C-712/25
WyrokTSUE2026-02-12CELEX: 62025CJ0712ECLI:EU:C:2026:101
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy art. 4 pkt 7 lit. a) decyzji ramowej 2002/584 stoi na przeszkodzie orzecznictwu państwa członkowskiego, zgodnie z którym fakt popełnienia przestępstwa, co do którego wydano europejski nakaz aresztowania, w całości lub w części na terytorium wykonującego nakaz państwa członkowskiego, wystarcza do odmowy wykonania tego nakazu?Ratio decidendi
Trybunał uznał, że art. 4 pkt 7 lit. a) decyzji ramowej 2002/584, przewidujący fakultatywną podstawę odmowy wykonania ENA, wymaga od wykonującego nakaz organu sądowego zachowania zakresu uznania. Odmowa wykonania ENA jest wyjątkiem od zasady wzajemnego uznawania i musi być interpretowana ściśle. Krajowe orzecznictwo, które automatycznie odmawia wykonania ENA z powodu popełnienia przestępstwa na terytorium państwa wykonującego, bez oceny wszystkich okoliczności sprawy, przekształca fakultatywną podstawę w obligatoryjną. Jest to sprzeczne z celem decyzji ramowej, jakim jest zapobieganie bezkarności i zapewnienie skutecznej współpracy sądowej, poprzez umożliwienie ścigania przez organ sądowy znajdujący się w najbardziej odpowiedniej sytuacji.Stan faktyczny
Europejski nakaz aresztowania został wydany przez francuskie organy sądowe przeciwko XM, obywatelowi Bułgarii, w celu przeprowadzenia postępowania karnego za sześć przestępstw, w tym oszustwo, korupcję, pranie pieniędzy i udział w zorganizowanej grupie przestępczej. Przestępstwa te miały polegać na ustawianiu meczów tenisowych w latach 2018–2024 na terytorium kilku państw, w tym Francji i Bułgarii. Sąd bułgarski pierwszej instancji zarządził wykonanie ENA i tymczasowe aresztowanie XM. XM odwołał się, twierdząc, że ENA powinien zostać odmówiony, ponieważ przestępstwa zostały częściowo popełnione w Bułgarii, a bułgarski kodeks karny powinien mieć zastosowanie.Rozstrzygnięcie
Artykuł 4 pkt 7 lit. a) decyzji ramowej Rady 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi, zmienionej decyzją ramową Rady 2009/299/WSiSW z dnia 26 lutego 2009 r., należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie orzecznictwu państwa członkowskiego, zgodnie z którym fakt, że przestępstwo, w związku z którym europejski nakaz aresztowania został wydany w celu przeprowadzenia postępowania karnego, zostało popełnione w całości lub w części na terytorium wykonującego nakaz państwa członkowskiego, wystarcza do odmowy wykonania tego nakazu.Pełny tekst orzeczenia
WYROK TRYBUNAŁU (czwarta izba)
z dnia 12 lutego 2026 r. (
*1
)
Odesłanie prejudycjalne – Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości – Współpraca wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych – Decyzja ramowa 2002/584/WSiSW – Europejski nakaz aresztowania wydany w celu przeprowadzenia postępowania karnego – Wykonanie europejskiego nakazu aresztowania – Artykuł 4 pkt 7 lit. a) – Podstawy fakultatywnej odmowy wykonania – Przestępstwa popełnione w całości lub w części na terytorium wykonującego nakaz państwa członkowskiego – Ryzyko bezkarności
W sprawie C‑712/25 PPU [Rastoshev] (
i
)
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Apelativen sad – Sofia (sąd apelacyjny w Sofii, Bułgaria) postanowieniem z dnia 11 listopada 2025 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 11 listopada 2025 r., w postępowaniu karnym przeciwko
XM,
przy udziale:
Sofiyska apelativna prokuratura,
TRYBUNAŁ (czwarta izba),
w składzie: I. Jarukaitis, prezes izby, M. Condinanzi (sprawozdawca), N. Jääskinen, R. Frendo i A. Kornezov, sędziowie,
rzecznik generalny: M. Campos Sánchez-Bordona,
sekretarz: R. Stefanova-Kamisheva, administratorka,
uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 13 stycznia 2026 r.,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
–
w imieniu XM – N.H. Baydakov oraz P.K. Penevilova, advokati,
–
w imieniu rządu francuskiego – B. Dourthe oraz M. Guiresse, w charakterze pełnomocników,
–
w imieniu Komisji Europejskiej – H. Leupold, J. Vondung oraz I. Zaloguin, w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 2 lutego 2026 r.,
wydaje następujący
Wyrok
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 4 pkt 7 lit. a) decyzji ramowej Rady 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi (Dz.U. 2002, L 190, s. 1), zmienionej decyzją ramową Rady 2009/299/WSiSW z dnia 26 lutego 2009 r. (Dz.U. 2009, L 81, s. 24) (zwanej dalej „decyzją ramową 2002/584”).
Wniosek ten został złożony w ramach postępowania dotyczącego wykonania w Bułgarii europejskiego nakazu aresztowania wydanego przez francuskie organy sądowe przeciwko XM, obywatelowi Bułgarii, oraz przekazania tego obywatela w celu przeprowadzenia przeciwko niemu postępowania karnego.
Ramy prawne
Prawo Unii
Motyw 6 decyzji ramowej 2002/584 stanowi:
„Europejski nakaz aresztowania przewidziany w niniejszej decyzji ramowej stanowi pierwszy konkretny środek w dziedzinie prawa karnego wprowadzający zasadę wzajemnego uznawania, którą Rada Europejska określa jako »kamień węgielny« współpracy sądowej”.
Artykuł 1 tej decyzji ramowej, zatytułowany „Definicja europejskiego nakazu aresztowania i zobowiązani[e] do jego wykonania”, przewiduje:
„1. Europejski nakaz aresztowania stanowi decyzję sądową wydaną [orzeczenie sądowe wydane] przez państwo członkowskie w celu aresztowania [zatrzymania] i przekazania przez inne państwo członkowskie osoby, której dotyczy wniosek [nakaz], w celu przeprowadzenia postępowania karnego lub wykonania kary pozbawienia wolności bądź środka zabezpieczającego [polegającego na pozbawieniu wolności].
2. Państwa członkowskie wykonują każdy europejski nakaz aresztowania w oparciu o zasadę wzajemnego uznawania i zgodnie z przepisami niniejszej decyzji ramowej.
[…]”.
Artykuł 3 rzeczonej decyzji ramowej, zatytułowany „Obligatoryjna odmowa wykonania europejskiego nakazu aresztowania [Podstawy obligatoryjnej odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania]”, stanowi:
„Właściwy sądowy organ państwa członkowskiego wykonującego europejski nakaz aresztowania (zwany dalej »wykonującym nakaz organem sądowym«) odmawia wykonania europejskiego nakazu aresztowania w następujących przypadkach:
[…]”.
Artykuł 4 decyzji ramowej 2002/584, zatytułowany „Fakultatywna odmowa wykonania europejskiego nakazu aresztowania [Podstawy fakultatywnej odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania]”, jest zredagowany następująco:
„Wykonujący nakaz organ sądowy może odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania:
[…]
7)
w przypadku gdy europejski nakaz aresztowania odnosi się do przestępstw, które:
a)
w świetle prawa wykonującego nakaz państwa członkowskiego są traktowane jako popełnione w całości bądź w części na terytorium wykonującego nakaz państwa członkowskiego lub w miejscu traktowanym jako jego terytorium; lub
[…]”.
Prawo bułgarskie
Zakon za ekstraditsiata i evropeiskata zaved za arest (ustawa o ekstradycji i europejskim nakazie aresztowania) z dnia 3 czerwca 2005 r. (DV nr 46/05), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym (zwana dalej „ZEEZA”), transponuje do prawa bułgarskiego decyzję ramową 2002/584.
Artykuł 40 ZEEZA, zatytułowany „Podstawy odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania”, w ust. 1 pkt 5 stanowi:
„(1) Sąd okręgowy może odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania, gdy:
[…]
5.
przestępstwo zostało popełnione w całości lub w części na terytorium Republiki Bułgarii […]”.
Artykuł 44 ust. 7 i 12 ZEEZA stanowi:
„(7) Sąd wydaje niezwłocznie postanowienie o przekazaniu osoby, której dotyczy nakaz, lub o odmowie wykonania europejskiego nakazu aresztowania. W każdym przypadku, gdy zezwala on na wykonanie europejskiego nakazu aresztowania, sąd zarządza wobec osoby, której dotyczy nakaz, środek polegający na pozbawieniu wolności do czasu jej faktycznego przekazania państwu wydającemu nakaz.
[…]
(12) Od postanowienia sądu okręgowego przysługuje odwołanie do właściwego sądu apelacyjnego, którego orzeczenie jest ostateczne”.
Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne
W dniu 18 września 2025 r. wiceprezes ds. śledczych w tribunal judiciaire de Marseille (sądzie powszechnym pierwszej instancji w Marsylii, Francja) wydał europejski nakaz aresztowania przeciwko XM w celu wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego i doprowadzenia do przekazania go z powodu sześciu popełnionych przez niego przestępstw, mianowicie oszustwa popełnionego w ramach zorganizowanej grupy przestępczej, korupcji czynnej polegającej na oferowaniu korzyści uczestnikowi zawodów sportowych związanych z zakładami w celu zmiany normalnego i sprawiedliwego przebiegu tych zawodów, przyjęcia w ramach zorganizowanej grupy przestępczej mienia pochodzącego z występków, kwalifikowanego przestępstwa prania pieniędzy polegającego na pomocy w ramach zorganizowanej grupy przestępczej w fałszywym uzasadnieniu pochodzenia mienia lub dochodów sprawcy przestępstw, kwalifikowanego przestępstwa prania pieniędzy polegającego na udziale w ramach zorganizowanej grupy przestępczej w przeprowadzeniu czynności inwestowania, ukrywania lub przekształcania korzyści majątkowych pochodzących z przestępstwa oraz, wreszcie, udziału w związku przestępczym w celu przygotowania popełnienia występków.
Przestępstwa te miały zostać popełnione w latach 2018–2024 w ramach systemu mającego na celu ustawianie meczów tenisowych na terytorium kilku państw, w tym Republiki Francuskiej i Republiki Bułgarii.
Orzeczeniem z dnia 20 października 2025 r. Sofiyski gradski sad (sąd dla miasta Sofii, Bułgaria), orzekając w pierwszej instancji, zarządził wykonanie tego europejskiego nakazu aresztowania i zastosował wobec XM tymczasowe aresztowanie do czasu faktycznego przekazania go organom francuskim.
XM odwołał się od tego orzeczenia do Apelativen sad – Sofia (sądu apelacyjnego w Sofii, Bułgaria), który jest sądem odsyłającym, podnosząc, że należy odmówić wykonania wspomnianego europejskiego nakazu aresztowania na tej podstawie, że zarzucane przestępstwa zostały w części popełnione na terytorium Bułgarii. Zatem w przekonaniu XM ściganie go powinno odbywać się na podstawie bułgarskiego kodeksu karnego, który stosuje się do wszystkich przestępstw popełnionych na terytorium krajowym oraz do czynów popełnionych przez obywateli Bułgarii za granicą.
Odwołanie to nie ma skutku zawieszającego w odniesieniu do tymczasowego aresztowania XM, który nadal jest pozbawiony wolności. Ponadto z akt przedłożonych Trybunałowi wynika, że na dzień wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym bułgarskie organy wymiaru sprawiedliwości nie wszczęły jeszcze przeciwko XM postępowania karnego o te przestępstwa.
Sąd odsyłający zauważa, że w Bułgarii istnieją zasadniczo dwie rozbieżne linie orzecznicze dotyczące kwestii, czy okoliczność, że przestępstwo będące podstawą wydania europejskiego nakazu aresztowania zostało popełnione w całości lub w części na terytorium Republiki Bułgarii, stanowi sama w sobie podstawę odmowy wykonania tego europejskiego nakazu aresztowania.
Zgodnie z pierwszą linią orzeczniczą taka okoliczność nie może sama w sobie uzasadniać odmowy wykonania. Do sądu odsyłającego należałoby zatem dokonanie całościowej oceny, z uwzględnieniem w szczególności transgranicznego charakteru rozpatrywanego przestępstwa, braku postępowania karnego w wykonującym nakaz państwie członkowskim, miejsca zakończenia danego przestępstwa i miejsca poniesienia szkody przez pokrzywdzonych, a także celu polegającego na zapewnieniu skuteczności postępowania przygotowawczego i uniknięciu ryzyka bezkarności.
Natomiast zgodnie z drugą linią orzeczniczą okoliczność, że przestępstwo będące przedmiotem europejskiego nakazu aresztowania zostało popełnione w całości lub w części na terytorium Republiki Bułgarii, należy uznać za wystarczającą podstawę odmowy wykonania, ponieważ bułgarski kodeks karny ma zastosowanie do każdego przestępstwa popełnionego na terytorium wspomnianego państwa członkowskiego, przy czym nie przewidziano żadnego wyjątku, nawet w obliczu aktów prawa międzynarodowego lub traktatów ratyfikowanych przez Republikę Bułgarii.
Sąd odsyłający wyjaśnia, że tej rozbieżności w orzecznictwie krajowym dotyczącym wykładni przepisów transponujących decyzję ramową 2002/584 nie można przezwyciężyć poprzez rozstrzygnięcie Varhoven kasatsionen sad (najwyższego sądu kasacyjnego, Bułgaria), ponieważ orzeczenia sądów apelacyjnych w tej dziedzinie są, zgodnie z art. 44 ust. 12 ZEEZA, ostateczne.
Sąd odsyłający uważa w konsekwencji, że orzeczenie prejudycjalne Trybunału pozwoli zaradzić wspomnianej rozbieżności w orzecznictwie, która bezpośrednio wpływa na skuteczne i prawidłowe stosowanie prawa Unii.
W tych okolicznościach Apelativen sad – Sofia (sąd apelacyjny w Sofii) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
„Czy orzecznictwo sądów państwa wykonującego – zgodnie z którym fakt popełnienia przestępstwa, co do którego wydano europejski nakaz aresztowania, w całości lub w części na terytorium Republiki Bułgarii jako państwa wykonującego nakaz, stanowi wystarczającą i samodzielną podstawę do wydania postanowienia o odmowie wykonania europejskiego nakazu aresztowania, biorąc pod uwagę terytorialną jurysdykcję Republiki Bułgarii do wszczęcia postępowania karnego dotyczącego tego samego przestępstwa – jest zgodne z art. 4 ust. 7 lit. a) decyzji ramowej [2002/584]?”.
W przedmiocie wniosku o zastosowanie pilnego trybu prejudycjalnego
Sąd odsyłający wniósł o zastosowanie pilnego trybu prejudycjalnego przewidzianego w art. 23a statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i w art. 107 regulaminu postępowania przed Trybunałem.
Z przepisów tych wynika, że zastosowanie tej procedury jest uzależnione od spełnienia dwóch kumulatywnych przesłanek. Po pierwsze, odesłanie prejudycjalne powinno rodzić pytania dotyczące wykładni w zakresie przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, będącej przedmiotem tytułu V części trzeciej traktatu FUE. Po drugie, okoliczności sporu w postępowaniu głównym, tak jak opisał je sąd odsyłający, muszą charakteryzować się wystąpieniem sytuacji pilnej.
Co się tyczy pierwszej przesłanki, należy zauważyć, że niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy w szczególności wykładni decyzji 2002/584, która wchodzi w zakres tytułu V części trzeciej traktatu FUE, dotyczącego przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości. Tym samym wniosek ten może podlegać rozpoznaniu w pilnym trybie prejudycjalnym.
Co się tyczy drugiej przesłanki, jest ona spełniona w szczególności w sytuacji, gdy osoba, której dotyczy postępowanie główne, jest obecnie pozbawiona wolności, a jej pozostawanie w areszcie zależy od rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu głównym, przy czym oceny sytuacji danej osoby należy dokonać według stanu na dzień rozpatrywania wniosku dotyczącego rozpoznania odesłania prejudycjalnego w trybie pilnym (wyrok z dnia 4 września 2025 r., Adrar, C‑313/25 PPU, EU:C:2025:647, pkt 34 i przytoczone tam orzecznictwo).
W niniejszej sprawie, po pierwsze, z postanowienia odsyłającego wynika, że orzeczeniem z dnia 20 października 2025 r. zezwalającym na wykonanie europejskiego nakazu aresztowania wydanego przez organy francuskie Sofiyski gradski sad (sąd dla miasta Sofii, Bułgaria) zastosował wobec XM tymczasowe aresztowanie w celu przekazania go organom francuskim. Sąd odsyłający wskazuje, że odwołanie wniesione od tego orzeczenia nie ma skutku zawieszającego i w konsekwencji na dzień odesłania prejudycjalnego XM był pozbawiony wolności.
Po drugie, pytanie zadane przez sąd odsyłający ma na celu ustalenie, czy art. 4 pkt 7 lit. a) decyzji ramowej 2002/584 należy interpretować w ten sposób, że w sytuacji takiej jak rozpatrywana w postępowaniu głównym sąd ten jest zobowiązany do odmowy wykonania tego europejskiego nakazu aresztowania z tego tylko powodu, że przestępstwo zostało popełnione, w całości lub w części, na terytorium wykonującego nakaz państwa członkowskiego. A zatem dalsze aresztowanie XM zależy od wyniku sprawy w postępowaniu głównym.
W tych okolicznościach, na wniosek sędziego sprawozdawcy i po wysłuchaniu rzecznika generalnego, w dniu 24 listopada 2025 r. czwarta izba Trybunału postanowiła uwzględnić wniosek sądu odsyłającego o rozpoznanie odesłania prejudycjalnego w pilnym trybie prejudycjalnym.
W przedmiocie pytania prejudycjalnego
Poprzez swoje pytanie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 4 pkt 7 lit. a) decyzji ramowej 2002/584 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie orzecznictwu państwa członkowskiego, zgodnie z którym fakt, że przestępstwo, w związku z którym europejski nakaz aresztowania został wydany w celu przeprowadzenia postępowania karnego, zostało popełnione w całości lub w części na terytorium wykonującego nakaz państwa członkowskiego, wystarcza do odmowy wykonania tego nakazu.
Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z tym przepisem wykonujący nakaz organ sądowy może odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania, jeżeli dotyczy on przestępstw, które zgodnie z prawem wykonującego nakaz państwa członkowskiego zostały popełnione w całości lub w części na terytorium wykonującego nakaz państwa członkowskiego lub w miejscu traktowanym jako takie terytorium.
Należy również przypomnieć, że decyzja ramowa 2002/584 służy, dzięki ustanowieniu uproszczonego i skutecznego systemu przekazywania osób skazanych lub podejrzanych o naruszenie przepisów ustawy karnej, ułatwieniu i przyspieszeniu współpracy sądowej, przyczyniając się w ten sposób do realizacji wyznaczonego Unii Europejskiej celu, jakim jest ustanowienie przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w oparciu o wysoki stopień zaufania, jakie powinno istnieć między państwami członkowskimi [wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., GN (Podstawa odmowy uzasadniona najlepszym interesem dziecka), C‑261/22, EU:C:2023:1017, pkt 35 i przytoczone tam orzecznictwo].
W obszarze regulowanym decyzją ramową 2002/584 zasada wzajemnego uznawania, stanowiąca – jak wynika zwłaszcza z motywu 6 owej decyzji – „kamień węgielny” współpracy wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych, znajduje swój wyraz w art. 1 ust. 2 tej decyzji ramowej, ustanawiającym regułę, zgodnie z którą państwa członkowskie wykonują każdy europejski nakaz aresztowania w oparciu o zasadę wzajemnego uznawania i zgodnie z przepisami owej decyzji ramowej [zob. w szczególności wyroki: z dnia 29 kwietnia 2021 r., X (Europejski nakaz aresztowania – Ne bis in idem), C‑665/20 PPU, EU:C:2021:339, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo; a także z dnia 21 grudnia 2023 r., GN (Podstawa odmowy oparta na najlepszym interesie dziecka),C‑261/22, EU:C:2023:1017, pkt 36].
Wynika stąd z jednej strony, że wykonujące nakaz organy sądowe mogą odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania wyłącznie w oparciu o podstawy wynikające z decyzji ramowej 2002/584, zgodnie z jej wykładnią dokonaną przez Trybunał. Z drugiej strony wykonanie europejskiego nakazu aresztowania stanowi zasadę, zaś odmowa wykonania wyjątek, który powinien być interpretowany ściśle [wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., GN (Podstawa odmowy uzasadniona najlepszym interesem dziecka), C‑261/22, EU:C:2023:1017, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo].
W tym względzie należy zauważyć, że decyzja ramowa 2002/584 w art. 3 wskazuje wyraźnie podstawy obligatoryjnej odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania, a w art. 4 i 4a podstawy fakultatywnej odmowy jego wykonania [wyrok z dnia 29 kwietnia 2021 r., X (Europejski nakaz aresztowania – Ne bis in idem), C‑665/20 PPU, EU:C:2021:339, pkt 40 i przytoczone tam orzecznictwo].
Jeśli chodzi o podstawy fakultatywnej odmowy wyszczególnione w art. 4 decyzji ramowej 2002/584, z orzecznictwa Trybunału wynika, że państwa członkowskie dysponują pewnym zakresem uznania w ramach transpozycji tej decyzji ramowej. Mają one zatem swobodę co do tego, czy transponować te podstawy do swego prawa wewnętrznego, czy też nie. Mogą one również podjąć decyzję o ograniczeniu sytuacji, w których wykonujący nakaz organ sądowy może odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania, ułatwiając tym samym przekazywanie osób, których dotyczy nakaz, zgodnie z zasadą wzajemnego uznawania ustanowioną w art. 1 ust. 2 tej decyzji ramowej [wyrok z dnia 29 kwietnia 2021 r., X (Europejski nakaz aresztowania – Ne bis in idem), C‑665/20 PPU, EU:C:2021:339, pkt 41 i przytoczone tam orzecznictwo].
Ponadto należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 4 decyzji ramowej 2002/584 wykonujący nakaz organ sądowy „może odmówić” wykonania europejskiego nakazu aresztowania z powodów wyszczególnionych w pkt 1–7 tego art. 4, wśród których znajduje się między innymi okoliczność, że nakaz ten dotyczy przestępstw, które zgodnie z prawem wykonującego nakaz państwa członkowskiego zostały popełnione w całości lub w części na terytorium wykonującego nakaz państwa członkowskiego lub w miejscu traktowanym jako takie terytorium.
Z brzmienia art. 4 decyzji ramowej 2002/584, a w szczególności z zastosowania czasownika „może” w połączeniu z bezokolicznikiem czasownika „odmówić”, którego podmiotem jest wykonujący nakaz organ sądowy, wynika, że organ ten powinien korzystać z zakresu uznania w kwestii, czy należy odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania z powodów wskazanych w tym art. 4 [wyrok z dnia 29 kwietnia 2021 r., X (Europejski nakaz aresztowania – Ne bis in idem), C‑665/20 PPU, EU:C:2021:339, pkt 43 i przytoczone tam orzecznictwo].
Wynika z tego, że w sytuacji gdy państwa członkowskie zdecydują się na transpozycję lub brak transpozycji jednej lub kilku podstaw fakultatywnej odmowy przewidzianych w art. 4 decyzji ramowej 2002/584, nie mogą one postanowić, iż organy sądowe są obowiązane odmówić wykonania każdego europejskiego nakazu aresztowania, który jest pod względem formalnym objęty zakresem stosowania tych podstaw odmowy, bez możliwości uwzględnienia przez te organy okoliczności właściwych dla każdego przypadku [wyrok z dnia 29 kwietnia 2021 r., X (Europejski nakaz aresztowania – Ne bis in idem), C‑665/20 PPU, EU:C:2021:339, pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo).
Powyższa wykładnia art. 4 decyzji ramowej 2002/584 znajduje potwierdzenie w kontekście, w jaki wpisuje się ten przepis.
Po pierwsze bowiem, zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 32 niniejszego wyroku podstawy odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania należy interpretować ściśle. Tymczasem przepis lub orzecznictwo krajowe, które stoją na przeszkodzie temu, by wykonujący nakaz organ sądowy skorzystał z przyznanego mu w art. 4 decyzji ramowej 2002/584 uprawnienia do oceny, w świetle okoliczności właściwych dla każdego przypadku, czy przesłanki odmowy przekazania zostały spełnione, skutkowałyby zastąpieniem tego uprawnienia obowiązkiem odmowy przekazania, przekształcając tym samym wyjątek, jakim jest odmowa przekazania, w zasadę [zob. podobnie wyrok z dnia 29 kwietnia 2021 r., X (Europejski nakaz aresztowania – Ne bis in idem), C‑665/20 PPU, EU:C:2021:339, pkt 46, 47].
Po drugie, Trybunał orzekł już, że z porównania brzmienia art. 4 decyzji ramowej 2002/584, który przewiduje, że wykonujący nakaz organ sądowy „może odmówić”, z brzmieniem art. 3 tej decyzji, który, jak wskazuje jego tytuł, wymienia podstawy „obligatoryjnej odmowy wykonania”, na podstawie których wykonujący nakaz organ sądowy „odmawia” wykonania europejskiego nakazu aresztowania, wynika, że w kontekście art. 3 tej decyzji ramowej organ ten nie dysponuje żadnym zakresem uznania [zob. podobnie wyrok z dnia 29 kwietnia 2021 r., X (Europejski nakaz aresztowania – Ne bis in idem), C‑665/20 PPU, EU:C:2021:339, pkt 48].
Wspomniana wykładnia tego art. 4 jest również zgodna z celem art. 4 pkt 7 lit. a) decyzji ramowej 2002/584, który to cel powinien zostać uwzględniony przez wykonujący nakaz organ sądowy przy dokonywaniu oceny [zob. podobnie wyrok z dnia 4 września 2025 r., C.J. (Wykonanie kary w następstwie ENA),C‑305/22, EU:C:2025:665, pkt 44] i który wpisuje się, bardziej ogólnie, w cele realizowane przez tę decyzję ramową.
Prawodawca Unii, uznając, że państwa członkowskie mogą ścigać sprawców przestępstw popełnionych na ich terytorium, zamierzał bowiem jednocześnie, poprzez ukształtowanie tej podstawy odmowy wykonania jako podstawy fakultatywnej, umożliwić, by osoba, której dotyczy europejski nakaz aresztowania wydany w celu przeprowadzenia postępowania karnego i którą może ścigać zarówno wydający nakaz organ sądowy, jak i wykonujący nakaz organ sądowy, mogła być ścigana przez organ sądowy znajdujący się w najbardziej odpowiedniej sytuacji z punktu widzenia należytego sprawowania wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych.
Aby osiągnąć taki cel, wykonujący nakaz organ sądowy powinien dysponować zakresem uznania umożliwiającym mu ustalenie, w świetle okoliczności właściwych dla danej sprawy, czy istnieją obiektywne elementy mogące wykazać, że znajduje się on w takiej sytuacji, a tym samym uzasadnić na podstawie art. 4 pkt 7 lit. a) decyzji ramowej 2002/584 odmowę wykonania europejskiego nakazu aresztowania w celu przeprowadzenia postępowania karnego i przekazania danej osoby.
Ponadto cel właściwy tej decyzji ramowej, która zgodnie ze swoim art. 1 ust. 1 zmierza do umożliwienia zatrzymania i przekazania osoby, której dotyczy nakaz, tak aby popełnione przestępstwo nie pozostało bezkarne i aby ta osoba była ścigana [zob. podobnie wyrok z dnia 6 grudnia 2018 r., IK (Wykonanie kary dodatkowej),C‑551/18 PPU, EU:C:2018:991, pkt 39], wpisuje się, bardziej ogólnie, w ramy ustanowionego w art. 3 ust. 2 TUE celu polegającego na zapobieganiu i zwalczaniu przestępczości w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, który to cel decyzja ramowa 2002/584 ma realizować poprzez zapobieganie ryzyku bezkarności osób, które popełniły przestępstwo. Realizacja tych celów byłaby zagrożona, gdyby wykonujący nakaz organ sądowy był zobowiązany, bez względu na okoliczności właściwe dla każdego przypadku, odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania wydanego w celu przeprowadzenia postępowania karnego i przekazania osoby, której dotyczy nakaz, ze względu na tę jedynie okoliczność, że przestępstwo będące przedmiotem europejskiego nakazu aresztowania zostało popełnione w całości lub w części na terytorium wykonującego nakaz państwa członkowskiego [zob. podobnie wyroki: z dnia 17 marca 2021 r., JR (Nakaz aresztowania – Skazanie w państwie trzecim będącym członkiem EOG), C‑488/19, EU:C:2021:206, pkt 72; z dnia 29 kwietnia 2021 r., X (Europejski nakaz aresztowania – Ne bis in idem), C‑665/20 PPU, EU:C:2021:339, pkt 59].
Wynika z tego, że stosowanie tej podstawy odmowy wykonania nakazu należy pozostawić ocenie wykonującego nakaz organu sądowego, który powinien dysponować w tym celu zakresem uznania umożliwiającym mu analizę całokształtu istotnych okoliczności każdego przypadku w celu ustalenia na podstawie obiektywnych elementów, który z organów sądowych – wydający czy wykonujący nakaz – znajduje się w najbardziej odpowiedniej sytuacji do celów należytego sprawowania wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych, a w konsekwencji – do celów ochrony uzasadnionego interesu wszystkich państw członkowskich w zapobieganiu przestępczości w ramach przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości [zob. podobnie wyrok z dnia 29 kwietnia 2021 r., X (Europejski nakaz aresztowania – Ne bis in idem), C‑665/20 PPU, EU:C:2021:339, pkt 60].
Jest tak tym bardziej w sytuacji, gdy przestępstwa, w związku z którymi wydano europejski nakaz aresztowania, wpisują się w ramy złożonej międzynarodowej organizacji przestępczej, w związku z czym w części mogły one zostać popełnione i wywoływać skutki na terytorium kilku państw członkowskich, między innymi na terytorium wydającego nakaz państwa członkowskiego, w którym wszczęto postępowanie karne przeciwko danej osobie.
Przy dokonywaniu oceny wykonujący nakaz organ sądowy powinien zatem wziąć pod uwagę okoliczności właściwe dla każdego przypadku, takie jak charakter i cechy danego przestępstwa, a w szczególności, w stosownych przypadkach, jego wymiar międzynarodowy lub fakt, że zostało ono popełnione w ramach międzynarodowej organizacji przestępczej, miejsce, w którym urzeczywistniła się szkoda wynikająca z tego przestępstwa, lokalizacja ofiar, dostępność i bliskość dowodów i świadków, a także stan zaawansowania postępowania karnego w wydającym nakaz państwie członkowskim oraz, w stosownych przypadkach, w wykonującym nakaz państwie członkowskim.
W konsekwencji przewidziana w bułgarskim prawie karnym międzynarodowa jurysdykcja terytorialna w sprawach karnych, do której odnoszą się niektóre orzeczenia bułgarskich sądów apelacyjnych wspomniane przez sąd odsyłający we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, nie może sama w sobie stanowić wystarczającej podstawy do sprzeciwienia się wykonaniu europejskiego nakazu aresztowania wydanego w celu przeprowadzenia postępowania karnego, tym bardziej że z akt sprawy przedłożonych Trybunałowi i z rozprawy przed nim wynika, iż bułgarskie organy sądowe nie wszczęły postępowania karnego przeciwko danej osobie o te same przestępstwa.
Wreszcie, należy przypomnieć, że wiążący charakter decyzji ramowej 2002/584 powoduje powstanie po stronie organów krajowych obowiązku wykładni zgodnej ich prawa krajowego od dnia upływu terminu transpozycji tej decyzji ramowej [zob. podobnie wyrok z dnia 30 czerwca 2022 r., Spetsializirana prokuratura (Informacje o krajowym orzeczeniu o aresztowaniu),C‑105/21, EU:C:2022:511 pkt 82 i przytoczone tam orzecznictwo].
W tym kontekście należy wyjaśnić, że wymóg dokonywania wykładni zgodnej obejmuje obowiązek sądów krajowych, w tym sądów orzekających w ostatniej instancji, zmiany – w stosownym przypadku – utrwalonego orzecznictwa, jeżeli opiera się ono na wykładni prawa krajowego, której nie da się pogodzić z celami decyzji ramowej (wyrok z dnia 8 listopada 2016 r., Ognyanov, C‑554/14, EU:C:2016:835, pkt 67).
W niniejszej sprawie z postanowienia odsyłającego wynika, że istnieje orzecznictwo krajowe, zgodnie z którym prawo bułgarskie może otrzymać wykładnię pozwalającą na osiągnięcie rezultatu zgodnego z tym, do którego odnosi się decyzja ramowa 2002/584.
W świetle powyższych rozważań na pytanie prejudycjalne należy udzielić następującej odpowiedzi: art. 4 pkt 7 lit. a) decyzji ramowej 2002/584 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie orzecznictwu państwa członkowskiego, zgodnie z którym fakt, że przestępstwo, w związku z którym europejski nakaz aresztowania został wydany w celu przeprowadzenia postępowania karnego, zostało popełnione w całości lub w części na terytorium wykonującego nakaz państwa członkowskiego, wystarcza do odmowy wykonania tego nakazu.
W przedmiocie kosztów
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:
Artykuł 4 pkt 7 lit. a) decyzji ramowej Rady 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi, zmienionej decyzją ramową Rady 2009/299/WSiSW z dnia 26 lutego 2009 r.,
należy interpretować w ten sposób, że:
stoi on na przeszkodzie orzecznictwu państwa członkowskiego, zgodnie z którym fakt, że przestępstwo, w związku z którym europejski nakaz aresztowania został wydany w celu przeprowadzenia postępowania karnego, zostało popełnione w całości lub w części na terytorium wykonującego nakaz państwa członkowskiego, wystarcza do odmowy wykonania tego nakazu.
Podpisy
(
*1
) Język postępowania: bułgarski.
(
i
) Niniejszej sprawie została nadana fikcyjna nazwa. Nie odpowiada ona rzeczywistej nazwie ani rzeczywistemu nazwisku żadnej ze stron postępowania.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło