C-710/22

WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba) z dnia 26 września 2024 r. ( *1 ) Odwołanie – Pomoc państwa – Artykuł 107 ust. 1 TFUE – Pomoc wdrożona przez władze belgijskie na rzecz JCDecaux Street Furniture Belgium – Nośniki reklamowe zamontowane na terenie miasta Brukseli (Belgia) – Nieuiszczanie czynszu i podatków właściwych dla tych nośników – Pomoc uznana za niezgodną z rynkiem wewnętrznym – Obowiązek odzyskania tej pomocy – Pojęcie „korzyści” – Określenie właściwych ram prawnych – Metoda obliczania kwoty podlegającej odzyskaniu pomocy W sprawie C‑710/22 P mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 17 listopada 2022 r., JCDecaux Street Furniture Belgium SA, z siedzibą w Brukseli (Belgia), którą reprezentowali pierwotnie M. Malanda i A. Winckler, avocats, a następnie B. Cambier, M. Malanda, A. Paternostre i A. Winckler, avocats, strona wnosząca odwołanie, w której pozostałymi uczestnikami postępowania są: Komisja Europejska, którą reprezentowali początkowo G. Braga da Cruz, C.-M. Carrega i C. Georgieva, w charakterze pełnomocników, a następnie C.-M. Carrega i C. Georgieva, w charakterze pełnomocników, strona pozwana w pierwszej instancji, Clear Channel Belgium SPRL, siedzibą w Brukseli, którą reprezentowali P. de Bandt, M. Gherghinaru i L. Panepinto, avocats, interwenient w pierwszej instancji, TRYBUNAŁ (pierwsza izba), w składzie: A. Arabadjiev, prezes izby, T. von Danwitz, P.G. Xuereb (sprawozdawca), A. Kumin i I. Ziemele, sędziowie, rzecznik generalny: A.M. Collins, sekretarz: A. Juhász-Tóth, administratorka, uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 17 stycznia 2024 r., po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 11 kwietnia 2024 r., wydaje następujący Wyrok W swoim odwołaniu spółka JCDecaux Street Furniture Belgium SA (zwana dalej „spółką JCDecaux”) wnosi o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 7 września 2022 r., JCDecaux Street Furniture Belgium/Komisja (T‑642/19, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”, EU:T:2022:503), mocą którego Sąd oddalił jej skargę o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji (UE) 2019/2120 z dnia 24 czerwca 2019 r. dotyczącej pomocy państwa SA.33078 (2015/C) (ex 2015/NN) wdrożonej przez Belgię na rzecz JCDecaux Belgium Publicité (Dz.U. 2019, L 320, s. 119, zwanej dalej „sporną decyzją”). Okoliczności powstania sporu i sporna decyzja Okoliczności powstania sporu, opisane w pkt 2–12 zaskarżonego wyroku, można zwięźle przedstawić w następujący sposób: W dniu 16 lipca 1984 r. miasto Bruksela (Belgia) i spółka JCDecaux zawarły umowę (zwaną dalej „umową z 1984 r.”) na okres 15 lat, dotyczącą instalacji na terenie tego miasta reklamowych wiat przystankowych i obiektów informacyjnych małej architektury (zwanych dalej „MUPI” z franc. „mobiliers urbains pour l’information”), z których część mogła być wykorzystywana w celach reklamowych. Umowa ta przewidywała, że spółka JCDecaux odda do dyspozycji miasta Brukseli wiaty przystankowe i MUPI, których właścicielem pozostawała ta spółka, na następujących warunkach: – spółka JCDecaux nie uiszczała żadnych opłat z tytułu najmu, użytkowania czy opłat licencyjnych w odniesieniu do wiat przystankowych i MUPI, lecz musiała zapewnić miastu Brukseli pewną liczbę świadczeń w naturze, a mianowicie miała nieodpłatnie udostępniać kosze na śmieci papierowe, toalety publiczne i gazety elektroniczne, a także opracować plan ogólny, plan turystyczno-hotelarski oraz plan szlaków pieszych miasta Brukseli; – w zamian za te świadczenia spółka JCDecaux była uprawniona do wykorzystywania w celach reklamowych przekazanych jej wiat przystankowych i MUPI; – każdy z obiektów mógł być wykorzystywany przez okres 15 lat od dnia jego zamontowania, co potwierdzano w protokole podpisywanym przez obie strony umowy. W 1995 r. miasto Bruksela rozwiązało umowę z 1984 r. W 1998 r. miasto Bruksela ogłosiło przetarg na wyprodukowanie, dostarczenie, zamontowanie, konserwację i utrzymanie MUPI, wiat przystankowych oraz tablic ogłoszeniowych, których część może być wykorzystywana do celów reklamowych. W celu wypełnienia zobowiązań umownych wynikających z umowy z 1984 r. i zapewnienia przejrzystości przetargu miasto Bruksela wymieniło w załączniku 10 do specjalnej specyfikacji istotnych warunków zamówienia owego przetargu (zwanej dalej „załącznikiem 10”) 282 wiaty przystankowe i 198 MUPI objętych umową z 1984 r. (zwanych dalej „nośnikami reklamowymi wymienionymi w załączniku 10”), których okres eksploatacji przez spółkę JCDecaux nadal trwał, zgodnie z warunkami umowy z 1984 r., wskazując w odniesieniu do każdego z nich jego położenie i termin demontażu. Jako że spółka JCDecaux wygrała przetarg, miasto Bruksela zawarła w dniu 14 października 1999 r. drugą umowę między tą spółką a miastem Brukselą (zwana dalej „umową z 1999 r.”). Umowa ta, również zawarta na 15 lat, składała się z formularza zamówienia, specyfikacji istotnych warunków zamówienia wspomnianej w punkcie poprzednim niniejszego wyroku oraz załączników do niej, w tym załącznika 10. Warunki tej umowy, która zastąpiła umowę z 1984 r., były następujące: – miasto Bruksela stało się właścicielem zainstalowanych MUPI, w zamian za zapłatę ryczałtowej ceny netto za każdy dostarczony, w pełni wyposażony, zainstalowany i gotowy do użytku obiekt; – spółka JCDecaux była zobowiązana do uiszczania miesięcznego czynszu za wykorzystywanie do celów reklamowych MUPI będących przedmiotem umowy. W okresie obowiązywania umowy z 1999 r. niektóre z nośników reklamowych wymienionych w załączniku 10 zostały usunięte przed określonymi w tym załączniku datami ich demontażu, a inne z tych obiektów (zwane dalej „spornymi obiektami”) zostały zachowane i były nadal eksploatowane przez spółkę JCDecaux po tych datach, przy czym miasto Bruksela nie domagało się uiszczenia od nich ani opłaty z tytułu najmu, ani podatku. Sytuacja ta ustała w sierpniu 2011 r., kiedy to ostatnie z nośników reklamowych wymienionych w załączniku 10 zostały zdemontowane. W dniu 19 kwietnia 2011 r. spółka Clear Channel Belgium SPRL (zwana dalej „spółką CCB”) wniosła do Komisji Europejskiej skargę, w której podniosła, że eksploatując sporne obiekty bez uiszczania opłaty z tytułu najmu ani podatku na rzecz miasta Bruksela, spółka JCDecaux skorzystała z niezgodnej z rynkiem wewnętrznym pomocy państwa. W dniu 24 marca 2015 r. Komisja wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające przewidziane w art. 108 ust. 2 TFUE. Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2016 r. cour d’appel de Bruxelles (sąd apelacyjny w Brukseli, Belgia) utrzymał w mocy wyrok wydany w dniu 13 grudnia 2010 r. przez tribunal de première instance francophone de Bruxelles (francuskojęzyczny sąd pierwszej instancji w Brukseli, Belgia), który orzekł, że spółka JCDecaux eksploatowała sporne obiekty stanowiące własność publiczną miasta Brukseli bez żadnego zezwolenia, ani tytułu prawnego. W dniu 24 czerwca 2019 r. Komisja przyjęła sporną decyzję. Artykuły 1 i 2 tej decyzji mają następujące brzmienie: „Artykuł 1 Pomoc państwa na rzecz [spółki JCDecaux] w kwocie odpowiadającej wysokości nieuiszczonych opłat z tytułu najmu [spornych obiektów] oraz podatków od tych nośników, która to pomoc została przyznana przez Belgię w sposób niezgodny z prawem w okresie od dnia 15 września 2001 r. do dnia 21 sierpnia 2010 r. i z naruszeniem art. 108 ust. 3 [TFUE], jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym. Artykuł 2 1.   Belgia odzyskuje od beneficjenta pomoc, o której mowa w art. 1. […]”. Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 25 września 2019 r. spółka JCDecaux wniosła skargę o stwierdzenie nieważności spornej decyzji, a w szczególności jej art. 1–4. Postanowieniem prezesa pierwszej izby Sądu z dnia 22 kwietnia 2020 r. spółka CCB została dopuszczona do udziału w sprawie w charakterze interwenienta popierającego żądania Komisji. Na poparcie skargi spółka JCDecaux podniosła cztery zarzuty, z których jedynie pierwszy i trzeci mają znaczenie dla niniejszego odwołania. Zarzut pierwszy podniesiony jako zarzut główny był oparty na oczywistym błędzie w ocenie i naruszeniu prawa w zakresie, w jakim Komisja uznała, że korzystanie przez skarżącą ze spornych obiektów stanowiło korzyść gospodarczą w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. Zarzut trzeci, podniesiony tytułem ewentualnym, dotyczył naruszenia przez tę instytucję obowiązku uzasadnienia w spornej decyzji wysokości kwoty pomocy podlegającej odzyskaniu. Zaskarżonym wyrokiem Sąd oddalił tę skargę w całości. Postępowanie przed Trybunałem i żądania stron W odwołaniu spółka JCDecaux wnosi do Trybunału o: – uchylenie zaskarżonego wyroku; – wydanie ostatecznego orzeczenia co do istoty sprawy i uwzględnienie żądań przedstawionych w pierwszej instancji poprzez stwierdzenie nieważności art. 1–4 spornej decyzji; – obciążenie Komisji kosztami postępowania. Komisja wnosi do Trybunału o: – oddalenie odwołania; – obciążenie spółki JCDecaux kosztami postępowania. Pismami z dnia 28 listopada 2022 r. i z dnia 14 kwietnia 2023 r. spółka JCDecaux poinformowała Trybunał, że nie zamierza składać wniosku o zachowanie poufności informacji zawartych, odpowiednio, w odwołaniu i w replice. W pierwszym z tych pism wyjaśniła ona jednak, że odwołanie odnosi się do niektórych danych zawartych w skardze w pierwszej instancji i odnoszących się do niej załącznikach, których poufny charakter Sąd uznał postanowieniem z dnia 5 marca 2021 r., JCDecaux Street Furniture Belgium/Komisja (T‑642/19, niepublikowanym, EU:T:2021:135). W przedmiocie odwołania Na poparcie odwołania spółka JCDecaux podnosi dwa zarzuty, z których pierwszy dotyczy wewnętrznie sprzecznego uzasadnienia w zaskarżonym wyroku, a także naruszenia prawa w zakresie wykładni i zastosowania pojęcia „korzyści gospodarczej” w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, a drugi – oczywistego przeinaczenia okoliczności faktycznych i mających zastosowanie ram prawnych. W przedmiocie zarzutu pierwszego Argumentacja stron W zarzucie pierwszym spółka JCDecaux podnosi tytułem głównym, że zaskarżony wyrok zawiera wewnętrznie sprzeczne uzasadnienie, ponieważ w pkt 31 i 40 tego wyroku Sąd stwierdził, wyłącznie na podstawie wyroku cour d’appel de Bruxelles (sądu apelacyjnego w Brukseli) z dnia 29 kwietnia 2016 r., że spółka JCDecaux wykorzystywała sporne obiekty bez zezwolenia ani tytułu prawnego ani uprawnienia, podczas gdy w pkt 42 i 102 zaskarżonego wyroku Sąd doszedł do wniosku, że eksploatacja ta, która była a priori niezgodna z prawem i która wynikała z samego zachowania tej spółki, stanowiła jednak pomoc państwa, która została jej przyznana przez miasto Brukselę. Zdaniem spółki JCDecaux, podnoszona korzyść gospodarcza wynikałaby z samego faktu, że bez żadnej decyzji, zezwolenia lub interwencji właściwych władz publicznych eksploatowała ona sporne obiekty i zajmowała nielegalnie własność publiczną. Tymczasem, skoro władze belgijskie nie zgodziły się na utrzymanie spornych obiektów, takie jednostronne zachowanie nie może, bez oczywistej sprzeczności, stanowić podstawy do stwierdzenia istnienia korzyści gospodarczej przyznanej przez władze publiczne. Tytułem ewentualnym spółka JCDecaux podnosi, że Sąd dopuścił się drugiej sprzeczności w uzasadnieniu. Po stwierdzeniu w pkt 42 zaskarżonego wyroku, że korzyść gospodarcza, jaką miało przyznać jej miasto Bruksela, stanowiła pomoc i to nawet jeśli korzyść ta miała na celu, dla przestrzegania równowagi ekonomicznej z tytułu umowy z 1984 r., mechanizm rekompensaty na rzecz spółki JCDecaux, Sąd ten nie wyciągnął żadnych konsekwencji, w szczególności w pkt 83–89 tego wyroku, z takiego stwierdzenia dotyczącego kwalifikacji prawnej tego środka i sposobu obliczenia kwoty pomocy podlegającej odzyskaniu. Tak więc z jednej strony rzeczony wyrok prowadzi do odzyskania utrzymywanej korzyści gospodarczej w całości, bez uwzględnienia kosztów poniesionych przez spółkę JCDecaux z powodu wcześniejszego wycofania niektórych nośników reklamowych wymienionych w załączniku 10 i wynikającej z tego szkody poniesionej przez spółkę JCDecaux. Z drugiej strony Sąd niesłusznie zatwierdził w pkt 87 tego wyroku metodę obliczania kwoty pomocy podlegającej odzyskaniu, którą Komisja przyjęła w spornej decyzji, nie uwzględniwszy w żaden sposób faktu, że korzyść ta miała zrekompensować wspomniane koszty i szkodę. Komisja kwestionuje zarówno dopuszczalność, jak i zasadność wszystkich argumentów wysuniętych przez spółkę JCDecaux. Ocena Trybunału – W przedmiocie dopuszczalności Komisja uważa, że zarzut pierwszy jest niedopuszczalny. W pierwszej kolejności podnosi ona, że poprzez ten zarzut spółka JCDecaux kwestionuje w rzeczywistości ustalenia Sądu dotyczące mającej jej zdaniem charakter rekompensaty korzyści gospodarczej odniesionej przez tę spółkę oraz wykładni mającego zastosowanie prawa krajowego. Stwierdzenia te z uwagi na ich charakter dotyczący ustaleń faktycznych, nie mogą być przedmiotem ponownego badania przez Trybunał w ramach odwołania. W tym względzie należy przypomnieć, że z art. 256 TFUE i art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wynika, iż jedynie Sąd jest właściwy do dokonywania, po pierwsze, ustaleń faktycznych, z wyjątkiem sytuacji, gdy nieprawidłowość jego ustaleń wynika z akt sprawy, które zostały mu przedłożone, a po drugie, oceny tych okoliczności faktycznych. Ocena ta nie stanowi więc – z wyjątkiem przypadków, w których doszło do przeinaczenia dowodów przedstawionych Sądowi – kwestii prawnej, która jako taka podlega kontroli Trybunału. Jeżeli Sąd dokonał ustalenia lub oceny okoliczności faktycznych, Trybunał jest uprawniony, na podstawie art. 256 TFUE, do kontroli kwalifikacji prawnej tych okoliczności faktycznych i skutków prawnych, jakie wywiódł z nich Sąd (wyrok z dnia 12 maja 2022 r., Klein/Komisja, C‑430/20 P, EU:C:2022:377, pkt 39 i przytoczone tam orzecznictwo). Należy również przypomnieć, że jeśli chodzi o prowadzone w ramach odwołania badanie dokonanej przez Sąd oceny prawa krajowego, która w dziedzinie pomocy państwa stanowi ocenę okoliczności faktycznych, Trybunał jest niewątpliwie uprawniony jedynie do sprawdzenia, czy nie doszło do przeinaczenia tego prawa (wyrok z dnia 8 listopada 2022 r., Fiat Chrysler Finance Europe/Komisja, C‑885/19 P i C‑898/19 P, EU:C:2022:859, pkt 82 i przytoczone tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie spółka JCDecaux nie kieruje żądania uzyskania nowej oceny okoliczności faktycznych dotyczących celu korzyści gospodarczej będącej przedmiotem spornej decyzji, lecz zwraca się do Trybunału o zbadanie istnienia sprzeczności w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Ponadto zarzut pierwszy nie ma na celu podważenia dokonanej przez Sąd wykładni prawa krajowego, lecz wskazuje na wewnętrznie sprzeczny charakter jego ustaleń w świetle wyroku cour d’appel de Bruxelles (sądu apelacyjnego w Brukseli) z dnia 29 kwietnia 2016 r. Tymczasem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem kwestia, czy uzasadnienie wyroku Sądu jest wewnętrznie sprzeczne, stanowi zagadnienie prawne, które może zostać podniesione w ramach odwołania (wyrok z dnia 16 lipca 2009 r., Der Grüne Punkt – Duales System Deutschland/Komisja, C‑385/07 P, EU:C:2009:456, pkt 71 i przytoczone tam orzecznictwo). Wynika stąd, że należy oddalić argument Komisji, zgodnie z którym zarzut pierwszy zmierza do podważenia oceny okoliczności faktycznych. W drugiej kolejności Komisja zasadniczo podnosi, że argument spółki JCDecaux dotyczący utrzymywanego braku aktu władz publicznych stanowi nowy zarzut, ponieważ spółka ta kwestionuje po raz pierwszy na etapie odwołania przesłankę dotyczącą możliwości przypisania rozpatrywanej pomocy państwu. W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 170 § 1 zdanie drugie regulaminu postępowania przed Trybunałem odwołanie nie może zmieniać przedmiotu sporu przed Sądem. Ponadto, jak wynika z utrwalonego orzecznictwa, umożliwienie stronie wysunięcia po raz pierwszy przed Trybunałem zarzutu szczegółowego, którego nie podniosła ona przed Sądem, byłoby równoznaczne z zezwoleniem jej na wniesienie do Trybunału, którego właściwość w postępowaniu odwoławczym jest ograniczona, sporu o zakresie szerszym niż zakres sporu, który był rozpoznawany przez Sąd. W ramach odwołania właściwość Trybunału ogranicza się zatem do zbadania dokonanej przez Sąd oceny zarzutów i argumentów, które zostały przed nim podniesione (wyrok z dnia 18 stycznia 2024 r., Jenkinson/Rada i in., C‑46/22 P, EU:C:2024:50, pkt 68 i przytoczone tam orzecznictwo). W niniejszym przypadku należy stwierdzić, jak wskazał w istocie rzecznik generalny w pkt 45 opinii, że wbrew temu, co twierdzi Komisja, w drodze pierwszego zarzutu spółka JCDecaux nie kwestionuje przesłanki dotyczącej możliwości przypisania państwu rozpatrywanej korzyści gospodarczej, lecz zmierza do wykazania, że Sąd nie może, bez oczywistej sprzeczności, powoływać się na wyrok cour d’appel de Bruxelles (sądu apelacyjnego w Brukseli) z dnia 29 kwietnia 2016 r., w celu potwierdzenia istnienia pomocy, podczas gdy wyrok ten stwierdza, iż owa korzyść nie wynika z żadnej decyzji organu władzy publicznej. W konsekwencji argument ten nie może zostać uznany za nowy zarzut. Wobec powyższego zarzut pierwszy jest dopuszczalny. – Co do istoty Spółka JCDecaux twierdzi przede wszystkim, że istnieje sprzeczność między ustaleniami dokonanymi w pkt 31 i 40 zaskarżonego wyroku a ustaleniami, w których Sąd potwierdził w pkt 42 i 102 tego wyroku istnienie pomocy państwa. W tym względzie należy stwierdzić, że owa argumentacja opiera się na błędnym zrozumieniu zaskarżonego wyroku. Prawdą jest, że w pkt 31 i 40 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, iż w drodze wyroku z dnia 29 kwietnia 2016 r. cour d’appel de Bruxelles (sąd apelacyjny w Brukseli) orzekł, że spółka JCDecaux wykorzystywała sporne obiekty bez zezwolenia ani tytułu prawnego ani uprawnienia. Jednakże, w pkt 29 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że zgodnie z załącznikiem 10 do umowy z 1999 r., w drodze odstępstwa od postanowień tej umowy, nośniki wymienione w tym załączniku mogły być nadal użytkowane przez spółkę JCDecaux na warunkach przewidzianych w umowie z 1984 r., czyli bez uiszczania czynszu ani podatku, lecz wyłącznie do terminów demontażu przewidzianych w tym załączniku. Ponadto z motywu 49 spornej decyzji, wspomnianego w pkt 30 zaskarżonego wyroku, a także z pkt 41 tego wyroku wynika zasadniczo, że władze belgijskie zaakceptowały dalsze wykorzystywanie spornych obiektów po datach demontażu przewidzianych w tymże załączniku w celu zachowania równowagi gospodarczej umowy z 1984 r. W tych okolicznościach, wbrew temu, co twierdzi spółka JCDecaux, nie można zarzucać Sądowi, że stwierdził, wyłącznie na podstawie wyroku cour d’appel de Bruxelles (sądu apelacyjnego w Brukseli) z dnia 29 kwietnia 2016 r., iż sporne obiekty są nadal wykorzystywane po datach demontażu przewidzianych w załączniku 10, mimo że władze belgijskie nie wyraziły na to zgody. Wynika z tego, że ustalenia, do jakich doszedł Sąd w pkt 42 i 102 zaskarżonego wyroku, nie opierają się na wewnętrznej sprzeczności uzasadnienia. Tytułem ewentualnym spółka JCDecaux podnosi, że Sąd orzekł w pkt 42 zaskarżonego wyroku, iż dalsza eksploatacja spornych obiektów po datach demontażu przewidzianych w załączniku 10 stanowiło korzyść gospodarczą, mimo że stwierdzono w tym punkcie 42, iż owo dalsze wykorzystywanie miało na celu skompensowanie temu przedsiębiorstwu kosztów i szkody spowodowanej wcześniejszym usunięciem nośników reklamowych wymienionych w załącznika 10. W ten sposób Sąd wydał orzeczenie w oparciu o wewnętrznie sprzeczne uzasadnienie i nie wyciągnął konsekwencji z tego stwierdzenia w odniesieniu do oceny kwoty pomocy podlegającej odzyskaniu. Tak więc spółka JCDecaux zarzuca Sądowi, że nie wyciągnął żadnych konsekwencji z tego stwierdzenia, w szczególności w pkt 83–89 zaskarżonego wyroku, w odniesieniu do oszacowania kwoty podlegającej odzyskaniu, co prowadziłoby niesłusznie do odzyskania zarzucanej korzyści w całości, bez uwzględnienia kosztów poniesionych przez spółkę JCDecaux z powodu wcześniejszego wycofania niektórych nośników reklamowych wymienionych w załączniku 10 i poniesionej szkody wynikającej z umowy. Sąd niesłusznie również zatwierdził w pkt 87 tego wyroku metodę obliczania kwoty pomocy podlegającej odzyskaniu, którą Komisja przyjęła w spornej decyzji, nie uwzględniwszy w żaden sposób istnienia mechanizmu rekompensaty. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, podobnie jak zauważył to Sąd w pkt 24 zaskarżonego wyroku, że pojęcie korzyści nierozłącznie związane z uznaniem środka za pomoc państwa ma obiektywny charakter niezależnie od motywacji autorów danego środka. Tym samym charakter celów realizowanych przez środki państwowe oraz ich uzasadnienie nie mają żadnego wpływu na uznanie ich za pomoc państwa. Artykuł 107 ust. 1 TFUE nie wprowadza bowiem rozróżnienia interwencji państwa według ich przyczyn lub celów, lecz definiuje je ze względu na ich skutki (wyrok z dnia 25 stycznia 2022 r., Komisja/European Food i in., C‑638/19 P, EU:C:2022:50, pkt 122 i przytoczone tam orzecznictwo). W tym względzie w zakresie, w jakim korzyść gospodarcza, o której mowa w zaskarżonej decyzji polega na dalszej eksploatacji przez spółkę spornych obiektów po upływie dat przewidzianych w załączniku 10, bez uiszczania czynszu ani podatków na rzecz miasta Brukseli, sąd słusznie stwierdził w pkt 25 zaskarżonego wyroku, że okoliczność, iż owa korzyść miała na celu zrekompensowanie utrzymywanej szkody poniesionej przez to przedsiębiorstwo z powodu wcześniejszego wycofania niektórych nośników reklamowych wymienionych w załączniku 10 nie oznacza, że ów mechanizm rekompensaty nie może stanowić pomocy państwa. Należy również przypomnieć, że w odpowiedzi na argumentcję, w drodze której spółka JCDecaux podnosiła, że Komisja niesłusznie uznała w spornej decyzji, iż miasto Bruksela nie zachowało się jak podmiot rynkowy, Sąd słusznie przypomniał w pkt 37–41, że w celu ustalenia, czy środek państwowy stanowi pomoc, konieczne jest, aby obiektywne i możliwe do zweryfikowania elementy wskazywały jasno, że dane państwo członkowskie przed lub równocześnie z przyznaniem korzyści gospodarczej wydało decyzję o zrekompensowaniu za pomocą rzeczywiście wdrożonego środka szkody rzekomo wyrządzonej kontrahentowi przy wykonywaniu jego zobowiązań (zob. podobnie wyrok z dnia 5 czerwca 2012 r., Komisja/EDF, C‑124/10 P, EU:C:2012:318, pkt 82, 83). W tym względzie Sąd uznał w pkt 38 zaskarżonego wyroku, że z akt sprawy nie wynikało bowiem wcale, że miasto Bruksela przeprowadziło analizę rzekomej szkody poniesionej przez spółkę JCDecaux w związku z przedwczesnym demontażem niektórych nośników reklamowych wymienionych w załączniku 10 oraz korzyści wynikających z utrzymania innych spornych obiektów. Ponadto Sąd stwierdził w pkt 39 tego wyroku, że z akt sprawy nie wynikało, iż miasto Bruksela „zastosowało mechanizm rekompensaty z tytułu umowy z 1984 r.”. Ponadto w pkt 41 zaskarżonego wyroku Sąd wskazał zasadniczo, że w każdym razie zamiar ustanowienia w drodze umowy z 1999 r. formy mechanizmu rekompensaty mającej na celu zachowanie równowagi gospodarczej umowy z 1984 r. nie zwalniał administracji krajowej z obowiązku przeprowadzenia analizy istnienia i zakresu szkody, jaką spółka JCDecaux poniosła z powodu wcześniejszego usunięcia niektórych obiektów wymienionych w załączniku 10. Z powyższych rozważań wynika, że Sąd, mimo iż nie wykluczył, że postanowienia umowy z 1999 r. mogły ustanawiać mechanizm mający na celu rekompensatę na rzecz spółki JCDecaux, to uznał jednak również, że taka kompensata nie stoi na przeszkodzie – w ramach analizy istnienia pomocy państwa na podstawie art. 107 ust. 1 TFUE – aby stwierdzić istnienie korzyści gospodarczej w zastosowaniu tego postanowienia. W konsekwencji Sąd, nie przedstawiając wewnętrznie sprzecznego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, mógł stwierdzić w pkt 42 tego wyroku, że dalsze użytkowanie przez spółkę JCDecaux spornych obiektów po upływie przewidzianych w tym załączniku dat ich demontażu stanowi korzyść gospodarczą w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, nawet jeśli dalsza eksploatacja miała na celu rekompensatę dla tego przedsiębiorstwa z powodu wcześniejszego wycofania niektórych nośników wymienionych w załączniku 10, które ono zainstalowało w wykonaniu umowy z 1984 r. W drugiej kolejności, jeśli chodzi o metodę obliczania kwoty pomocy podlegającej odzyskaniu, z pkt 43–48 niniejszego wyroku wynika, iż w niniejszym przypadku Sąd nie naruszył prawa, uznawszy, że realizowany przez władze belgijskie cel polegający na rekompensacie nie mógł podważyć kwalifikacji jako korzyści gospodarczej w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. Wobec tego nie można zarzucać Sądowi, że nie unieważnił w świetle tego celu metody obliczania kwoty pomocy podlegającej odzyskaniu określonej w spornej decyzji w świetle tego mechanizmu. Ponadto w pkt 95 tego wyroku, który zresztą nie został zakwestionowany w ramach pierwszego zarzutu odwołania, Sąd mógł pominąć argumentację, w drodze której spółka JCDecaux utrzymywała, iż jako pomoc państwa można wyłącznie zakwalifikować korzyść gospodarczą wykraczającą ponad kompensację utrzymywanej szkody, na tej podstawie, że argumentacja ta opierała się na błędnym założeniu, w myśl którego dalsza eksploatacja spornych nośników nie stanowiła korzyści gospodarczej. W konsekwencji nie można zarzucać Sądowi, że uznał, co wynika z lektury pkt 87 w związku z pkt 95 zaskarżonego wyroku, iż ustalona przez Komisję metoda obliczania kwoty pomocy podlegającej odzyskaniu mogła nie uwzględniać celu rekompensacyjnego, jaki wyznaczyło miasto Bruksela Uzasadnienie zaskarżonego wyroku krytykowane przez spółkę JCDecaux nie jest zatem sprzeczne, w związku z czym zarzut pierwszy odwołania należy oddalić. W przedmiocie zarzutu drugiego Argumentacja stron W zarzucie drugim spółka JCDecaux podnosi, że Sąd przeinaczył okoliczności faktyczne i mające zastosowanie ramy prawne, uznawszy, że dalsze użytkowanie spornych obiektów, po datach demontażu przewidzianych w załączniku 10 wynikało z umowy z 1999 r. W pierwszej części zarzutu drugiego spółka JCDecaux zarzuca Sądowi, że stwierdził w pkt 29 i 30 zaskarżonego wyroku po pierwsze, iż strony były zgodne co do tego, że po zawarciu umowy z 1999 r. spółka ta mogła zainstalować i eksploatować na terenie miasta Brukseli obiekty małej architektury wyłącznie na warunkach przewidzianych w rzeczonej umowie, zgodnie z którymi musiała uiszczać opłatę z tytułu najmu i podatków, po drugie, że po datach demontażu przewidzianych w załączniku 10 sporne obiekty miały zostać zastąpione nowymi obiektami określonymi w umowie z 1999 r., a zatem podlegającymi obowiązkowi uiszczania podatków i opłat z tytułu najmu, i po trzecie, że dalsze użytkowanie spornych obiektów na warunkach określonych w umowie z 1984 r. po tych datach umożliwiłoby tej spółce „uniknąć instalowania i eksploatacji nowych obiektów objętych umową z 1999 r., a w konsekwencji uiszczania opłat z tytułu najmu i podatków, które zgodnie z tą ostatnią umową musiałaby ona uiszczać”. W tym względzie spółka JCDecaux twierdzi przede wszystkim, że wejście w życie umowy z 1999 r. nie miało żadnego wpływu na przepisy prawne mające zastosowanie do spornych uregulowań. Zgodnie bowiem z belgijskim prawem umów te nośniki reklamowe, które zostały zainstalowane na podstawie umowy z 1984 r., podlegają przepisom tej samej umowy do czasu ich faktycznego usunięcia, niezależnie od tego, czy owo usunięcie miało miejsce przed datami demontażu przewidzianymi w załączniku 10 czy po tych datach. Podkreśla ona, że to w zamian za znaczną inwestycję polegającą zasadniczo na projektowaniu, produkcji, instalowaniu i konserwacji MUPI i wiat przystankowych udostępnionych miastu Bruksela ta ostatnie zgodziło się na ich eksploatację w celach reklamowych. Następnie spółka JCDecaux utrzymuje, że żadne postanowienie umowy z 1999 r. nie przewiduje automatycznego demontażu obiektów objętych umową z 1984 r. lub jakichkolwiek innych istniejących obiektów małej architektury. Natomiast umowa z 1999 r. przewidywała wyraźnie, że obiekty zainstalowane w wykonaniu tej umowy współistnieją z obiektami wymienionymi w załączniku 10, bez zmiany mających do nich zastosowanie postanowień umownych. Co więcej, nie istnieje żaden obowiązek zastąpienia każdego ze spornych obiektów konkretnym obiektem w tych samych miejscach. Ponadto utrzymanie tychże obiektów po datach demontażu przewidzianych w załączniku 10 pozwoliło uniknąć instalacji i eksploatacji nowych obiektów objętych umową z 1999 r. Wreszcie spółka JCDecaux podnosi, że umowy z 1984 r. i z 1999 r. różnią się zasadniczo pod względem logiki ekonomicznej leżącej u ich podstaw i ich warunków. Jej zdaniem Sąd nie mógł, nawet jeśli tylko w celach czysto porównawczych dla obliczenia utrzymywanej korzyści gospodarczej, założyć, że nieuchronnie zastąpiłaby ona każdy sporny nośnik identycznym nośnikiem na tym samym miejscu i uiściłaby na rzecz miasta Bruksela czynsze i podatki odpowiadające znacząco różnym świadczeniom, przewidzianym w umowie z 1999 r. W części drugiej zarzutu drugiego spółka JCDecaux podnosi, że Sąd przeinaczył w pkt 53, 54 i 56 zaskarżonego wyroku ramy prawne mające zastosowanie do spornych obiektów. W tym względzie spółka JCDecaux podnosi, po pierwsze, że Sąd błędnie przyjął w pkt 56 zaskarżonego wyroku, iż różne rozporządzenia podatkowe wydane przez miasto Bruksela w roku 2001 i w roku 2011 miały zastosowanie do tych nośników opierając się na uzasadnieniu przedstawionym w pkt 54 tego wyroku, w trakcie postępowania poprzedzającego wniesienie skargi władze belgijskie nie kwestionowały tego argumentu. Sąd pominął zatem fakt, że miasto Bruksela, które korzysta z autonomii podatkowej na mocy art. 170 ust. 4 konstytucji belgijskiej, przyjmuje rozporządzenia podatkowe dotyczące reklam dopiero od 2001 r. Sąd nie uwzględnił faktu, że te rozporządzenia podatkowe zostały wydane po wejściu w życie umowy z 1999 r. Sąd nie uwzględnił również dwóch wyroków tribunal de première instance francophone de Bruxelles (francuskojęzycznego sądu pierwszej instancji w Brukseli) z dnia 4 listopada 2016 r., z których wynika, że nośniki reklamy objęte umową z 1999 r. powinny być zwolnione z podatku od reklam. Po drugie, spółka JCDecaux uważa, że okoliczność, iż nie była zobowiązana do uiszczania podatków w związku ze spornymi obiektami, nie stanowi selektywnej korzyści, wbrew ocenie Sądu zawartej w pkt 53 zaskarżonego wyroku, nie można domniemywać selektywnego charakteru tej korzyści, tym bardziej że CCB była również zwolniona z podatku od reklam za prowadzenie podobnych nośników reklamowych, które eksploatowała na terytorium innych belgijskich gmin, co zostało zresztą potwierdzone w wyroku cour d’appel de Bruxelles (sądu apelacyjnego w Brukseli) z dnia 4 września 2018 r. Komisja kwestionuje zarówno dopuszczalność, jak i zasadność wszystkich argumentów wysuniętych przez spółkę JCDecaux. Ocena Trybunału Poza orzecznictwem przypomnianym w pkt 28 niniejszego wyroku należy uściślić, iż ocena okoliczności faktycznych i dowodów nie stanowi, z wyjątkiem przypadku ich przeinaczenia, kwestii prawnej, podlegającej jako taka kontroli Trybunału w ramach postępowania odwoławczego, i że takie przeinaczenie ma miejsce, gdy bez odwoływania się do nowych dowodów ocena istniejących dowodów wydaje się oczywiście błędna. Niemniej takie przeinaczenie musi wynikać w sposób oczywisty z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, bez konieczności dokonywania nowej oceny okoliczności faktycznych i dowodów. Ponadto, w sytuacji gdy wnoszący odwołanie powołuje się na przeinaczenie dowodów przez Sąd, powinien on dokładnie wskazać, które dowody zostały jego zdaniem przeinaczone przez Sąd, oraz wykazać błędy w ocenie, które w jego opinii doprowadziły Sąd do tego przeinaczenia (wyrok z dnia 23 marca 2023 r., PV/Komisja, C‑640/20 P, EU:C:2023:232, pkt 77, 78 i przytoczone tam orzecznictwo). Tego rodzaju przeinaczenie ma miejsce w szczególności wówczas, gdy Sąd w oczywisty sposób przekroczył granice rozsądnej oceny materiałów dowodowych (wyrok z dnia 2 października 2014 r., Strack/Komisja, C‑127/13 P, EU:C:2014:2250, pkt 79). Ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd w zaskarżonym wyroku mogą zatem zostać zakwestionowane jedynie w przypadku wykazania, że z pism znajdujących się w aktach sprawy przedłożonych Sądowi wynika w sposób oczywisty, że ustalenia te są nieprawidłowe. W ramach pierwszej części zarzutu drugiego spółka JCDecaux podnosi w istocie, że Sąd przeinaczył okoliczności faktyczne i mające zastosowanie ramy prawne, stwierdzając w pkt 30 zaskarżonego wyroku, iż fakt dalszego użytkowania niektórych spornych obiektów po datach demontażu wymienionych w załączniku 10 umożliwił jej uniknięcie instalacji i eksploatacji nowych obiektów objętych umową z 1999 r., a w konsekwencji uiszczanie opłat z tytułu najmu i podatków, które zgodnie z tą ostatnią umową spółka powinna była uiścić. W tym względzie należy zauważyć, że w pkt 29 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, iż strony były zgodne co do tego, że po zawarciu umowy z 1999 r. spółka JCDecaux mogła zainstalować i eksploatować na terenie miasta Bruksela obiekty małej architektury wyłącznie na warunkach przewidzianych w tej umowie, zgodnie z którymi musiała uiszczać opłatę z tytułu najmu i podatki. Jak Sąd zauważył również w pkt 29, zgodnie z załącznikiem 10, w drodze odstępstwa od postanowień umowy z 1999 r., nośniki reklamowe wymienione w tym załączniku mogły być nadal użytkowane przez spółkę JCDecaux na warunkach przewidzianych w umowie z 1984 r., to znaczy bez uiszczania opłaty z tytułu najmu ani podatków, lecz wyłącznie do dat demontażu przewidzianych w tym załączniku. Po tych datach owe obiekty miały zostać zastąpione nowymi obiektami określonymi w umowie z 1999 r., a zatem podlegającymi obowiązkowi uiszczania podatków i opłat z tytułu najmu. To właśnie na podstawie tych ustaleń opierają się elementy uzasadnienia, o których mowa w pkt 30 zaskarżonego i które streszczono w pkt 65 niniejszego wyroku. Należy stwierdzić, że spółka JCDecaux nie wykazała, iż z dokumentów przedłożonych Sądowi w sposób oczywisty wynika, że stwierdzenia zawarte w tych rozważaniach są nieprawidłowe. W konsekwencji pierwszą część zarzutu drugiego należy odrzucić jako niedopuszczalną. W części drugiej zarzutu drugiego spółka JCDecaux zasadniczo podnosi, że Sąd przeinaczył w pkt 53, 54 i 56 zaskarżonego wyroku system prawny mający zastosowanie do użytkowania spornych obiektów. Co się tyczy twierdzenia spółki JCDecaux, zgodnie z którym Sąd nie uwzględnił art. 170 ust. 4 konstytucji belgijskiej i niesłusznie stwierdził, iż rozporządzenia podatkowe miasta Brukseli przyjmowane począwszy od 2001 r. miały do niej zastosowanie, należy stwierdzić, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 67 opinii, że twierdzenie to nie podważa jako takie stwierdzenia Sądu zawartego w pkt 54 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym władze belgijskie nie kwestionowały w toku postępowania poprzedzającego wniesienie skargi, iż rozporządzenia podatkowe miasta Brukseli stanowiły system podatkowy obowiązujący w niniejszym przypadku. Co się tyczy argumentu spółki JCDecaux, zgodnie z którym Sąd nie uwzględnił w pkt 63 zaskarżonego wyroku dwóch wyroków tribunal de première instance francophone de Bruxelles (francuskojęzycznego sądu pierwszej instancji w Brukseli) z dnia 4 listopada 2016 r., z których wynika, iż nośniki reklamowe objęte umową z 1999 r. powinny być zwolnione z podatku od reklam, należy zauważyć, że Sąd ograniczył się do pominięcia ich znaczenia do celów kwalifikacji jako pomoc państwa. Tymczasem spółka JCDecaux nie wykazała powodów, dla których wyroki te mogłyby podważyć ocenę dokonaną przez Sąd w tym pkt 63. Podobnie należy oddalić argument spółki JCDecaux, zgodnie z którym przesłanka dotycząca istnienia korzyści gospodarczej, dla celów stosowania art. 107 ust. 1 TFUE, wymaga uwzględnienia okoliczności, że CCB była również zwolniona z podatku od reklamy za eksploatację nośników reklamowych w innych belgijskich gminach. Ta okoliczność jest bowiem, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 69 opinii, nie ma znaczenia dla ustalenia, czy spółka JCDecaux odniosła taką korzyść. W konsekwencji zarzut drugi należy w części odrzucić jako niedopuszczalny, a w części oddalić jako bezzasadny. Ponieważ nie uwzględniono żadnego z zarzutów odwołania, należy je w całości oddalić. W przedmiocie kosztów Zgodnie z art. 138 § 1 regulaminu postępowania, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 tego regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Komisja wniosła o obciążenie spółki JCDecaux kosztami postępowania, a spółka JCDecaux Street przegrała sprawę, należy obciążyć ją własnymi kosztami oraz kosztami poniesionymi przez Komisję. Artykuł 184 § 4 regulaminu postępowania przewiduje, że jeżeli interwenient w pierwszej instancji, który nie wniósł odwołania, bierze udział w postępowaniu przed Trybunałem na etapie pisemnym lub ustnym, Trybunał może zdecydować, że pokrywa on własne koszty. W niniejszej sprawie CCB, interwenient w pierwszej instancji, niebędący autorem odwołania, uczestniczył w ustnym etapie postępowania przed Trybunałem, lecz nie wniósł o obciążenie spółki JCDecaux kosztami postępowania. W tych okolicznościach należy orzec, że CCB pokryje własne koszty poniesione w związku z postępowaniem odwoławczym.   Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:   1) Odwołanie zostaje oddalone.   2) JCDecaux Street Furniture Belgium SA pokrywa, poza własnymi kosztami, koszty poniesione przez Komisję Europejską.   3) Clear Channel Belgium SPRLpokrywa własne koszty.   Podpisy ( *1 ) Język postępowania: francuski.