C-702/23
Opinia rzecznika generalnegoTSUE2025-04-10CELEX: 62023CC0702ECLI:EU:C:2025:273
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Sąd Unii Europejskiej naruszył prawo, dokonując wykładni kryteriów umieszczenia na listach sankcyjnych UE (art. 2 ust. 1 lit. d) i a) decyzji 2014/145/WPZiB) w odniesieniu do osoby fizycznej, która jako wpływowy akcjonariusz spółki (Banku Rossiya) miała wspierać finansowo rosyjskich decydentów i polityki podważające integralność terytorialną Ukrainy, w szczególności poprzez uwzględnienie braku otwartego zdystansowania się od działań spółki?Ratio decidendi
Rzecznik Generalna uznała, że Sąd nie naruszył prawa, potwierdzając umieszczenie nazwiska wnoszącego odwołanie na listach sankcyjnych. Sąd prawidłowo ocenił, że wnoszący odwołanie, jako wpływowy akcjonariusz Banku Rossiya i przyjaciel W. Putina, ponosi odpowiedzialność za wspieranie finansowe rosyjskich decydentów oraz za działania podważające integralność terytorialną Ukrainy, realizowane przez bank. Brak otwartego zdystansowania się od polityki banku lub zbycia udziałów, choć nie jest jedynym elementem, stanowił logiczne uzupełnienie rozumowania Sądu, wskazując na akceptację lub poparcie dla działań banku. Wykładnia pojęcia „wspierania finansowo” nie powinna być ograniczona wyłącznie do akcjonariuszy z decydującym wpływem, ale uwzględniać znaczenie wsparcia ilościowo i jakościowo, zgodnie z celami środków ograniczających.Stan faktyczny
Gennady Nikolayevich Timchenko, długoletni znajomy prezydenta Federacji Rosyjskiej Władimira Putina i wpływowy udziałowiec Banku Rossiya, został objęty unijnymi środkami ograniczającymi (zakaz wjazdu, zamrożenie środków) w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną Ukrainy. Rada uznała, że Timchenko wspiera finansowo rosyjskich decydentów poprzez Bank Rossiya, który jest uznawany za bank wyższych rangą urzędników rosyjskich, otwierał oddziały na Krymie i finansował tamtejszą infrastrukturę publiczną. Bank Rossiya posiada również udziały w National Media Group, która wspiera politykę rządu rosyjskiego.Rozstrzygnięcie
Rzecznik Generalna proponuje Trybunałowi, aby oddalił odwołanie Gennadya Nikolayevicha Timchenki i obciążył go kosztami postępowania.Pełny tekst orzeczenia
OPINIA RZECZNIK GENERALNEJ
LAILI MEDINY
przedstawiona w dniu 10 kwietnia 2025 r. ( )
Sprawa C‑702/23 P
Gennady Nikolayevich TIMCHENKO
przeciwko
Radzie Unii Europejskiej
Odwołanie – Środki ograniczające przyjęte w związku z sytuacją w Ukrainie – Decyzja 2014/145/WPZiB – Zakaz wjazdu na terytorium państw członkowskich lub przejazdu przez nie – Zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych – Umieszczenie nazwiska wnoszącego odwołanie w wykazie – Artykuł 2 ust. 1 – Kryteria lit. a) i d) – Pojęcie „wspierania, materialnie lub finansowo,” rosyjskich decydentów odpowiedzialnych za aneksję Krymu lub destabilizację Ukrainy – Odpowiedzialność poprzez spółkę, której wnoszący odwołanie jest akcjonariuszem – Brak otwartego zdystansowania się i bierna postawa
I. Wprowadzenie
1.
Niniejsza opinia dotyczy odwołania wniesionego przez Gennadya Nikolayevicha Timchenkę, który jest wnoszącym odwołanie w tej sprawie, zmierzającego do uchylenia wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 6 września 2023 r., Timchenko/Rada, T‑252/22, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”, EU:T:2023:496.
2.
W wyroku tym Sąd oddalił skargę wnoszącego odwołanie, zmierzającą, na podstawie art. 263 TFUE, do stwierdzenia nieważności:
–
po pierwsze, decyzji Rady (WPZiB) 2022/337 z dnia 28 lutego 2022 r. zmieniającej decyzję 2014/145/WPZiB w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażającymi (Dz.U. 2022, L 59, s. 1; sprostowanie Dz.U. 2022, L 67, s. 112) i rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2022/336 z dnia 28 lutego 2022 r. wykonującego rozporządzenie (UE) nr 269/2014 w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz.U. 2022, L 58, s. 1; sprostowanie Dz.U. 2022, L 67, s. 113) ( ) oraz,
–
po drugie, decyzji Rady (WPZiB) 2022/1530 z dnia 14 września 2022 r. zmieniającej decyzję 2014/145/WPZiB w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażającymi (Dz.U. 2022, L 239, s. 149) i rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2022/1529 z dnia 14 września 2022 r. wykonującego rozporządzenie nr 269/2014 w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz.U. 2022, L 239, s. 1) ( )
w zakresie, w jakim owe akty ( ) dotyczą wnoszącego odwołanie. Na mocy rzeczonych aktów Rada Unii Europejskiej między innymi nałożyła na wnoszącego odwołanie zakaz wjazdu na terytorium państw członkowskich lub przejazdu przez nie oraz zamroziła wszystkie jego środki finansowe i zasoby gospodarcze na owym terytorium. Sąd oddalił również skargę wnoszącego odwołanie w zakresie, w jakim zmierzała ona do uzyskania, na podst. art. 268 TFUE, zadośćuczynienia za krzywdę, której wnoszący odwołanie miał doznać wskutek przyjęcia wspomnianych aktów.
3.
Sąd orzekł, że Rada nie popełniła błędu w ocenie, gdy uznała, że wnoszący odwołanie spełnia kryteria przewidziane w art. 2 ust. 1 lit. d) i a) zmienionej decyzji 2014/145 ( ). Zdaniem Sądu Rada mogła uznać, że wnoszący odwołanie – jako wpływowy udziałowiec Banku Rossiya – ponosi odpowiedzialność za wspieranie finansowo, za pośrednictwem owego banku, decydentów odpowiedzialnych za destabilizację Ukrainy, w tym Władimira Putina, prezydenta Federacji Rosyjskiej. Ponadto Sąd uznał, że Rada mogła uznać, iż wnoszący odwołanie wspierał działania lub polityki podważające integralność terytorialną Ukrainy, biorąc pod uwagę różne działania prowadzone przez Bank Rossiya w celu otwierania oddziałów na Krymie i finansowania infrastruktury publicznej w tym regionie.
4.
Wnoszący odwołanie podważa rozumowanie Sądu i zarzuca mu naruszenie prawa przy dokonywaniu wykładni kryteriów umieszczenia w wykazie określonych w art. 2 ust. 1 lit. d) i a) decyzji 2014/145. Bardziej konkretnie, wnoszący odwołanie twierdzi, że Sąd niesłusznie oparł się – w celu umieszczenia jego nazwiska w spornych aktach – na okoliczności faktycznej, iż wnoszący odwołanie nie zdystansował się otwarcie od działań Banku Rossiya, podczas gdy według wnoszącego odwołanie okoliczność ta nie widnieje w przedstawionych przez Radę powodach uzasadniających owo umieszczenie. Wnoszący odwołanie zarzuca również Sądowi, że ów nie zweryfikował tego, czy powody uzasadniające umieszczenie jego nazwiska w wykazie przez Radę opierają się na wystarczająco solidnej podstawie faktycznej.
5.
Niniejsza sprawa dotyczy jednego z pierwszych odwołań wniesionych do Trybunału w związku ze środkami ograniczającymi przyjętymi przez Radę w 2022 r. w następstwie inwazji sił zbrojnych Federacji Rosyjskiej na Ukrainę ( ). Sprawa ta stanowi dla Trybunału okazję do wypowiedzenia się w przedmiocie wykładni kryteriów określonych w art. 2 ust. 1 lit. d) i a) zmienionej decyzji 2014/145, dotyczących, po pierwsze, osób wspierających, finansowo i materialnie, rosyjskich decydentów odpowiedzialnych za aneksję Krymu lub destabilizację Ukrainy, a po drugie, osób odpowiedzialnych w istocie za działania lub polityki podważające integralność terytorialną tego kraju lub jej zagrażające.
6.
Należy dodać, że sprawa ta ma związek ze sprawą C‑703/23 P, zainicjowaną wniesieniem odwołania przez Elenę Petrovnę Timchenko, małżonkę wnoszącego odwołanie. W odwołaniu tym E.P. Timchenko wnosi o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 6 września 2023 r., Timchenko/Rada (T‑361/22, EU:T:2023:502), w którym Sąd potwierdził umieszczenie jej nazwiska w wykazach dotyczących zastosowania środków ograniczających ze względu na powiązania E.P. Timchenko z jej małżonkiem w rozumieniu art. 1 ust. 1 in fine oraz art. 2 ust. 1 in fine zmienionej decyzji 2014/145. Opinia w powyższej sprawie również zostanie przedstawiona w dniu dzisiejszym.
II. Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu, postępowanie i żądania stron
A.
Okoliczności powstania sporu
7.
Okoliczności leżące u podstaw sporu przedstawiono w pkt 2–18 zaskarżonego wyroku, a na potrzeby niniejszej opinii można je streścić następująco.
8.
W dniu 17 marca 2014 r. Rada przyjęła, na podstawie art. 29 TUE, decyzję 2014/145/WPZiB ( ). Tego samego dnia, na podstawie art. 215 TFUE, Rada przyjęła rozporządzenie (UE) nr 269/2014 ( ).
9.
W następstwie inwazji sił zbrojnych Federacji Rosyjskiej na Ukrainę Rada w dniu 25 lutego 2022 r. przyjęła decyzję (WPZiB) 2022/329 zmieniającą decyzję 2014/145 (Dz.U. 2022, L 50, s. 1) oraz rozporządzenie (UE) 2022/330 zmieniające rozporządzenie nr 269/2014 (Dz.U. 2022, L 51, s. 1) – między innymi w celu odpowiedniego dostosowania kryteriów, na których podstawie osoby fizyczne lub prawne, podmioty lub organy mogą zostać objęte przedmiotowymi środkami ograniczającymi.
10.
Artykuł 1 ust. 1 decyzji 2014/145 w brzmieniu zmienionym decyzją 2022/329 ( ) zakazuje wjazdu na terytorium państw członkowskich lub przejazdu przez to terytorium osobom fizycznym spełniającym kryteria przewidziane między innymi w owym ust. 1 lit. a) i b). Z kolei art. 2 ust. 1 tej decyzji przewiduje zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych osób fizycznych spełniających kryteria przewidziane między innymi w owym ust. 1 lit. a) i d). Kryteria te są co do istoty identyczne z kryteriami przewidzianymi w art. 1 ust. 1 lit. a) i b) wspomnianej decyzji ( ).
11.
Artykuł 2 ust. 1 zmienionej decyzji 2014/145 brzmi następująco:
„1. Zamraża się wszelkie środki finansowe i zasoby gospodarcze należące do lub będące w posiadaniu lub pod kontrolą:
a)
osób fizycznych, które wspierają lub realizują działania lub polityki podważające integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub stabilność lub bezpieczeństwo na Ukrainie lub im zagrażające, osób fizycznych, które ponoszą odpowiedzialność za takie działania lub polityki, lub osób fizycznych, które utrudniają pracę organizacji międzynarodowych na Ukrainie;
[…]
d)
osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów, które wspierają, materialnie lub finansowo, rosyjskich decydentów odpowiedzialnych za aneksję Krymu lub destabilizację Ukrainy lub uzyskują korzyści od tych decydentów;
[…]
oraz osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów powiązanych z nimi, zgodnie z wykazem zamieszczonym w załączniku”.
12.
W dniu 28 lutego 2022 r., w świetle powagi sytuacji na Ukrainie, Rada przyjęła sporne akty pierwotne. Aktami tymi nazwisko skarżącego dodano, w pozycji 694, do wykazu załączonego do zmienionej decyzji 2014/145 oraz, w tej samej pozycji, do wykazu zawartego w załączniku I do zmienionego rozporządzenia nr 269/2014 z następujących powodów:
„Gennady Nikolayevich Timchenko [j]est wieloletnim znajomym prezydenta Federacji Rosyjskiej Władimira Putina, ogólnie opisywanym jako jedna z jego zaufanych osób.
Czerpie korzyści z powiązań z rosyjskimi decydentami. Jest założycielem i udziałowcem »Grupy Wołga«, grupy inwestycyjnej o portfelu inwestycji w kluczowych sektorach rosyjskiej gospodarki. »Grupa Wołga« ma znaczący udział w rosyjskiej gospodarce i w istotny sposób przyczynia się do jej rozwoju.
[Gennady Nikolayevich Timchenko] [j]est również udziałowcem Banku Rossiya; bank ten jest uznawany za osobisty bank wyższych rangą urzędników Federacji Rosyjskiej. Od momentu bezprawnej aneksji Krymu Bank Rossiya otwierał swoje oddziały na Krymie i w Sewastopolu, umacniając tym samym ich integrację z Federacją Rosyjską.
Ponadto Bank Rossiya posiada istotne udziały w National Media Group, która z kolei kontroluje stacje telewizyjne aktywnie wspierające politykę rządu rosyjskiego polegającą na destabilizowaniu Ukrainy.
[Gennady Nikolayevich Timchenko] [j]est w związku z tym odpowiedzialny za wspieranie działań i polityk podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy.
Jest również odpowiedzialny za udzielanie wsparcia, finansowego i materialnego, rosyjskim decydentom odpowiedzialnym za aneksję Krymu i destabilizację wschodniej Ukrainy oraz czerpie korzyści z powiązań z tymi decydentami”.
13.
W dniu 1 marca 2022 r. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (Dz.U. C 101, s. 4) opublikowano ogłoszenie skierowane do osób i podmiotów objętych środkami ograniczającymi przewidzianymi w zmienionej decyzji 2014/145 i w zmienionym rozporządzeniu nr 269/2014.
14.
W piśmie z dnia 25 marca 2022 r. wnoszący odwołanie zwrócił się do Rady o udostępnienie mu całości dotyczącej go dokumentacji, co nastąpiło w dniu 13 kwietnia 2022 r. Ponadto w następstwie wniosku o przekazanie dodatkowych dokumentów, z którym wnoszący odwołanie zwrócił się do Rady w dniu 15 kwietnia 2022 r., ta przekazała mu owe dokumenty w dniu 28 kwietnia 2022 r.
15.
W piśmie z dnia 6 maja 2022 r. wnoszący odwołanie skierował do Rady wniosek o ponowne rozpatrzenie decyzji w jego sprawie, który to wniosek został uzupełniony pismem z dnia 31 maja 2022 r.
16.
W dniu 14 września 2022 r. Rada przyjęła sporne akty utrzymujące, w których pozostawiła nazwisko wnoszącego odwołanie w przedmiotowych wykazach na podstawie uzasadnienia identycznego z kwestionowanym uzasadnieniem zawartym w spornych aktach pierwotnych.
17.
W dniu 15 września 2022 r. Rada doręczyła wnoszącemu odwołanie sporne akty utrzymujące i odesłała go do swojej odpowiedzi na skargę, w której wskazała co do istoty, że ponieważ wnoszący odwołanie jest wieloletnim przyjacielem W. Putina i stoi na czele „gospodarczego imperium” działającego w sektorach gospodarki rosyjskiej, Rada uznała, że wnoszący odwołanie czerpie korzyści z powiązań z prezydentem Federacji Rosyjskiej oraz że wspiera on działania i polityki prowadzone przeciwko Ukrainie za pośrednictwem Banku Rossiya, który to bank otworzył oddziały na Krymie i jest powiązany z National Media Group – grupą medialną wspierającą politykę prowadzoną przez prezydenta Federacji Rosyjskiej.
18.
W dniu 31 października 2022 r. wnoszący odwołanie skierował do Rady wniosek o dokonanie przeglądu.
B.
Postępowanie przed Sądem i wyrok będący przedmiotem odwołania
19.
W skardze z dnia 9 maja 2022 r. wnoszący odwołanie zażądał od Sądu stwierdzenia nieważności spornych aktów pierwotnych w zakresie, w jakim umieszczały one jego nazwisko w wykazie osób objętych środkami ograniczającymi. Wnoszący odwołanie zwrócił się również do Sądu o przyznanie mu zadośćuczynienia za krzywdę, której miał on doznać wskutek przyjęcia owych aktów. Ponadto w dniu 25 listopada 2022 r. wnoszący odwołanie złożył pismo dostosowujące skargę, w którym zmienił zawierającą żądania część skargi poprzez dodanie do niej żądania stwierdzenia nieważności spornych aktów utrzymujących.
20.
W ramach wniesionej skargi o stwierdzenie nieważności wnoszący odwołanie zarzucił Radzie między innymi popełnienie przez nią błędu w ocenie, gdy ta uznała, że wnoszący odwołanie spełnia kryterium przewidziane w art. 2 ust. 1 lit. d) zmienionej decyzji 2014/145, dotyczące wspierania, materialnie lub finansowo, rosyjskich decydentów, oraz kryterium zawarte w art. 2 ust. 1 lit. a) owej decyzji, dotyczące wspierania działań lub polityk podważających integralność terytorialną Ukrainy.
21.
W dniu 6 września 2023 r. Sąd – po oddaleniu wszystkich żądań wnoszącego odwołanie – oddalił skargę w całości.
22.
Co się tyczy, w pierwszej kolejności, podnoszonego błędu w ocenie, dotyczącego kryterium przewidzianego w art. 2 ust. 1 lit. d) zmienionej decyzji 2014/145 ( ), to Sąd uznał, po pierwsze, że w świetle łańcucha wystarczająco – jego zdaniem – konkretnych, precyzyjnych i spójnych poszlak Bank Rossiya jest bankiem wyższych rangą urzędników Federacji Rosyjskiej, w tym jej prezydenta W. Putina, i że w konsekwencji bank ten wspiera go finansowo ( ). Po drugie, Sąd stwierdził, że osoba fizyczna można zostać objęta środkami ograniczającymi za działania spółki, której osoba ta jest akcjonariuszem, jeżeli wywiera ona bardzo znaczny, a nawet decydujący wpływ na tę spółkę ( ). W niniejszym przypadku Sąd stwierdził, że wnoszący odwołanie – przyjaciel W. Putina i drugi największy akcjonariusz wspomnianego banku – tworzył wraz z trzema innymi przyjaciółmi W. Putina stabilną i większościową grupę wspólników Banku Rossiya, w którym był on bardzo wpływowym akcjonariuszem. Na tej podstawie Sąd stwierdził, iż Rada słusznie mogła uznać, że to sam wnoszący odwołanie jest odpowiedzialny za wspieranie W. Putina, finansowo, przez Bank Rossiya i że w tych okolicznościach wnoszący odwołanie mógł zostać objęty środkami ograniczającymi na podstawie art. 2 ust. 1 lit. d) zmienionej decyzji 2014/145 ( ). W przedstawionym rozumowaniu Sąd podkreślił również, że wnoszący odwołanie mógł otwarcie zdystansować się od finansowania W. Putina lub nawet zbyć swoje udziały w banku, czego nie uczynił – nawet po inwazji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę ( ).
23.
Co się tyczy, w drugiej kolejności, podnoszonego błędu w ocenie w odniesieniu do kryterium przewidzianego w art. 2 ust. 1 lit. a) zmienionej decyzji 2014/145 ( ), to Sąd wyjaśnił, że kryterium to dotyczy każdej osoby, która poprzez swoje zachowanie staje się odpowiedzialna za działania lub polityki podważające integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażające ( ). W niniejszej sprawie dowody badane przez Sąd w zaskarżonym wyroku doprowadziły Sąd do stwierdzenia, że poprzez zainstalowanie się w nowo zdobytym regionie Krymu i finansowanie infrastruktury publicznej w tym regionie Bank Rossiya wspierał politykę aneksyjną władz Federacji Rosyjskiej. Konkretniej, przejawem owego zainstalowania się było zdaniem Sądu otwarcie oddziałów Banku Rossiya na Krymie, powierzenie temu bankowi zarządzania lotniskiem na Krymie i udzielenie przez ów bank pożyczki krymskiej spółce kolejowej ( ). Ponieważ wnoszący odwołanie mógł – z powodów wymienionych w ramach analizy art. 2 ust. 1 lit. d) zmienionej decyzji 2014/145 – zostać uznany za ponoszącego osobistą odpowiedzialność za działania Banku Rossiya i biorąc pod uwagę okoliczność, że wnoszący odwołanie nie podjął jakichkolwiek działań, by doprowadzić do zaprzestania przez ów bank polityki integracyjnej na Krymie, Sąd doszedł do wniosku, że Rada nie popełniła błędu w ocenie, gdy zastosowała wobec wnoszącego odwołanie kryterium przewidziane w art. 2 ust. 1 lit. a) zmienionej decyzji 2014/145 ( ).
C.
Żądania stron
24.
W odwołaniu wniesionym w dniu 16 listopada 2023 r. wnoszący je wnosi do Trybunału o:
–
uchylenie zaskarżonego wyroku;
–
odniesienie się do istoty skargi i stwierdzenie nieważności spornych aktów w zakresie, w jakim akty te go dotyczą, oraz
–
obciążenie Rady kosztami postępowania.
25.
Rada wnosi do Trybunału o:
–
odrzucenie odwołania w części jako niedopuszczalnego, a w pozostałej części – oddalenie go jako bezzasadnego, oraz
–
obciążenie wnoszącego odwołanie kosztami postępowania.
III. Analiza prawna
26.
Na poparcie odwołania wnoszący je podnosi dwa zarzuty, z których pierwszy dotyczy naruszenia prawa przy wykładni kryterium przewidzianego w art. 2 ust. 1 lit. d) zmienionej decyzji 2014/145, a drugi – naruszenia prawa przy wykładni kryterium przewidzianego w art. 2 ust. 1 lit. a) tej decyzji ( ).
A.
W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego naruszenia prawa przy wykładni kryterium przewidzianego w art. 2 ust. 1 lit. d) zmienionej decyzji 2014/145
27.
Wnoszący odwołanie podnosi, że Sąd naruszył prawo, gdy dokonał zbyt szerokiej wykładni – i w sposób sprzeczny z orzecznictwem – pojęcia „wspierania, materialnie lub finansowo”, zawartego w sformułowaniu art. 2 ust. 1 lit. d) zmienionej decyzji 2014/145. Zarzut ten składa się zasadniczo z dwóch części.
28.
Zgodnie z treścią części pierwszej wnoszący odwołanie zarzuca Sądowi, iż ten stwierdził, że o wspieraniu, materialnie lub finansowo, przewidzianym w art. 2 ust. 1 lit. d) zmienionej decyzji 2014/145 może świadczyć brak sprzeciwu ze strony danej osoby wobec decyzji podejmowanych przez podmiot uznany za bezpośrednio odpowiedzialny za owo wspieranie rosyjskich decydentów. Wnoszący odwołanie kwestionuje w szczególności to, że niezdystansowanie się przez niego od Banku Rossiya stanowi aprobatę, co najmniej milczącą, prowadzonej przez ów bank polityki wspierania finansowo owych decydentów. W tym względzie wnoszący odwołanie podnosi, że podobnego rozumowania Rada nie przyjęła ani w uzasadnieniu spornych aktów, ani w pismach przedłożonych Sądowi. W tych okolicznościach wnoszący odwołanie uważa, że Sąd zastąpił uzasadnienie Rady przedstawione w spornych aktach swoją własną oceną, wykroczył zatem poza swoje funkcje orzecznicze i naruszył wskutek tego prawo wnoszącego odwołanie do obrony.
29.
Zgodnie z treścią części drugiej wnoszący odwołanie twierdzi, że dokonana przez Sąd wykładnia art. 2 ust. 1 lit. d) zmienionej decyzji 2014/145 nie jest zgodna z zasadami mającymi zastosowanie do dokonywania wykładni prawa Unii i że jest ona ponadto sprzeczna z orzecznictwem sądów Unii. Wnoszący odwołanie wskazuje, że zgodnie z tym orzecznictwem materialne lub finansowe wsparcie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 lit. d) zmienionej decyzji 2014/145, musi być znaczące ilościowo lub jakościowo, by stwierdzić rzeczywiste zaangażowanie w realizację rosyjskich działań wojskowych na Ukrainie zgodnie z celami owej decyzji. Tymczasem kryterium tego nie można zastosować do wnoszącego odwołanie, biorąc pod uwagę okoliczność, że zarzucane mu wspieranie jest wyłącznie wspieraniem pośrednim, poprzez Bank Rossiya, i że opiera się ono nie na podjętych przez wnoszącego odwołanie działaniach, lecz na okoliczności, iż powstrzymał się on od zdystansowania się od decyzji podejmowanych przez ów bank. Wnoszący odwołanie zarzuca Sądowi przeprowadzenie rozumowania w oparciu o domniemania i niezweryfikowanie tego, czy decyzje Rady opierały się na wystarczająco solidnej podstawie faktycznej.
30.
Rada twierdzi, że niniejszy zarzut należy uznać za częściowo niedopuszczalny – w zakresie, w jakim zmierza on do podważenia dokonanej przez Sąd oceny okoliczności faktycznych, i kwestionuje argumenty przedstawione przez wnoszącego odwołanie, opierając się przy tym zasadniczo na uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
31.
Tytułem wstępu chciałabym wskazać, że w zakresie, w jakim Rada podnosi, iż zarzut pierwszy jest niedopuszczalny w części, w której wnoszący odwołanie próbuje jej zdaniem podważyć dokonaną przez Sąd w zaskarżonym wyroku ocenę dowodów przedstawionych Sądowi do zbadania i ustaleń dotyczących okoliczności faktycznych, argument taki powinno się odrzucić.
32.
W świetle konkretnych argumentów przedstawionych w odwołaniu należy bowiem stwierdzić, iż wnoszący odwołanie nie ma na celu kwestionowania ustaleń faktycznych, które według Sądu świadczą o wspieraniu przez niego finansowo rosyjskich decydentów zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. d) zmienionej decyzji 2014/145. Przeciwnie, wnoszący odwołanie zarzuca Sądowi, że ten stwierdził, iż brak otwartego zdystansowania się przez niego od działań wspierających Banku Rossiya stanowi czynnik, który można wziąć pod uwagę do celów stwierdzenia jego odpowiedzialności na podstawie tego przepisu. Wnoszący odwołanie kwestionuje również to, że sama pozycja drugiego największego akcjonariusza Banku Rossiya – w ramach struktury akcjonariatu ustalonej przez Radę – pozwalała mu na wywieranie wpływu mogącego, bez innych dodatkowych dowodów, czynić go odpowiedzialnym, na podstawie art. 2 ust. 1 lit. d) zmienionej decyzji 2014/145, za politykę finansowego wsparcia prowadzoną przez ów bank.
33.
Należy zatem stwierdzić, że argumenty przedstawione przez wnoszącego odwołanie w ramach niniejszego zarzutu nie dotyczą okoliczności faktycznych uznanych wcześniej przez Sąd – w świetle dowodów przedstawionych przez Radę – za wykazane, lecz kwalifikacji prawnej tych okoliczności – w szczególności okoliczności braku otwartego zdystansowania się przez wnoszącego odwołanie – i konsekwencji prawnych, które należy z tej kwalifikacji wyciągnąć, co podlega właściwości Trybunału w postępowaniu odwoławczym.
34.
W tym względzie wystarczy przypomnieć, że o ile zgodnie z utrwalonym orzecznictwem ocena okoliczności faktycznych i dowodów nie stanowi, z zastrzeżeniem przypadku ich przeinaczenia, kwestii prawnej, która podlega kontroli Trybunału w ramach postępowania odwoławczego, o tyle Trybunał jest właściwy na podstawie art. 256 TFUE do kontroli kwalifikacji prawnej tych okoliczności i skutków prawnych, które wywiódł z nich Sąd ( ).
35.
Z powyższego wynika, że wbrew temu, co twierdzi Rada, podniesiony przez wnoszącego odwołanie zarzut pierwszy należy uznać za dopuszczalny.
36.
Co do istoty, jeśli chodzi o część pierwszą niniejszego zarzutu, wnoszący odwołanie kwestionuje w istocie to, iż Sąd uwzględnił brak zdystansowania się przez niego od prowadzonej przez Bank Rossiya polityki wspierania finansowo rosyjskich decydentów oraz niezbycie przez niego udziałów w tym banku do celów dokonania oceny, czy należy uznać go za odpowiedzialnego za owo wspieranie zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. d) zmienionej decyzji 2014/145.
37.
W tym względzie należy najpierw przypomnieć, że w pkt 106–108 zaskarżonego wyroku Sąd uznał, iż Rada mogła stwierdzić istnienie łańcucha poszlak, zbadanych w pkt 98–102 owego wyroku, wykazującego, iż Bank Rossiya jest bankiem wyższych rangą urzędników Federacji Rosyjskiej, w tym jej prezydenta W. Putina, który również korzysta ze wsparcia finansowego ze strony owego banku. Dalej, w pkt 111 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że wnoszący odwołanie – przyjaciel W. Putina i drugi największy akcjonariusz rzeczonego banku – był częścią stabilnej i większościowej grupy wspólników Banku Rossiya, mógł zatem wywierać na ów bank bardzo znaczny wpływ, w szczególności w odniesieniu do decyzji podejmowanych przez ten bank. Na tej podstawie Sąd wywnioskował, iż Rada mogła stwierdzić, nie popełniwszy błędu w ocenie, że to sam wnoszący odwołanie jest odpowiedzialny, na podstawie art. 2 ust. 1 lit. d) zmienionej decyzji 2014/145, za wspieranie finansowo W. Putina przez Bank Rossiya. Wreszcie w pkt 112 zaskarżonego wyroku Sąd dodał, że wnoszący odwołanie mógł otwarcie zdystansować się od finansowania W. Putina przez Bank Rossiya lub nawet zbyć swoje udziały w tym banku, czego nie uczynił – nawet po inwazji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę.
38.
Z powyższego wynika, że – jak podniósł wnoszący odwołanie – Sąd, w celu stwierdzenia jego odpowiedzialności na podstawie art. 2 ust. 1 lit. d) zmienionej decyzji 2014/145, odwołał się w uzasadnieniu do braku zdystansowania się przez niego od polityki prowadzonej przez Bank Rossiya, a nawet do braku zbycia posiadanych przez niego udziałów w tym banku. Tymczasem takie odwołanie jest tylko jednym z argumentów użytych przez Sąd do uzasadnienia wniosku przedstawionego w pkt 114 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym co do istoty Rada słusznie stwierdziła, że wnoszący odwołanie wspierał finansowo, za pośrednictwem Banku Rossiya, rosyjskich decydentów odpowiedzialnych za destabilizację Ukrainy.
39.
Wynika z tego, że nawet przy założeniu – zgodnie z argumentacją wnoszącego odwołanie – iż braku otwartego zdystansowania się przez niego od tego banku lub niezbycia udziałów w nim nie można uznać za elementy składowe wsparcia finansowego przewidzianego w art. 2 ust. 1 lit. d) zmienionej decyzji 2014/145, odwołanie się przez Sąd do tych elementów w celu wykazania odpowiedzialności wnoszącego odwołanie nie mogłoby podważyć wniosku końcowego Sądu, ponieważ wniosek ów opiera się na innych elementach, w tym między innymi na tych wynikających z pkt 106–111 zaskarżonego wyroku. W tym punkcie chciałabym, podobnie jak uczyniła to Rada, zwrócić uwagę Trybunału na to, że w swoich pismach wnoszący odwołanie sam uznaje zarówno brak otwartego zdystansowania się od Banku Rossiya, jak i niezbycie posiadanych udziałów w tym banku za „elementy potwierdzające” finansowe wsparcie stwierdzone przez Radę.
40.
Podniesioną przez wnoszącego odwołanie część pierwszą zarzutu pierwszego należy zatem oddalić jako bezskuteczną.
41.
Tytułem uzupełnienia i tak czy inaczej uważam, że Sąd nie popełnił błędu, gdy stwierdził – zarówno w pkt 112, jak i w pkt 115 zaskarżonego wyroku, że otwarte zdystansowanie się wnoszącego odwołanie od polityki prowadzonej przez Bank Rossiya, a nawet zbycie przez niego udziałów w tym banku, byłyby elementami, które mogłyby wykluczyć jego odpowiedzialność na podstawie art. 2 ust. 1 lit. d) zmienionej decyzji 2014/145.
42.
O ile w świetle dowodów zbadanych przez Sąd wnoszący odwołanie został bowiem uznany za osobiście odpowiedzialnego za wspieranie finansowo W. Putina przez Bank Rossiya – głównie ze względu na swoją pozycję wpływowego akcjonariusza tego banku, o tyle manifestacja bezpośredniego i jednoznacznego sprzeciwu wobec polityki prowadzonej przez ów bank wskazałaby wyraźnie, że wnoszący odwołanie nie akceptował lub nie popierał decyzji przypisywanych mu przez Radę. W tych okolicznościach odpowiedzialność wnoszącego odwołanie za wspieranie finansowo W. Putina można byłoby oddzielić od odpowiedzialności banku i mogłoby nie dojść do umieszczenia jego nazwiska w wykazie na podstawie art. 2 ust. 1 lit. d) zmienionej decyzji 2014/145.
43.
Ponadto stwierdzenie Sądu, dalekie od tego, by stanowić – jak podnosi wnoszący odwołanie – odrębny i dodatkowy argument przedstawiony z własnej inicjatywy, wydaje mi się logicznym następstwem rozumowania przedstawionego w zaskarżonym wyroku. W tym względzie wystarczy wskazać, że ponieważ w pkt 111 owego wyroku Sąd potwierdził ocenę Rady, zgodnie z którą wnoszący odwołanie nie mógł nie wiedzieć, że Bank Rossiya wspiera finansowo W. Putina, i że miał on możliwość wywierania wpływu na decyzje tego banku, manifestacja przez wnoszącego odwołanie braku zgody na te decyzje mogłaby, z definicji, stanowić element odciążający, świadczący na jego korzyść ( ). Trybunał przyjął w swoim orzecznictwie takie samo podejście, o czym świadczy wyrok z dnia 28 lipca 2016 r., Tomana i in./Rada i Komisja, C‑330/15 P, EU:C:2016:601, pkt 84, w którym Trybunał stwierdził co do istoty, w odniesieniu do środków ograniczających dotyczących Zimbabwe, że osoby zajmujące wysokie stanowiska w rządzie tego kraju należy uznać za w pełni z tym rządem związane, „chyba że podjęły one konkretne działanie wykazujące odrzucenie praktyk tego rządu” ( ).
44.
Wobec tego, wbrew temu, co twierdzi wnoszący odwołanie, Sąd nie wykroczył w mojej opinii poza swoje funkcje interpretacyjne, a rozumowanie Sądu nie wykroczyło poza granice uzasadnienia przedstawionego przez Radę w spornych aktach. W tych okolicznościach nie można również zgodzić się z tym, że jak podnosi wnoszący odwołanie, rozumowanie Sądu naruszyło jego prawa procesowe.
45.
Wobec powyższego uważam, że gdyby Trybunał nie mógł uznać części pierwszej zarzutu pierwszego za bezskuteczną, jak zaproponowałam w pkt 40 powyżej, to w każdym razie należałoby ją oddalić jako bezzasadną.
46.
Jeśli chodzi o część drugą zarzutu pierwszego, podważa ona rozumowanie Sądu w odniesieniu do możliwości wywierania wpływu, jaką miałby mieć wnoszący odwołanie – zgodnie z zaskarżonym wyrokiem – na decyzje podejmowane przez Bank Rossiya, a w szczególności na prowadzoną przez ów bank politykę wspierania finansowo W. Putina. Wnoszący odwołanie podnosi co do istoty, że w obliczu braku innych dowodów jego pozycja drugiego największego akcjonariusza Banku Rossiya nie była wystarczająca, by uczynić go odpowiedzialnym za wsparcie finansowe na podstawie art. 2 ust. 1 lit. d) zmienionej decyzji 2014/145.
47.
Zgodnie z orzecznictwem Trybunału, słusznie przypomnianym w pismach wnoszącego odwołanie, skuteczność kontroli sądowej gwarantowanej przez art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej wymaga, by w ramach kontroli zgodności z prawem powodów uzasadniających decyzję o umieszczeniu lub pozostawieniu nazwiska określonej osoby w wykazie osób objętych sankcjami sąd Unii upewnił się, że decyzja ta opiera się na wystarczająco solidnej podstawie faktycznej. Oznacza to sprawdzenie okoliczności faktycznych podnoszonych w uzasadnieniu, które leży u podstaw wspomnianej decyzji, tak aby kontrola sądowa nie była ograniczona do oceny abstrakcyjnego prawdopodobieństwa przywołanych powodów, ale by dotyczyła tego, czy powody te – lub co najmniej jeden z nich, uważany za sam w sobie wystarczający do wsparcia tejże decyzji – zostały wykazane ( ).
48.
W niniejszej sprawie należy na początek wskazać, iż żaden z argumentów przedstawionych w ramach odwołania nie zmierza do podważenia zalecanej przez Sąd w pkt 109 i 110 zaskarżonego wyroku metody analizy do celów ustalenia, czy wnoszącego odwołanie można uznać, na podstawie art. 2 ust. 1 lit. d) zmienionej decyzji 2014/145, za osobiście odpowiedzialnego za wspieranie finansowo W. Putina przez Bank Rossiya. To natomiast Rada zwróciła się do Trybunału o zmianę uzasadnienia zaskarżonego wyroku, ponieważ jej zdaniem Sąd w sposób zbyt restrykcyjny zinterpretował zawarte w wyżej wymienionym artykule pojęcie „wspierania finansowo”, gdy ograniczył je wyłącznie do akcjonariuszy mających możliwość wpływania na spółkę, w której posiadają udziały.
49.
Dla przypomnienia, w wyżej przytoczonych punktach zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że ponieważ środki ograniczające nie są sankcjami karnymi, osoba fizyczna można zostać objęta tymi środkami za działania spółki, której ta osoba jest akcjonariuszem, jeżeli wywiera ona bardzo znaczny, a nawet decydujący wpływ na tę spółkę. Podobnie może być zdaniem Sądu, jeżeli biorąc pod uwagę konkretne okoliczności sprawy, związane między innymi ze strukturą akcjonariatu oraz z wielkością kapitału rozpatrywanej spółki, akcjonariusz tej spółki ma w niej wystarczającą moc, by stanowiska, które prezentuje jako akcjonariusz, mogły wpływać na kierunek decyzji podejmowanych przez rzeczoną spółkę.
50.
Moim zdaniem nawet jeżeli, jak podniosła Rada, sformułowanie użyte przez Sąd dla ustalenia odpowiedzialności osoby fizycznej za wsparcie finansowe udzielane przez nią za pośrednictwem spółki może nie obejmować wszystkich możliwych form wspierania rosyjskich decydentów odpowiedzialnych za destabilizację Ukrainy, zaskarżony wyrok nie wymaga zmiany uzasadnienia, ponieważ – w moim odbiorze – sformułowanie takie nie musi mieć charakteru wyczerpującego.
51.
W tym względzie pragnę zauważyć, podobnie jak uczyniła to Rada, że gdyby zawarte w art. 2 ust. 1 lit. d) zmienionej decyzji 2014/145 pojęcie „wspierania finansowo” należało rozumieć jako obejmujące jedynie akcjonariuszy mających możliwość wywierania wpływu na spółkę, to przewidzianego w tym przepisie kryterium umieszczenia w wykazie nie można by stosować, przykładowo, w odniesieniu do akcjonariuszy mniejszościowych, którzy nie mając rzeczywistego wpływu na podejmowanie decyzji przez tę spółkę, mogą jednak wspierać jej politykę poprzez swoje inwestycje finansowe. Tymczasem nie można wykluczyć, że wspieranie w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. d) zmienionej decyzji 2014/145 można by stwierdzić w odniesieniu do mniejszościowego akcjonariusza większej liczby przedsiębiorstw, niemającego w nich rzeczywistego wpływu, podczas gdy wszystkie te przedsiębiorstwa prowadzą politykę popierającą działania Federacji Rosyjskiej na Ukrainie.
52.
Cele zmienionej decyzji 2014/145, do których należy wywarcie jak największej presji na władze rosyjskie i na gospodarkę Federacji Rosyjskiej w celu osłabienia – z finansowego punktu widzenia – jej zdolności do destabilizowania terytorium Ukrainy i do agresji wojskowej, której doświadcza ten kraj ( ), wydają się przemawiać na korzyść tej wykładni. Ponadto wykładnię tę można łatwo uzasadnić wnioskami wynikającymi z wyroku z dnia 1 marca 2016 r., National Iranian Oil Company/Rada,C‑440/14 P, EU:C:2016:128, w którym Trybunał dokonał wykładni kryterium umieszczenia w wykazie podobnego do kryterium rozpatrywanego w niniejszej sprawie. W wyroku tym Trybunał stwierdził co do istoty, że aspektem, który należy uwzględnić w celu ustalenia, czy ma miejsce wsparcie – natury materialnej lub finansowej, jest znaczenie owego wsparcia pod względem ilościowym i jakościowym, i to nawet, jeśli rzeczone wsparcie nie ma bezpośredniego lub pośredniego związku z ostatecznym celem środków ograniczających ( ). Należy stwierdzić, że ratio decidendi tego orzecznictwa, które według mnie – w tym samym ujęciu – ma zastosowanie do systemu środków ograniczających w niniejszej sprawie, jest powstrzymanie działań, których dotyczą owe środki, poprzez zmniejszenie zasobów finansowych dostępnych na cele tych działań, niezależnie od pochodzenia tych środków, a w szczególności – zmniejszenie zdolności akcjonariusza do wywierania wpływu na spółki, w których ma on udziały.
53.
Wynika z tego, że zawartego w art. 2 ust. 1 lit. d) zmienionej decyzji 2014/145 pojęcia „wspierania finansowo” nie można ograniczać do przypadków, w których dany akcjonariusz ma możliwość wywierania bardzo znacznego, a nawet decydującego wpływu na spółkę, lub do przypadków, w których prezentowane przez akcjonariusza stanowiska mogą wpływać na kierunek decyzji podejmowanych przez rzeczoną spółkę. Jednak ponieważ żadne stwierdzenie zawarte w zaskarżonym wyroku nie ogranicza zakresu art. 2 ust. 1 lit. d) zmienionej decyzji 2014/145 wyłącznie do tych dwóch sytuacji, uważam, bez uszczerbku dla wszelkich dalszych wyjaśnień, jakich Trybunał chciałby udzielić w wyroku, który wyda w niniejszym postępowaniu, że Sąd nie popełnił błędu w wykładni, który wymagałby sprostowania poprzez zmianę uzasadnienia, o którą to zmianę wniosła Rada.
54.
Jeśli chodzi o wnoszącego odwołanie, to swoimi argumentami skłania on Trybunał do stwierdzenia, że Rada miała obowiązek przedstawienia – w celu stwierdzenia jego odpowiedzialności za działania Banku Rossiya – dodatkowych dowodów, innych niż zwykłe twierdzenia dotyczące struktury akcjonariatu tego banku. Owe inne dowody powinny były móc wykazać podejmowanie przez wnoszącego odwołanie konkretnych decyzji popierających wspieranie finansowo rosyjskich decydentów, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. d) zmienionej decyzji 2014/145.
55.
Otóż na początek, w zakresie, w jakim zgodnie z rozważaniami przedstawionymi w pkt 51–53 powyżej elementem newralgicznym dla stwierdzenia, czy ma miejsce wsparcie finansowe, jest to, czy wsparcie to ma znaczenie pod względem ilościowym lub jakościowym dla utrzymania działań podważających integralność terytorialną Ukrainy, inwestycja wnoszącego odwołanie w Bank Rossiya w powiązaniu ze znaczeniem tego banku pod względem jego kapitalizacji, jak wynika z pkt 98 i 105 zaskarżonego wyroku, wydaje mi się wystarczająca, by potwierdzić ocenę Rady zawartą w spornych aktach oraz ocenę Sądu zawartą w zaskarżonym wyroku.
56.
Ponadto tak czy inaczej uważam, że okoliczność, iż wnoszący odwołanie jest drugim największym akcjonariuszem Banku Rossiya – w ramach stabilnego trzonu większościowych akcjonariuszy znanych z bliskiej znajomości z W. Putinem – również była wystarczająca, jak słusznie uznał Sąd w zaskarżonym wyroku, aby stwierdzić, bez konieczności przestawiania przez Radę innych, dodatkowych dowodów, że wnoszący odwołanie mógł wywierać bardzo znaczny wpływ na decyzje Banku Rossiya. Rozumowanie to nie opiera się, jak podnosi wnoszący odwołanie, na domniemaniu prawnym, lecz na stosowaniu najbardziej podstawowych zasad ładu korporacyjnego i na możliwości wpływu, jaką ma akcjonariusz, taki jak wnoszący odwołanie, zgodnie z rzeczonymi zasadami.
57.
W tych okolicznościach należy stwierdzić, że wszystkie okoliczności faktyczne i dowody leżące u podstaw rozumowania Sądu w zaskarżonym wyroku zostały przez Sąd ocenione prawidłowo i że wbrew temu, co twierdzi wnoszący odwołanie, zarówno ocena Rady, jak i ocena Sądu opierają się na wystarczająco solidnej podstawie faktycznej.
58.
Część drugą zarzutu pierwszego podniesionego przez wnoszącego odwołanie należy zatem oddalić.
59.
Uwzględniwszy powyższe rozważania, a w szczególności w świetle pkt 45 i 58 niniejszej opinii, jestem zdania, że Sąd nie naruszył prawa przy wykładni kryterium przewidzianego w art. 2 ust. 1 lit. d) zmienionej decyzji 2014/145, jak zarzuca to Sądowi wnoszący odwołanie.
60.
Zarzut pierwszy należy zatem oddalić.
B.
W przedmiocie zarzutu drugiego, dotyczącego naruszenia prawa przy wykładni kryterium przewidzianego w art. 2 ust. 1 lit. a) zmienionej decyzji 2014/145
61.
Wnoszący odwołanie podnosi, że poprzez przyjęcie, iż wspierał on działania lub polityki podważające integralność terytorialną Ukrainy, wyłącznie ze względu na jego bierną postawę wobec polityki prowadzonej przez Bank Rossiya na Krymie Sąd dokonał wykładni art. 2 ust. 1 lit. a) zmienionej decyzji 2014/145 w sposób niezgodny z jej celami i w sposób sprzeczny z mającym zastosowanie orzecznictwem. Według wnoszącego odwołanie nawet przy założeniu, że można by zarzucić Bankowi Rossiya działanie, poprzez które ów bank stałby się odpowiedzialny za działania lub polityki, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. a) zmienionej decyzji 2014/145, odpowiedzialności tej nie można przenosić na niego samego. Po pierwsze, włączenie wnoszącego odwołanie w zakres stosowania kryterium przewidzianego w tym artykule wymagałoby bowiem z jego strony aktywnych i konkretnych działań wspierających. Po drugie, zawarte w art. 2 ust. 1 lit. a) owej decyzji pojęcie „działania” nie może obejmować biernej postawy ani wstrzymania się od działania, takiego jak przyjęte przez Sąd w zaskarżonym wyroku.
62.
Rada kwestionuje tę argumentację.
63.
Tytułem wstępu należy wskazać, gdyby Trybunał miał stwierdzić, podobnie jak w propozycji zawartej w pkt 59 niniejszej opinii, iż Sąd nie naruszył prawa, gdy potwierdził decyzję o umieszczeniu nazwiska wnoszącego odwołanie w spornych aktach na podstawie art. 2 ust. 1 lit. d) zmienionej decyzji 2014/145, to przywołany przez wnoszącego odwołanie zarzut drugi mógłby być przedmiotem badania wyłącznie uzupełniająco ( ).
64.
Ponadto należy przypomnieć, że w pkt 120 zaskarżonego wyroku Sąd wykazał, że w kontekście niniejszej sprawy i z powodów wspomnianych w dokonanej przez Sąd analizie art. 2 ust. 1 lit. d) zmienionej decyzji 2014/145 Rada nie popełniła błędu w ocenie, gdy stwierdziła, że poprzez przyjęcie biernej postawy wobec wspierania przez Bank Rossiya polityki aneksji Krymu wnoszący odwołanie sam ponosi odpowiedzialność za działania i polityki, które podważały suwerenność i niezależność Ukrainy.
65.
Należy zatem stwierdzić, że wbrew temu, co twierdzi wnoszący odwołanie, Sąd nie uzasadnił jego odpowiedzialności na podstawie art. 2 ust. 1 lit. a) zmienionej decyzji 2014/145 wyłącznie okolicznością, iż wnoszący odwołanie przyjął bierną postawę wobec wspierania przez Bank Rossiya polityki aneksji Krymu. Przeciwnie, Sąd wyraźnie odwołał się, w celu uzasadnienia tej odpowiedzialności, nie tylko do kontekstu niniejszej sprawy, lecz także przede wszystkim do powodów przedstawionych w pkt 109–115 zaskarżonego wyroku.
66.
Z powyższego wynika, że podobnie jak w przypadku rozumowania przedstawionego w przedmiocie art. 2 ust. 1 lit. d) zmienionej decyzji 2014/145 Sąd stwierdził, iż Rada słusznie uzasadniła środki ograniczające przyjęte wobec wnoszącego odwołanie na podstawie art. 2 ust. 1 lit. a) owej decyzji okolicznością, że po pierwsze, wnoszący odwołanie był w Banku Rossiya bardzo wpływowym akcjonariuszem, a po drugie, że nie mógł on nie wiedzieć o działaniach i politykach prowadzonych przez ów bank, a które to działania i polityki podważały integralność terytorialną Ukrainy lub jej zagrażały.
67.
Należy zatem stwierdzić, z powodów analogicznych do powodów przedstawionych w ramach analizy zarzutu pierwszego, że biorąc pod uwagę okoliczność, iż Sąd przyjął odpowiedzialność wnoszącego odwołanie na podstawie art. 2 ust. 1 lit. a) zmienionej decyzji 2014/145, oparłszy się na innych elementach, przedstawione przez wnoszącego odwołanie argumenty dotyczące uwzględnienia jego biernej postawy jako jedynego elementu mogącego uzasadniać zastosowanie wobec niego kryterium przewidzianego w tym artykule należy oddalić jako bezskuteczne.
68.
Tak czy inaczej należy wskazać, że z powodów przedstawionych w pkt 43 niniejszej opinii bierna postawa lub brak zdystansowania się przez wnoszącego odwołanie od wspierania przez Bank Rossiya polityki aneksji Krymu, na co wskazano w pkt 119 i 120 zaskarżonego wyroku, są elementami, które pozwoliły Sądowi stwierdzić, w ramach kontroli sądowej, iż owo wspieranie przez bank można było przypisać wnoszącemu odwołanie. Ponownie należy stwierdzić, że nawet jeżeli taka bierna postawa nie jest elementem, który widnieje oficjalnie w spornych aktach, była ona bez wątpienia częścią ich uzasadnienia.
69.
Z powyższego wynika, że rozumowanie Sądu odzwierciedla w sposób prawidłowy i wystarczający przyjęte przez Radę w spornych aktach powody uzasadniające objęcie wnoszącego odwołanie środkami ograniczającymi na podstawie art. 2 ust. 1 lit. a) zmienionej decyzji 2014/145.
70.
W świetle powyższego stwierdzam, iż nie można zarzucić Sądowi, że – jak twierdzi wnoszący odwołanie – naruszył prawo przy wykładni kryterium przewidzianego w art. 2 ust. 1 lit. a) zmienionej decyzji 2014/145.
71.
Zarzut drugi należy zatem oddalić.
72.
Ponieważ żaden z zarzutów podniesionych przez wnoszącego odwołanie na poparcie odwołania nie został uwzględniony, odwołanie należy oddalić w całości.
IV. W przedmiocie kosztów
73.
Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem, jeżeli odwołanie jest bezzasadne, Trybunał rozstrzyga o kosztach.
74.
Zgodnie z art. 138 § 1 regulaminu postępowania, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 tego regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
75.
Ponieważ Rada wniosła o obciążenie wnoszącego odwołanie, a ten przegrał sprawę, należy obciążyć go kosztami postępowania.
V. Wnioski
76.
Biorąc pod uwagę analizę przedstawioną w niniejszej opinii i w świetle propozycji zawartych w punktach 72 i 75 niniejszej opinii, proponuję Trybunałowi, aby:
–
oddalił odwołanie;
–
obciążył Gennadya Nikolayevicha Timchenkę kosztami postępowania.
( ) Język oryginału: francuski.
( ) Zwanych dalej łącznie „spornymi aktami pierwotnymi”.
( ) Zwanych dalej łącznie „spornymi aktami utrzymującymi”.
( ) Zwane dalej łącznie „spornymi aktami”.
( ) Zobacz pkt 10 niniejszej opinii. Do kryteriów umieszczenia w wykazie zastosowanych wobec wnoszącego odwołanie odniesiono się w odwrotnej kolejności – zgodnie z kolejnością badania przeprowadzonego przez Sąd.
( ) Zobacz w tym względzie również wyrok z dnia 13 marca 2025 r., Shuvalov/Rada, C‑271/24 P, EU:C:2025:180.
( ) Decyzja Rady z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażającymi (Dz.U. 2014, L 78, s. 16).
( ) Rozporządzenie Rady w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz.U. 2014, L 78, s. 6).
( ) Zwanej dalej „zmienioną decyzją 2014/145”.
( ) Zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych – w podobnym brzmieniu – wynika również z art. 2 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 lit. a) i d) rozporządzenia nr 269/2014 w brzmieniu zmienionym rozporządzeniem 2022/330 (zwanego dalej „zmienionym rozporządzeniem nr 269/2014”).
( ) Zaskarżony wyrok, pkt 97–116.
( ) Zaskarżony wyrok, pkt 106–108.
( ) Zaskarżony wyrok, pkt 109.
( ) Zaskarżony wyrok, pkt 110, 111.
( ) Zaskarżony wyrok, pkt 112.
( ) Zaskarżony wyrok, pkt 117–124.
( ) Zaskarżony wyrok, pkt 117.
( ) Zaskarżony wyrok, pkt 118.
( ) Zaskarżony wyrok, pkt 119, 120, 124.
( ) Przy formułowaniu tych dwóch zarzutów wnoszący odwołanie odnosi się również do art. 1 ust. 1 lit. b) i a) zmienionej decyzji 2014/145. Ponieważ jednak – jak wskazano w pkt 10 niniejszej opinii – treść art. 1 ust. 1 lit. b) i a) zmienionej decyzji 2014/145 odpowiada treści art. 2 ust. 1 lit. d) i a) tejże decyzji, analiza może się ograniczyć do sformułowanych przez wnoszącego odwołanie zarzutów w zakresie, w jakim odnoszą się one do tego ostatniego przepisu. Należy również przypomnieć, że podobne kryteria umieszczenia w wykazie przewidziano w zmienionym rozporządzeniu nr 269/2014.
( ) Zobacz m.in. wyrok z dnia 12 grudnia 2024 r., Euranimi/Komisja,C‑772/23 P, EU:C:2024:1025, pkt 35 i przytoczone tam orzecznictwo.
( ) Zobacz podobnie wyrok z dnia 18 lipca 2013 r., Komisja i in./Kadi, C‑584/10 P, C‑593/10 P i C‑595/10 P, EU:C:2013:518, pkt 123.
( ) Uznanie braku otwartego zdystansowania się przez wnoszącego odwołanie za możliwy element odciążający, świadczący na jego korzyść, tym bardziej potwierdza wniosek zawarty w pkt 40 niniejszej opinii, ponieważ w części pierwszej niniejszego zarzutu wnoszący odwołanie nie zakwestionował potwierdzonych przez Sąd elementów obciążających wykorzystanych przez Radę do uzasadnienia umieszczenia jego nazwiska w wykazie.
( ) Zobacz podobnie wyrok z dnia 18 lipca 2013 r., Komisja i in./Kadi, C‑584/10 P, C‑593/10 P i C‑595/10 P, EU:C:2013:518, pkt 119.
( ) Zobacz podobnie wyroki: z dnia 25 czerwca 2020 r., VTB Bank/Rada, C‑729/18 P, EU:C:2020:499, pkt 59; z dnia 28 marca 2017 r., Rosneft,C‑72/15, EU:C:2017:236, pkt 123. Zobacz także wyrok z dnia 15 listopada 2023 r., OT/Rada, T‑193/22, EU:T:2023:716, pkt 144, w którym Sąd opisał cele zmienionej decyzji 2014/145 w sposób, jaki Trybunał mógłby bez wątpienia przyjąć.
( ) Zobacz wyrok z dnia 1 marca 2016 r., National Iranian Oil Company/Rada, C‑440/14 P, EU:C:2016:128, pkt 85–87.
( ) Zobacz w tym względzie orzecznictwo przytoczone w przypisie 21 do niniejszej opinii.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło