) załącznik 1 w wersji z [ustawy z 2004 r. o zmianie prawa służby publicznej]. Decydującymi przepisami są przepisy dotyczące kategorii zatrudnienia, do której należeli urzędniczka lub urzędnik w chwili ustalania daty odniesienia dla potrzeb awansu, o której mowa w § 169f ust. 4 zdanie ostatnie. 3.   W drodze odstępstwa od przepisów, o których mowa w ust. 2 pkt 1–5 1) wcześniejsze okresy ukończone przed osiągnięciem minimalnego wieku wymaganego do wykonywania pracy w systemie kształcenia połączonego z pracą, o którym mowa w art. 4 ust. 2 lit. b) dyrektywy [94/33], zastępują okresy ukończone przed osiągnięciem wieku 18 lat; 2) w przypadku urzędników należących do kategorii zatrudnienia, dla których przepisy dotyczące daty odniesienia dla potrzeb awansu przewidują uwzględnienie z wyprzedzeniem okresów kształcenia pobieranego i pomyślnie ukończonego w szkole wyższej, uwzględnia się z wyprzedzeniem jako okresy kształcenia pobieranego i pomyślnie ukończonego w szkole wyższej wyłącznie te okresy, które zostały ukończone: a) między dniem następującym po dniu 31 sierpnia roku kalendarzowego, w którym urzędnik został przyjęty na dwunasty poziom szkolny, b) a dniem następującym po dniu 30 czerwca następnego roku kalendarzowego. Jeżeli mające zastosowanie do danego urzędnika przepisy prawa oświatowego przewidują zasadniczo okres nauki dłuższy niż 12 lat, okres, który należy uwzględnić z wyprzedzeniem, wzrasta o jeden rok w odniesieniu do każdego dodatkowego poziomu szkolnego; 3) za zgodą ministra lub federalnego ministra ds. sztuki, kultury, służby publicznej i sportu zostaną uwzględnione w całości okresy równoważnej działalności zawodowej, o której mowa w § 12 ust. 2 pkt 1a, które a) zostały ukończone przed osiągnięciem wieku 18 lat lub b) zostały ukończone po osiągnięciu wieku 18 lat, jeżeli uwzględnienie pozostałych okresów z wyprzedzeniem było ustawowo ograniczone w interesie publicznym w rozumieniu § 12 ust. 3 w obowiązującej wówczas wersji. Przy obliczaniu ewentualnej straty w związku z przeniesieniem okresy te są zaliczane do okresów przepracowanych w związku z zatrudnieniem przez austriacką jednostkę samorządu terytorialnego; 4) inne okresy, które należy uwzględnić w połowie w granicach pułapu trzech lat, zostaną uwzględnione w połowie do maksymalnie siedmiu lat; 5) okresy ukończone na podstawie umowy o szkolenie w charakterze praktykanta w jednostce samorządu terytorialnego zostaną uwzględnione z wyprzedzeniem tylko wtedy, gdy urzędniczka lub urzędnik nawiązali stosunek pracy po dniu 31 marca 2000 r.; 6) okresy działalności w charakterze (w trakcie kształcenia) pracownika naukowego (artystycznego), o którym mowa § 6 [Bundesgesetzes über die Abgeltung von wissenschaftlichen und künstlerischen Tätigkeiten an Universitäten und Universitäten der Künste (ustawy federalnej o wypłacie wynagrodzeń za działalność naukową i artystyczną na uniwersytetach i uczelniach artystycznych, BGBl 463/1974)], są uwzględniane z wyprzedzeniem tylko wtedy, gdy urzędniczka lub urzędnik nawiązali stosunek pracy po dniu 30 września 2001 r. 4.   Pozostałe okresy, które są uwzględniane jedynie w połowie, zostaną uwzględnione z wyprzedzeniem przy obliczaniu daty odniesienia dla potrzeb porównania tylko w takim zakresie, w jakim przekraczają one 4 lata, które należy uwzględnić w połowie. 5.   Jeżeli górna granica lub strata, jak w przypadku przeniesienia, zostały ustawowo przewidziane w celu uwzględnienia z wyprzedzeniem okresów ukończonych po osiągnięciu wieku 18 lat, przepisy te stosuje się w taki sam sposób do wszystkich okresów podlegających uwzględnieniu. 6.   W zakresie, w jakim ust. 3–5 nie przewidują zasad odstępstwa w odniesieniu do uwzględniania okresów z wyprzedzeniem, należy uwzględnić powagę rzeczy osądzonej w odniesieniu do okresów ukończonych po osiągnięciu wieku 18 lat, jeżeli zostały one już w całości uwzględnione z wyprzedzeniem lub nie zostały w ten sposób uwzględnione przy ustalaniu daty odniesienia dla potrzeb awansu (§ 169f ust. 4 ostatnie zdanie) na podstawie przepisów ust. 2 pkt 1–5 lub wcześniejszych wersji tych przepisów”. Postępowanie główne i pytania prejudycjalne FW i CE są urzędnikami austriackiego państwa federalnego. FW, urodzony w 1970 r., od dnia 1 września 1985 r. do dnia 1 sierpnia 1988 r. był praktykantem w przedsiębiorstwie publicznym. W dniu 1 lipca 1991 r. wstąpił do austriackiej federalnej służby publicznej. Jako datę odniesienia dla jego awansu i pozycji w skali wynagrodzeń przyjęto dzień 17 września 1989 r. CE, urodzony w 1972 r., od dnia 1 września 1987 r. do dnia 31 sierpnia 1990 r. był praktykantem w austriackiej jednostce samorządu terytorialnego. W dniu 1 listopada 1995 r. wstąpił do austriackiej federalnej służby publicznej. Jako datę odniesienia dla jego awansu i pozycji w skali wynagrodzeń przyjęto dzień 23 września 1990 r. W 2010 r., po ogłoszeniu federalnej ustawy o reformie wynagrodzeń z 2010 r., FW i CE złożyli wnioski o ustalenie nowej daty odniesienia dla ich awansu, tak aby uwzględnione zostały również kwalifikujące się okresy ukończone przed ich osiemnastymi urodzinami, a w konsekwencji została dostosowana ich pozycja w skali wynagrodzeń. Rozstrzygając w przedmiocie tych wniosków, organ podatkowy ustalił następnie nowe daty odniesienia dla FW i CE, a mianowicie, odpowiednio, 1 września 1986 r. i 1 lipca 1987 r. Odmówił on jednak, na podstawie obowiązującego prawa krajowego, jakiejkolwiek zmiany ich pozycji w skali wynagrodzeń. W 2013 r. FW ponownie złożył wniosek o ustalenie daty odniesienia dla potrzeb awansu na wyższy stopień oraz wynikającej z tego pozycji w skali wynagrodzeń, a także o wypłatę zaległego wynagrodzenia uwzględniającego kwalifikujące się okresy ukończone przed osiągnięciem wieku 18 lat. CE natomiast wystąpił w 2015 r. o zapłatę zaległego wynagrodzenia należnego z tytułu nowej daty odniesienia dla potrzeb awansu, ustalonej po złożeniu przez niego stosownego wniosku w 2010 r., a także o korektę kwoty przeniesienia, o której mowa w § 169c ust. 2 2015. Ponieważ organ podatkowy oddalił wniosek FW i nie wydał we właściwym czasie decyzji w przedmiocie wniosku CE, każdy z nich wniósł skargę do Bundesverwaltungsgericht (federalnego sądu administracyjnego, Austria). W wyrokach z dnia 28 września 2020 r. w odniesieniu do FW i z dnia 27 października 2020 r. w odniesieniu do CE sąd ten cofnął datę odniesienia dla potrzeb awansu FW o jeden dzień, czyli na dzień 16 września 1989 r., oraz datę odniesienia dla CE o cztery dni, a mianowicie na dzień 19 września 1990 r., oddalając jednocześnie powództwa w części dotyczącej wypłaty zaległego wynagrodzenia. Następnie FW i CE wnieśli skargi rewizyjne od tych wyroków do sądu odsyłającego, mianowicie Verwaltungsgerichtshof (trybunału administracyjnego, Austria). Na wstępie sąd ten wskazuje, że austriacki system wynagradzania w służbie publicznej początkowo opierał się na zasadzie, zgodnie z którą okresy zatrudnienia urzędnika ukończone przed osiągnięciem wieku 18 lat nie powinny być uwzględniane przy ustalaniu daty odniesienia dla potrzeb awansu. W tym względzie sąd odsyłający przypomina, że dopiero w następstwie wyroku z dnia 18 czerwca 2009 r., Hütter (C‑88/08, EU:C:2009:381), w którym Trybunał stwierdził, że zasady ustalania wynagrodzenia urzędników austriackich są sprzeczne z prawem Unii w zakresie, w jakim nie przewidują one uwzględnienia okresów służby odbytych przed osiągnięciem wieku 18 lat, ustawodawca krajowy przyjął ustawę federalną o reformie wynagrodzeń z 2010 r. W następstwie wejścia w życie tej ustawy okresy ukończone przed osiągnięciem wieku 18 lat mogły, zgodnie z przepisami GehG 2010, zostać uwzględnione w celu ustalenia daty odniesienia dla potrzeb awansu, lecz wyłącznie na wniosek zainteresowanego urzędnika, z jednoczesnym przedłużeniem o trzy lata okresu wymaganego do awansu z pierwszego na drugi stopień. Tymczasem w wyroku z dnia 11 listopada 2014 r., Schmitzer (C‑530/13, EU:C:2014:2359) Trybunał stwierdził, że dyrektywa 2000/78/WE stoi na przeszkodzie regulacji krajowej, która – w celu wyeliminowania dyskryminacji ze względu na wiek – uwzględnia okresy kształcenia i służby przebyte przed osiągnięciem wieku 18 lat, ale jednocześnie – w przypadku urzędników dotkniętych ową dyskryminacją – wydłuża o trzy lata okres zatrudnienia wymagany do awansu z pierwszego do drugiego stopnia zaszeregowania w każdej z grup zatrudnienia i w każdej z kategorii płacowych. Sąd odsyłający wyjaśnia, że ustawodawca krajowy przyjął następnie ustawę federalną o reformie wynagrodzeń z 2015 r. i ustawę o reformie wynagrodzeń z 2016 r. w celu zastąpienia, w odniesieniu do urzędników pełniących służbę w dniu 11 lutego 2015 r., systemu wynagradzania opartego na dacie odniesienia dla potrzeb awansu nowym systemem, opartym na wysłudze lat, poprzez wprowadzenie mechanizmu ponownego zaszeregowania na podstawie „kwoty przeniesienia”, obliczonej zgodnie z przepisami GehG 2010, a zatem ostatecznie opartym, w odniesieniu do pracowników, którzy zostali zatrudnieni przed wejściem w życie GehG 2010, czyli przed dniem 31 sierpnia 2010 r., na przepisach poprzedniej wersji ustawy o wynagrodzeniach, która w celu uwzględnienia doświadczenia zawodowego poprzedzającego zatrudnienie wprowadzała rozróżnienie w zależności od tego, czy doświadczenie to zostało uzyskane przed osiągnięciem przez zainteresowanych wieku 18 lat, czy po osiągnięciu tego wieku, a którego dyskryminujący charakter został stwierdzony w wyroku z dnia 18 czerwca 2009 r., Hütter (C‑88/08, EU:C:2009:381). W tym względzie w wyroku Leitner Trybunał orzekł, że prawo Unii stoi również na przeszkodzie systemowi wynagradzania i awansów wynikającemu z GehG 2015, uznawszy zasadniczo, że uregulowanie to nie jest w stanie ustanowić systemu niedyskryminującego urzędników znajdujących się w niekorzystnej sytuacji w ramach systemu wynagradzania i awansów wynikającego z GehG 2010, ponieważ ostatecznie utrzymuje w stosunku do tych urzędników dyskryminację ze względu na wiek wynikającą z dawnego systemu. Sąd odsyłający wskazuje, że ustawodawca austriacki przyjął drugą ustawę z 2019 r. o zmianie prawa służby publicznej w celu dostosowania ustawodawstwa krajowego do dyrektywy 2000/78 i wspomnianego orzecznictwa Trybunału, w szczególności wyroku Leitner. Ustawa ta dotyczy urzędników, którzy zostali przeniesieni do nowego systemu wynagradzania na podstawie ich ówczesnego stażu pracy w skali wynagrodzeń, bez późniejszego uwzględnienia dotyczących ich okresów ukończonych przed osiągnięciem wieku 18 lat. Ustawodawca austriacki ustanowił zatem podstawy nowego zaszeregowania stosowanego z urzędu, w drodze którego, zgodnie z §§ 169f i 169g GehG 2020, przewidziano ponowną ocenę – z urzędu – kwalifikujących się okresów sprzed osiągnięcia przez urzędnika wieku 18 lat poprzez ustalenie daty odniesienia dla potrzeb porównania. Tymczasem sąd odsyłający zastanawia się, czy druga ustawa z 2019 r. o zmianie prawa służby publicznej usunęła obecnie dyskryminację stwierdzoną wcześniej przez Trybunał. Po pierwsze, sąd ten zauważa, że system wynagradzania przewidziany w GehG 2020 nadal opiera się na mechanizmie przenoszenia urzędników na podstawie stażu pracy mającej zastosowanie w dniu 28 lutego 2015 r., której ustalenie zostało uznane przez Trybunał w wyroku Leitner za dyskryminujące. Wynagrodzenie za luty 2015 r., czyli za miesiąc przeniesienia, zostało z pewnością skorygowane przez różnicę między datą odniesienia dla potrzeb awansu a datą odniesienia dla potrzeb porównania przewidzianą w § 169g GehG 2020. Jednakże przewidziane w tymże § 169g ust. 3 pkt 4 zwiększenie z trzech lat do siedmiu lat limitu „pozostałych okresów”, które należy uwzględnić w połowie, zostało zneutralizowane przez ryczałtowe odliczenie wprowadzone w ust. 4 tego artykułu, na mocy którego okresy te są uwzględniane przy obliczaniu daty odniesienia dla potrzeb porównania jedynie w zakresie, w jakim przekraczają cztery lata. Po drugie, sąd odsyłający zauważa, że zgodnie z § 169f ust. 1 pkt 3 i 4 GehG 2020 urzędnikom, których data odniesienia została ponownie obliczona w następstwie złożenia odpowiedniego wniosku przed wejściem w życie drugiej ustawy z 2019 r. o zmianie prawa służby publicznej, biorąc pod uwagę kwalifikujące się okresy ukończone przed osiągnięciem wieku 18 lat i których pozycja w skali wynagrodzeń została w konsekwencji zmieniona, nie przysługuje ponownie ustalenie tej pozycji, o którym mowa w § 169g GehG 2020. Jeżeli natomiast urzędnicy, tak jak w niniejszej sprawie, złożyli takie wnioski i również uzyskali ustalenie nowej daty odniesienia, lecz nie miało to wpływu na ich pozycję w skali wynagrodzeń, stosuje się do nich obecnie § 169g GehG 2020 i grozi im niemożność skorzystania, jak w niniejszej sprawie, z żadnej realnej poprawy co do mającej do nich zastosowanie daty odniesienia, a więc również co do ich pozycji w skali wynagrodzeń. Tymczasem z orzecznictwa Trybunału, w szczególności z wyroku z dnia 16 lipca 2020 r., État belge (Łącznie rodzin – Małoletnie dziecko) (C‑133/19, C‑136/19 i C‑137/19, EU:C:2020:577, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo), wynika, że nie jest zgodna z zasadami równego traktowania i pewności prawa sytuacja, w której pozytywne rozpatrzenie wniosku zależy od szybkości rozpoznawania tego wniosku lub skargi, a zatem od okoliczności, których nie można przypisać wnioskodawcy Po trzecie, sąd odsyłający zauważa, że w ramach ustalania daty odniesienia dla potrzeb porównania § 169g ust. 3 pkt 5 GehG 2020 przewiduje pełne uwzględnienie okresów przyuczenie do zawodu tylko wtedy, gdy dany urzędnik został zatrudniony przez krajową jednostkę samorządu terytorialnego po dniu 31 marca 2000 r. Natomiast okresy przyuczenia do zawodu ukończone przez urzędników zatrudnionych przed tą datą mogłyby zostać uwzględnione jedynie w połowie jako „pozostałe okresy”. Wynika z tego, że w zakresie, w jakim system ten stawia w mniej korzystnej sytuacji urzędników zatrudnionych przed tą datą, którzy są co do zasady starsi, może on stanowić dyskryminację pośrednią ze względu na wiek. W tych okolicznościach Verwaltungsgerichtshof (trybunał administracyjny) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „1) Czy prawo Unii, w szczególności art. 1, art. 2 i art. 6 dyrektywy [2000/78] w związku z art. 21 karty praw podstawowych, należy interpretować w ten sposób, że stoi ono na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które zastępuje system wynagradzania dyskryminujący ze względu na wiek systemem wynagradzania, w którym zaszeregowanie urzędnika nadal określa się na podstawie dyskryminacyjnego stażu pracy w ramach skali wynagrodzeń, ustalonego na określony miesiąc przeniesienia zgodnie ze starym systemem wynagradzania (luty 2015 r.) i który to staż przy tej okazji wprawdzie jest poddawany korekcie w odniesieniu do pierwotnie ustalonych wcześniejszych okresów zatrudnienia poprzez ustalenie daty odniesienia dla potrzeb porównania, ale w którym jednak w odniesieniu do okresów po osiągnięciu wieku 18 lat weryfikowane są jedynie pozostałe okresy podlegające uwzględnieniu w połowie, i w którym przedłużenie okresu dla uwzględnienia wcześniejszych okresów zatrudnienia o cztery lata uzyskuje się w ten sposób, że pozostałe podlegające uwzględnieniu okresy dolicza się przy ustalaniu daty odniesienia dla potrzeb porównania tylko w takim zakresie, w jakim przekraczają one wymiar czterech lat podlegających uwzględnieniu w połowie (ryczałtowe odliczenie czterech lat podlegających uwzględnieniu w połowie)? 2) Czy na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć inaczej w odniesieniu do tych postępowań, w przypadku których nowa data odniesienia dla potrzeb awansu została już ostatecznie ustalona przed datą wejścia w życie drugiej nowelizacji ustawy o służbie publicznej z 2019 r., ale data ta nie miała jeszcze wpływu na zaszeregowanie płacowe urzędnika, ponieważ odpowiedni organ nie podjął jeszcze decyzji przy bezpośrednim zastosowaniu prawa Unii, i w przypadku których datę odniesienia dla potrzeb porównania należy obecnie ponownie ustalać bez uwzględnienia ustalonej w międzyczasie daty odniesienia dla potrzeb awansu, jednakże względem dyskryminującej ze względu na wiek daty odniesienia, a pozostałe okresy, podlegające uwzględnieniu w połowie, są ryczałtowo odliczane? 3) Czy prawo Unii, w szczególności art. 1, art. 2 i art. 6 dyrektywy [2000/78] w związku z art. 21 [karty praw podstawowych], należy interpretować w taki sposób, że stoi ono na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, zgodnie z którym pomimo ponownego ustalenia stażu pracy w ramach skali wynagrodzeń i zaszeregowania płacowego okresy przyuczania do zawodu w ramach zatrudnienia w krajowej jednostce samorządu terytorialnego należy zaliczyć przy ustalaniu daty odniesienia dla potrzeb porównania tylko wtedy, gdy urzędnik został zatrudniony po dniu 31 marca 2000 r., a w przeciwnym razie okresy te są zaliczane tylko jako pozostałe okresy, podlegające uwzględnieniu w połowie, przy czym uregulowanie to zasadniczo jest niekorzystne dla urzędników z dłuższym stażem pracy?”. Postępowanie przed Trybunałem Pismem z dnia 21 września 2022 r. rząd austriacki poinformował Trybunał o zmianie przepisów, która nastąpiła od czasu wydania postanowienia odsyłającego, a mianowicie o uchyleniu z mocą wsteczną § 169f ust. 1 pkt 4 GehG 2020 przez Dienstrechts‑Novelle 2022 (ustawę z 2022 r. o zmianie prawa służby publicznej, BGBl. I, 137/2022). Następnie Trybunał zwrócił się do sądu odsyłającego z wnioskiem o udzielenie wyjaśnień, zwracając się do niego o uściślenie, po pierwsze, czy może on potwierdzić tę zmianę przepisów, po drugie, czy zamierza podtrzymać wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w tych okolicznościach, a jeśli tak, to – po trzecie – jakie konsekwencje należy wyciągnąć z tej zmiany przepisów w odniesieniu do niniejszego odesłania prejudycjalnego. Pismem z dnia 19 października 2022 r. sąd odsyłający przede wszystkim potwierdził uchylenie z mocą wsteczną § 169f ust. 1 pkt 4 GehG 2020. Następnie wskazał on, że ta zmiana legislacyjna nie dotyczy pytań pierwszego i trzeciego. Wreszcie, co się tyczy pytania drugiego, rozpatrywana zmiana przepisów nie ma wpływu na jego znaczenie, ponieważ pytanie to odnosi się przede wszystkim do wykładni § 169f ust. 3 GehG 2020. Zgodnie z krajowymi przepisami proceduralnymi wykładnia przedstawiona przez sąd odsyłający została dokonana w każdym razie w świetle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania decyzji administracyjnej zaskarżonej w ramach sporu w postępowaniu głównym, z którego to powodu późniejsze zmiany legislacyjne nie mają znaczenia, nawet jeśli mają one skutek wsteczny. W konsekwencji sąd ten postanowił podtrzymać swój wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w całości. W przedmiocie pytań prejudycjalnych W przedmiocie pytania pierwszego Poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy art. 1, 2 i 6 dyrektywy 2000/78 w związku z art. 21 karty praw podstawowych należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, zgodnie z którym zaszeregowanie urzędnika jest ustalane na podstawie stażu pracy w skali wynagrodzeń w poprzednim systemie wynagradzania, uznanym za dyskryminujący z tego powodu, że system ten umożliwiał uwzględnienie do celów określenia tego stażu jedynie kwalifikujących się okresów poprzedzających zatrudnienie urzędnika ukończonych po osiągnięciu wieku18 lat, z wyłączeniem okresów ukończonych przed osiągnięciem tego wieku, jeżeli uregulowanie to przewiduje, że korekta kwalifikujących się okresów ukończonych przed zatrudnieniem urzędnika, zgodnie z wcześniejszym ich obliczeniem, dokonywana jest poprzez określenie daty odniesienia dla potrzeb porównania, dla której to daty są już uwzględnione, w celu określenia tego stażu, kwalifikujące się okresy poprzedzające zatrudnienie, ukończone przed osiągnięciem przez tego urzędnika wieku 18 lat, gdy, po pierwsze, co się tyczy okresów ukończonych po osiągnięciu wieku 18 lat, uwzględniane są jedynie „pozostałe okresy”, podlegające uwzględnieniu w połowie, oraz po drugie, rzeczone „pozostałe okresy” są zwiększane o od trzech do siedmiu lat, lecz uwzględniane jedynie w zakresie, w jakim przekraczają cztery lata. Na wstępie należy podkreślić, że w niniejszym przypadku powstaje w konsekwencji pytanie, czy można uznać, że stwierdzone przez Trybunał odmienne traktowanie ze względu na wiek można uznać za wyeliminowane, skoro uregulowanie krajowe mające na celu ostateczne wyeliminowanie tego odmiennego traktowania przewiduje, że w ramach ponownego obliczenia stażu pracy urzędnika w ramach skali wynagrodzeń należy również uwzględnić kwalifikujące się okresy poprzedzające zatrudnienie, jeżeli zostały ukończone przed osiągnięciem wieku 18 lat, i to w szczególności jako „pozostałe okresy”, które należy uwzględnić w połowie w trakcie okresu siedmiu zamiast trzech lat przewidzianych we wcześniejszym uregulowaniu krajowym, lecz okresy te pozwalają na ustalenie stażu pracy w ramach skali wynagrodzeń jedynie w przypadku, gdy przekraczają one cztery lata. W tym względzie należy przypomnieć, że zakaz wszelkiej dyskryminacji ze względu między innymi na wiek został wyrażony w art. 21 karty i że w dziedzinie zatrudnienia i pracy zakaz ten został skonkretyzowany w dyrektywie 2000/78 [wyrok z dnia 17 listopada 2022 r., Ministero dell’Interno (Granica wieku dla zatrudnienia komisarzy policji), C‑304/21, EU:C:2022:897, pkt 36 i przytoczone tam orzecznictwo]. W pierwszej kolejności należy zbadać, czy uregulowanie krajowe, którego dotyczy sprawa w postępowaniu głównym, wprowadza odmienne traktowanie w rozumieniu art. 2 ust. 1 dyrektywy 2000/78. W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z brzmieniem tego przepisu przez „zasadę równego traktowania” rozumie się brak jakichkolwiek form bezpośredniej lub pośredniej dyskryminacji z przyczyn określonych w art. 1 tej dyrektywy. W art. 2 ust. 2 lit. a) tej dyrektywy uściślono, że dla celów jej art. 2 ust. 1 dyskryminacja bezpośrednia występuje w przypadku, gdy daną osobę traktuje się mniej przychylnie niż traktuje się, traktowano lub traktowano by inną osobę w porównywalnej sytuacji, z jednej z przyczyn określonych w art. 1 wspomnianej dyrektywy. W sprawie w postępowaniu głównym kategoriami osób istotnymi dla celów tego porównania są, po pierwsze, urzędnicy, którzy ukończyli kwalifikujące się okresy, choćby w części, przed osiągnięciem wieku 18 lat, a po drugie, urzędnicy, którzy ukończyli takie okresy tego samego rodzaju i porównywalnej długości po osiągnięciu tego wieku. Z akt sprawy, którymi dysponuje Trybunał, wynika, że przyjmując drugą ustawę z 2019 r. o zmianie prawa służby publicznej, ustawodawca austriacki wprowadził nowy system ustalania stażu pracy urzędników w skali wynagrodzeń w celu dostosowania ustawodawstwa krajowego do orzecznictwa Trybunału wynikającego z wyroku Leitner. W szczególności poprzez przyjęcie § 169f ust. 1 GehG 2020 wspomniany ustawodawca miał na celu ustalenie z urzędu pozycji w skali wynagrodzeń urzędników pozostających w stosunku służbowym, którzy byli objęci mechanizmem ponownego zaszeregowania na podstawie „kwoty przeniesienia” zgodnie z § 169c ust. 2 GehG 2015, podczas gdy ta kwota przeniesienia została określona na podstawie przepisów wprowadzających rozróżnienie, jeśli chodzi o uwzględnienie kwalifikujących się okresów poprzedzających zatrudnienie, w zależności od tego, czy rozpatrywane okresy przypadały przed osiągnięciem przez zainteresowanych wieku 18 lat, czy po osiągnięciu tego wieku. Tymczasem w wyroku Leitner Trybunał orzekł, że przeniesienie urzędników pełniących służbę do nowego systemu wynagradzania i awansów, dokonane zgodnie ze wspomnianym § 169c ust. 2 GehG 2015, w ramach którego pierwsze zaszeregowanie tych urzędników było ustalane na podstawie ich ostatniego wynagrodzenia pobieranego na podstawie poprzedniego systemu, utrzymuje wprowadzoną przez ten poprzedni system dyskryminację bezpośrednią ze względu na wiek w rozumieniu dyrektywy 2000/78. W związku z tym należy ocenić, czy zmiany wprowadzone przez drugą ustawę z 2019 r. o zmianie prawa służby publicznej faktycznie i ostatecznie wyeliminowały wspomnianą bezpośrednią dyskryminację ze względu na wiek, nierozerwalnie związaną ze dawnym systemem wynagradzania. Co się tyczy wprowadzonego tą ustawą nowego ustalenia stażu pracy w ramach skali wynagrodzeń, należy podkreślić, że wspomniana ustawa działa dwuetapowo. Po pierwsze, przejmuje staż pracy w ramach skali wynagrodzeń mający zastosowanie do wynagrodzeń z dnia 28 lutego 2015 r., zgodnie z § 169f ust. 4 GehG 2020. Staż ten jest obliczany na podstawie kwoty przeniesienia w rozumieniu § 169c ust. 2 GehG 2015, czyli wynagrodzenia brutto, które posłużyło za podstawę do obliczenia miesięcznego wynagrodzenia urzędnika za luty 2015 r. (miesiąc przeniesienia). Po drugie, staż pracy w ramach skali wynagrodzeń może być korygowany na podstawie § 169f ust. 4 zdanie drugie GehG 2020 poprzez uwzględnienie różnicy między datą odniesienia dla potrzeb awansu a datą odniesienia dla potrzeb porównania obliczoną zgodnie z zasadami, o których mowa w § 169g GehG 2020, w celu, w stosownym przypadku, zwiększenia wspomnianego stażu pracy o czas trwania niekorzystnej sytuacji doznanej poprzednio przy uwzględnianiu okresów aktywności zawodowej ukończonych przed zatrudnieniem urzędnika. Tymczasem, po pierwsze, z wyroku Leitner (pkt 37) wynika, że skala wynagrodzeń taka jak ustanowiona w GehG 2015 może utrzymać skutki wynikające z dawnego systemu wynagradzania i awansów ze względu na związek, jaki ustanawia ona między ostatnim wynagrodzeniem otrzymywanym na podstawie tego systemu a zaszeregowaniem w ramach nowego systemu wynagradzania i awansów. W zakresie, w jakim przeniesienia dokonuje się bez rozróżnienia między urzędnikami, których dawny system wynagradzania i awansów postawił w niekorzystnej sytuacji, a urzędnikami, których to nie dotknęło, należy zauważyć, że austriacki system wynagradzania mający zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym wydaje się nadal opierać, przynajmniej na pierwszym etapie, na dacie odniesienia dla potrzeb awansu obliczonej – według wyroku Leitner – w sposób dyskryminujący, a także na wynikającej z niej kwocie przeniesienia. Po drugie, zgodnie z § 169g ust. 1 GehG 2020 datę odniesienia dla potrzeb porównania oblicza się z uwzględnieniem z wyprzedzeniem na dzień zatrudnienia wcześniejszych kwalifikujących się okresów ukończonych po osiągnięciu wieku 14 lat, to jest minimalnego wieku wymaganego w prawie Unii do nawiązania stosunku pracy, umożliwiając tym samym w szczególności uwzględnienie, również w sytuacji, gdy zostały ukończone przed osiągnięciem przez urzędnika wieku 18 lat, okresów, o których mowa w § 169g ust. 2 pkt 1 GehG 2020, czyli zasadniczo niektórych okresów pracy i kształcenia podlegających uwzględnieniu w całości, a także „pozostałych okresów”, o których mowa w pkt 44 niniejszego wyroku. W tym względzie, jak wyjaśnia rząd austriacki, to nowe obliczenie spowodowało zwiększenie stażu pracy wynoszące od jednego miesiąca do jednego roku w 19463 przypadkach na 48047 zakończonych dotychczas spraw oraz zwiększenie tego stażu o ponad rok w 2821 przypadkach, przy czym te ostatnie dotyczyły najczęściej urzędników, którzy nawiązali stosunek pracy lub – jak p. Hütter w sprawie w postępowaniu głównym, której dotyczyła sprawa C‑88/08 – rozpoczęli kwalifikujące się kształcenie przed osiągnięciem wieku 18 lat, dla których okresy te powinny zostać obecnie zarachowane jako kwalifikujące się okresy w całości w celu ustalenia pozycji tych pracowników w skali wynagrodzeń. Okazuje się zatem – z zastrzeżeniem weryfikacji, których powinien dokonać sąd odsyłający – że data odniesienia dla potrzeb porównania rzeczywiście pozwoliła na uwzględnienie kwalifikujących się okresów ukończonych przed osiągnięciem przez urzędnika wieku 18 lat w celu skorygowania stażu pracy ustalonego wcześniej na podstawie § 169c GehG 2015 bez uwzględnienia wspomnianych okresów. Sąd odsyłający zauważa jednak, że zgodnie z § 169g ust. 6 GehG 2020 nie wszystkie kwalifikujące się okresy poprzedzające zatrudnienie danego urzędnika podlegają uwzględnieniu, ponieważ okresy ukończone po osiągnięciu wieku 18 lat, które zostały już ocenione w celu ustalenia daty odniesienia dla potrzeb awansu, nie mogą być przedmiotem ponownej oceny. Jednakże zgodnie z „ryczałtowym odliczeniem” przewidzianym w § 169g ust. 4 GehG 2020 „pozostałe okresy”, uwzględnione w połowie, będą uwzględniane z wyprzedzeniem przy obliczaniu daty odniesienia dla potrzeb porównania tylko wtedy, gdy przekraczają okres czterech lat. W tej kwestii sąd odsyłający zauważa, że o ile limit „pozostałych okresów” podlegających uwzględnieniu w połowie na podstawie § 12 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o wynagrodzeniach z 1956 r., zmienionej drugą ustawą z 2007 r. o zmianie prawa służby publicznej, został podwyższony z trzech do siedmiu lat przez § 169g ust. 3 pkt 4 GehG 2020, o tyle § 169g ust. 4 GehG 2020 ma ten skutek, że to podwyższenie limitu „pozostałych okresów” do siedmiu lat jest równoważone ryczałtowym odliczeniem przewidzianym w tym ostatnim przepisie. Należy jednak zauważyć, po pierwsze, że § 169g ust. 4 GehG 2020 wydaje się mieć zastosowanie do wszystkich urzędników pozostających w stosunku służbowym, bez dokonywania rozróżnienia w zależności od tego, czy wspomniani urzędnicy znajdowali się, czy też nie znajdowali się w niekorzystnej sytuacji ze względu na wynikający z GehG 2015 system wynagradzania i awansów w zależności od ich wieku, czego zweryfikowanie należy również do sądu odsyłającego. Po drugie, wydaje się, że przewidziane w tym przepisie ryczałtowe odliczenie czterech lat ma zastosowanie niezależnie od wieku urzędnika, w którym zostały ukończone wskazane „pozostałe okresy” działalności zawodowej, czyli przed osiągnięciem przez zainteresowanego wieku 18 lat lub po nim. Należy jednak podkreślić, że w zakresie, w jakim uwzględnienie w połowie kwalifikujących się okresów pomiędzy osiągnięciem wieku 14 lat i wieku 18 lat zostaje zneutralizowane przez zastosowanie ryczałtowego odliczenia czterech lat, przewidzianego w § 169g ust. 4 GehG 2020, okazuje się, że urzędnicy dysponujący jedynie takimi okresami ukończonymi przed osiągnięciem wieku 18 lat są pozbawieni prawa do uzyskania poprawy swej pozycji w skali wynagrodzeń. Wynika z tego, że w niniejszym wypadku, ze względu na ryczałtowe odliczenie czterech lat przewidziane w § 169g ust. 4 GehG 2020, okresy nauki skarżących w postępowaniu głównym nie miały istotnego wpływu na obliczenie daty odniesienia dla potrzeb porównania, i to pomimo podniesienia o cztery lata limitu „pozostałych okresów” w odniesieniu do okresu, który należy uwzględnić, a zatem również na określenie ich pozycji w skali wynagrodzeń. W związku z tym, z zastrzeżeniem oceny, której dokona sąd odsyłający, nie wydaje się, aby druga ustawa z 2019 r. o zmianie prawa służby publicznej wyeliminowała stwierdzoną w wyroku Leitner dyskryminację ze względu na wiek, ponieważ w szczególności ustalenie stażu pracy w ramach skali wynagrodzeń nadal jest dokonywane w świetle odmiennego traktowania urzędników, których doświadczenie zawodowe zostało, choćby w części, zdobyte przed osiągnięciem wieku 18 lat, oraz tych, którzy po osiągnięciu tego wieku uzyskali doświadczenie o takim samym charakterze i porównywalnym czasie trwania. W drugiej kolejności należy zbadać, czy to odmienne traktowanie może zostać uzasadnione na podstawie art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/78. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu niezależnie od art. 2 ust. 2 tej dyrektywy państwa członkowskie mogą uznać, że odmienne traktowanie ze względu na wiek nie stanowi dyskryminacji, jeżeli w ramach prawa krajowego zostanie to obiektywnie i racjonalnie uzasadnione zgodnym z przepisami celem, w szczególności celami polityki zatrudnienia, rynku pracy i kształcenia zawodowego, i jeżeli środki mające służyć realizacji tego celu są właściwe i konieczne. W niniejszej sprawie z akt sprawy, którymi dysponuje Trybunał, wynika, że rozpatrywane w postępowaniu głównym zmiany legislacyjne systemu wynagradzania i awansów wydają się być podyktowane względami budżetowymi i administracyjnymi, czego zweryfikowanie należy do sądu odsyłającego. O ile z orzecznictwa Trybunału niewątpliwie wynika, że względy budżetowe mogą leżeć u podstawy wyborów w dziedzinie polityki społecznej państwa członkowskiego i wpływać na charakter lub zakres środków, jakie państwo to zamierza przyjąć, o tyle względy te nie mogą same w sobie stanowić celu zgodnego z przepisami w rozumieniu art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/78 (wyrok z dnia 21 lipca 2011 r., Fuchs i Köhler, C‑159/10 i C‑160/10, EU:C:2011:508, pkt 74). To samo dotyczy względów natury administracyjnej wspomnianych przez rząd austriacki (wyrok Leitner, pkt 43 i przytoczone tam orzecznictwo). A zatem choć uregulowanie rozpatrywane w postępowaniu głównym może zapewnić ochronę praw nabytych i uzasadnionych oczekiwań urzędników uprzywilejowanych w ramach systemu wynagradzania przewidzianego w GehG 2015, to nie wydaje się ono zdatne do ustanowienia systemu niedyskryminującego urzędników znajdujących się w niekorzystnej sytuacji w ramach tego systemu wynagradzania i awansów, ponieważ wydaje się utrzymywać w stosunku do tych urzędników dyskryminację ze względu na wiek wynikającą z dawnego systemu (zob. analogicznie wyrok Leitner, pkt 49). Z ogółu powyższych ustaleń wynika, że odpowiedź na pytanie pierwsze powinna brzmieć następująco: art. 1, art. 2 i art. 6 dyrektywy 2000/78 w związku z art. 21 karty praw podstawowych należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, zgodnie z którym zaszeregowanie urzędnika jest ustalane na podstawie stażu pracy w skali wynagrodzeń w poprzednim systemie wynagradzania, uznanym za dyskryminujący z tego powodu, że system ten umożliwiał uwzględnienie do celów określenia tego stażu jedynie kwalifikujących się okresów poprzedzających zatrudnienie urzędnika ukończonych po osiągnięciu wieku 18 lat, z wyłączeniem okresów ukończonych przed osiągnięciem tego wieku, jeżeli uregulowanie to przewiduje, że korekta kwalifikujących się okresów ukończonych przed zatrudnieniem urzędnika, zgodnie z wcześniejszym ich obliczeniem, dokonywana jest poprzez określenie daty odniesienia dla potrzeb porównania, dla której to daty są już uwzględnione, w celu określenia tego stażu, kwalifikujące się okresy poprzedzające zatrudnienie ukończone przed osiągnięciem przez tego urzędnika wieku 18 lat, gdy, po pierwsze, co się tyczy okresów ukończonych po osiągnięciu wieku18 lat, uwzględniane są jedynie „pozostałe okresy”, podlegające uwzględnieniu w połowie, oraz po drugie, rzeczone „pozostałe okresy” są zwiększane o od trzech do siedmiu lat, lecz uwzględniane jedynie w zakresie, w jakim przekraczają cztery lata. W przedmiocie pytania drugiego Poprzez pytanie drugie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy prawo Unii należy interpretować w ten sposób, że stoi ono na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu przewidującemu – w odniesieniu do urzędników, wobec których postępowanie mające na celu ponowne określenie ich pozycji w skali wynagrodzeń toczyło się w chwili ogłoszenia zmiany przepisów dotyczących systemu wynagradzania obejmującej tę skalę – że wynagrodzenia są ponownie obliczane zgodnie z nowymi przepisami dotyczącymi daty odniesienia dla potrzeb porównania, zawierającymi nowe ograniczenia w odniesieniu do maksymalnego zakresu kwalifikujących się okresów, podczas gdy takie obliczenie nie jest dokonywane w stosunku do urzędników, dla których wszczęte wcześniej postępowanie o identycznym przedmiocie zostało już zakończone ostateczną decyzją opartą na dacie odniesienia ustalonej w sposób bardziej korzystny na podstawie dawnego systemu wynagradzania, którego przepisy, uznane przez sąd krajowy za dyskryminujące, zostały pominięte poprzez bezpośrednie zastosowanie zasady równego traktowania przewidzianej w prawie Unii. W celu udzielenia odpowiedzi na to pytanie należy zbadać, czy uregulowanie krajowe rozpatrywane w postępowaniu głównym wprowadza odmienne traktowanie sprzeczne z prawem Unii w zakresie, w jakim uzależnia ponowne obliczenie wynagrodzeń dokonywane na podstawie przepisów dotyczących daty odniesienia dla potrzeb porównania od tego, czy postępowanie mające na celu ponowne określenie pozycji urzędnika w skali wynagrodzeń toczyło się, czy też było zakończone w chwili ogłoszenia tego uregulowania. W tym względzie, po pierwsze, z § 169f ust. 3 GehG 2020 wynika, że jeżeli w dniu ogłoszenia drugiej ustawy z 2019 r. o zmianie prawa służby publicznej toczyły się postępowania mające na celu uwzględnienie okresów zatrudnienia poprzedzających zatrudnienie urzędników, ponowne ustalenie daty odniesienia dla potrzeb awansu, ponowne ustalenie stażu pracy w ramach skali wynagrodzeń lub ustalenie pozycji tych urzędników w ramach tej skali odbywa się w ramach tych postępowań. Po drugie, z lektury a contrario § 169f ust. 1 pkt 4 GehG 2020 wynika, że z takiego ponownego zaszeregowania wyłączeni są urzędnicy, dla których nowa data odniesienia dla potrzeb awansu w dniu ogłoszenia drugiej ustawy z 2019 r. o zmianie prawa służby publicznej została już ustalona w sposób ostateczny, z uwzględnieniem okresów zatrudnienia poprzedzających zatrudnienie tych urzędników ukończonych przed osiągnięciem wieku 18 lat, w następstwie złożenia stosownego wniosku, w związku z czym zastosowanie tej nowej daty spowodowało poprawę pozycji danych urzędników w ramach skali wynagrodzeń. W związku z tym, co się tyczy porównywalnych kategorii osób, § 169f ust. 3 GehG 2020 wydaje się skutkować – z zastrzeżeniem oceny, której dokona sąd odsyłający – tym, że urzędnicy, którzy zdołali doprowadzić do zakończenia postępowań, w których powołali się na istnienie dyskryminacji ze względu na wiek, korzystają z pełnego uwzględnienia okresów zatrudnienia poprzedzających ich zatrudnienie ukończonych przed osiągnięciem wieku18 lat. Natomiast w przypadkach gdy takie postępowania nie zostały jeszcze zakończone w dniu ogłoszenia drugiej ustawy z 2019 r. o zmianie prawa służby publicznej, czyli w dniu 8 lipca 2019 r., zainteresowani urzędnicy są traktowani w taki sam sposób jak wszyscy inni urzędnicy, w przypadku których korekta daty odniesienia dla potrzeb porównania powinna zostać dokonana z urzędu. Tym samym okazuje się, że – z zastrzeżeniem weryfikacji, której dokona sąd odsyłający – w odniesieniu do pierwszej kategorii urzędników położono kres traktowaniu, które Trybunał uznał w wyroku Leitner za dyskryminujące, ponieważ urzędnicy ci mogli skorzystać z rozwiązania przedstawionego w pkt 75 tego wyroku, polegającego w szczególności na tym, że do czasu przyjęcia środków przywracających równe traktowanie urzędnikom znajdującym się w niekorzystnej sytuacji ze względu na dawny system wynagradzania i awansów przyznawane były takie same korzyści jak te, z których mogli korzystać urzędnicy uprzywilejowani w ramach tego systemu, zarówno jeśli chodzi o uwzględnienie okresów służby ukończonych przed osiągnięciem wieku 18 lat, jak i o awans w ramach skali wynagrodzeń. Natomiast, jak wynika z odpowiedzi udzielonej przez Trybunał na pytanie pierwsze, nie ma to miejsca w przypadku drugiej kategorii urzędników. Sąd odsyłający zauważa, że w odniesieniu do skarżących w postępowaniu głównym, którzy należą do tej drugiej kategorii, organ podatkowy obliczył dla każdego z nich datę odniesienia dla potrzeb awansu z uwzględnieniem dodatkowych trzech lata w stosunku do daty odniesienia dla potrzeb awansu, która została zastosowana wobec nich po ich zatrudnieniu. Jednakże te nowe obliczenia nie doprowadziły do poprawy pozycji tych skarżących w skali wynagrodzeń, ponieważ dotyczące ich postępowania były nadal w toku w dniu ogłoszenia drugiej ustawy z 2019 r. o zmianie prawe służby publicznej. Tym samym data odniesienia dla potrzeb porównania powinna ponownie wynikać z daty odniesienia dla potrzeb awansu, która została zastosowana wobec nich po ich zatrudnieniu, czyli z daty obliczonej w sposób dyskryminujący. Wynika z tego, że data odniesienia dla potrzeb awansu mająca zastosowanie do wspomnianych skarżących nie została poprawiona o dodatkowe trzy lata, lecz jedynie o kilka dni. W tym względzie należy podkreślić, że każdy środek mający na celu wyeliminowanie dyskryminacji sprzecznej z prawem Unii, w tym środki indywidualne dotyczące przyznania osobom należącym do kategorii znajdującej się w niekorzystnej sytuacji tych samych korzyści, jakie przysługują osobom uprzywilejowanym, stanowi stosowanie tego prawa, które musi być zgodne z jego wymogami (zob. podobnie wyrok z dnia 7 października 2019 r., Safeway, C‑171/18, EU:C:2019:839, pkt 37). Wśród tych wymogów znajdują się wymogi wynikające z ogólnej zasady równego traktowania zapisanej w art. 20 karty praw podstawowych oraz z zasady pewności prawa. I tak z orzecznictwa Trybunału wynika, że uregulowanie krajowe takie jak § 169f ust. 3 GehG 2020, które w okolicznościach takich jak rozpatrywane w postępowaniu głównym skutkuje odmiennym traktowaniem urzędników, którzy zainicjowali postępowanie w celu uzyskania ponownego ustalenia dotyczącej ich daty odniesienia dla potrzeb awansu na podstawie okresów zatrudnienia przed ich zatrudnieniem ukończonych przed osiągnięciem wieku 18 lat, w zależności od tego, czy organy lub sądy właściwe do ponownego rozpatrzenia tych okresów wydały już ostateczne rozstrzygnięcie, jest sprzeczne z zasadą równego traktowania zapisaną w art. 20 karty praw podstawowych oraz z zasadą pewności prawa, które wymagają identycznego i przewidywalnego traktowania wszystkich urzędników znajdujących się chronologicznie w takiej samej sytuacji, ponieważ uwzględnienie tych okresów zależy od okoliczności niezależnych od zainteresowanych urzędników, takich jak czas rozpatrywania ich wniosków [zob. analogicznie wyrok z dnia 9 września 2021 r., Bundesrepublik Deutschland (Członek rodziny), C‑768/19, EU:C:2021:709, pkt 41 i przytoczone tam orzecznictwo]. W świetle powyższych rozważań na pytanie drugie należy udzielić następującej odpowiedzi: zasadę równości traktowania zapisaną w art. 20 karty praw podstawowych, a także zasadę pewności prawa należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu przewidującemu – w odniesieniu do urzędników, wobec których postępowanie mające na celu ponowne określenie ich pozycji w skali wynagrodzeń toczyło się w chwili ogłoszenia zmiany przepisów dotyczących systemu wynagradzania obejmującej tę skalę – że wynagrodzenia są ponownie obliczane zgodnie z nowymi przepisami dotyczącymi daty odniesienia dla potrzeb porównania, zawierającymi nowe ograniczenia w odniesieniu do maksymalnego zakresu kwalifikujących się okresów, w związku z czym dyskryminacja ze względu na wiek sprzeczna z art. 1, 2 i 6 dyrektywy 2000/78 w związku z art. 21 karty praw podstawowych nie została wyeliminowana, podczas gdy takie obliczenie nie jest dokonywane w stosunku do urzędników, dla których wszczęte wcześniej postępowanie o identycznym przedmiocie zostało już zakończone ostateczną decyzją opartą na dacie odniesienia ustalonej w sposób bardziej korzystny na podstawie dawnego systemu wynagradzania, którego przepisy, uznane przez sąd krajowy za dyskryminujące, zostały pominięte poprzez bezpośrednie zastosowanie zasady równego traktowania przewidzianej w prawie Unii. W przedmiocie pytania trzeciego Poprzez pytanie trzecie sąd odsyłający zmierza w istocie do ustalenia, czy art. 1, 2 i 6 dyrektywy 2000/78 w związku z art. 21 karty praw podstawowych należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu przewidującemu, że okresy przyuczenia do zawodu odbyte w krajowej jednostce samorządu terytorialnego są przy ustalaniu daty odniesienia dla potrzeb porównania uwzględniane w całości wyłącznie wtedy, gdy dany urzędnik został zatrudniony przez państwo po określonej dacie, podczas gdy w sytuacji, gdy dany urzędnik został zatrudniony przez państwo przed tą datą, okresy przyuczenia do zawodu są uwzględniane w połowie, z zastosowaniem zryczałtowanego odliczenia. Przede wszystkim należy przypomnieć, jak wskazano w pkt 47 niniejszego wyroku, że z art. 2 ust. 1 dyrektywy 2000/78 w związku z jej art. 1 wynika, że do celów tej dyrektywy zasada równego traktowania oznacza brak jakichkolwiek form bezpośredniej lub pośredniej dyskryminacji ze względu między innymi na wiek. Ponadto z art. 2 ust. 2 lit. b) wspomnianej dyrektywy wynika, że do celów tej dyrektywy dyskryminacja pośrednia ze względu na wiek ma miejsce wtedy, gdy przepis, kryterium lub pozornie neutralna praktyka mogą doprowadzić do szczególnej niekorzystnej sytuacji dla osób w określonym wieku w stosunku do innych osób, chyba że taki przepis, kryterium lub praktyka są obiektywnie uzasadnione zgodnym z prawem celem, a środki mające służyć osiągnięciu tego celu są właściwe i konieczne. W związku z tym w celu ustalenia, czy skarżący w postępowaniu głównym mogą powoływać się na zasadę przypomnianą w poprzednim punkcie, należy zbadać, czy w okolicznościach takich jak w sprawie w postępowaniu głównym urzędnicy zatrudnieni przez austriackie państwo federalne do dnia 31 marca 2000 r. włącznie i ci zatrudnieni po tym dniu są – bezpośrednio lub pośrednio – traktowani odmiennie ze względu na wiek, w którym byli w chwili zatrudnienia. W tym względzie należy stwierdzić, że zgodnie z § 169g ust. 3 pkt 5 GehG 2020 okresy przyuczenia do zawodu w krajowej jednostce samorządu terytorialnego są uwzględniane przy ustalaniu daty odniesienia dla potrzeb porównania tylko wtedy, gdy dany urzędnik nawiązał stosunek pracy z austriackim państwem federalnym po dniu 31 marca 2000 r. W niniejszej sprawie okresy przyuczenia skarżących w postępowaniu głównym do zawodu ukończone w krajowej jednostce samorządu terytorialnego nie mogą zostać przy określaniu daty porównania uwzględnione w całości, ponieważ każdy z nich został zatrudniony przez austriackie państwo federalne przed dniem 31 marca 2000 r. Z powyższego wynika, że to odmienne traktowanie wynika z daty zatrudnienia urzędników przez to państwo, ponieważ to właśnie w zależności od tej daty mają zastosowanie zasady uwzględniania okresów przyuczenia do zawodu. Otóż – będąc jedynym istotnym kryterium do celów stosowania zasad dotyczących uwzględniania okresów przyuczenia do zawodu wynikające z GehG 2020 – data zatrudnienia urzędnika przez austriackie państwo federalne, o której mowa w § 169g ust. 3 pkt 5 GehG 2020, stanowi kryterium niezależne od wieku urzędnika w chwili jego zatrudnienia. Tym samym kryterium to, które uzależnia stosowanie nowych zasad jedynie od daty zatrudnienia urzędnika, jest – jako element obiektywny i neutralny – w sposób oczywisty niezwiązane z braniem pod uwagę wieku zatrudnianych osób (wyrok z dnia 14 lutego 2019 r., Horgan i Keegan, C‑154/18, EU:C:2019:113, pkt 25 i przytoczone tam orzecznictwo). W konsekwencji nowe warunki uwzględniania okresów przyuczenia do zawodu odbytych w krajowej jednostce samorządu terytorialnego w zależności od daty rozpoczęcia służby dla austriackiego państwa federalnego opierają się na kryterium, które nie jest w żaden sposób związane z wiekiem danych urzędników, a ponadto nic nie wskazuje na to, by wspomniane warunki prowadziły do jakiejkolwiek dyskryminacji pośredniej ze względu na wiek (zob. podobnie wyrok z dnia 20 października 2022 r., Curtea de Apel Alba Iulia i in., C‑301/21, EU:C:2022:811, pkt 58, 59 i przytoczone tam orzecznictwo). W świetle powyższych rozważań na pytanie trzecie należy udzielić następującej odpowiedzi: art. 1, 2 i 6 dyrektywy 2000/78 w związku z art. 21 karty praw podstawowych należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu przewidującemu, że okresy przyuczenia do zawodu odbyte w krajowej jednostce samorządu terytorialnego są przy ustalaniu daty odniesienia dla potrzeb porównania uwzględniane w całości wyłącznie wtedy, gdy dany urzędnik został zatrudniony przez państwo po określonej dacie, podczas gdy w sytuacji, gdy dany urzędnik został zatrudniony przez państwo przed tą datą, okresy przyuczenia do zawodu są uwzględniane w połowie, z zastosowaniem zryczałtowanego odliczenia. W przedmiocie kosztów Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.   Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:   1) Artykuły 1, 2 i 6 dyrektywy Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy w związku z art. 21 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej należy interpretować w ten sposób, że: stoją one na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, zgodnie z którym zaszeregowanie urzędnika jest ustalane na podstawie stażu pracy w skali wynagrodzeń w poprzednim systemie wynagradzania, uznanym za dyskryminujący z tego powodu, że system ten umożliwiał uwzględnienie do celów określenia tego stażu jedynie kwalifikujących się okresów poprzedzających zatrudnienie urzędnika ukończonych po osiągnięciu wieku 18 lat, z wyłączeniem okresów ukończonych przed osiągnięciem tego wieku, jeżeli uregulowanie to przewiduje, że korekta kwalifikujących się okresów ukończonych przed zatrudnieniem urzędnika, zgodnie z wcześniejszym ich obliczeniem, dokonywana jest poprzez określenie daty odniesienia dla potrzeb porównania, dla której to daty są już uwzględnione, w celu określenia tego stażu, kwalifikujące się okresy poprzedzające zatrudnienie ukończone przed osiągnięciem przez tego urzędnika wieku 18 lat, gdy, po pierwsze, co się tyczy okresów ukończonych po osiągnięciu wieku18 lat, uwzględniane są jedynie „pozostałe okresy”, podlegające uwzględnieniu w połowie, oraz po drugie, rzeczone „pozostałe okresy” są zwiększane o od trzech do siedmiu lat, lecz uwzględniane jedynie w zakresie, w jakim przekraczają cztery lata.   2) Zasadę równości traktowania, zapisaną w art. 20 karty praw podstawowych, a także zasadę pewności prawa należy interpretować w ten sposób, że: stoją one na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu przewidującemu – w odniesieniu do urzędników, wobec których postępowanie mające na celu ponowne określenie ich pozycji w skali wynagrodzeń toczyło się w chwili ogłoszenia zmiany przepisów dotyczących systemu wynagradzania obejmującej tę skalę – że wynagrodzenia są ponownie obliczane zgodnie z nowymi przepisami dotyczącymi daty odniesienia dla potrzeb porównania, zawierającymi nowe ograniczenia w odniesieniu do maksymalnego zakresu kwalifikujących się okresów, w związku z czym dyskryminacja ze względu na wiek sprzeczna z art. 1, 2 i 6 dyrektywy 2000/78 w związku z art. 21 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej nie została wyeliminowana, podczas gdy takie obliczenie nie jest dokonywane w stosunku do urzędników, dla których wszczęte wcześniej postępowanie o identycznym przedmiocie zostało już zakończone ostateczną decyzją opartą na dacie odniesienia ustalonej w sposób bardziej korzystny na podstawie dawnego systemu wynagradzania, którego przepisy, uznane przez sąd krajowy za dyskryminujące, zostały pominięte poprzez bezpośrednie zastosowanie zasady równego traktowania przewidzianej w prawie Unii.   3) Artykuły 1, 2 i 6 dyrektywy 2000/78 w związku z art. 21 karty praw podstawowych należy interpretować w ten sposób, że: nie stoją one na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu przewidującemu, że okresy przyuczenia do zawodu odbyte w krajowej jednostce samorządu terytorialnego są przy ustalaniu daty odniesienia dla potrzeb porównania uwzględniane w całości wyłącznie wtedy, gdy dany urzędnik został zatrudniony przez państwo po określonej dacie, podczas gdy w sytuacji, gdy dany urzędnik został zatrudniony przez państwo przed tą datą, okresy przyuczenia do zawodu są zaliczane w połowie, z zastosowaniem zryczałtowanego odliczenia.   Podpisy ( *1 ) Język postępowania: niemiecki.