C-703/23

OPINIA RZECZNIK GENERALNEJ LAILI MEDINY przedstawiona w dniu 10 kwietnia 2025 r. ( ). Sprawa C‑703/23 P Elena Petrovna Timchenko przeciwko Radzie Unii Europejskiej Odwołanie – Środki ograniczające przyjęte w związku z sytuacją w Ukrainie – Decyzja 2014/145/WPZiB – Zakaz wjazdu na terytorium państw członkowskich lub przejazdu przez nie – Zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych – Umieszczenie nazwiska wnoszącej odwołanie w wykazie – Artykuł 1 ust. 1 in fine i 2 ust. 1 in fine decyzji 2014/145/WPZiB – Pojęcie „powiązania” w odniesieniu do dwóch osób połączonych więzią rodzinną I. Wprowadzenie 1. Niniejsza opinia dotyczy odwołania wniesionego przez Elenę Petrovnę Timchenko, wnoszącą odwołanie w rozpoznawanej sprawie, mającego na celu uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 6 września 2023 r., Timchenko/Rada (T‑361/22, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”, EU:T:2023:502). 2. W swoim wyroku Sąd oddalił skargę wnoszącej odwołanie o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 263 TFUE: – po pierwsze, decyzji Rady (WPZiB) 2022/582 z dnia 8 kwietnia 2022 r. zmieniającej decyzję 2014/145/WPZiB w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażającymi (Dz.U. 2022, L 110, s. 55) i rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2022/581 z dnia 8 kwietnia 2022 r. wykonującego rozporządzenie (UE) nr 269/2014 w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz.U. 2022, L 110, s. 3) ( ); i – po drugie, decyzji Rady (WPZiB) 2022/1530 z dnia 14 września 2022 r. zmieniającej decyzję 2014/145/WPZiB w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażającymi (Dz.U. 2022, L 239, s. 149) i rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2022/1529 z dnia 14 września 2022 r. wykonującego rozporządzenie (UE) nr 269/2014 w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz.U. 2022, L 239, s. 1) ( ); w zakresie, w jakim te akty ( ) dotyczą wnoszącej odwołanie. Na podstawie tych aktów Rada Unii Europejskiej między innymi nałożyła na wnoszącą odwołanie zakaz wjazdu na terytorium państw członkowskich lub przejazdu przez nie oraz zamroziła na owym terytorium wszystkie jej środki finansowe i zasoby gospodarcze. Sąd oddalił skargę również w zakresie, w jakim zmierzała ona do uzyskania na podstawie art. 268 TFUE zadośćuczynienia za krzywdę, jakiej wnosząca odwołanie miała doznać w wyniku przyjęcia tych aktów. 3. W szczególności Sąd dokonał wykładni pojęcia „powiązania”, o którym mowa w art. 1 ust. 1 in fine i w art. 2 ust. 1 in fine decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu ( ) w ten sposób, że obejmuje ono osoby fizyczne lub prawne, które są w sposób ogólny związane wspólnymi interesami, nie wymagając jednak więzi poprzez działalność gospodarczą. W odniesieniu do członków tej samej rodziny Sąd stwierdził co do istoty, że więź ta powinna wykraczać poza relację rodzinną i musi charakteryzować się obiektywnym istnieniem zachodzenia na siebie wspólnych interesów. Na tej podstawie Sąd orzekł, że Rada nie popełniła błędu w ocenie, uznając, że wnosząca odwołanie, jako członek zarządu fundacji Elena i Gennady Timchenko ( ), jest powiązana ze swoim małżonkiem, który z kolei, jak wynika z wyroku z dnia 6 września 2023 r., Timchenko/Rada (T‑252/22, EU:T:2023:496), spełniał dwa z kryteriów umieszczenia w wykazie przewidzianych w decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu. 4. Wnosząca odwołanie podważa rozumowanie Sądu i zarzuca mu naruszenie prawa przy dokonywaniu wykładni pojęcia „powiązanie”. W jej przekonaniu taka wykładnia prowadzi do stosowania kryterium przewidzianego w art. 1 ust. 1 in fine i w art. 2 ust. 1 in fine decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu do osób fizycznych w oparciu o sam fakt istnienia więzi rodzinnej między nimi, co jest sprzeczne z orzecznictwem Trybunału. Ponadto uważa ona, że w odniesieniu do rozpoznawanego przypadku Sąd nie przedstawił wspólnych interesów, jakie miałaby ona dzielić ze swoim małżonkiem i które wykraczałyby poza zwykłą wspólnotę interesów nieodłącznie związaną z wszelkimi relacjami rodzinnymi. 5. Niniejsza sprawa dotyczy jednego z pierwszych odwołań wniesionych do Trybunału w związku ze środkami ograniczającymi przyjętymi przez Radę w 2022 r. w następstwie inwazji sił zbrojnych Federacji Rosyjskiej na Ukrainę ( ). Daje ona Trybunałowi okazję do rozważenia wykładni art. 1 ust. 1 in fine i w art. 2 ust. 1 in fine decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu, które odnoszą się do osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów powiązanych z osobami fizycznymi lub prawnymi, które spełniają co najmniej jedno z kryteriów uiszczenia w wykazie przewidzianych w owych artykułach. 6. Należy dodać, że niniejsza sprawa ma związek ze sprawą C‑702/23 P, zainicjowaną wniesieniem odwołania przez Gennady’ego Nikolayevicha Timchenko, małżonka wnoszącej odwołanie. W odwołaniu tym G. Timchenko wnosi o uchylenie wyroku z dnia 6 września 2023 r., Timchenko/Rada (T‑252/22, EU:T:2023:496), w którym Sąd utrzymał w mocy umieszczenie jego nazwiska w wykazach środków ograniczających ze względu w szczególności na zastosowanie kryteriów przewidzianych w art. 1 ust. 1 lit. a) i b) decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu. Opinia w powyższej sprawie również zostanie przedstawiona w dniu dzisiejszym. II. Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu, przebieg postępowania i żądania stron A.   Okoliczności powstania sporu 7. Okoliczności powstania sporu zostały przedstawione w pkt 2–16 zaskarżonego wyroku i dla celów niniejszej opinii można je streścić w następujący sposób. 8. W dniu 17 marca 2014 r. Rada Unii Europejskiej przyjęła, na podstawie art. 29 TUE, decyzję 2014/145/WPZiB ( ). Tego samego dnia, na podstawie art. 215 TFUE, Rada przyjęła rozporządzenie (UE) nr 269/2014 ( ). 9. W następstwie inwazji sił zbrojnych Federacji Rosyjskiej na Ukrainę Rada przyjęła w dniu 25 lutego 2022 r. decyzję (WPZiB) 2022/329 zmieniającą decyzję 2014/145 (Dz.U. 2022, L 50, s. 1) oraz rozporządzenie (UE) 2022/330 zmieniające rozporządzenie nr 269/2014 (Dz.U. 2022, L 51, s. 1), w szczególności w celu dostosowania kryteriów, na podstawie których osoby fizyczne lub prawne, podmioty lub organy mogą zostać objęte rozpatrywanymi środkami ograniczającymi. 10. Artykuł 1 ust. 1 decyzji 2014/145, w brzmieniu zmienionym decyzją 2022/329 ( ), ma następujące brzmienie: „1.   „Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki, aby uniemożliwić wjazd na swoje terytoria lub przejazd przez nie: a) osobom fizycznym, które wspierają lub realizują działania lub polityki podważające integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub stabilność lub bezpieczeństwo na Ukrainie lub im zagrażające, osobom fizycznym, które ponoszą odpowiedzialność za takie działania lub polityki, oraz osobom fizycznym, które utrudniają pracę organizacjom międzynarodowym na Ukrainie; b) osobom fizycznym, które wspierają, materialnie lub finansowo, rosyjskich decydentów odpowiedzialnych za aneksję Krymu lub destabilizację Ukrainy lub też uzyskują korzyści od tych decydentów; […] oraz osobom fizycznym powiązanym z nimi, zgodnie z wykazem zamieszczonym w załączniku”. 11. Artykuł 2 ust. 1 lit. a) i d) decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu przewiduje zamrożenie środków finansowych należących do osób fizycznych spełniających kryteria zasadniczo identyczne z kryteriami wymienionymi w art. 1 ust. 1 lit. a) i b) tej decyzji. Rozporządzenie nr 269/2014, w brzmieniu zmienionym rozporządzeniem 2022/330 ( ), również ustanawia te same kryteria. 12. W dniu 8 kwietnia 2022 r., ze względu na powagę sytuacji w Ukrainie, Rada przyjęła sporne akty pierwotne. Na mocy tych aktów nazwisko wnoszącej odwołanie zostało dodane – pod numerem 903 – do wykazu załączonego do decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu oraz, pod tym samym numerem, do wykazu zawartego w załączniku I do rozporządzenia nr 269/2014 w zmienionym brzmieniu z następujących powodów: „[Elena Timchenko] [j]est żoną miliardera Gennady’ego Timchenki, umieszczonego w wykazie na mocy decyzji [2014/145]. Bierze udział w działalności publicznej męża za pośrednictwem Fundacji Timchenko. Uzyskuje zatem korzyści od Gennady’ego Timchenki, który jest odpowiedzialny za wspieranie działań i polityk, które podważają integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy oraz za dostarczanie finansowego i materialnego wsparcia decydentom rosyjskim, oraz za uzyskiwanie korzyści od decydentów rosyjskich odpowiedzialnych za aneksję Krymu i destabilizację Ukrainy”. 13. W dniu 11 kwietnia 2022 r. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej opublikowano ogłoszenie skierowane do osób i podmiotów, do których mają zastosowanie środki ograniczające przewidziane w decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu oraz w rozporządzeniu nr 269/2014 w zmienionym brzmieniu (Dz.U. 2022, C 157, s. 11). 14. W wiadomości poczty elektronicznej z dnia 14 kwietnia 2022 r. wnosząca odwołanie zwróciła się do Rady o udzielenie jej dostępu do całości akt jej sprawy, co nastąpiło w dniu 28 kwietnia 2022 r. 15. Pismem z dnia 31 maja 2022 r. wnosząca odwołanie skierowała do Rady wniosek o ponowne rozpatrzenie jej sprawy. 16. W dniu 14 września 2022 r. Rada przyjęła sporne akty utrzymujące, w których pozostawiono nazwisko wnoszącej odwołanie w rozpatrywanych wykazach na podstawie uzasadnienia identycznego z zakwestionowanym uzasadnieniem zawartym w spornych aktach pierwotnych. 17. W dniu 15 września 2022 r. Rada doręczyła wnoszącej odwołanie sporne akty utrzymujące, wskazując co do istoty, że nie popełniła błędu w ocenie, ponieważ zastosowane wobec niej środki ograniczające opierały się na stosowaniu pojęcia „powiązania” przewidzianego w art. 1 ust. 1 in fine decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu. W tym względzie Rada wyjaśniła, że powiązanie wnoszącej odwołanie z mężem wynika nie tylko z ich więzi rodzinnych, ale również z roli, jaką odgrywała i działalności, którą prowadziła w fundacji Timchenko, co umożliwiało jej udział w działalności publicznej jej małżonka i pozwalało jej na czerpanie z tego korzyści, w szczególności w zakresie pozycji społecznej. B.   Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok 18. W skardze z dnia 17 czerwca 2022 r. wnosząca odwołanie zwróciła do Sądu o stwierdzenie nieważności spornych aktów pierwotnych w zakresie, w jakim umieszczono w nich jej nazwisko w wykazie osób objętych środkami ograniczającymi. Wniosła ona również do Sądu o zasądzenie na jej rzecz zadośćuczynienia za krzywdę, jakiej miała doznać w wyniku przyjęcia tych aktów. Ponadto w dniu 25 listopada 2022 r. wnosząca odwołanie złożyła pismo dostosowujące skargę w celu zmiany petitum skargi poprzez zawarcie w nim żądania stwierdzenia nieważności spornych aktów utrzymujących. 19. W ramach skargi o stwierdzenie nieważności wnosząca odwołanie podniosła, po pierwsze, że Rada naruszyła jej prawo do ochrony sądowej, a także ciążący na tej instytucji obowiązek uzasadnienia. Po drugie, wnosząca odwołanie zarzuciła Radzie popełnienie błędu w ocenie poprzez uznanie, że jest ona powiązana ze swoim małżonkiem, G. Timchenką, w rozumieniu art. 1 ust. 1 in fine decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu, za pośrednictwem fundacji Timchenko. Po trzecie, wnosząca odwołanie podniosła, że Rada naruszyła jej prawo do bycia wysłuchaną. 20. W dniu 6 września 2023 r. Sąd, po oddaleniu wszystkich żądań wnoszącej odwołanie, oddalił skargę w całości. 21. Co się tyczy w szczególności zarzucanego przez wnoszącą odwołanie błędu w ocenie ( ), Sąd zauważył, że chociaż pojęcie „powiązania” jest często używane w aktach Rady dotyczących środków ograniczających, nie jest ono jako takie zdefiniowane, a jego znaczenie zależy od kontekstu i okoliczności danej sprawy. Sąd uznał jednak w świetle wyroku z dnia 8 marca 2023 r., Prigozhina/Rada (T‑212/22, zwanego dalej „wyrokiem Prigozhina”, EU:T:2023:104), że pojęcie to obejmuje osoby fizyczne lub prawne, które są w sposób ogólny związane wspólnymi interesami, nie wymagając jednak więzi poprzez działalność gospodarczą. 22. W tych okolicznościach zdaniem Sądu pojęcie „powiązania” zawarte w odpowiednich przepisach decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu można interpretować w ten sposób, że obejmuje ono każdą osobę fizyczną, prawną lub podmiot, które łączy więź wykraczająca poza relacje rodzinne z osobą, wobec której zastosowano środki ograniczające z tytułu, jak w niniejszej sprawie, wsparcia finansowego lub korzyści uzyskiwanych od rosyjskich decydentów odpowiedzialnych za inwazję na Ukrainę lub wspierania działań lub polityk podważających suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających ( ). Ponadto Sąd uznał, że powyższej wykładni nie może podważyć motyw 7 każdego ze spornych aktów pierwotnych, na który powoływała się wnosząca odwołanie ( ). 23. W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że wnosząca odwołanie i jej małżonek są założycielami fundacji Timchenko i pełnią aktywną w niej rolę, ponieważ są bezpośrednio związani z jej działalnością operacyjną i posiadają istotne uprawnienia w zakresie zarządzania tą fundacją. Jeśli chodzi o wnoszącą odwołanie, zaangażowanie to było tym bardziej istotne, że była ona również członkiem zarządu fundacji Timchenko ( ). Sąd doszedł zatem do wniosku, że Rada mogła, nie popełniając błędu w ocenie, uznać, iż wnosząca odwołanie była w ramach fundacji Timchenko powiązana ze swoim małżonkiem, który z kolei, jak wynika z wyroku z dnia 6 września 2023 r.,Timchenko/Rada (T‑252/22, EU:T:2023:496), spełniał kryteria przewidziane w art. 1 ust. 1 lit. a) i b) decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu, i w konsekwencji zastosować wobec niej środki ograniczające ( ). 24. Wreszcie Sąd oddalił argument wnoszącej odwołanie, zgodnie z którym jej działalność w ramach fundacji Timchenko nie stwarzała żadnego ryzyka obejścia środków ograniczających zastosowanych wobec jej małżonka i nie miała związku z inwazją na Ukrainę, jako że ani kryteria przewidziane w art. 1 ust. 1 lit. a) i b) decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu, ani orzecznictwo nie wymagały wykazania tych dwóch elementów ( ). C.   Żądania stron 25. W odwołaniu wniesionym w dniu 16 listopada 2023 r. wnosząca odwołanie zwraca się do Trybunału o: – uchylenie zaskarżonego wyroku; – rozpoznanie skargi co do istoty i stwierdzenie nieważności spornych aktów w zakresie, w jakim akty te jej dotyczą, oraz – obciążenie Rady kosztami postępowania. 26. Rada, popierana przez Komisję, zwraca się do Trybunału o: – oddalenie odwołania; – obciążenie wnoszącej odwołanie kosztami postępowania. III. Analiza prawna 27. Na poparcie odwołania wnosząca odwołanie podnosi trzy zarzuty, z których pierwszy dotyczy naruszenia prawa w wykładni kryterium powiązania ustanowionego w decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu w związku z pojęciem „wspólnych interesów”, drugi – naruszenia prawa poprzez błędną wykładnię pojęcia „nienależne” zawartego w motywie 7 decyzji 2022/582, a trzeci – naruszenia prawa w wykładni kryterium powiązania w związku z celem środków ograniczających i naruszeniem obowiązku uzasadnienia. 28. Zgodnie z ukierunkowanym wnioskiem Trybunału moja analiza ograniczy się do argumentów przedstawionych przez wnoszącą odwołanie w ramach zarzutu pierwszego. 29. W ramach tego zarzutu wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi, że błędnie zinterpretował i zastosował kryterium powiązania przewidziane w art. 1 ust. 1 in fine decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu ( ). Zarzut ten składa się zasadniczo z dwóch części. 30. W ramach części pierwszej omawianego zarzutu wnosząca odwołanie podnosi, że dokonana przez Sąd wykładnia prowadzi do zastosowania tego kryterium do osób fizycznych wyłącznie ze względu na istnienie więzi rodzinnych z osobą, wobec której zastosowano środki ograniczające. Dzięki niejasnym sformułowaniom użytym w zaskarżonym wyroku Sąd starał się w przekonaniu wnoszącej odwołanie objąć bardzo wiele sytuacji, nie wskazując, po pierwsze, wspólnych interesów, które wykraczałyby poza samą relację rodzinną, ani nawet, po drugie, znaczenia wyrażenia „zachodzenia na siebie wspólnych interesów”, również zawartego w zaskarżonym wyroku. Zdaniem wnoszącej odwołanie taka wykładnia może naruszać zasadę pewności prawa, ponieważ jest nieprecyzyjna i nieprzewidywalna w odniesieniu do przypadków, w których może mieć zastosowanie. 31. W ramach części drugiej omawianego zarzutu wnosząca odwołanie twierdzi – przyznając jednocześnie, że konieczne jest uwzględnienie kontekstu i okoliczności każdego przypadku –, że Sąd powinien był wyjaśnić, jak uczynił to przykładowo w wyroku Prigozhina, w jaki sposób wspólne interesy rozpatrywane w niniejszej sprawie wykraczają, ze względu na swój charakter, rodzaj i skalę poza zwykłą wspólnotę interesów nieodłącznie związaną ze wszelkimi relacjami rodzinnymi, aby móc stwierdzić obiektywne wystąpienie „zachodzenia na siebie wspólnych interesów”. Tymczasem w zaskarżonym wyroku Sąd stwierdził, że wnosząca odwołanie jest powiązana ze swoim małżonkiem, nie wskazując jakichkolwiek więzi biznesowych lub gospodarczych, kapitałowych lub innych, które łączyłyby oboje małżonków poza zwykłą relacją rodzinną. Wnosząca odwołanie uściśla, że w zaskarżonym wyroku Sąd ograniczył się do wywiedzenia powiązania między nią a jej małżonkiem ze zwykłych funkcji i uprawnień związanych ze statusem założyciela stowarzyszenia charytatywnego, podczas gdy wspólny interes małżonków w prowadzeniu działalności charytatywnej wpisuje się w ramy ich relacji rodzinnej. 32. Rada, twierdząc, że niniejszy zarzut powinien zostać uznany za częściowo niedopuszczalny w zakresie, w jakim zmierza w części do podważenia dokonanej przez Sąd oceny okoliczności faktycznych, kwestionuje argumenty przedstawione przez wnoszącą odwołanie, opierając się zasadniczo na rozumowaniu zawartym w zaskarżonym wyroku. 33. Na wstępie chciałabym zauważyć, że w zakresie, w jakim Rada podnosi, iż zarzut pierwszy jest niedopuszczalny w zakresie, w jakim wnosząca odwołanie zmierza w rzeczywistości do zakwestionowania oceny Sądu w przedmiocie przedłożonych mu dowodów oraz ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd w zaskarżonym wyroku, argument taki należy oddalić. 34. W świetle konkretnych argumentów przedstawionych w odwołaniu należy bowiem stwierdzić, że wnosząca odwołanie nie zmierza do podważenia ustaleń faktycznych, które zdaniem Sądu uzasadniają jej powiązanie z mężem w rozumieniu art. 1 ust. 1 in fine decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu. Przeciwnie, wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi, że stwierdził istnienie takiego powiązania bez wskazania, zgodnie z kryteriami, które sam Sąd wcześniej ustalił w swoim wyroku, wspólnych interesów, które łączyłyby oboje małżonków wykraczając poza zwykłą relacją rodzinną. 35. Należy zatem stwierdzić, że argumenty przedstawione przez wnoszącą odwołanie w ramach niniejszego zarzutu nie dotyczą okoliczności faktycznych, które Sąd wcześniej uznał za prawidłowo wykazane w świetle dowodów przedstawionych przez Radę, lecz kwalifikacji prawnej tych okoliczności faktycznych i skutków prawnych, jakie należy z nich wyciągnąć, co należy do właściwości Trybunału w postępowaniu odwoławczym. 36. W tym względzie wystarczy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, o ile ocena okoliczności faktycznych i dowodów nie stanowi, z zastrzeżeniem przypadków ich przeinaczenia, kwestii prawnej podlegającej jako taka kontroli Trybunału w ramach odwołania, o tyle Trybunał jest właściwy na podstawie art. 256 TFUE do przeprowadzenia kontroli kwalifikacji prawnej tych okoliczności faktycznych i skutków prawnych, które wywiódł z nich Sąd ( ). 37. Wynika z tego, że wbrew temu, co twierdzi Rada, zarzut pierwszy należy uznać za dopuszczalny. 38. Co do istoty, jeśli chodzi o część pierwszą niniejszego zarzutu, wnosząca odwołanie podnosi zasadniczo, że Sąd popełnił błąd w wykładni, a także naruszył zasadę pewności prawa przy definiowaniu pojęcia „powiązania” wynikającego z art. 1 ust. 1 in fine decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu. 39. Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 1 ust. 1 lit. a) i b) decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu państwa członkowskie podejmują niezbędne środki, aby uniemożliwić wjazd na ich terytorium lub przejazd przez nie, z jednej strony, osób fizycznych odpowiedzialnych za działania lub polityki podważające integralność terytorialną lub jej zagrażające, a z drugiej strony, osób wspierających, materialnie i finansowo, rosyjskich decydentów odpowiedzialnych za aneksję Krymu lub destabilizację Ukrainy. Zgodnie z ostatnim zdaniem tego artykułu zakaz ten ma również zastosowanie do „osób fizycznych powiązanych z nimi”. 40. Ponadto, jako że w opinii przedstawionej w dniu dzisiejszym w sprawie C‑702/23 P, Timchenko/Rada, proponuję oddalić odwołanie G. Timchenki ze względu na brak popełnienia przez Sąd błędu co do zastosowania wobec G. Timchenki kryteriów przewidzianych zasadniczo w art. 1 ust. 1 lit. b) i a) decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu ( ), należy zauważyć, że gdyby stwierdzono, że przewidziane w nim kryterium powiązania zostało prawidłowo zinterpretowane i zastosowane przez Sąd, wnosząca odwołanie byłaby objęta zakresem stosowania art. 1 ust. 1 in fine tej decyzji. 41. W tym względzie z pkt 74 i 76 zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd uznał, iż pojęcie „powiązania” obejmuje osoby fizyczne lub prawne, które utrzymują więź wykraczającą poza relację rodzinną, których interesy mogą być powiązane we wspólnej strukturze prawnej lub które są w sposób ogólny związane wspólnymi interesami, nie wymagając jednak więzi poprzez działalność gospodarczą. Sąd wyjaśnił również, że w przypadku gdy osoby te są związane relacją rodzinną, należy wykazać obiektywne istnienie zachodzenia na siebie wspólnych interesów, które nie musi koniecznie zostać sformalizowane w strukturze prawnej stworzonej w tym celu. 42. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przepisy prawa Unii należy interpretować z uwzględnieniem ich brzmienia, a także kontekstu oraz celów aktu, którego są częścią ( ). 43. Co się tyczy wykładni literalnej pojęcia „powiązanie”, należy stwierdzić, że pojęcie to określa powszechnie szereg podmiotów połączonych ze sobą jakąś więzią. Jeżeli jest mowa o „powiązaniu” w odniesieniu do osób, pojęcie to dotyczy grupy co najmniej dwóch jednostek, które łączą się dla wspólnego celu ( ). Sąd nie popełnił zatem błędu stwierdzając na wstępie w pkt 74 zaskarżonego wyroku, że pojęcie „powiązanie” przewidziane w art. 1 ust. 1 in fine decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu należy rozumieć jako odnoszące się do „osób fizycznych lub prawnych, które są w sposób ogólny związane wspólnymi interesami” lub jako dotyczące „każdej osoby fizycznej, prawnej lub podmiotu, które łączy więź […] z osobą, wobec której zastosowano środki ograniczając”, zgodnie z kryteriami przewidzianymi w tym artykule. 44. Następnie należy zauważyć, że w treści art. 1 ust. 1 in fine decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu pojęcie „powiązania” nie zostało scharakteryzowane w sposób szczególny innymi elementami, które mogłyby zawęzić zakres jego znaczenia. Mogłoby tak być w przypadku, gdyby towarzyszył mu przymiotnik kwalifikujący lub fraza przymiotnikowa, jak na przykład określenia „prawny” lub „charakter gospodarczy”. Nie jest on również otoczony innymi dopełnieniami gramatycznymi uściślającymi jego znaczenie. W tym kontekście Sąd nie popełnił również błędu, stwierdzając zasadniczo, że wspólne interesy powiązanych członków zgodnie z art. 1 ust. 1 in fine decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu nie muszą koniecznie wymagać więzi „poprzez działalność gospodarczą” lub że powinny zostać sformalizowane „w strukturze prawnej stworzonej w tym celu”. 45. Powyższe rozważania wydają mi się również znajdować potwierdzenie w ramach normatywnych, w które wpisuje się kryterium powiązania ustanowione w art. 1 ust. 1 in fine decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu, a także w celach realizowanych przez to kryterium i inne towarzyszące mu normy. 46. Z kontekstowego punktu widzenia należy bowiem zauważyć, że o ile każde z kryteriów zawartych w art. 1 ust. 1 decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu określa w sposób precyzyjny i szczegółowy przesłanki, jakie powinny zostać spełnione, aby móc zastosować je do każdej osoby fizycznej lub prawnej, o tyle wyrażenie „osoby fizyczne powiązane z nimi” nie zostało doprecyzowane, co pozwala przyjąć, ponownie, zgodnie z przedstawioną powyżej wykładnią literalną, że powinno ono być interpretowane w sposób niepodlegający szczególnym ograniczeniom, a w szczególności bez konieczności zrozumienia, jak słusznie zauważył Sąd, że więź między zainteresowanymi osobami ma charakter gospodarczy lub jest wyrażona w określonej strukturze prawnej. 47. Jedyne ograniczenie w tej kwestii wynika, jak mi się wydaje, z orzecznictwa Trybunału dotyczącego innych reżimów środków ograniczających ustanowionych przez Radę. W tym względzie należy zauważyć, że Trybunał, dokonując wykładni kryterium powiązania podobnego do kryterium rozpatrywanego w niniejszej sprawie w odniesieniu do reżimu środków ograniczających nałożonych wobec Birmy, uznał, że osoba fizyczna nie może zostać objęta środkami ograniczającymi jedynie ze względu na jej więź rodzinną z osobami, które same są objęte takimi środkami, i niezależnie od jej osobistego zachowania ( ). 48. Tymczasem należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie Sąd, dokonując wykładni art. 1 ust. 1 in fine decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu, wziął pod uwagę wnioski płynące z tego orzecznictwa, stwierdzając w sposób jednoznaczny w pkt 74 i 76 zaskarżonego wyroku, że aby osoby fizyczne, których dotyczy ten artykuł, mogły zostać uznane za „powiązane” w rozumieniu tego przepisu, muszą „posiadać więź wykraczającą poza samą relację rodzinną”, w związku z czym w przypadku gdy dwie osoby pozostają w takiej relacji, należy wykazać „obiektywne istnienie zachodzenia na siebie wspólnych interesów”. 49. Wynika z tego, że wbrew temu, co twierdzi wnosząca odwołanie, definicja Sądu nie zawęża pojęcia „powiązania” wyłącznie do wspólnej aktywności, jaką dwoje członków tej samej rodziny, takich jak małżonkowie, może wykonywać w ramach ich relacji rodzinnej. Wykładnia przyjęta przez Sąd oznacza bowiem, że Rada, jako organ odpowiedzialny za dowiedzenie zasadności umieszczenia nazwiska osoby fizycznej w wykazach środków ograniczających jako „powiązanej” z inną osobą, której nazwisko umieszczono w wykazie, powinna wykazać istnienie wspólnych interesów wykraczających poza interesy, które członkowie tej samej rodziny mogą dzielić w ramach ich relacji. 50. Co się tyczy celu kryterium „powiązania”, o którym mowa w art. 1 ust. 1 in fine decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu, należy go interpretować w świetle celów rozpatrywanych środków ograniczających, do których reżimu należy ta decyzja. Co do istoty chodzi o maksymalizację nacisku na władze rosyjskie i gospodarkę Federacji Rosyjskiej celem finansowego osłabienia jej zdolności destabilizujących wykorzystywanych na terytorium Ukrainy i wojskowej agresji, której to ostanie państwo doświadcza ( ). 51. Moim zdaniem istnieje oczywisty związek między – z jednej strony – oznaczeniem osób powiązanych z innymi osobami objętymi środkami ograniczającymi na podstawie kryteriów ustanowionych w art. 1 ust. 1 in fine decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu, a z drugiej strony – celem rozpatrywanych środków ograniczających. Rozszerzając bowiem krąg osób, których dotyczą środki ograniczające, Rada zamierzała zwiększyć nacisk na Federację Rosyjską zważywszy w szczególności na istotną zmianę, w kategoriach zagrożenia dla suwerenności i integralności terytorialnej Ukrainy, w wyniku inwazji na terytorium tego państwa. W związku z tym nie jest konieczne, zgodnie z wykładnią Sądu przedstawioną w zaskarżonym wyroku, aby pojęcie „powiązania” podlegało warunkom wykraczającym poza samo istnienie wspólnych interesów między powiązanymi osobami, z wyjątkiem członków tej samej rodziny, jak już zostało to wyjaśnione. 52. W świetle powyższego nie uważam, aby Sąd dokonał błędnej wykładni art. 1 ust. 1 in fine decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu. Twierdzenia wnoszącej odwołanie zmierzające do wykazania takiego błędu w pkt 74–76 zaskarżonego wyroku powinny zatem zostać oddalone. 53. Ponadto Sąd nie naruszył zasady pewności prawa, jak to podnosi wnosząca odwołanie, dokonując wykładni pojęcia „powiązania” w rozumieniu opisanym w poprzednich punktach. 54. W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zasada pewności prawa wymaga z jednej strony, by normy prawa były jasne i precyzyjne, zaś z drugiej strony, aby ich stosowanie było przewidywalne dla jednostek, w szczególności gdy normy te mogą mieć dla nich niekorzystne skutki. Jednakże wymogów tych nie można rozumieć w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie posłużeniu się w danym przepisie Unii abstrakcyjnym pojęciem prawnym, ani w ten sposób, że wymagają one, by taki przepis wymieniał różne konkretne sytuacje, w których może być zastosowany, ponieważ nie wszystkie te sytuacje mogą zostać określone z góry ( ). 55. Moim zdaniem wykładnia dokonana przez Sąd w pkt 74–76 zaskarżonego wyroku jest zgodna z tymi wymogami. Nawet jeśli nie wszystkie sytuacje, w których znajduje zastosowanie art. 1 ust. 1 in fine decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu przewidziane z wyprzedzeniem, wykładnia Sądu przewiduje wystarczająco konkretne kryteria pozwalające na rozpoznanie przypadków, w których pojęcie „powiązania” może znaleźć zastosowanie. W szczególności należy stwierdzić istnienie powiązania w rozumieniu tego artykułu, jeżeli co najmniej dwie osoby są połączone wspólnymi interesami, przy czym te interesy nie muszą mieć charakteru gospodarczego ani też łącząca ich więź nie musi zostać prawnie sformalizowana. Co się tyczy członków tej samej rodziny, jak może to mieć miejsce w przypadku dwojga małżonków, których dotyczy niniejsza sprawa, konieczne jest dodatkowo, aby wspólne interesy wykraczały poza ich zwykłą relację rodzinną i aby interesy te obiektywnie zachodziły na siebie. 56. Z powyższych rozważań wynika, że nie można zarzucać Sądowi, iż popełnił – jak twierdzi wnosząca odwołanie – błąd w wykładni, a nawet naruszył zasadę pewności prawa w odniesieniu do kryterium powiązania zawartego w art. 1 ust. 1 in fine decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu. 57. Część pierwszą niniejszego zarzutu wnoszącej odwołanie należy zatem oddalić. 58. W odniesieniu do części drugiej tego zarzutu wnosząca odwołanie twierdzi zasadniczo, że nawet przy założeniu, iż dokonana przez Sąd wykładnia kryterium powiązania przewidzianego w art. 1 ust. 1 in fine decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu jest prawidłowa, Sąd popełnił błąd przy kwalifikacji prawnej okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, w szczególności stwierdzając, że sam udział wnoszącej odwołanie w prowadzeniu fundacji Timchenko spełnia to kryterium. 59. W tym względzie należy zauważyć, że rozumowanie dotyczące zastosowania do wnoszącej odwołanie art. 1 ust. 1 in fine decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu znajduje się w pkt 77–79 zaskarżonego wyroku. 60. Otóż Sąd stwierdził przede wszystkim, że małżonkowie Timchenko są założycielami fundacji Timchenko, której wnosząca odwołanie była ponadto członkiem zarządu. Następnie Sąd zauważył, że oboje małżonkowie byli bezpośrednio i aktywnie związani z działalnością operacyjną tej fundacji. Mogli oni w szczególności uzyskiwać informacje na temat jej działalności, mieć dostęp do jej dokumentów oraz wyznaczać i odwoływać członków rady nadzorczej, która zgodnie ze statutem fundacji była „najwyższym organem kolegialnym” fundacji. Wreszcie w świetle tych informacji Sąd doszedł do wniosku, że Rada mogła, nie popełniając błędu w ocenie, uznać, iż wnosząca odwołanie była w ramach fundacji Timchenko powiązana ze swoim małżonkiem. 61. W niniejszej sprawie powstaje zatem pytanie, czy powyższe rozważania są wystarczające do spełnienia kryterium powiązania przewidzianego w art. 1 ust. 1 decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu, zgodnie z jego wykładnią dokonaną w pkt 74–76 zaskarżonego wyroku, czy też, jak podnosi wnosząca odwołanie, Sąd nie wykazał wspólnych interesów, które oboje małżonkowie dzielili poza ich związkiem małżeńskim. 62. W tym względzie jestem zdania, że nawet jeśli Sąd nie przedstawił szczegółowych wyjaśnień co do wspólnych interesów małżonków Timchenko, sam fakt bycia założycielami fundacji, zwanej zresztą „Fundacją Eleny i Gennady’ego Timchenko”, jest rozstrzygający co do tego, że oboje małżonkowie mieli wspólne interesy, które wykraczały poza ramy ich relacji rodzinnej, i byli w związku z tym powiązani. Wydaje mi się trudne do przyjęcia, że utworzenie fundacji i zarządzanie nią, niezależnie od tego, czy ma ona cel charytatywny, jak podkreśla wnosząca odwołanie, mogą być rozumiane jako zwykła aktywność pary małżeńskiej lub jako więź niewykraczająca poza samą przynależność do tej samej jednostki rodzinnej. Należy ponadto podkreślić, że aktywność wykonywana w ramach fundacji należy do sfery publicznej jej obojga założycieli i w związku z tym wykracza poza sferę małżeńską małżonków Timchenko, która zgodnie z moim rozumieniem orzecznictwa analizowanego w pkt 47 niniejszej opinii jest jedyną relacją, którą należy wykluczyć, w braku innych dodatkowych elementów, z zakresu pojęcia „powiązania” zawartego w art. 1 ust. 1 decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu. 63. Poza tym, pomijając fakt, że Trybunał nie miał okazji wypowiedzieć się w przedmiocie podejścia przyjętego przez Sąd w wyroku Prigozhina, jako że od wyroku tego nie wniesiono odwołania, nie sadzę, by powinien on oprzeć się w niniejszej sprawie na tym wyroku jako na precedensie, jak utrzymuje wnosząca odwołanie. Należy bowiem zauważyć, że w wyroku Prigozhina Sąd stwierdził, że więź między V. Prigozhiną a jej synem, którego nazwisko zostało umieszczone w wykazie zawartym w aktach zaskarżonych w owej sprawie, sprowadzała się wyłącznie do ich pokrewieństwa, jako że w chwili przyjęcia tych aktów V. Prigozhina nie była już zaangażowana w zarządzanie przedsiębiorstwami związanymi z jej synem ( ). Tymczasem inaczej jest w niniejszej sprawie, ponieważ istnienie wspólnych interesów między G. Timchenką a wnoszącą odwołanie w postaci ich fundacji trwało w chwili przyjęcia aktów zaskarżonych w niniejszym postępowaniu odwoławczym. 64. Wynika z tego, że nawet jeśli Sąd nie wyjaśnił z większą dokładnością wspólnych interesów, które w niniejszej sprawie wykraczałyby poza zwykłą wspólnotę interesów nieodłącznie związaną z wszelkimi relacjami rodzinnymi, ustalenia poczynione w pkt 77–79 zaskarżonego wyroku dotyczące fundacji Timchenko i roli małżonków Timchenko w jej ramach wystarczają w moim przekonaniu do odrzucenia istnienia naruszenia prawa przez Sąd w rozumieniu podnoszonym przez wnoszącą odwołanie. 65. W każdym razie zwracam uwagę Trybunału na okoliczność, że w pkt 44–47 zaskarżonego wyroku Sąd wskazał, iż zgodnie z uzasadnieniem spornych aktów wnosząca odwołanie uczestniczyła w sprawach publicznych swojego małżonka za pośrednictwem fundacji Timchenko i czerpała korzyści z pozycji swojego małżonka. Sąd wskazał w szczególności, że rola, jaką wnosząca odwołanie pełniła w fundacji Timchenko pozwalała jej uczestniczyć w sprawach publicznych jej małżonka i czerpać z tego korzyści, w szczególności w kategoriach pozycji społecznej. Na podstawie akt znajdujących się w posiadaniu Sądu to właśnie działalność wnoszącej odwołanie w ramach tej fundacji, opisana następnie w pkt 77 i 78 zaskarżonego wyroku, została uznana przez Radę za element konstytutywny tego uczestnictwa, a tym samym powiązania wnoszącej odwołanie z jej małżonkiem. 66. Można zatem z powyższego wywieść, że działalność małżonków Timchenko wykraczała poza wspólnotę interesów nieodłącznie związaną ze zwykłą relacją między małżonkami, ponieważ wnosząca odwołanie uczestniczyła, za pośrednictwem fundacji, w sprawach publicznych swojego małżonka. Ponadto należy zauważyć, na wzór argumentów przedstawionych przez Radę i Komisję, że w swoich ustaleniach Sąd wziął pod uwagę kryteria zawodowe ze względu, po pierwsze, na udział wnoszącej odwołanie za pośrednictwem fundacji Timchenko w publicznej działalności charytatywnej jej małżonka, a po drugie, na istnienie ścisłych więzi majątkowych, które utrzymywali, co pozwala wywnioskować, że oboje małżonkowie byli związani wspólnymi, choć niegospodarczymi interesami, wykraczającymi poza zwykłą relację rodzinną. 67. W świetle powyższych rozważań, gdyby Trybunał nie doszedł do wniosku, że ustalenia poczynione w pkt 77–79 zaskarżonego wyroku wystarczają same w sobie do uzasadnienia zastosowania wobec wnoszącej odwołanie kryterium powiązania przewidzianego w art. 1 ust. 1 decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu, proponuję, aby uznał, że Sąd nie popełnił błędu przy kwalifikacji prawnej okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy w świetle pkt 44–47 zaskarżonego wyroku, które ostatecznie stanowią część treści orzeczenia Sądu będącego przedmiotem niniejszego odwołania. 68. Część drugą zarzutu pierwszego wnoszącej odwołanie należy zatem oddalić. 69. Ponieważ żadna z części zarzutu pierwszego nie została uwzględniona, należy oddalić ten zarzut w całości. IV. Wnioski 70. W świetle analizy przedstawionej w niniejszej opinii proponuję, aby Trybunał oddalił odwołanie w odniesieniu do zarzutu pierwszego. Nie będę wypowiadała się w przedmiocie oddalenia odwołania w odniesieniu do pozostałych zarzutów podniesionych przez wnoszącą odwołanie ani w przedmiocie kwestii, która strona powinna zostać obciążona kosztami postępowania zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem. ( ) Język oryginału: francuski. ( ) Zwanych dalej łącznie „spornymi aktami pierwotnymi”. ( ) Zwanych dalej łącznie „spornymi aktami utrzymującymi”. ( ) Zwanych dalej łącznie „spornymi aktami”. ( ) Zobacz pkt 10 niniejszej opinii. ( ) Zwanej dalej „fundacją Timchenko”. ( ) Zobacz w tym względzie również wyrok z dnia 13 marca 2025 r., Shuvalov/Rada (C‑271/24 P, EU:C:2025:180). ( ) Decyzja Rady 2014/145/WPZiB z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażającymi (Dz.U. 2014, L 78, s. 16). ( ) Rozporządzenie Rady (UE) nr 269/2014 z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz.U. 2014, L 78, s. 6). ( ) Zwanej dalej „decyzją 2014/145 w zmienionym brzmieniu”. ( ) Zwane dalej „rozporządzeniem nr 269/2014 w zmienionym brzmieniu”. ( ) Zaskarżony wyrok, pkt 52–85. ( ) Zaskarżony wyrok, pkt 74. ( ) Zaskarżony wyrok, pkt 75, 76. ( ) Zaskarżony wyrok, pkt 77, 78. ( ) Zaskarżony wyrok, pkt 79. ( ) Zaskarżony wyrok, pkt 80–82. ( ) W celu odciążenia analizy argumentów wnoszącej odwołanie odniesienia do kryterium powiązania przewidzianego w art. 1 ust. 1 in fine decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu należy rozumieć jako odnoszące się również do tego samego kryterium przewidzianego w art. 2 ust. 1 in fine tej decyzji. Należy przypomnieć, że podobne kryterium umieszczenia w wykazie znajduje się również w art. 2 ust. 1 i w art. 3 ust. 1 in fine rozporządzenia nr 269/2014. ( ) Zobacz wyrok z dnia 12 grudnia 2024 r., Euranimi/Komisja (C‑772/23 P, EU:C:2024:1025, pkt 35 i przytoczone tam orzecznictwo). ( ) Odniesienie do kryteriów umieszczenia w wykazie zastosowanych do G. Timchenki jest odwrócone zgodnie z porządkiem analizy dokonanej w opinii w sprawie C‑702/23 P, Timchenko/Rada. ( ) Zobacz wyrok z dnia 3 września 2024 r., Illumina i Grail/Komisja (C‑611/22 P i C‑625/22 P, EU:C:2024:677, pkt 116). ( ) Zobacz podobnie trzecie znaczenie francuskiego pojęcia „association” („powiązanie”) zdefiniowanego w słowniku Larousse, dostępnym pod adresem: https://www.larousse.fr/dictionnaires/francais/association/5856. ( ) Wyrok z dnia 13 marca 2012 r., Tay Za/Rada (C‑376/10 P, EU:C:2012:138, pkt 66). ( ) Zobacz podobnie wyroki: z dnia 25 czerwca 2020 r., VTB Bank/Rada (C‑729/18 P, EU:C:2020:499, pkt 59); z dnia 28 marca 2017 r., Rosneft (C‑72/15, EU:C:2017:236, pkt 123). Zobacz również wyrok z dnia 15 listopada 2023 r., OT/Rada (T‑193/22, EU:T:2023:716, pkt 144), w którym jak sądzę Sąd opisał cele decyzji 2014/145 w zmienionym brzmieniu w sposób, jaki Trybunał mógłby bez trudu przyjąć. ( ) Zobacz podobnie wyrok z dnia 4 października 2024 r., Litwa i in./Parlament i Rada (Pakiet mobilności) (C‑541/20 – C‑555/20, EU:C:2024:818, pkt 159 i przytoczone tam orzecznictwo). ( ) Wyrok Prigozhina, pkt 94, 98.