C-69/25
WyrokTSUE2026-06-11CELEX: 62025CJ0069ECLI:EU:C:2026:478
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Sąd Unii Europejskiej naruszył prawo, uznając, że Komisja Europejska zajęła jasne i ostateczne stanowisko w rozumieniu art. 265 TFUE w odniesieniu do skargi na bezczynność dotyczącej finansowania w ramach Europejskiego Funduszu Rybackiego (EFR) i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (EFMR), w sytuacji gdy jej odpowiedź opierała się na wcześniejszej korespondencji i nie zawierała formalnej decyzji na podstawie rozporządzenia 2015/1589?Ratio decidendi
Trybunał Sprawiedliwości uznał, że Sąd Unii Europejskiej nie naruszył prawa, stwierdzając, iż Komisja zajęła jasne i ostateczne stanowisko w rozumieniu art. 265 TFUE, co zakończyło stan bezczynności. Trybunał potwierdził, że ocena, czy instytucja Unii zajęła takie stanowisko, może uwzględniać korespondencję poprzedzającą wezwanie do działania, a także korespondencję następującą po nim. Wystarczające jest, aby instytucja odniosła się do wcześniejszych pism, nawet jeśli nie powtórzyła ich treści, zwłaszcza gdy skarżący zrozumieli jej stanowisko. Wymóg uzasadnienia aktu (art. 296 TFUE) jest odrębny od wymogu zajęcia stanowiska w kontekście skargi na bezczynność (art. 265 TFUE).Stan faktyczny
Wnoszący odwołanie, rybacy z Francji, Niderlandów i Zjednoczonego Królestwa oraz stowarzyszenie Low Impact Fishers of Europe (LIFE), złożyli skargi do Komisji Europejskiej w marcu 2021 r. Dotyczyły one rzekomego niezgodnego z prawem finansowania niderlandzkich trawlerów dokonujących połowów elektrycznych, zarówno w ramach Europejskiego Funduszu Rybackiego (EFR) i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (EFMR), jak i w formie krajowej pomocy państwa. Wnoszący odwołanie twierdzili, że finansowanie to naruszało unijne przepisy dotyczące rybołówstwa (zasada 5% floty trawlerów) oraz zasady pomocy państwa. Po wymianie korespondencji, w której Komisja wskazywała, że nie widzi podstaw do badania pomocy państwa w odniesieniu do finansowania unijnego, skarżący wezwali Komisję do wydania formalnej decyzji na podstawie rozporządzenia 2015/1589.Rozstrzygnięcie
1) Odwołanie zostaje oddalone.
2) Laurent Merlin, Stéphane Pinto, Gaëtan Delsart, Gaëtan Baillet, Jean-Yves Noël, Christophe Lhomel, Jérémy Lhomel, Stéphane Fournier, Alexandre Fournier, Christian Dubois, Franck Nowe, Jean-Pierre Deparis, Frédéric Drogerys, Jean‑Marie Baheu, Jonathan Delsart, José Pinto, Mathieu Pinto, Olivier Leprêtre, Josse Martin, Lionel Descharles, Loïc Merlin, Philippe Calone, Sébastien Leprêtre, Philippe Mahieu, Andries Visser, Charles Lines, Paul Lines oraz Low Impact Fishers of Europe (LIFE) zostają obciążeni, poza własnymi kosztami, kosztami poniesionymi przez Komisję Europejską.Pełny tekst orzeczenia
Wydanie tymczasowe
WYROK TRYBUNAŁU (ósma izba)
z dnia 11 czerwca 2026 r.(*)
Odwołanie – Skarga na bezczynność – Artykuł 265 TFUE – Wspólna polityka rybołówstwa – Finansowanie na rzecz armatorów dokonujących połowów przy użyciu włoków rozprzowych zelektryfikowanych – Skarga do Komisji – Pojęcie „zajęcia stanowiska” przez Komisję Europejską – Jasny i ostateczny charakter zajęcia stanowiska
W sprawie C‑69/25 P
mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 31 stycznia 2025 r.,
Laurent Merlin, zamieszkały w Equihen-Plage (Francja),
Stéphane Pinto, zamieszkały w Ambleteuse (Francja),
Gaëtan Delsart, zamieszkały w Rinxent (Francja),
Gaëtan Baillet, zamieszkały w Ambleteuse,
Jean-Yves Noël, zamieszkały w Ambleteuse,
Christophe Lhomel, zamieszkały w Boulogne-sur-Mer (Francja),
Jérémy Lhomel, zamieszkały w Marquise (Francja),
Stéphane Fournier, zamieszkały w Étaples (Francja),
Alexandre Fournier, zamieszkały w Etaples-sur-Mer (Francja),
Christian Dubois, zamieszkały w Calais (Francja),
Franck Nowe, zamieszkały w Crochte (Francja),
Jean-Pierre Deparis, zamieszkały w Saint-Martin-Boulogne (Francja),
Frédéric Drogerys, zamieszkały w Ghyvelde (Francja),
Jean-Marie Baheu, zamieszkały w Audresselles (Francja),
Jonathan Delsart, zamieszkały w Le Portel (Francja),
José Pinto, zamieszkały w Hesdin-l’Abbé (Francja),
Mathieu Pinto, zamieszkały w Boulogne-sur-Mer,
Olivier Leprêtre, zamieszkały w Étaples,
Josse Martin, zamieszkały w Coquelles (Francja),
Lionel Descharles, zamieszkały w Saint-Josse (Francja),
Loïc Merlin, zamieszkały w Le Portel,
Philippe Calone, zamieszkały w Basly (Francja),
Sébastien Leprêtre, zamieszkały w Étaples,
Philippe Mahieu, zamieszkały w Fécamp (Francja),
Andries Visser, zamieszkały w Ijmuiden (Niderlandy),
Charles Lines, zamieszkały w Great Yarmouth (Zjednoczone Królestwo),
Paul Lines, zamieszkały w Great Yarmouth,
Low Impact Fishers of Europe (LIFE), z siedzibą w Etterbeek (Belgia),
których reprezentowali F. de Bure, F.-C. Laprévote oraz T. Otmani, adwokaci,
wnoszący odwołanie,
w której drugą stroną postępowania była:
Komisja Europejska, którą reprezentowali M. Abenhaïm, C. Perrin oraz B. Stromsky, w charakterze pełnomocników,
strona pozwana w pierwszej instancji,
TRYBUNAŁ (ósma izba),
w składzie: O. Spineanu-Matei (sprawozdawczyni), prezeska izby, S. Rodin i N. Piçarra, sędziowie,
rzecznik generalny: A. Biondi,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
podjąwszy, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
1 W odwołaniu Laurent Merlin i 27 pozostałych wnoszących odwołanie wnoszą o uchylenie pkt 2 sentencji wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 13 listopada 2024 r., Merlin i in./Komisja (T‑141/23, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”, EU:T:2024:818), w którym Sąd oddalił ich skargę o stwierdzenie bezczynności Komisji Europejskiej w związku z zaniechaniem wydania przez tę instytucję na podstawie rozporządzenia Rady (UE) 2015/1589 z dnia 13 lipca 2015 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 108 [TFUE] (Dz.U. 2015, L 248, s. 9) decyzji w przedmiocie zakwestionowanego finansowania w ramach Europejskiego Funduszu Rybackiego (EFR) oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (EFMR).
Ramy prawne
Rozporządzenie (WE) nr 1198/2006
2 Rozporządzenie Rady (WE) nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz.U. 2006, L 223, s. 1, zwane dalej „rozporządzeniem w sprawie EFR”), które miało zastosowanie do okresu programowania 2007–2013, zostało uchylone rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 508/2014 z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającym rozporządzenia Rady (WE) nr 2328/2003, (WE) nr 861/2006, (WE) nr 1198/2006 i (WE) nr 791/2007 oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1255/2011 (Dz.U. 2014, L 149, s. 1, zwanym dalej „rozporządzeniem w sprawie EFMR”).
3 Artykuł 7 rozporządzenia w sprawie EFR stanowił:
„1. Bez uszczerbku dla ust. 2 niniejszego artykułu do pomocy udzielanej przez państwa członkowskie na rzecz przedsiębiorstw sektora rybactwa zastosowanie mają art. 87, 88 i 89 [WE] [(obecnie art. 107, 108 i 109 TFUE)].
2. Artykuły 87, 88 i 89 [WE] nie mają zastosowania do wkładów finansowych państw członkowskich na rzecz operacji współfinansowanych z EFR i określonych jako część programu operacyjnego.
3. Przepisy krajowe przewidujące finansowanie ze środków publicznych w szerszym zakresie, niż wynika to z postanowień niniejszego rozporządzenia dotyczących wkładów finansowych, jak określono w ust. 2, podlegają w całości ust. 1”.
Rozporządzenie w sprawie EFMR
4 Rozporządzenie w sprawie EFMR, mające zastosowanie do okresu programowania 2014–2020, przewiduje w art. 8:
„1. Bez uszczerbku dla ust. 2 niniejszego artykułu do pomocy przyznawanej przez państwa członkowskie przedsiębiorstwom z sektora rybołówstwa i akwakultury zastosowanie mają art. 107, 108 i 109 TFUE.
2. Artykuły 107, 108 i 109 TFUE nie mają jednak zastosowania do płatności dokonywanych przez państwa członkowskie zgodnie z niniejszym rozporządzeniem w ramach zakresu stosowania art. 42 TFUE.
3. Przepisy krajowe ustanawiające finansowanie ze środków publicznych w szerszym zakresie, niż wynika to z przepisów niniejszego rozporządzenia dotyczących płatności, o których mowa w ust. 2, podlegają w całości ust. 1.
[…]”.
Rozporządzenie 2015/1589
5 Artykuł 4 rozporządzenia 2015/1589 stanowi:
„1. Komisja bada zgłoszenie bezzwłocznie po jego otrzymaniu. Bez uszczerbku dla art. 10 Komisja podejmuje decyzję zgodnie z ust. 2, 3 lub 4 niniejszego artykułu.
2. W przypadku gdy Komisja po przeprowadzeniu badania wstępnego stwierdza, że środek będący przedmiotem zgłoszenia nie stanowi pomocy, ustalenie to zostaje stwierdzone w formie decyzji.
3. W przypadku gdy Komisja po przeprowadzeniu badania wstępnego stwierdza, że nie ma żadnych wątpliwości co do zgodności środka będącego przedmiotem zgłoszenia z rynkiem wewnętrznym, w stopniu, w jakim mieści się on w zakresie art. 107 ust. 1 TFUE, Komisja podejmuje decyzję, że środek jest zgodny z rynkiem wewnętrznym […]. W decyzji określone zostaje, który z przewidzianych w FUE wyjątków zastosowano.
4. W przypadku gdy po przeprowadzeniu badania wstępnego Komisja stwierdza, że zaistniały wątpliwości co do zgodności środka będącego przedmiotem zgłoszenia z rynkiem wewnętrznym, Komisja podejmuje decyzję o wszczęciu postępowania zgodnie z art. 108 ust. 2 TFUE […].
[…]”.
Okoliczności powstania sporu
6 Okoliczności powstania sporu, przedstawione w pkt 2–14 zaskarżonego wyroku, można streścić w podany niżej sposób.
7 Wnoszący odwołanie to rybacy francuscy, niderlandzcy i ze Zjednoczonego Królestwa, a także stowarzyszenie europejskich rybaków małoskalowych Low Impact Fishers of Europe (LIFE), którzy prowadzą działalność połowową na wodach kanału La Manche i Morza Północnego.
8 W marcu 2021 r. wnoszący odwołanie, korzystając z formularza znajdującego się w załączniku IV do rozporządzenia Komisji (WE) nr 794/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 traktatu WE (Dz.U. 2004, L 140, s. 1), złożyli do Komisji skargi (zwane dalej „skargami do Komisji”).
9 W skargach do Komisji wnoszący odwołanie podnieśli przede wszystkim, że władze niderlandzkie wydały upoważnienia do połowów z naruszeniem zasady, zgodnie z którą połowy elektryczne są dozwolone jedynie w granicach maksymalnie 5 % floty trawlerów do połowów włokami rozprzowymi na państwo członkowskie, przewidzianych w przepisach Unii (zwanej dalej „zasadą 5 %”).
10 Następnie, w sekcji skarg do Komisji zatytułowanej „Niezgodne z prawem i niezgodne z rynkiem wewnętrznym dotacje europejskie”, wnoszący odwołanie podnieśli fakt, że od 2007 r. Królestwo Niderlandów przyznawało finansowanie niderlandzkim trawlerom do połowów włokami rozprzowymi prowadzącym połowy elektryczne z naruszeniem w szczególności zasady 5 % oraz przepisów regulujących funkcjonowanie EFR i EFMR. Zdaniem wnoszących odwołanie trawlery te nie mogły zatem korzystać z tego finansowania w ramach tych dwóch funduszy, w związku z czym wspomniane finansowanie należało uznać za pomoc państwa niezgodną z prawem i niezgodną z rynkiem wewnętrznym.
11 Wreszcie w sekcji skarg do Komisji zatytułowanej „Pomoc państwa niezgodna z rynkiem wewnętrznym” wnoszący odwołanie poinformowali o istnieniu różnych środków pomocy przyznanych przez Królestwo Niderlandów na rzecz niderlandzkich trawlerów do połowów włokami rozprzowymi prowadzących połowy elektryczne, które znacznie przekraczały mające zastosowanie progi de minimis i które w związku z tym należało uznać za pomoc państwa niezgodną z rynkiem wewnętrznym.
12 Pismem z dnia 16 kwietnia 2021 r. Dyrekcja Generalna Komisji (DG) ds. Konkurencji poinformowała wnoszących odwołanie, że ze skarg do Komisji wynika, iż zakwestionowane finansowanie wchodziło w zakres albo EFR, albo EFMR, oraz że w każdym z tych przypadków przepisy regulujące funkcjonowanie odpowiedniego z tych funduszy mają pierwszeństwo przed przepisami o pomocy państwa. Zdaniem tej DG, ponieważ te skargi do Komisji dotyczyły kwestii związanych z przepisami regulującymi funkcjonowanie wspólnej polityki rybołówstwa (WPRyb), ich rozpatrywanie powinno być kontynuowane zgodnie ze szczególnymi procedurami WPRyb. W tym celu wspomniana DG zasugerowała wnoszącym odwołanie skierowanie wspomnianych skarg do DG ds. Gospodarki Morskiej i Rybołówstwa Komisji.
13 Pismem z dnia 4 sierpnia 2021 r. wnoszący odwołanie podnieśli zasadniczo, że szczególne mechanizmy dotyczące EFR i EFMR nie wykluczają ani możliwości zastosowania przepisów o pomocy państwa, ani możliwości wniesienia skargi do Komisji na podstawie rozporządzenia 2015/1589. W tym względzie powołali się oni na art. 7 ust. 2 rozporządzenia w sprawie EFR i art. 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie EFMR, zgodnie z którymi ich zdaniem finansowanie przyznane z naruszeniem tych dwóch ostatnich rozporządzeń należy badać w świetle przepisów o pomocy państwa. W związku z tym ich zdaniem do Komisji należało wskazanie instrumentów, za pomocą których finansowanie to zostało przyznane, oraz określenie, które z tych rodzajów finansowania należy uznać za pomoc państwa ze względu na to, że nie wchodziło ono w zakres EFR lub EFMR.
14 Pismem z dnia 22 listopada 2021 r. DG ds. Konkurencji wskazała – przyznając, że Królestwo Niderlandów zezwoliło na dokonywanie połowów elektrycznych wbrew warunkom przewidzianym w rozporządzeniu Rady (WE) nr 850/98 z dnia 30 marca 1998 r. w sprawie zachowania zasobów połowowych poprzez środki techniczne dla ochrony niedojrzałych organizmów morskich (Dz.U. 1998, L 125, s. 1) – że nie można ustalić żadnego związku między tymi połowami a finansowaniem dokonanym w ramach EFR i EFMR. DG ds. Konkurencji uznała, że nie dostrzega żadnego elementu potencjalnie niezgodnej z prawem pomocy państwa, która wymagałaby dokładniejszego zbadania.
15 Pismem z dnia 4 kwietnia 2022 r. wnoszący odwołanie przedstawili dodatkowe informacje zawierające między innymi wykazy niderlandzkich trawlerów do połowów włokami rozprzowymi prowadzących połowy elektryczne, które skorzystały z finansowania z EFR i EFMR (zwanym dalej „pismem z dnia 4 kwietnia 2022 r.”). Powiadomili oni również o istnieniu finansowanego w całości przez państwo niderlandzkie programu pomocy inwestycyjnej mającego na celu zapewnienie wyposażenia pięciu trawlerów do połowów włokami rozprzowymi prowadzących owe połowy.
16 W piśmie z dnia 9 września 2022 r. DG ds. Konkurencji wskazała, że ponownie szczegółowo zbadała finansowanie, z którego skorzystały niderlandzkie trawlery do połowów włokami rozprzowymi prowadzące połowy elektryczne na podstawie tych dodatkowych informacji, że nie doszło do żadnego naruszenia przepisów dotyczących EFR i EFMR oraz że na tej podstawie nie widzi żadnego elementu stanowiącego potencjalnie niezgodną z prawem pomoc państwa, który to element miałby wymagać bardziej szczegółowego zbadania.
17 Pismem z dnia 8 listopada 2022 r. wnoszący odwołanie zwrócili się do Komisji, zgodnie z art. 265 akapit drugi TFUE oraz z rozporządzeniem 2015/1589, a w szczególności z art. 4, 12 i 15 tego rozporządzenia, o wydanie, w odpowiedzi na skargi do Komisji, decyzji na podstawie art. 4 tego rozporządzenia (dalej jako „wezwanie do działania”).
18 Pismem z dnia 14 lutego 2023 r., zatytułowanym „Pisma poprzedzające zamknięcie sprawy skierowane do składających skargę do Komisji, informujące ich, że służby Komisji zamierzają umorzyć postępowanie w sprawie” (zwanym dalej „pismem z dnia 14 lutego 2023 r.”) Komisja poinformowała wnoszących odwołanie, że zakończyła badanie wniesionych do niej skarg. W tym względzie Komisja wskazała, że nie zamierza zaproponować wszczęcia „postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego z powodu nieprzestrzegania prawa Unii przez [Królestwo Niderlandów]”. Komisja wyjaśniła, że ponownie szczegółowo zbadała finansowanie, z którego skorzystały niderlandzkie trawlery do połowów włokami rozprzowymi prowadzące połowy elektryczne w świetle dodatkowych informacji przekazanych przez wnoszących odwołanie w piśmie z dnia 4 kwietnia 2022 r. i stwierdziła brak naruszenia przepisów mających zastosowanie do EFR i EFMR. Na tej podstawie Komisja poinformowała wnoszących odwołanie o zamiarze umorzenia postępowania w sprawie, wzywając ich jednocześnie, w przypadku posiadania przez nich nowych informacji, które mogłyby mieć znaczenie dla ponownego zbadania sprawy, do skontaktowania się z nią w terminie czterech tygodni, po upływie którego sprawa może zostać umorzona.
Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok
19 Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 14 marca 2023 r. wnoszący odwołanie (skarżący w pierwszej instancji) wnieśli skargę mającą na celu stwierdzenie, że Komisja bezprawnie zaniechała wydania decyzji na podstawie rozporządzenia 2015/1589, oraz nakazanie Komisji wydania w terminie dwóch miesięcy decyzji na podstawie tego rozporządzenia.
20 Na poparcie tej skargi wnoszący odwołanie (skarżący w pierwszej instancji) podnieśli, że zgodnie z art. 12 ust. 1 akapit drugi i art. 15 ust. 1 rozporządzenia 2015/1589 Komisja była zobowiązana, po pierwsze, do zbadania w rozsądnym terminie oraz w sposób kompletny i staranny informacji, które wnoszący odwołanie (skarżący w pierwszej instancji) przekazali jej w skargach do Komisji, a także w ramach późniejszej wymiany korespondencji, w której powiadomili o istnieniu różnych środków pomocy, a po drugie, do wydania ostatecznej decyzji na podstawie art. 4 ust. 2, 3 lub 4 tego rozporządzenia, jasno wyrażając swoje stanowisko w tym względzie. W szczególności zdaniem wnoszących odwołanie (skarżących w pierwszej instancji) Komisja niesłusznie uznała, że finansowanie przyznane w ramach EFR i EFMR niderlandzkim trawlerom do połowów włokami rozprzowymi prowadzącym połowy elektryczne jest na podstawie art. 7 rozporządzenia w sprawie EFR i art. 8 rozporządzenia w sprawie EFMR wyłączone z zakresu stosowania przepisów o pomocy państwa.
21 W zaskarżonym wyroku Sąd zasadniczo zbadał w pierwszej kolejności zarzut niedopuszczalności skargi na bezczynność podniesiony przez Komisję zgodnie z art. 265 akapit drugi TFUE. Sąd wskazał, że w odrębnych częściach skarg do Komisji wnoszący odwołanie (skarżący w pierwszej instancji) powiadomili o istnieniu, po pierwsze, „niezgodnych z prawem i niezgodnych z rynkiem wewnętrznym dotacji europejskich” przyznanych niderlandzkim trawlerom do połowów włokami rozprzowymi prowadzącym połowy elektryczne w ramach EFR i EFMR, z naruszeniem w szczególności zasady 5 % (zwanych dalej „zakwestionowanym finansowaniem w ramach EFR i EFMR”), i po drugie, „dotacji krajowych” na rzecz wspomnianych trawlerów, przyznanych przez Królestwo Niderlandów, które powinny zostać zakwalifikowane jako pomoc państwa (zwanych dalej „zakwestionowaną pomocą krajową”).
22 W tym względzie Sąd stwierdził, że skargę tę należy uznać za niedopuszczalną w zakresie, w jakim zmierza ona do stwierdzenia bezczynności Komisji w odniesieniu do zaniechania wydania decyzji przez tę instytucję na podstawie rozporządzenia 2015/1589 w przedmiocie zakwestionowanego finansowania w ramach EFR i EFMR.
23 Sąd stwierdził natomiast, że skargę tę należy uznać za dopuszczalną w zakresie, w jakim zmierza ona do stwierdzenia bezczynności Komisji dotyczącej zaniechania przez nią działania na podstawie rozporządzenia 2015/1589 w odniesieniu do zakwestionowanej pomocy krajowej, ponieważ instytucja ta nie zajęła jasnego i ostatecznego stanowiska w rozumieniu art. 265 TFUE w przedmiocie wezwania do działania.
24 W drugiej kolejności, co się tyczy zakwestionowanej pomocy krajowej, Sąd uznał, że skoro do Komisji zostały prawidłowo wniesione skargi informujące ją o istnieniu domniemanej pomocy niezgodnej z prawem lub pomocy świadczonej jakoby niezgodnie z przeznaczeniem, Komisja była zobowiązana do działania zgodnie z art. 12 ust. 1 akapit drugi, art. 15 ust. 1 i art. 24 ust. 2 rozporządzenia 2015/1589. Sąd stwierdził, że ponieważ Komisja ani nie podjęła żadnego z działań przewidzianych w tych przepisach, ani nie wydała na ich podstawie decyzji, instytucja ta pozostawała w stanie bezczynności w dacie upływu terminu dwóch miesięcy od wezwania do działania.
25 W związku z tym w pkt 1 sentencji zaskarżonego wyroku Sąd uwzględnił skargę na bezczynność w zakresie, w jakim zmierzała ona do stwierdzenia bezczynności Komisji w odniesieniu do zakwestionowanej pomocy krajowej, a w pkt 2 sentencji tego wyroku oddalił tę skargę w pozostałym zakresie.
Żądania stron w postępowaniu odwoławczym
26 W odwołaniu wnoszący odwołanie wnoszą do Trybunału o:
– uchylenie pkt 2 sentencji zaskarżonego wyroku;
– uwzględnienie ich żądań i stwierdzenie, że Komisja, po zbadaniu wniesionych do niej skarg, bezprawnie zaniechała wydania decyzji na podstawie rozporządzenia 2015/1589; oraz
– obciążenie Komisji kosztami postępowania w pierwszej instancji oraz postępowania odwoławczego.
27 Komisja wnosi do Trybunału o:
– oddalenie odwołania; oraz
– obciążenie wnoszących odwołanie kosztami postępowania.
W przedmiocie odwołania
28 Na poparcie odwołania wnoszący odwołanie podnoszą trzy zarzuty.
29 Zarzut pierwszy dotyczy naruszenia prawa i przeinaczenia okoliczności faktycznych w zakresie, w jakim Sąd uznał, na podstawie błędnego testu polegającego na ocenie istnienia zajęcia stanowiska wyłącznie w świetle wymiany korespondencji poprzedzającej wezwanie do działania, że Komisja zajęła jasne i ostateczne stanowisko w przedmiocie wezwania do działania.
30 Zarzut drugi opiera się na naruszeniu prawa i przeinaczeniu okoliczności faktycznych w zakresie, w jakim Sąd uznał, że Komisja odniosła się do swojej wcześniejszej korespondencji w celu zajęcia stanowiska w piśmie z dnia 14 lutego 2023 r. w odpowiedzi na wezwanie do działania.
31 Zarzut trzeci dotyczy braku uzasadnienia zaskarżonego wyroku, a w każdym wypadku naruszenia prawa ze względu na to, że Sąd nie wypowiedział się w przedmiocie przestrzegania rozporządzenia 2015/1589, co pociąga za sobą naruszenie prawa podstawowego do skutecznej ochrony sądowej.
W przedmiocie zarzutu pierwszego
Argumentacja stron
32 Zarzut pierwszy składa się z dwóch części.
33 W części pierwszej zarzutu pierwszego wnoszący odwołanie utrzymują, że nowy test wprowadzony przez Sąd do celów oceny, czy instytucja Unii Europejskiej zajęła jasne i ostateczne stanowisko w ramach skargi na bezczynność, nie jest zgodny z zasadami regulującymi kwalifikację prawną zajęcia stanowiska w rozumieniu art. 265 TFUE. Podnoszą oni, że zgodnie z tymi zasadami takie zajęcie stanowiska powinno być jasne i ostateczne, nie pozostawiać miejsca na jakiekolwiek wątpliwości co do sposobu, w jaki instytucja ta potraktowała wniosek strony skarżącej, i odpowiadać na wezwanie do działania.
34 W pierwszej kolejności – samo istnienie wymiany korespondencji, która miała miejsce przed wezwaniem do działania między stroną skarżącą a daną instytucją, nie może spełniać ustanowionego w orzecznictwie Trybunału wymogu jasnego i stanowczego charakteru rozstrzygnięcia, jakie instytucja ta ma obowiązek podjąć w odpowiedzi na takie wezwanie. Co więcej, uwzględnienie wcześniejszej wymiany korespondencji jest tym mniej istotne, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – dana instytucja nawet nie odwołuje się do niej wyraźnie w celu zilustrowania, wyjaśnienia lub przynajmniej wyrażenia swojego stanowiska w odpowiedzi na wezwanie do działania. Ponadto konieczność wydania decyzji w rozumieniu art. 4 rozporządzenia 2015/1589 wynika nie tylko z prawa wnoszących odwołanie do jej uzyskania na podstawie tego rozporządzenia, ale również z wymogu dobrej administracji.
35 W drugiej kolejności – zajęcie stanowiska powinno nastąpić po wezwaniu do działania. Uznając, że instytucja mogła zająć stanowisko przed wystosowaniem takiego wezwania i że lektura wymiany korespondencji poprzedzającej to wezwanie wystarcza, aby uznać, że instytucja ta zajęła stanowisko w przedmiocie wniosku sformułowanego w tym wezwaniu, nawet jeśli nie uczyniła tego w odpowiedzi na wezwanie do działania, Sąd przeinaczył samą istotę postanowień art. 265 TFUE. Takie podejście pozbawia sensu wezwanie do działania poprzedzające wniesienie ewentualnej skargi na bezczynność, którym jest sformułowanie żądania skierowanego do instytucji oraz kwestii, na które instytucja ta ma obowiązek odpowiedzieć.
36 W tym względzie Sąd przeinaczył rozważania Trybunału zawarte w postanowieniu z dnia 16 czerwca 2020 r., CJ/Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (C‑634/19 P, EU:C:2020:474), orzekając, że z orzecznictwa Trybunału wynika, iż do celów weryfikacji istnienia jasnego i ostatecznego stanowiska w następstwie wezwania do działania można uwzględnić korespondencję poprzedzającą to wezwanie.
37 W części drugiej zarzutu pierwszego wnoszący odwołanie podnoszą naruszenie art. 41 i 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”) w związku z zastosowaniem przez Sąd w zaskarżonym wyroku nowego testu.
38 W pierwszej kolejności – ten nowy test stanowi oczywiste naruszenie prawa do skutecznego środka prawnego, z naruszeniem art. 47 Karty i zasady pewności prawa. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem skuteczność kontroli sądowej w połączeniu z zasadą pewności prawa wymaga, aby zainteresowany mógł zapoznać się, na podstawie lektury samej decyzji, z powodami, na których opiera się dotycząca go decyzja. Tymczasem zdaniem wnoszących odwołanie wniosek, zgodnie z którym Komisja zajęła jasne i ostateczne stanowisko na podstawie ogólnikowego formalnego odniesienia do wcześniejszej korespondencji, której treść nie została w żaden sposób przytoczona przez tę instytucję, nie może spełniać wymogów Karty i orzecznictwa Trybunału.
39 W drugiej kolejności – wspomniany nowy test pociąga za sobą – z naruszeniem art. 41 Karty – naruszenie ciążącego na Komisji obowiązku dobrej administracji, a w szczególności obowiązku uzasadnienia. Instytucja ta mogłaby bowiem zadowolić się ogólnikowym formalnym odniesieniem do wcześniejszej korespondencji, nie biorąc pod uwagę dodatkowych uwag strony składającej do niej skargę, późniejszych w stosunku do tej korespondencji i poprzedzających wezwanie do działania, ani żądań wyraźnie sformułowanych w tym wezwaniu. Takie podejście uniemożliwiałoby tej stronie składającej skargę do Komisji, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, dokładne zrozumienie powodów, które skłoniły rzeczoną instytucję do odrzucenia wniosku strony składającej ową skargę, oraz ustalenie, czy instytucja ta zajęła jasne i ostateczne stanowisko.
40 Komisja utrzymuje, że zarzut pierwszy jest oczywiście bezzasadny.
Ocena Trybunału
– W przedmiocie części pierwszej zarzutu pierwszego
41 W części pierwszej zarzutu pierwszego wnoszący odwołanie zarzucają w istocie Sądowi, że uznał, iż istnienie jasnego i ostatecznego stanowiska Komisji w ramach skargi na bezczynność może, po pierwsze, zostać ocenione z uwzględnieniem wymiany korespondencji poprzedzającej wezwanie do działania, a po drugie, zostać ocenione wyłącznie w świetle tej wymiany korespondencji, ponieważ to zajęcie stanowiska powinno nastąpić po tym wezwaniu.
42 Na wstępie należy stwierdzić, że jeśli chodzi o argumenty wnoszących odwołanie dotyczące sytuacji, w której instytucja nie odwołuje się wyraźnie do wcześniejszej wymiany korespondencji w celu zilustrowania, wyjaśnienia lub przynajmniej wyrażenia swojego stanowiska w odpowiedzi na wezwanie do działania, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, argumenty te pokrywają się z argumentami przedstawionymi w ramach części drugiej zarzutu pierwszego oraz, jak zresztą wskazują wnoszący odwołanie, w ramach zarzutu drugiego i zostaną zbadane wraz z tymi argumentami.
43 Ponadto argumenty wnoszących odwołanie dotyczące konieczności wydania decyzji w rozumieniu art. 4 rozporządzenia 2015/1589 pokrywają się z argumentami przedstawionymi w ramach zarzutu trzeciego i zostaną zbadane w tym kontekście.
44 W pierwszej kolejności Trybunał przyznał, jak wskazał zasadniczo Sąd w pkt 34 zaskarżonego wyroku, że w celu dokonania oceny, czy instytucja Unii zajęła stanowisko w rozumieniu art. 265 akapit drugi TFUE w następstwie wezwania do działania skierowanego do niej przez stronę skarżącą, można uwzględnić korespondencję, jaka miała miejsce między tą stroną skarżącą a tą instytucją, która poprzedzała to zajęcie stanowiska, a także korespondencję poprzedzającą to wezwanie do działania (zob. podobnie postanowienia: z dnia 16 czerwca 2020 r., CJ/Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, C‑634/19 P, EU:C:2020:474, pkt 30, 31; a także z dnia 5 października 2023 r., NO/Komisja, C‑221/23 P, EU:C:2023:754, pkt 49–51).
45 W tym względzie, w zakresie, w jakim wnoszący odwołanie uważają, że Sąd przeinaczył rozważania Trybunału zawarte w postanowieniu z dnia 16 czerwca 2020 r., CJ/Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (C‑634/19 P, EU:C:2020:474), podnosząc, że w pkt 33 tego postanowienia Trybunał przeanalizował treść odpowiedzi danej instytucji na skierowane do niej wezwanie do działania, a nie treść poprzedzającej go korespondencji, argumentu tego nie można uwzględnić. Trybunał ograniczył się bowiem w tym punkcie do ustosunkowania się do argumentu strony wnoszącej odwołanie dotyczącego właśnie treści tej odpowiedzi.
46 W drugiej kolejności, w zakresie, w jakim wnoszący odwołanie kwestionują stanowisko Sądu, które pozwala stwierdzić zajęcie stanowiska przez daną instytucję w przedmiocie wezwania do działania jedynie w świetle wymiany korespondencji poprzedzającej to wezwanie, należy uznać, że wbrew temu, co twierdzi Komisja, wnoszący odwołanie podnieśli ten zarzut nie tylko na etapie repliki, ale również w odwołaniu, nawet jeśli wynika to jasno jedynie z zwięzłego sformułowania zarzutów. Wspomniany zarzut nie jest zatem nowy i jest dopuszczalny.
47 Zarzut ten należy jednak oddalić, ponieważ opiera się on na błędnym założeniu. Sąd nie uznał bowiem, że Komisja zajęła stanowisko w przedmiocie wezwania do działania w odniesieniu do zakwestionowanego finansowania w ramach EFR i EFMR wyłącznie w świetle wymiany korespondencji poprzedzającej to wezwanie, ponieważ oparł się on również na treści pisma z dnia 14 lutego 2023 r., jak wynika z pkt 32 zaskarżonego wyroku, a w pkt 48 tego wyroku uznał, iż pismo to stanowi zajęcie stanowiska przez Komisję w rozumieniu art. 265 akapit drugi TFUE.
48 Wynika z tego, że część pierwszą zarzutu pierwszego należy oddalić.
– W przedmiocie części drugiej zarzutu pierwszego
49 W części drugiej zarzutu pierwszego wnoszący odwołanie zarzucają w istocie Sądowi, że uznał on, iż Komisja zajęła jasne i ostateczne stanowisko, podczas gdy ich zdaniem instytucja ta jedynie ogólnikowo odniosła się do wcześniejszej korespondencji, której treść nie została przytoczona, co stanowi naruszenie art. 41 i 47 Karty oraz zasady pewności prawa.
50 W pierwszej kolejności należy zauważyć, że z argumentacji wnoszących odwołanie nie wynika, dlaczego powołanie się na wcześniejszą korespondencję, choćby formalne, miałoby uniemożliwiać skuteczne wniesienie skargi na bezczynność przewidzianej w art. 265 TFUE.
51 W drugiej kolejności, chociaż przesłanki dopuszczalności skargi do Trybunału należy interpretować w świetle prawa do skutecznego środka prawnego zagwarantowanego w art. 47 Karty, to artykuł ten nie może jednak prowadzić do zmiany przesłanek dopuszczalności skargi na bezczynność określonych w art. 265 TFUE (postanowienie z dnia 8 lutego 2018 r., CBA Spielapparate- und Restaurantbetrieb/Komisja, C‑508/17 P, EU:C:2018:72, pkt 20).
52 Otóż w zakresie, w jakim wnoszący odwołanie twierdzą zasadniczo, że podejście Sądu uniemożliwia stronie składającej skargę zrozumienie powodów, które doprowadziły daną instytucję do odrzucenia jej wniosku, a w stosownym przypadku – skuteczne zakwestionowanie stanowiska tej instytucji, argumentacja ta opiera się na założeniu, że ta strona składająca skargę do Komisji zrozumiała, iż jej wniosek został odrzucony przez tę instytucję, która zajęła stanowisko w przedmiocie wezwania do działania skierowanego do niej przez wspomnianą stronę składającą skargę. Jak twierdzi Komisja, owa argumentacja wnoszących odwołanie wynika z pomylenia wymogu uzasadnienia aktu, o którym mowa w art. 296 akapit drugi TFUE, z określeniem „zajęcie stanowiska” w rozumieniu art. 265 akapit drugi TFUE.
53 Ponadto w celu wykazania, że dana instytucja zajęła jasne i ostateczne stanowisko, nie można wymagać, aby instytucja ta systematycznie powtarzała w odpowiedzi na skierowane do niej wezwanie do działania treść swojej wcześniejszej korespondencji ze stroną skarżącą, na której opiera się w tej odpowiedzi, ani by wyraźnie odsyłała w niej do swoich wcześniejszych wniosków zawartych w tej wcześniejszej korespondencji, w szczególności gdy ta strona skarżąca nie kwestionuje, a wręcz wskazuje w swojej korespondencji z tą instytucją poprzedzającej tę odpowiedź, że zrozumiała treść tych wniosków.
54 W niniejszej sprawie należy zauważyć, że w pkt 29 zaskarżonego wyroku, który nie został zakwestionowany przez wnoszących odwołanie w ramach odwołania, Sąd wyjaśnił, iż w wezwaniu do działania, powołując się w szczególności na skargi do Komisji i na pismo z dnia 4 kwietnia 2022 r., wnoszący odwołanie zwrócili się do Komisji o wydanie decyzji na podstawie art. 4 rozporządzenia 2015/1589.
55 Jak wskazał Sąd w pkt 14 zaskarżonego wyroku, który również nie jest kwestionowany w ramach odwołania, Komisja wskazała w piśmie z dnia 14 lutego 2023 r., że ponownie szczegółowo zbadała finansowanie, z którego skorzystały niderlandzkie statki, na podstawie dodatkowych informacji przekazanych przez wnoszących odwołanie w piśmie z dnia 4 kwietnia 2022 r., i wyjaśniła, że wypowiedziała się w świetle tych informacji.
56 W tym względzie, w pkt 30–32 zaskarżonego wyroku, które również nie są kwestionowane w ramach odwołania, Sąd wskazał, jak podnosi Komisja, w jaki sposób wcześniejsza korespondencja między Komisją a wnoszącymi odwołanie odpowiadała na wezwanie do działania i na ich rozumowanie, opierając się w szczególności na identyczności niektórych powodów zawartych w piśmie z dnia 14 lutego 2023 r. z powodami przedstawionymi w jednym z tych pism, a mianowicie w piśmie z dnia 9 września 2022 r. Sąd wyjaśnił zasadniczo, że Komisja wskazała w trakcie swojej wymiany korespondencji z wnoszącymi odwołanie, iż uważa, że zakwestionowane finansowanie w ramach EFR i EFMR nie narusza przepisów dotyczących EFR i EFMR, jak wynika z pism z dnia 22 listopada 2021 r. i z dnia 9 września 2022 r., oraz że nie ma ona kompetencji, na podstawie rozporządzenia 2015/1589, do wydania decyzji dotyczącej tego finansowania.
57 Ponadto Sąd zauważył w pkt 33–35 zaskarżonego wyroku, że o ile w piśmie z dnia 14 lutego 2023 r. Komisja nie odmówiła wyraźnie wydania decyzji na podstawie rozporządzenia 2015/1589 i nie wskazała również, że nie ma kompetencji do wydania takiej decyzji w odniesieniu do zakwestionowanego finansowania w ramach EFR i EFMR, o tyle w piśmie tym odniosła się do swoich wcześniejszych pism z dnia 22 listopada 2021 r. i z dnia 9 września 2022 r. i zasadniczo potwierdziła swoje wcześniej jasno wyrażone stanowisko, przedstawione w poprzednim punkcie niniejszego wyroku.
58 Ponadto wnoszący odwołanie nie podważają rozważań zawartych w pkt 41 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którymi, po pierwsze, nie zakwestionowali oni, że „dobrze zrozumieli, jak wynika z ich pisma z dnia 4 sierpnia 2021 r., że Komisja uznała, że nie posiada kompetencji do wydania” decyzji na podstawie art. 4 rozporządzenia 2015/1589 w odniesieniu do zakwestionowanego finansowania w ramach EFR i EFMR, a po drugie, przedstawili w tym samym piśmie powody, dla których uznali, że stanowisko wyrażone w ten sposób przez Komisję było błędne.
59 Wynika z tego, że część drugą zarzutu pierwszego należy oddalić.
60 W konsekwencji zarzut pierwszy należy oddalić w całości.
W przedmiocie zarzutu drugiego
Argumentacja stron
61 Wnoszący odwołanie podnoszą, że Sąd przeinaczył okoliczności faktyczne, uznając, iż odniesienie do dwóch pism poprzedzających pismo z dnia 14 lutego 2023 r. pozwalało wyjaśnić stanowisko, jakie Komisja zajęła w tym piśmie. Pismo to nie zawiera bowiem, z wyjątkiem samej czysto formalnej wzmianki o tych dwóch pismach, żadnego innego odniesienia do wcześniejszych wniosków, do których doszła Komisja. Taka wzmianka ma charakter ewidentnie niejednoznaczny i drugorzędny i nie może być utożsamiana, jak uznał Sąd, z potwierdzeniem „zasadniczo” treści tych dwóch pism.
62 W replice wnoszący odwołanie podkreślają, że zarzucają Sądowi dokonanie błędnej kwalifikacji prawnej okoliczności faktycznych poprzez uznanie pisma z dnia 14 lutego 2023 r. za zajęcie stanowiska w rozumieniu art. 265 TFUE. Błąd ten opiera się na błędnej lekturze istotnych informacji zawartych w aktach sprawy. Sąd w pkt 35 zaskarżonego wyroku w oczywisty sposób przeinaczył okoliczności faktyczne, ponieważ Komisja nigdy nie powtórzyła w tym piśmie treści korespondencji poprzedzającej to pismo ani nie dała do zrozumienia, że potwierdza jej treść.
63 Komisja utrzymuje, że zarzut drugi jest w części niedopuszczalny, a w części oczywiście bezzasadny.
Ocena Trybunału
64 Należy stwierdzić, że wnoszący odwołanie nie kwestionują faktu, iż w piśmie z dnia 14 lutego 2023 r. Komisja wspomniała o swojej korespondencji z dnia 22 listopada 2021 r. i z dnia 9 września 2022 r., lecz kwestionują wystarczający charakter tego odniesienia, podnosząc, że Komisja powinna była powtórzyć wnioski zawarte w tej korespondencji.
65 Jednakże ich argumentacja opiera się na błędnym założeniu. Jak wynika bowiem z analizy części drugiej zarzutu pierwszego, a w szczególności z pkt 53 niniejszego wyroku, takie odniesienie do wcześniejszej wymiany korespondencji między daną instytucją a stroną skarżącą może wystarczyć, w zależności od okoliczności sprawy, do określenia jasnego i ostatecznego stanowiska danej instytucji Unii w rozumieniu art. 265 TFUE, bez konieczności systematycznego powtarzania treści wcześniejszych analiz i wniosków tej instytucji w jej odpowiedzi na wezwanie do działania.
66 W tym względzie należy stwierdzić, że z jednej strony wnoszący odwołanie nie twierdzą, iż Sąd w pkt 35 zaskarżonego wyroku błędnie streścił stanowisko Komisji wyrażone w korespondencji poprzedzającej pismo z dnia 14 lutego 2023 r. (zob. pkt 56, 57 niniejszego wyroku).
67 Z drugiej strony, jak stwierdzono w pkt 58 niniejszego wyroku, wnoszący odwołanie nie podważają rozważań zawartych w pkt 41 zaskarżonego wyroku, a w szczególności okoliczności, że zrozumieli oni, iż Komisja uznała, że nie posiada kompetencji do wydania decyzji na podstawie art. 4 rozporządzenia 2015/1589 w odniesieniu do zakwestionowanego finansowania w ramach EFR i EFMR, oraz że zakwestionowali oni zasadność tego stanowiska Komisji.
68 Wynika z tego, że Sąd nie popełnił błędu w kwalifikacji prawnej okoliczności faktycznych, gdy uznał zasadniczo w pkt 48 zaskarżonego wyroku, że pismo z dnia 14 lutego 2023 r. stanowiło zajęcie stanowiska przez Komisję w rozumieniu art. 265 akapit drugi TFUE.
69 W konsekwencji zarzut drugi należy oddalić, bez konieczności orzekania w przedmiocie zarzutu niedopuszczalności podniesionego przez Komisję.
W przedmiocie zarzutu trzeciego
Argumentacja stron
70 Na wstępie zarzutu trzeciego wnoszący odwołanie twierdzą, że jako zainteresowane strony mieli prawo do żądania i otrzymania decyzji Komisji w rozumieniu art. 4 rozporządzenia 2015/1589. Wskazują oni, że w braku takiej decyzji formalnie zwrócili się do tej instytucji, „zgodnie z art. 265 akapit drugi TFUE, a także z rozporządzeniem [2015/1589], w tym w szczególności z jego art. 4, 12 i 15, o wydanie decyzji przewidzianej w [tym] art. 4”, ponieważ wykazanie istnienia pomocy państwa w rozumieniu art. 107 TFUE nie jest konieczne, aby Komisja miała kompetencję na mocy tego rozporządzenia.
71 Zarzut trzeci składa się z dwóch części.
72 W części pierwszej zarzutu trzeciego wnoszący odwołanie twierdzą, że zaskarżony wyrok jest obarczony brakiem uzasadnienia, a w każdym razie naruszeniem prawa w ocenie dopuszczalności skargi na bezczynność, a to ze względu na to, że Sąd nie wypowiedział się w przedmiocie przestrzegania rozporządzenia 2015/1589.
73 W pierwszym zarzucie szczegółowym wnoszący odwołanie podnoszą, że Komisja była zobowiązana do wydania decyzji na podstawie rozporządzenia 2015/1589 i że podejście Sądu skutkuje pozbawieniem stron składających skargę do Komisji praw proceduralnych przewidzianych w tym rozporządzeniu, a w szczególności prawa do uzyskania takiej decyzji. Podkreślają oni, że o ile płatności dokonywane przez państwa członkowskie z tytułu EFR i EFMR są co do zasady wyłączone z zakresu stosowania art. 107–109 TFUE, o tyle wyłączenie to ma zastosowanie jedynie w zakresie, w jakim dana pomoc jest wypłacana zgodnie z, odpowiednio, rozporządzeniem w sprawie EFR lub rozporządzeniem w sprawie EFMR. W tym względzie wnoszący odwołanie odsyłają do art. 7 ust. 2 i 3 rozporządzenia w sprawie EFR oraz do art. 8 ust. 2 i 3 rozporządzenia w sprawie EFMR. Zdaniem wnoszących odwołanie z przepisów tych wynika, że gdy tylko istnieją jakiekolwiek wątpliwości, Komisja powinna przeprowadzić badanie przewidziane w rozporządzeniu 2015/1589 i wydać decyzję w rozumieniu art. 4 tego ostatniego rozporządzenia.
74 W drugim zarzucie szczegółowym wnoszący odwołanie utrzymują, że Sąd naruszył prawo, ponieważ ani pisma poprzedzającego zamknięcie sprawy, ani żadnego innego pisma Komisji nie można utożsamiać z formalną decyzją w rozumieniu rozporządzenia 2015/1589. Zdaniem wnoszących odwołanie Sąd naruszył prawo, nie rozstrzygając w przedmiocie możliwości zastosowania tego rozporządzenia do zakwestionowanego finansowania w ramach EFR i EFMR z uwagi na to, że taka kwestia mogła zostać zbadana dopiero po ustaleniu dopuszczalności skargi na bezczynność, podczas gdy kwalifikacja ich skargi do Komisji na podstawie art. 24 wspomnianego rozporządzenia stanowiła kwestię wstępną, mającą zasadnicze znaczenie dla oceny tej dopuszczalności. Zdaniem wnoszących odwołanie skarga mająca na celu stwierdzenie bezczynności Komisji w odniesieniu do środka pomocy jest dopuszczalna, jeżeli strona skarżąca wykaże, że środek, którego instytucja ta nie przyjęła, dotyczy jej bezpośrednio i indywidualnie.
75 W trzecim zarzucie szczegółowym wnoszący odwołanie zarzucają Sądowi niespójność w analizie ich skargi w odniesieniu, po pierwsze, do zakwestionowanego finansowania w ramach EFR i EFMR, a po drugie, do zakwestionowanej pomocy krajowej. Sąd słusznie bowiem uznał w pkt 63 zaskarżonego wyroku, że w piśmie z dnia 14 lutego 2023 r. Komisja nie oparła się na art. 24 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia 2015/1589, co doprowadziło Sąd do uznania, że instytucja ta nie zajęła jasnego i ostatecznego stanowiska w przedmiocie wezwania do działania w odniesieniu do tej pomocy. Zdaniem wnoszących odwołanie ta niespójność stanowi brak uzasadnienia zaskarżonego wyroku, a w każdym razie naruszenie prawa. Naruszenie to prowadzi bowiem do sytuacji, w której wnoszący odwołanie są pozbawieni swoich praw procesowych i formalnej decyzji podlegającej zaskarżeniu, co pociąga za sobą naruszenie prawa podstawowego stron do skutecznej kontroli sądowej, zagwarantowanego w art. 47 Karty.
76 W części drugiej zarzutu trzeciego wnoszący odwołanie podnoszą naruszenie zasady skutecznej ochrony sądowej zagwarantowanej w art. 47 Karty.
77 Po pierwsze, podnoszą oni, że Komisja powstrzymała się od zajęcia jasnego i ostatecznego stanowiska. Ponieważ w pkt 35 zaskarżonego wyroku Sąd powstrzymał się od wypowiedzenia się w przedmiocie możliwości zastosowania rozporządzenia 2015/1589 do zakwestionowanego finansowania w ramach EFR i EFMR, wnoszący odwołanie zostali pozbawieni swojego prawa do uzyskania formalnej decyzji Komisji na podstawie tego rozporządzenia, pomimo ich żądania w tej sprawie.
78 Ponadto „pism z 2021 r.”, do których odnosi się pismo z dnia 14 lutego 2023 r., również nie można uznać za spełniające wymogi wspomnianego rozporządzenia ze względu na ich przygotowawczy i wstępny charakter w stosunku do decyzji, którą Komisja powinna była przyjąć na podstawie art. 4 tego rozporządzenia.
79 Po drugie, takie podejście Sądu pozbawia wnoszących odwołanie środka, aby zaskarżyć bezczynność Komisji. Pismo z dnia 14 lutego 2023 r. można bowiem uznać jedynie za akt przygotowawczy, a nie ostateczny, i jako takie nie jest ono aktem zaskarżalnym w rozumieniu art. 263 TFUE. Wniosku takiego nie może podważyć orzecznictwo Trybunału, zgodnie z którym odrzucenie skargi do Komisji w rozumieniu art. 24 ust. 2 rozporządzenia 2015/1589 może w niektórych przypadkach stanowić akt zaskarżalny, ponieważ orzecznictwo to ma zastosowanie wyłącznie do aktów, w drodze których Komisja zajmuje ostateczne stanowisko w przedmiocie złożonej do niej skargi, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie.
80 Komisja utrzymuje, że zarzut trzeci jest w części bezskuteczny, a w części bezzasadny.
Ocena Trybunału
– W przedmiocie części pierwszej zarzutu trzeciego
81 W części pierwszej zarzutu trzeciego wnoszący odwołanie zarzucają w istocie Sądowi brak uzasadnienia zaskarżonego wyroku, a w każdym razie naruszenie prawa w ocenie dopuszczalności skargi na bezczynność, dotyczącej zakwestionowanego finansowania w ramach EFR i EFMR, z uwagi na to, że sąd ten nie wypowiedział się w tym względzie w przedmiocie przestrzegania rozporządzenia 2015/1589.
82 W pierwszym i drugim zarzucie szczegółowym, które należy zbadać łącznie, wnoszący odwołanie utrzymują zasadniczo, że bezczynność nie została wyeliminowana, ponieważ Komisja była zobowiązana do wydania decyzji na podstawie art. 4 rozporządzenia 2015/1589, i zarzucają w istocie Sądowi, że naruszył prawo, nie rozstrzygając w przedmiocie możliwości zastosowania rozporządzenia 2015/1589 do zakwestionowanego finansowania w ramach EFR i EFMR ze względu na to, że taka kwestia mogła zostać zbadana dopiero po ustaleniu dopuszczalności skargi na bezczynność.
83 Należy zauważyć, że Sąd słusznie przypomniał w pkt 23 zaskarżonego wyroku, iż przesłanki dopuszczalności skargi na bezczynność określone w art. 265 TFUE nie są spełnione, jeżeli instytucja wezwana do działania zajęła stanowisko w następstwie tego wezwania przed wniesieniem skargi, a wydanie aktu innego niż ten, którego przyjęcie zainteresowani uznali za pożądane lub niezbędne, takiego jak należycie uzasadniona odmowa działania w sposób zgodny z wezwaniem do działania, stanowi zajęcie stanowiska kładące kres bezczynności (zob. podobnie wyrok z dnia 24 marca 2022 r., Wagenknecht/Komisja, C‑130/21 P, EU:C:2022:226, pkt 31; postanowienie z dnia 11 października 2024 r., ST/Frontex, C‑62/24 P, EU:C:2024:882, pkt 20).
84 Jak wskazano w ramach analizy zarzutu drugiego, Sąd uznał zasadniczo, że w piśmie z dnia 14 lutego 2023 r., interpretowanym w świetle poprzedzającej je wymiany korespondencji, Komisja potwierdziła, po pierwsze, że zakwestionowane finansowanie w ramach EFR i EFMR nie naruszało przepisów dotyczących EFR i EFMR, a po drugie, że – jak wnoszący odwołanie zrozumieli – uznała, że nie posiada kompetencji na podstawie rozporządzenia 2015/1589 do wydania decyzji dotyczącej tego finansowania.
85 Jak wynika z analizy zarzutu drugiego, a w szczególności z pkt 68 niniejszego wyroku, Sąd nie popełnił błędu w kwalifikacji prawnej okoliczności faktycznych, gdy uznał, że pismo z dnia 14 lutego 2023 r. stanowiło zajęcie stanowiska przez Komisję w rozumieniu art. 265 akapit drugi TFUE.
86 W konsekwencji Sąd nie naruszył prawa, gdy wyciągnął z istnienia tego zajęcia stanowiska wniosek, że skarga na bezczynność była niedopuszczalna w zakresie, w jakim dotyczyła zaniechania działania w odniesieniu do zakwestionowanego finansowania w ramach EFR i EFMR, ponieważ okoliczność, że wspomniane zajęcie stanowiska nie zadowoliło wnoszących odwołanie, a to z uwagi na to, że Komisja nie wydała decyzji na podstawie art. 4 rozporządzenia 2015/1589, jest – w odniesieniu do weryfikacji, czy Komisja zajęła stanowisko w rozumieniu art. 265 TFUE – pozbawiona znaczenia.
87 W tym kontekście nie ma również znaczenia kwestia – dotycząca zgodności z prawem stanowiska Komisji – czy instytucja ta słusznie lub niesłusznie uznała, że nie posiada kompetencji na podstawie rozporządzenia 2015/1589 do wydania decyzji dotyczącej zakwestionowanego finansowania w ramach EFR i EFMR. W związku z tym Sąd nie naruszył prawa, gdy nie rozstrzygnął w przedmiocie możliwości zastosowania rozporządzenia 2015/1589 do zakwestionowanego finansowania w ramach EFR i EFMR.
88 Ponadto w zakresie, w jakim wnoszący odwołanie uważają, że skarga mająca na celu stwierdzenie bezczynności Komisji w odniesieniu do środka pomocy jest dopuszczalna, jeżeli strona skarżąca wykaże, że środek, którego instytucja ta nie przyjęła, dotyczy jej bezpośrednio i indywidualnie, wystarczy stwierdzić, że taka wykładnia jest sprzeczna z jasnym brzmieniem art. 265 TFUE, z którego w żaden sposób nie wynika, że okoliczność ta pociąga za sobą dopuszczalność skargi na bezczynność.
89 Pierwszy i drugi zarzut szczegółowy należy zatem oddalić.
90 W trzecim zarzucie szczegółowym wnoszący odwołanie zarzucają Sądowi, odsyłając do pkt 63 zaskarżonego wyroku, niespójność w analizie ich skargi w odniesieniu, po pierwsze, do zakwestionowanego finansowania w ramach EFR i EFMR, a po drugie, do zakwestionowanej pomocy krajowej.
91 Zarzut ten należy oddalić, ponieważ opiera się on na błędnym rozumieniu zaskarżonego wyroku.
92 Sąd uznał bowiem, że Komisja nie zajęła stanowiska w przedmiocie zakwestionowanej pomocy krajowej ani w piśmie z dnia 14 lutego 2023 r., ani we wcześniejszej korespondencji z wnoszącymi odwołanie (skarżącymi w pierwszej instancji). Ponieważ Komisja podniosła, że pismo to należy uznać za pismo przyjęte na podstawie art. 24 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia 2015/1589, Sąd odpowiedział na ten argument, podkreślając, że uznał argumentację Komisji w tym aspekcie za niespójną. Sąd wyjaśnił w tym względzie w pkt 63 zaskarżonego wyroku, że Komisja nie oparła się na tym artykule we wspomnianym piśmie, a w pkt 64 tego wyroku – że instytucja ta nie może twierdzić jednocześnie, iż nie ma kompetencji do wydania decyzji na podstawie tego rozporządzenia w odpowiedzi na złożone do niej skargi, jak i posiłkowo – że pismo z dnia 14 lutego 2023 r. należy jednak uznać za pismo oparte na wspomnianym art. 24 ust. 2 akapit drugi.
93 Nie jest zatem tak, że Sąd uznał skargę na bezczynność za dopuszczalną w zakresie, w jakim dotyczyła ona zaniechania działania w odniesieniu do zakwestionowanej pomocy krajowej, tylko dlatego, iż Komisja nie oparła się na tym samym art. 24 ust. 2 akapit drugi.
94 W związku z tym nie można zarzucać Sądowi niespójności w analizie, na którą powołują się wnoszący odwołanie.
95 Ponadto w zakresie, w jakim w trzecim zarzucie szczegółowym wnoszący odwołanie podnoszą również naruszenie prawa podstawowego stron do skutecznej kontroli sądowej, zagwarantowanego w art. 47 Karty, argumentacja ta pokrywa się z argumentacją przytoczoną w ramach części drugiej i zostanie zbadana w tym kontekście.
96 Wynika z tego, że część pierwszą zarzutu trzeciego należy oddalić.
– W przedmiocie części drugiej zarzutu trzeciego
97 W części drugiej zarzutu trzeciego wnoszący odwołanie podnoszą naruszenie zasady skutecznej ochrony sądowej zagwarantowanej w art. 47 Karty, zasadniczo ze względu na nieprzyjęcie przez Komisję aktu mogącego być przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 263 TFUE oraz ze względu na to, że Sąd nie wypowiedział się w przedmiocie możliwości zastosowania rozporządzenia 2015/1589 do zakwestionowanego finansowania w ramach EFR i EFMR.
98 W tym względzie, w pierwszej kolejności, z pkt 87 niniejszego wyroku wynika, że zarzut szczegółowy wnoszących odwołanie dotyczący tego, iż Sąd naruszył prawo, nie rozstrzygając w przedmiocie możliwości zastosowania rozporządzenia 2015/1589 do zakwestionowanego finansowania w ramach EFR i EFMR, należy oddalić.
99 W drugiej kolejności należy zauważyć, że Sąd przypomniał w pkt 23 zaskarżonego wyroku, iż przesłanki dopuszczalności skargi na bezczynność określone w art. 265 TFUE nie są spełnione, jeżeli instytucja wezwana do działania zajęła stanowisko w przedmiocie tego wezwania przed wniesieniem skargi.
100 W niniejszej sprawie, jak wynika z pkt 68 niniejszego wyroku, Sąd nie popełnił błędu w kwalifikacji prawnej okoliczności faktycznych, gdy uznał zasadniczo, że pismo z dnia 14 lutego 2023 r. stanowiło zajęcie stanowiska przez Komisję w rozumieniu art. 265 akapit drugi TFUE.
101 Wynika z tego, że odrzucając skargę na bezczynność jako niedopuszczalną, Sąd zastosował jedynie w niniejszym przypadku przesłanki dopuszczalności skargi na bezczynność określone w orzecznictwie przypomnianym przez Sąd w pkt 23 zaskarżonego wyroku oraz w pkt 83 niniejszego wyroku.
102 Otóż, jak wskazano w pkt 51 niniejszego wyroku, chociaż przesłanki dopuszczalności skargi do Trybunału należy interpretować w świetle prawa do skutecznego środka prawnego zagwarantowanego w art. 47 Karty, to jednak artykuł ten nie może prowadzić do zmiany przesłanek dopuszczalności skargi na bezczynność określonych w art. 265 TFUE.
103 Ponadto wniosek, do którego doszedł Sąd w odniesieniu do przesłanek dopuszczalności skargi na bezczynność, pozostaje bez uszczerbku dla innej kwestii, czy odmowa nadania przez Komisję dalszego biegu złożonym do niej skargom mogła być przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności. W tym względzie należy przypomnieć, że kwestia przesłanek dopuszczalności skargi na bezczynność jest odrębna od kwestii, czy akt przyjęty przez instytucję Unii, o który się zwrócono, kładący kres jej bezczynności, może być przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności (wyrok z dnia 24 marca 2022 r., Wagenknecht/Komisja, C‑130/21 P, EU:C:2022:226, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo).
104 W związku z tym argument wnoszących odwołanie, w myśl którego wniesienie skargi na podstawie art. 263 TFUE na pismo z dnia 14 lutego 2023 r. było niemożliwe, jest bezskuteczny.
105 Wynika z tego, że część drugą zarzutu trzeciego należy oddalić.
106 W konsekwencji zarzut trzeci należy oddalić w całości.
107 W świetle całości powyższych rozważań, ponieważ żaden z zarzutów odwołania nie został uwzględniony, odwołanie należy oddalić w całości.
W przedmiocie kosztów
108 Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem jeżeli odwołanie jest bezzasadne, Trybunał rozstrzyga o kosztach.
109 Zgodnie z art. 138 § 1 tego regulaminu postępowania, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 wspomnianego regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
110 Ponieważ w niniejszej sprawie wnoszący odwołanie przegrali sprawę, a Komisja wniosła o obciążenie ich kosztami postępowania, należy obciążyć ich, poza ich własnymi kosztami, kosztami poniesionymi przez Komisję.
Z powyższych względów Trybunał (ósma izba) orzeka, co następuje:
1) Odwołanie zostaje oddalone.
2) Laurent Merlin, Stéphane Pinto, Gaëtan Delsart, Gaëtan Baillet, Jean-Yves Noël, Christophe Lhomel, Jérémy Lhomel, Stéphane Fournier, Alexandre Fournier, Christian Dubois, Franck Nowe, Jean-Pierre Deparis, Frédéric Drogerys, Jean‑Marie Baheu, Jonathan Delsart, José Pinto, Mathieu Pinto, Olivier Leprêtre, Josse Martin, Lionel Descharles, Loïc Merlin, Philippe Calone, Sébastien Leprêtre, Philippe Mahieu, Andries Visser, Charles Lines, Paul Lines oraz Low Impact Fishers of Europe (LIFE) zostają obciążeni, poza własnymi kosztami, kosztami poniesionymi przez Komisję Europejską.
Podpisy
* Język postępowania: francuski.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 14.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło