C-72/23
WyrokTSUE2025-03-13CELEX: 62023CJ0072ECLI:EU:C:2025:182
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Sąd Unii Europejskiej błędnie zinterpretował art. 1 ust. 3, 4 i 6 wspólnego stanowiska 2001/931/WPZiB oraz art. 2 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 2580/2001, w szczególności w zakresie definicji „aktu terrorystycznego”, uwzględnienia kontekstu konfliktu zbrojnego i prawa do samostanowienia, oceny podstaw faktycznych decyzji krajowych oraz przestrzegania zasad proporcjonalności i obowiązku uzasadnienia przy utrzymywaniu organizacji na liście terrorystycznej?Ratio decidendi
Trybunał Sprawiedliwości potwierdził, że definicja „aktu terrorystycznego” w prawie UE (art. 1 ust. 3 wspólnego stanowiska 2001/931) koncentruje się na zamierzonych celach czynów (np. zastraszenie, zmuszenie, destabilizacja) i ich charakterze, niezależnie od ostatecznych celów politycznych sprawców czy kontekstu konfliktu zbrojnego. Stwierdził, że prawo UE dotyczące zwalczania terroryzmu i międzynarodowe prawo humanitarne mają różne cele i działają niezależnie. TSUE uznał, że Sąd prawidłowo ocenił, iż Rada mogła oprzeć się na decyzjach krajowych (np. decyzji Zjednoczonego Królestwa z 2001 r.), a odległość czasowa między zdarzeniami a decyzją krajową nie była nadmierna dla celów pierwotnego umieszczenia na liście. Ponadto, Sąd nie popełnił błędu, uznając, że Rada prawidłowo dokonała przeglądu utrzymywania się ryzyka zaangażowania terrorystycznego PKK, biorąc pod uwagę nowsze zdarzenia, oraz że środki ograniczające były proporcjonalne, a obowiązek uzasadnienia został spełniony.Stan faktyczny
Kurdistan Workers’ Party (PKK), utworzona w 1978 r., została umieszczona na unijnej liście organizacji terrorystycznych w 2002 r., co skutkowało zamrożeniem jej środków finansowych. Decyzje o utrzymaniu PKK na liście były regularnie aktualizowane. PKK zaskarżyła do Sądu UE rozporządzenia i decyzje Rady z lat 2021-2022, które utrzymywały ją na liście, argumentując m.in. błędną kwalifikację czynów jako terrorystycznych, nieadekwatność podstaw faktycznych (w tym starych decyzji krajowych) oraz naruszenie zasad proporcjonalności i obowiązku uzasadnienia. Sąd oddalił skargę, co doprowadziło do odwołania PKK do TSUE.Rozstrzygnięcie
1) Odwołanie zostaje oddalone.
2) Kurdistan Workers’ Party (PKK) pokrywa, poza własnymi kosztami, koszty poniesione przez Radę Unii Europejskiej.
3) Republika Francuska pokrywa własne koszty.Pełny tekst orzeczenia
WYROK TRYBUNAŁU (siódma izba)
z dnia 13 marca 2025 r. (
*1
)
Odwołanie – Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Zwalczanie terroryzmu – Środki ograniczające skierowane przeciwko niektórym osobom i podmiotom – Zamrożenie środków finansowych – Wspólne stanowisko 2001/931/WPZiB – Artykuł 1 ust. 3, 4, i 6 – Rozporządzenie (WE) nr 2580/2001 – Artykuł 2 ust. 3 – Utrzymanie organizacji w wykazie osób, grup i podmiotów, które uczestniczyły w aktach terrorystycznych – Zastosowanie do sytuacji konfliktu zbrojnego – Grupa terrorystyczna – Charakter dokonanych czynów i motywy leżące u podstaw tych czynów – Dystans czasowy – Utrzymywanie się ryzyka zaangażowania w działalność terrorystyczną – Proporcjonalność – Obowiązek uzasadnienia
W sprawie C‑72/23 P
mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 10 lutego 2023 r.,
Kurdistan Workers’ Party (PKK), którą reprezentowali T. Buruma oraz A.M. van Eik, advocaten,
strona wnosząca odwołanie,
w której drugą stroną postępowania jest:
Rada Unii Europejskiej, którą reprezentowali M.-C. Cadilhac, B. Driessen oraz S. Van Overmeire, w charakterze pełnomocników,
strona pozwana w pierwszej instancji,
popierana przez:
Republikę Francuską, którą reprezentowali początkowo J.-L. Carré, B. Fodda oraz W. Zemamta, w charakterze pełnomocników, następnie J.-L. Carré, B. Fodda oraz E. Timmermans, w charakterze pełnomocników, oraz na koniec B. Fodda, E. Timmermans oraz B. Travard, w charakterze pełnomocników,
interwenient w postępowaniu odwoławczym,
TRYBUNAŁ (siódma izba),
w składzie: F. Biltgen (sprawozdawca), prezes pierwszej izby pełniący obowiązki prezesa siódmej izby, M.L. Arastey Sahún, prezes piątej izby, i J. Passer, sędzia,
rzecznik generalny: P. Pikamäe,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
W swoim odwołaniu Kurdistan Workers’ Party (PKK) wnosi o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 14 grudnia 2022 r., PKK/Rada (T‑182/21, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”, EU:T:2022:807), którym Sąd oddalił jej skargi o stwierdzenie nieważności:
–
rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2021/138 z dnia 5 lutego 2021 r. w sprawie wykonania art. 2 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 2580/2001 w sprawie szczególnych środków restrykcyjnych skierowanych przeciwko niektórym osobom i podmiotom mających na celu zwalczanie terroryzmu oraz uchylenia rozporządzenia wykonawczego (UE) 2020/1128 (Dz.U. 2021, L 43, s. 1);
–
rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2021/1188 z dnia 19 lipca 2021 r. w sprawie wykonania art. 2 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 2580/2001 w sprawie szczególnych środków restrykcyjnych skierowanych przeciwko niektórym osobom i podmiotom mających na celu zwalczanie terroryzmu oraz uchylenia rozporządzenia wykonawczego (UE) 2021/138 (Dz.U. 2021, L 258, s. 14);
–
rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2022/147 z dnia 3 lutego 2022 r. dotyczącego wykonania art. 2 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 2580/2001 w sprawie szczególnych środków restrykcyjnych skierowanych przeciwko niektórym osobom i podmiotom mających na celu zwalczanie terroryzmu oraz uchylenia rozporządzenia wykonawczego (UE) 2021/1188 (Dz.U. 2022, L 25, s. 1);
–
decyzji Rady (WPZiB) 2021/142 z dnia 5 lutego 2021 r. w sprawie aktualizacji listy osób, grup i podmiotów objętych art. 2, 3 i 4 wspólnego stanowiska 2001/931/WPZiB w sprawie zastosowania szczególnych środków w celu zwalczania terroryzmu oraz uchylenia decyzji (WPZiB) 2020/1132 (Dz.U. 2021, L 43, s. 14);
–
decyzji Rady (WPZiB) 2021/1192 z dnia 19 lipca 2021 r. w sprawie aktualizacji listy osób, grup i podmiotów objętych art. 2, 3 i 4 wspólnego stanowiska 2001/931/WPZiB w sprawie zastosowania szczególnych środków w celu zwalczania terroryzmu oraz uchylenia decyzji (WPZiB) 2021/142 (Dz.U. 2021, L 258, s. 42);
–
decyzji Rady (WPZiB) 2022/152 z dnia 3 lutego 2022 r. dotyczącej aktualizacji wykazu osób, grup i podmiotów objętych art. 2, 3 i 4 wspólnego stanowiska 2001/931/WPZiB w sprawie zastosowania szczególnych środków w celu zwalczania terroryzmu oraz uchylenia decyzji (WPZiB) 2021/1192 (Dz.U. 2022, L 25, s. 13);
w zakresie, w jakim te rozporządzenia i decyzje (zwane dalej „spornymi aktami”) dotyczą wnoszącej odwołanie.
Ramy prawne
Rezolucja 1373 (2001) Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych
W dniu 28 września 2001 r. Rada Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych przyjęła rezolucję 1373 (2001) określającą zakrojoną na szeroką skalę strategię walki z terroryzmem, w szczególności walki przeciwko finansowaniu terroryzmu.
Preambuła do tej rezolucji potwierdza „konieczność zwalczania wszelkimi środkami, zgodnie z Kartą Narodów Zjednoczonych, zagrożeń międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa spowodowanych przez akty terrorystyczne”. Podkreśla również obowiązek państw członkowskich „zacieśniania międzynarodowej współpracy poprzez podjęcie dodatkowych środków w celu zapobiegania finansowaniu i przygotowywaniu wszelkich aktów terrorystycznych na ich terytorium, oraz zwalczania tego finansowania i przygotowywania, za pomocą wszelkich środków, jakie są prawnie dopuszczalne” [tłumaczenie nieoficjalne].
Punkt 1 lit. c) tej rezolucji stanowi między innymi, że wszystkie państwa niezwłocznie zamrożą fundusze i inne aktywa finansowe lub zasoby gospodarcze osób, które popełniają lub usiłują popełnić akty terrorystyczne, ułatwiają ich popełnienie lub w nich uczestniczą, oraz podmiotów należących do tych osób lub przez nie kontrolowanych, a także osób i podmiotów działających w imieniu lub według poleceń wyżej wspomnianych osób i podmiotów.
Wspomniana rezolucja nie zawiera wykazu nazwisk i nazw osób, wobec których te środki ograniczające powinny być stosowane.
Prawo Unii
Wspólne stanowisko 2001/931
W celu wprowadzenia w życie rezolucji 1373 (2001) Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych Rada Unii Europejskiej przyjęła w dniu 27 grudnia 2001 r. wspólne stanowisko 2001/931/WPZiB w sprawie zastosowania szczególnych środków w celu zwalczania terroryzmu (Dz.U. 2001, L 344, s. 93).
Artykuł 1 ust. 1, 3, 4 i 6 tego wspólnego stanowiska ma następujące brzmienie:
„1. Niniejsze wspólne stanowisko stosuje się, zgodnie z przepisami poniższych artykułów, do osób, grup i podmiotów uczestniczących w aktach terrorystycznych i wymienionych w załączniku.
[…]
3. Do celów niniejszego wspólnego stanowiska »akt terrorystyczny« oznacza jeden z następujących zamierzonych czynów, który, ze względu na swój charakter lub kontekst, może wyrządzić poważną szkodę krajowi lub organizacji międzynarodowej, określony jako przestępstwo na mocy prawa krajowego, gdy został dokonany w celu:
i)
poważnego zastraszenia ludności; lub
ii)
nieuzasadnionego zmuszenia władz publicznych lub organizacji międzynarodowej do wykonania lub powstrzymania się od wykonania jakiegokolwiek działania; lub
iii)
poważnej destabilizacji lub zniszczenia podstawowych struktur politycznych, konstytucyjnych, gospodarczych lub społecznych kraju lub organizacji międzynarodowej:
a)
atak na życie osób, mogący spowodować śmierć;
b)
atak na integralność cielesną osoby;
c)
porwanie lub branie zakładników;
d)
spowodowanie rozległych zniszczeń urządzeń użyteczności rządowej lub publicznej, systemu transportu, infrastruktury, włączając w to system informatyczny, stałej platformy umieszczonej na szelfie kontynentalnym, miejsca publicznego lub własności prywatnej, mogące zagrozić życiu ludzkiemu lub spowodować poważne straty gospodarcze;
e)
porwanie samolotu, statków lub innych środków transportu zbiorowego lub towarowego;
f)
produkowanie, posiadanie, nabywanie, transport, dostarczanie lub używanie broni, materiałów wybuchowych lub broni jądrowej, biologicznej lub chemicznej, jak również prowadzenie działalności badawczo-rozwojowej w zakresie broni biologicznej i chemicznej;
g)
uwalnianie substancji niebezpiecznych lub powodowanie pożarów, wybuchów lub powodzi, których rezultatem jest zagrożenie życia ludzkiego;
h)
zakłócanie lub przerywanie dostaw wody, energii elektrycznej lub jakichkolwiek innych podstawowych zasobów naturalnych, których rezultatem jest zagrożenie życia ludzkiego;
i)
grożenie dokonaniem któregokolwiek z czynów wymienionych w lit. a)–h);
j)
kierowanie grupą terrorystyczną;
k)
uczestniczenie w działalności grupy terrorystycznej, włączając w to dostarczanie zasobów informacyjnych lub materialnych lub finansowanie jej działalności w jakikolwiek sposób, ze świadomością faktu, że takie uczestniczenie przyczyni się do przestępczej działalności grupy.
Do celów niniejszego ustępu »grupa terrorystyczna« oznacza sformalizowaną grupę składającą się z więcej niż dwóch osób, ustanowioną na przestrzeni czasu i działającą w uzgodniony sposób w celu dokonywania aktów terrorystycznych. »Grupa sformalizowana« oznacza grupę, która nie jest utworzona przypadkowo w celu natychmiastowego dokonania aktu terrorystycznego i która nie musi posiadać formalnie określonych ról dla swoich członków, ciągłości ich członkostwa lub rozwiniętej struktury.
4. Lista w załączniku jest sporządzana na podstawie dokładnych informacji lub materiałów zawartych w odpowiednich aktach, które wskazują, że decyzja została podjęta przez właściwą władzę w odniesieniu do osób, grup i podmiotów, których to dotyczy, bez względu na to, czy dotyczy to wszczęcia dochodzenia lub postępowania w sprawie o akt terrorystyczny, usiłowania popełnienia takiego aktu, uczestniczenia w nim lub ułatwienia dokonania takiego aktu, opartego na poważnych i wiarygodnych dowodach lub poszlakach, lub skazania za takie czyny. Osoby, grupy i podmioty określone przez Radę Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych za związane z terroryzmem i przeciwko którym zarządziła ona sankcje, mogą być włączone do tej listy.
Do celów niniejszego ustępu »właściwa władza« oznacza władzę sądowniczą lub, gdy władze sądownicze nie mają właściwości w zakresie objętym niniejszym ustępem, równoważną właściwą władzę w tym zakresie.
[…]
6. Nazwiska osób i nazwy podmiotów na liście w załączniku są poddawane kontroli w regularnych odstępach czasu, co najmniej raz w ciągu każdych sześciu miesięcy, w celu zapewnienia, że istnieją podstawy do utrzymania ich na liście”.
Zgodnie z art. 2 wspomnianego wspólnego stanowiska:
„Wspólnota Europejska, działając w granicach kompetencji powierzonych jej przez Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, nakazuje zamrożenie funduszy i innych aktywów finansowych lub zasobów gospodarczych osób, grup i podmiotów wymienionych w załączniku”.
Rozporządzenie nr 2580/2001
Uznawszy, że w celu wdrożenia na poziomie Unii Europejskiej środków przedstawionych we wspólnym stanowisku 2001/931 konieczne jest wydanie rozporządzenia, Rada przyjęła w dniu 27 grudnia 2001 r. rozporządzenie (WE) nr 2580/2001 w sprawie szczególnych środków restrykcyjnych skierowanych przeciwko niektórym osobom i podmiotom mających na celu zwalczanie terroryzmu (Dz.U. 2001, L 344, s. 70).
Artykuł 2 tego rozporządzenia przewiduje:
„1. Poza wyjątkami dopuszczonymi na mocy art. 5 i 6:
a)
wszystkie fundusze, inne aktywa finansowe i zasoby gospodarcze należące do i będące własnością lub posiadane przez osobę fizyczną lub osobę prawną, grupę lub podmiot wymienione na liście określonej w ust. 3, zostają zamrożone;
b)
fundusze, inne aktywa finansowe i zasoby gospodarcze nie zostają udostępnione, bezpośrednio lub pośrednio, osobie fizycznej lub prawnej, grupie lub podmiotowi wymienionym na liście określonej w ust. 3, ani na ich rzecz.
2. Poza wyjątkami dopuszczonymi na mocy art. 5 i 6, zakazane jest świadczenie usług finansowych osobie fizycznej lub prawnej, grupie lub podmiotowi wymienionym na liście określonej w ust. 3, ani na ich rzecz.
3. Rada, stanowiąc jednomyślnie, ustanawia, przegląda i zmienia listę osób, grup i podmiotów, do których stosuje się niniejsze rozporządzenie, zgodnie z przepisami ustanowionymi w art. 1 ust. 4, 5 i 6 wspólnego stanowiska 2001/931/WPZiB; na takiej liście znajdują się:
i)
osoby fizyczne dokonujące lub usiłujące dokonać, uczestniczące w, lub ułatwiające dokonanie jakiegokolwiek aktu terrorystycznego;
ii)
osoby prawne, grupy lub podmioty dokonujące lub usiłujące dokonać, uczestniczące w, lub ułatwiające dokonanie jakiegokolwiek aktu terrorystycznego;
iii)
osoby prawne, grupy lub podmioty będące własnością lub kontrolowane przez jedną lub więcej osób fizycznych lub prawnych, grupy lub podmioty określone w i) oraz ii); albo
iv)
osoby fizyczne lub prawne, grupy lub podmioty działające w imieniu lub pod kierownictwem jednej lub więcej osób fizycznych lub prawnych, grup lub podmiotów określonych w i) oraz ii)”.
Okoliczności powstania sporu
Okoliczności powstania sporu zostały przedstawione w pkt 2–11 zaskarżonego wyroku. Na potrzeby analizy niniejszego odwołania należy przyjąć, co następuje:
PKK, skarżąca w pierwszej instancji i wnosząca odwołanie, została utworzona w 1978 r. i rozpoczęła walkę zbrojną przeciwko rządowi tureckiemu, chcąc osiągnąć uznanie prawa Kurdów do samostanowienia.
Nazwa wnoszącej odwołanie początkowo nie figurowała ani w wykazie zawartym w załączniku do wspólnego stanowiska 2001/931, ani w wykazie, o którym mowa w art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001.
W dniu 2 maja 2002 r. Rada przyjęła wspólne stanowisko 2002/340/WPZiB aktualizujące wspólne stanowisko 2001/931/WPZiB w sprawie zastosowania szczególnych środków w celu zwalczania terroryzmu (Dz.U. 2002, L 116, s. 75). W załączniku do wspólnego stanowiska 2002/340 zaktualizowano wykaz osób, grup i podmiotów, do których stosują się środki ograniczające przewidziane we wspólnym stanowisku 2001/931 i umieszczono w nim między innymi nazwę wnoszącej odwołanie, określoną jako „Kurdistan Workers’ Party (PKK)” [Partia Pracujących Kurdystanu (PKK)]. Również w dniu 2 maja 2002 r. Rada przyjęła decyzję 2002/334/WE wykonującą art. 2 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 2580/2001 w sprawie szczególnych środków restrykcyjnych skierowanych przeciwko niektórym osobom i podmiotom mających na celu zwalczanie terroryzmu i uchylającą decyzję 2001/927/WE (Dz.U. 2002, L 116, s. 33). Decyzją 2002/334 nazwa wnoszącej odwołanie została umieszczona w wykazie przewidzianym w art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001 z użyciem tych samych sformułowań co w załączniku do wspólnego stanowiska 2002/340.
Od tej pory akty te były regularnie uaktualniane na podstawie art. 1 ust. 6 wspólnego stanowiska 2001/931 i art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001. Nazwa wnoszącej odwołanie wciąż była pozostawiana w wykazach grup i podmiotów, do których stosują się środki ograniczające wskazane w ww. aktach (zwanych dalej „spornymi wykazami”) i to mimo zaskarżenia do Sądu lub stwierdzenia przez Sąd nieważności licznych decyzji i rozporządzeń, do których wykazy te stanowiły załączniki. Od dnia 2 kwietnia 2004 r. nazwa podmiotu umieszczonego w spornych wykazach brzmi: „Partia Pracujących Kurdystanu – PKK (znana również pod nazwami: KADEK; KONGRA GEL)”.
W uzasadnieniach decyzji 2021/142 i rozporządzenia wykonawczego 2021/138 (zwanych dalej „pierwszymi spornymi aktami”) Rada wskazała, że pozostawienie nazwy wnoszącej odwołanie w spornych wykazach opierało się, po pierwsze, na trzech decyzjach władz Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z których pierwsza została przyjęta w dniu 29 marca 2001 r. przez ministra spraw wewnętrznych Zjednoczonego Królestwa (zwana dalej „decyzją Zjednoczonego Królestwa z 2001 r.”) na podstawie UK Terrorism Act 2000 (ustawy antyterrorystycznej Zjednoczonego Królestwa z 2000 r.); jej uzupełnieniem była decyzja z dnia 14 lipca 2006 r., w której uznano, że „KADEK” i „KONGRA-GEL” stanowią inne nazwy PKK. Drugą była decyzja tego ministra spraw wewnętrznych z dnia 3 grudnia 2014 r. podtrzymująca delegalizację PKK, a trzecią – decyzja ministra spraw wewnętrznych wydana w 2020 r., w której stwierdzono, że „TAK” należy zdelegalizować nie osobno, lecz w ramach delegalizacji PKK.
Po drugie, pozostawienie nazwy wnoszącej odwołanie w spornych wykazach opierało się na wyroku tribunal de grande instance de Paris (sądu wielkiej instancji w Paryżu, Francja) z dnia 2 listopada 2011 r. skazującym kurdyjski ośrodek kultury im. Ahmeta Kai za uczestnictwo w grupie przestępczej w celu przygotowania aktu terrorystycznego i za finansowanie działalności terrorystycznej, utrzymanym w mocy w postępowaniu apelacyjnym wyrokiem cour d’appel de Paris (sądu apelacyjnego w Paryżu, Francja) z dnia 23 kwietnia 2013 r. oraz w postępowaniu kasacyjnym wyrokiem Cour de cassation (sądu kasacyjnego, Francja) z dnia 21 maja 2014 r.
Po trzecie, pozostawienie nazwy wnoszącej odwołanie w spornych wykazach opierało się na dwóch decyzjach rządu Stanów Zjednoczonych Ameryki, mianowicie, z jednej strony, decyzji z dnia 8 października 1997 r., podtrzymanej w dniu 5 lutego 2019 r., kwalifikującej PKK jako „zagraniczną organizację terrorystyczną” na podstawie sekcji 219 US Immigration and Nationality Act (amerykańskiej ustawy o imigracji i obywatelstwie) oraz, z drugiej strony, na decyzji z dnia 31 października 2001 r. kwalifikującej PKK jako światowego terrorystę o szczególnym znaczeniu („specially designated global terrorist”) na podstawie Executive Order no 13224 (dekretu prezydenta nr 13224) (zwanych dalej, łącznie, „decyzjami władz Stanów Zjednoczonych”).
W uzasadnieniach decyzji 2021/1192 i rozporządzenia wykonawczego 2021/1188 wskazano, oprócz powodów zamieszczonych już w uzasadnieniu pierwszych spornych aktów, że Rada dokładniej zbadała zdarzenie z dnia 24 sierpnia 2014 r., które było już podstawą decyzji ministra spraw wewnętrznych Zjednoczonego Królestwa z dnia 3 grudnia 2014 r. i które polegało na ataku na elektrownię i porwaniu trzech chińskich inżynierów.
Decyzją 2022/152 i rozporządzeniem wykonawczym 2022/147 nazwisko wnoszącej odwołanie zostało pozostawione w spornych wykazach. Uzasadnienia tych aktów wskazywały, poza wcześniejszymi powodami, na atak uzbrojonego drona PKK na tureckie stanowisko wojskowe w Iraku w dniu 20 sierpnia 2020 r., który Rada uznała za akt terrorystyczny wykazujący utrzymywanie się ryzyka zaangażowania terrorystycznego PKK.
Skarga do Sądu i zaskarżony wyrok
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 7 kwietnia 2021 r. PKK wniosła skargę o stwierdzenie nieważności pierwszych spornych aktów.
W późniejszych pismach dostosowujących żądania wnosząca odwołanie wniosła o stwierdzenie nieważności wszystkich spornych aktów w zakresie, w jakim akty te jej dotyczą.
Na poparcie swojej skargi PKK podniosła zasadniczo siedem zarzutów. Zarzuty te dotyczyły: pierwszy – naruszenia zasady pewności prawa i art. 1 ust. 2 wspólnego stanowiska 2001/931 lub art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001, drugi – naruszenia art. 1 ust. 3 tego wspólnego stanowiska, trzeci – naruszenia art. 1 ust. 4 tego wspólnego stanowiska, czwarty – naruszenia art. 1 ust. 6 wspomnianego wspólnego stanowiska, piąty – naruszenia zasad proporcjonalności i pomocniczości, szósty – naruszenia obowiązku uzasadnienia, a siódmy – naruszenia prawa do obrony i prawa do skutecznej ochrony sądowej.
Po zbadaniu i oddaleniu zarzutu pierwszego, który nie zostanie rozpatrzony w niniejszym postępowaniu odwoławczym, Sąd przeanalizował zarzut trzeci, dotyczący naruszenia art. 1 ust. 4 wspólnego stanowiska 2001/931. Sąd przypomniał, że należy dokonać rozróżnienia pomiędzy aktami, na mocy których nazwisko osoby lub nazwa podmiotu są pierwotnie umieszczane w wykazie dotyczącym zamrożenia środków finansowych, które reguluje art. 1 ust. 4 tego wspólnego stanowiska, a aktami, na mocy których nazwisko osoby lub nazwa podmiotu są pozostawiane w tym wykazie, a które reguluje art. 1 ust. 6 wspomnianego wspólnego stanowiska, w związku z czym można uwzględnić jedynie dwie decyzje, na których oparto pierwotne umieszczenie nazwy wnoszącej odwołanie w wykazie w roku 2002, a mianowicie decyzję Zjednoczonego Królestwa z 2001 r. i decyzje władz Stanów Zjednoczonych.
Po zakwalifikowaniu decyzji Zjednoczonego Królestwa z 2001 r. jako decyzji „właściwej władzy” spełniającej wymogi dotyczące „dokładnych informacji lub materiałów zawartych w odpowiednich aktach, które wskazują, że decyzja została podjęta przez właściwą władzę” w rozumieniu art. 1 ust. 4 wspólnego stanowiska 2001/931 i po przypomnieniu w pkt 71 zaskarżonego wyroku treści fragmentów uzasadnienia spornych aktów poświęconych tej decyzji, Sąd w ramach tej kwalifikacji ocenił „dystans czasowy” dzielący zdarzenia uwzględnione we wspomnianej decyzji od daty jej wydania. Sąd wskazał w pkt 76–81 tego wyroku, że pomimo zakwestionowania prawdziwości gróźb ataków na tureckie obiekty turystyczne w latach 1995–1999, czego kontrolowanie nie należy do Rady, dystans czasowy między tymi ostatnimi faktami, które miały miejsce w 1999 r., a datą przyjęcia decyzji Zjednoczonego Królestwa z 2001 r. wynosił około dwóch lat i że takiego dystansu czasowego krótszego niż pięć lat nie można uznać za nadmierny. Sąd oddalił zatem zarzut trzeci w zakresie, w jakim sporne akty opierają się na decyzji Zjednoczonego Królestwa z 2001 r. Uwzględnił on natomiast ten zarzut w zakresie, w jakim akty te opierają się na decyzjach władz Stanów Zjednoczonych. Zdaniem Sądu decyzja z dnia 31 października 2001 r. nie została bowiem opublikowana i nie wykazano, iż jej uzasadnienie zostało podane do wiadomości zainteresowanej, a ponadto decyzja z dnia 8 października 1997 r. została opublikowana w rejestrze federalnym Stanów Zjednoczonych jedynie częściowo – w jej części normatywnej, a zatem sama wzmianka w uzasadnieniu spornych aktów o tej publikacji była niewystarczająca, aby można było stwierdzić, że Rada przeprowadziła wymaganą weryfikację przestrzegania w Stanach Zjednoczonych Ameryki zasady prawa do obrony.
W ramach badania zarzutu drugiego, dotyczącego naruszenia art. 1 ust. 3 wspólnego stanowiska 2001/931, Sąd przede wszystkim uznał, w pkt 109–111 zaskarżonego wyroku, istnienie zwyczajowej zasady samostanowienia. Jednakże, nie zająwszy stanowiska w przedmiocie jej zastosowania w niniejszej sprawie ani też w przedmiocie zgodności z prawem użycia siły zbrojnej w celu osiągnięcia samostanowienia, orzekł on, że zasada ta nie oznacza posługiwania się środkami wchodzącymi w zakres stosowania art. 1 ust. 3, ponieważ wyjątek od zakazu aktów terrorystycznych nie ma żadnej podstawy w prawie Unii ani w prawie międzynarodowym.
W pkt 115–117 zaskarżonego wyroku Sąd oddalił argumentację wnoszącej odwołanie dotyczącą uwzględnienia uzasadnionego charakteru konfliktu zbrojnego o samostanowienie ludności kurdyjskiej na potrzeby dokonania wykładni celów, o których mowa w art. 1 ust. 3 akapit pierwszy wspólnego stanowiska 2001/931, i wskazał, co następuje:
„115
[…] [N]ależy dokonać rozróżnienia pomiędzy z jednej strony celami, jakie pragnie osiągnąć określona ludność lub mieszkańcy danego terytorium, a z drugiej strony zachowaniami służącymi ich realizacji. »Cele«, o których mowa w art. 1 ust. 3 akapit pierwszy ppkt (i)–(iii) wspólnego stanowiska 2001/931, nie odpowiadają bowiem takim celom, które można uznać za ostateczne lub leżące u podstaw. Dotyczą one, jak wynika z użytych sformułowań (zastraszenie, zmuszenie, destabilizacja lub zniszczenie), samego charakteru dokonanych czynów, co prowadzi do wniosku, że art. 1 ust. 3 akapit pierwszy wspólnego stanowiska 2001/931 odnosi się wyłącznie do »czynów«, a nie do »celów« […].
I tak w szczególności, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie należy brać pod uwagę celu realizowanego poprzez zamachy na podstawowe struktury państwa tureckiego [art. 1 ust. 3 akapit pierwszy ppkt (iii) wspólnego stanowiska 2001/931], polegającego na zmianie tych struktur w bardziej demokratyczne, nawet jeśli zostałby on udowodniony. Podobnie termin »nieuzasadnione« [art. 1 ust. 3 akapit pierwszy ppkt (ii) wspólnego stanowiska 2001/931] należy rozumieć w ten sposób, że odnosi się on do bezprawności stosowanego przymusu, w szczególności poprzez użyte środki przymusu, i nie należy go oceniać w świetle jakoby uzasadnionego charakteru celu, któremu służy stosowanie tego przymusu. Wreszcie, co się tyczy zastraszania ludności [art. 1 ust. 3 akapit pierwszy ppkt (i) wspólnego stanowiska 2001/931], w odniesieniu do którego skarżąca podnosi, że prowadzony przez nią konflikt zbrojny o samostanowienie ludności kurdyjskiej prowadzi do tego, że jedynymi celami są cele wojskowe, należy stwierdzić, że argument ten nie znajduje oparcia w faktach, ponieważ liczne czyny wymienione w uzasadnieniach, w szczególności ataki na obiekty turystyczne, były nakierowane głównie, a nie tylko ubocznie, na ludność cywilną […]
Należy wreszcie podkreślić, że z powyższych rozważań nie można wywnioskować, iż narzędzie służące zapobieganiu terroryzmowi, jakim jest wspólne stanowisko 2001/931 i ogólniej cały system środków ograniczających Unii, stanowi przeszkodę w wykonywaniu prawa do samostanowienia ludności w państwach opresyjnych. Wspólne stanowisko 2001/931 i jego wdrożenie przez Radę nie mają bowiem na celu określenia, kto w konflikcie pomiędzy państwem i grupą ma rację lub jest w błędzie, lecz ma ono na celu zwalczanie terroryzmu […]. W takiej sytuacji Rada, korzystając z szerokiego zakresu uprawnień dyskrecjonalnych przyznanego instytucjom Unii w dziedzinie stosunków zewnętrznych Unii […], powinna zdecydować, w odniesieniu do kogo – osób fizycznych i prawnych powiązanych z danym państwem lub ludności pragnącej skorzystać z prawa do samostanowienia, należy zastosować środki ograniczające”.
W pkt 119 zaskarżonego wyroku Sąd oddalił argumenty zmierzające do zakwestionowania terrorystycznych celów niektórych czynów na tej podstawie, że zostały one popełnione w ramach działań odwetowych wobec armii tureckiej.
Następnie, na potrzeby ustalenia zgodności między niektórymi czynami przypisywanymi PKK a kryteriami określonymi w art. 1 ust. 3 wspólnego stanowiska 2001/931 w celu zdefiniowania pojęcia „aktu terrorystycznego”, Sąd podkreślił w pkt 122–125 zaskarżonego wyroku, że każdy z rodzajów czynów wymienionych w art. 1 ust. 3 akapit pierwszy lit. a)–k) tego wspólnego stanowiska może mieć charakter terrorystyczny, w związku z czym nie ma znaczenia, że niektóre czyny nie spowodowały śmierci w rozumieniu lit. a), nie wiązały się z użyciem broni palnej w rozumieniu lit. f), nie spowodowały rozległych zniszczeń w rozumieniu lit. d) lub nie prowadziły do porwań w rozumieniu lit. c) ponieważ, po pierwsze, nie zostało zakwestionowane, że czyny te służyły innym celom terrorystycznym spośród tych wymienionych w art. 1 ust. 3 akapit pierwszy lit. a)–k) wspomnianego wspólnego stanowiska, a po drugie, inne czyny, spośród tych przyjętych, miały jeden z tych celów.
Wreszcie w odniesieniu do czynów, na których opierała się decyzja Zjednoczonego Królestwa z 2001 r., Sąd stwierdził w pkt 127 zaskarżonego wyroku, że nawet jeśli atak na rafinerię dokonany w latach 1993/1994 zagrażał życiu ludzkiemu, wnosząca odwołanie nie zakwestionowała spowodowania rozległych zniszczeń i poważnych strat ekonomicznych związanych z zagrożeniem życia ludzkiego, które z tego wynikały. Następnie w pkt 128 tego wyroku Sąd oddalił argumenty wnoszącej odwołanie dotyczące rozbieżności między definicją aktu terrorystycznego zawartą w ustawodawstwie Zjednoczonego Królestwa a definicją zawartą we wspólnym stanowisku 2001/931, ponieważ uznał za pozbawioną konsekwencji okoliczność, że kryterium wagi wiąże się ze środkami w ustawodawstwie krajowym i z celami we wspólnym stanowisku. Co się tyczy aktów przyjętych przez organy Zjednoczonego Królestwa w celu uzasadnienia decyzji ministra spraw wewnętrznych z dnia 3 grudnia 2014 r., Sąd uznał w pkt 129 wspomnianego wyroku, w odniesieniu do ataku na elektrownię, który miał miejsce w dniu 24 sierpnia 2014 r., że termin „zakłócanie” w celach terrorystycznych, o którym mowa w art. 1 ust. 3 akapit pierwszy lit. h) tego wspólnego stanowiska, opisany jako „zakłócanie lub przerywanie dostaw wody, energii elektrycznej lub jakichkolwiek innych podstawowych zasobów naturalnych, których rezultatem jest zagrożenie życia ludzkiego”, pozwala na przyjęcie, że może chodzić również o instalacje, które jeszcze nie działają. W konsekwencji Sąd oddalił zarzut drugi, dotyczący naruszenia art. 1 ust. 3 wspomnianego wspólnego stanowiska.
W ramach badania zarzutu czwartego, dotyczącego naruszenia art. 1 ust. 6 wspólnego stanowiska 2001/931, Sąd przypomniał mające zastosowanie orzecznictwo, a następnie przeanalizował w pkt 141–157 zaskarżonego wyroku sporne akty, po czym stwierdził, że najnowsze uwzględnione zdarzenia miały miejsce w latach 2014, 2017 i 2020. Sąd wskazał, że kwalifikacja tych zdarzeń jako aktów terrorystycznych nie została ponadto skutecznie zakwestionowana, w związku z czym Rada prawidłowo zaktualizowała swoją ocenę ryzyka zaangażowania terrorystycznego PKK, i że ze względu na „dystans czasowy” krótszy niż pięć lat, jaki oddziela fakty od spornych aktów, Rada nie miała obowiązku kontynuowania aktualizacji po uwzględnieniu tych faktów. Sąd stwierdził również w pkt 158–162 zaskarżonego wyroku, że podnoszone zmiany okoliczności, na które powołuje się wnosząca odwołanie, takie jak proces pokojowy i jego niepowodzenie, rola PKK w walce z Daech, przekształcenie się państwa tureckiego w państwo totalitarne stale uciskające ludność kurdyjską oraz wystąpienie Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej, nie odzwierciedlają rozwoju sytuacji, która oznaczałaby wejście PKK na drogę pokojową. W konsekwencji Sąd oddalił ten zarzut.
W ramach badania zarzutu piątego Sąd orzekł w pkt 170–172 zaskarżonego wyroku, że nie doszło do naruszenia zasady proporcjonalności, ponieważ w spornych aktach Rada prawidłowo dokonała przeglądu utrzymywania się ryzyka zaangażowania terrorystycznego wnoszącej odwołanie, w szczególności w świetle zmian okoliczności podnoszonych przez wnoszącą odwołanie. Sąd uściślił, że wniosku tego nie podważa podnoszona nieskuteczność środków lub ich jakoby nieodpowiedni charakter. Podobnie podnoszone skutki tych środków dla Kurdów i dla każdego, kto chciałby ich wspierać, nie mają znaczenia dla sprawy.
Co się tyczy zarzutu szóstego, dotyczącego naruszenia obowiązku uzasadnienia, Sąd stwierdził z urzędu w pkt 179 i 180 zaskarżonego wyroku, że uzasadnienie pierwszych spornych aktów było niewystarczające w zakresie, w jakim odnosiły się one do zdarzenia z dnia 24 sierpnia 2014 r., kiedy to doszło do ataku na elektrownię i porwania trzech chińskich inżynierów.
W pozostałej części Sąd oddalił zarzut szósty. W pkt 175–178 tego wyroku Sąd przypomniał wyrok z dnia 22 kwietnia 2021 r., Rada/PKK (C‑46/19 P, EU:C:2021:316, pkt 47), zgodnie z którym, aby uczynić zadość obowiązkowi uzasadnienia przewidzianemu w art. 296 TFUE, Rada powinna przedstawić powody wystarczająco precyzyjne i konkretne, aby umożliwić wnoszącej odwołanie poznanie powodów przytoczonych w celu pozostawienia jej nazwy w spornych wykazach, a Sądowi – przeprowadzenie kontroli. W pkt 181–195 zaskarżonego wyroku Sąd zajął stanowisko w przedmiocie różnych zarzutów podniesionych w tym względzie przez wnoszącą odwołanie i podkreślił w szczególności w pkt 182 tego wyroku, że obowiązek uzasadnienia stanowi istotny wymóg formalny, który należy odróżnić od kwestii prawidłowości uzasadnienia, wchodzącej w zakres materialnej zgodności z prawem spornego aktu, w związku z czym zarzuty szczegółowe i argumenty zmierzające do podważenia zasadności aktu są nieistotne, jeżeli są one podnoszone w ramach zarzutu opartego na braku uzasadnienia lub niewystarczającym uzasadnieniu.
Wreszcie w pkt 213 zaskarżonego wyroku Sąd uwzględnił zarzut siódmy w zakresie, w jakim Rada nie przekazała wnoszącej odwołanie użytecznych informacji dotyczących weryfikacji przez Radę poszanowania prawa do obrony i prawa do skutecznej ochrony sądowej przez organy Stanów Zjednoczonych.
W konsekwencji zaskarżonym wyrokiem Sąd oddalił skargę w całości. W pkt 214 tego wyroku Sąd wyjaśnił, że częściowa zasadność zarzutów dotyczących naruszenia art. 1 ust. 4 wspólnego stanowiska 2001/931, naruszenia obowiązku uzasadnienia, a także naruszenia prawa do obrony i prawa do skutecznej ochrony sądowej nie może prowadzić do stwierdzenia nieważności spornych aktów, ponieważ stwierdzone niezgodności z prawem, niezależnie od tego, czy dotyczą one decyzji władz Stanów Zjednoczonych, czy przypisanego PKK zdarzenia z dnia 24 sierpnia 2014 r., nie pozwalały na podważenie oceny Rady przyjętej w spornych aktach, dotyczącej utrzymywania się ryzyka zaangażowania terrorystycznego PKK, która to ocena nadal skutecznie opierała się na utrzymaniu w mocy decyzji Zjednoczonego Królestwa z 2001 r., a także, w zależności od przypadku, na innych zdarzeniach, które miały miejsce w latach 2014, 2017 i 2020.
Postępowanie przed Trybunałem i żądania stron
Postanowieniem prezesa Trybunału z dnia 5 czerwca 2023 r. Republika Francuska została dopuszczona do sprawy w charakterze interwenienta popierającego żądania Rady.
PKK wnosi do Trybunału o:
–
połączenie niniejszego odwołania z odwołaniem wniesionym pod numerem C‑44/23 P;
–
uchylenie zaskarżonego wyroku;
–
wydanie ostatecznego orzeczenia w kwestiach będących przedmiotem niniejszego odwołania i stwierdzenie nieważności spornych aktów w zakresie, w jakim dotyczą one PKK (znanej również pod nazwami KADEK i KONGRA-GEL);
–
obciążenie Rady kosztami postępowania odwoławczego oraz postępowania w pierwszej instancji wraz z odsetkami.
Rada wnosi do Trybunału o:
–
oddalenie odwołania;
–
tytułem żądania ewentualnego, na wypadek gdyby Trybunał uchylił zaskarżony wyrok i sam wydał ostateczne orzeczenie – oddalenie skargi o stwierdzenie nieważności aktów spornych w zaskarżonym wyroku;
–
obciążenie PKK kosztami postępowania odwoławczego oraz postępowania w pierwszej instancji.
Republika Francuska wnosi do Trybunału o oddalenie odwołania.
W przedmiocie odwołania
Wnosząca odwołanie podnosi na jego poparcie pięć zarzutów, z których: pierwszy dotyczy naruszenia prawa w odniesieniu do dokonanej przez Sąd wykładni art. 1 ust. 3 akapit pierwszy wspólnego stanowiska 2001/931, w szczególności w odniesieniu do wykładni nadanej zawartemu w nim pojęciu „cele” i jego zastosowania w niniejszej sprawie, drugi – naruszenia prawa przez Sąd w zakresie, w jakim uznał on, że Rada mogła oprzeć się na decyzji Zjednoczonego Królestwa z 2001 r. z naruszeniem przesłanek z art. 1 ust. 3 i 4 tego wspólnego stanowiska, trzeci – błędu popełnionego przez Sąd przy ocenie przeglądu przeprowadzonego przez Radę zgodnie z art. 1 ust. 6 wspomnianego wspólnego stanowiska, czwarty – błędu popełnionego przez Sąd przy dokonywaniu wykładni zasady proporcjonalności i piąty – błędu popełnionego przez Sąd przy ocenie odpowiedniego charakteru uzasadnienia przedstawionego przez Radę w uzasadnieniu spornych aktów.
W przedmiocie zarzutu pierwszego
Argumentacja stron
W zarzucie pierwszym wnosząca odwołanie podnosi, że w pkt 103–130 zaskarżonego wyroku Sąd dokonał błędnej wykładni art. 1 ust. 3 akapit pierwszy wspólnego stanowiska 2001/931 i równie błędnego zastosowania tego przepisu w niniejszej sprawie, gdy orzekł, że „cele” wymienione w ppkt (i)-(iii) tego przepisu odnoszą się do samego charakteru dokonanych czynów.
Wnosząca odwołanie uważa, że art. 1 ust. 3 akapit pierwszy wspólnego stanowiska 2001/931 wprowadza rozróżnienie między czynami, których waga pozwala na uznanie ich za akty terrorystyczne wymienione w lit. a)–k), a celami, w jakich czyny te mają zostać popełnione, wskazanymi w ppkt (i)–(iii). Ponieważ przesłanki te mają charakter kumulatywny, do Rady należy ustalenie, po pierwsze, że dana organizacja popełniła co najmniej jeden z czynów wymienionych w lit. a)–k), a po drugie, że czyny te zostały popełnione w celach terrorystycznych, aby mogła ona stwierdzić istnienie aktu terrorystycznego w rozumieniu tego wspólnego stanowiska. Tymczasem poprzez wskazanie w pkt 115 zaskarżonego wyroku, że „cele” wymienione w art. 1 ust. 3 akapit pierwszy ppkt (i)–(iii) wspomnianego wspólnego stanowiska odnoszą się do „samego charakteru dokonanych czynów”, Sąd naruszył prawo przy dokonywaniu wykładni tej podwójnej przesłanki i usunął de facto samoistną przesłankę dotyczącą celu terrorystycznego.
Po dokonaniu w pkt 115 zaskarżonego wyroku rozróżnienia między celami, jakie pragnie osiągnąć określona ludność lub mieszkańcy danego terytorium, a zachowaniami służącymi ich realizacji, Sąd niewątpliwie słusznie uznał, że „cele” wymienione w art. 1 ust. 3 akapit pierwszy wspólnego stanowiska 2001/931 nie odpowiadają celom, które można uznać za ostateczne lub leżące u podstaw. Jednakże nie można z tego wywnioskować, że cel ostateczny jest pozbawiony znaczenia dla interpretacji bezpośredniego celu danego czynu. W związku z tym Sąd niesłusznie orzekł w pkt 116 tego wyroku, że nie należy go uwzględniać.
Ponadto wnosząca odwołanie, która odwołuje się do tego pkt 116, uważa, że termin „nieuzasadnione” użyty w art. 1 ust. 3 akapit pierwszy ppkt (ii) wspólnego stanowiska 2001/931 nie odnosi się wyłącznie do bezprawności dokonanego zmuszenia; w przeciwnym razie termin ten byłby zbędny, ponieważ aby dany akt mógł wchodzić w zakres tego art. 1 ust. 3, musi on być bezprawny. W konsekwencji pojęcie to należy jej zdaniem rozumieć w ten sposób, że ma ono na celu utrudnić zakwalifikowanie danego czynu jako aktu terrorystycznego.
Sąd miał równie błędnie uznać w pkt 115 zaskarżonego wyroku, że „użyt[e] sformułowania (zastraszenie, zmuszenie, destabilizacja lub zniszczenie)” dotyczą „samego charakteru dokonanych czynów”, ponieważ nie sposób ustalić, czy dany akt jest destabilizujący dla podstawowych struktur danego państwa czy też niszczy te struktury, bez uwzględnienia celów danej organizacji w odniesieniu do tych podstawowych struktur. A zatem, jeśli zamierzonym celem jest spowodowanie, by te podstawowe struktury w większym stopniu przestrzegały prawa międzynarodowego i praw człowieka, takiego aktu nie można postrzegać jako zmierzającego do ich destabilizacji lub zniszczenia. Jako że Trybunał orzekł już, że zwyczajowa zasada samostanowienia stanowi „prawo egzekwowalne erga omnes oraz jedną z głównych zasad prawa międzynarodowego” (wyrok z dnia 21 grudnia 2016 r., Rada/Front Polisario, C‑104/16 P, EU:C:2016:973, pkt 88), Rada jest zobowiązana uwzględnić tę zasadę przy podejmowaniu decyzji o umieszczeniu organizacji na liście sankcyjnej. Zatem równie niesłusznie zdaniem wnoszącej odwołanie Sąd orzekł w pkt 117 zaskarżonego wyroku, że stosowanie przepisów wspólnego stanowiska 2001/931 nie stoi na przeszkodzie zwyczajowej zasadzie samostanowienia.
Zdaniem wnoszącej odwołanie, gdyby przyjąć rozumowanie Sądu, to czyny ludności, która w celu skorzystania z prawa do samostanowienia nie ma innego wyboru niż użycie siły zbrojnej, odpowiadałyby definicji aktu terrorystycznego. Byłoby to równoznaczne z zaprzeczeniem idei międzynarodowego prawa humanitarnego jako całości, zgodnie z którym wiele aktów wojskowych popełnionych w konflikcie tego rodzaju jest prawnie uzasadnionych. Zamiast odnieść się, jak uczynił to w pkt 117 zaskarżonego wyroku, do szerokich uprawnień dyskrecjonalnych przyznawanych Radzie, Sąd powinien był, dokonując wykładni art. 1 ust. 3 wspólnego stanowiska 2001/931, uwzględnić zasadę samostanowienia.
Wreszcie, odsyłając do rozważań przedstawionych w pierwszej instancji, wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi, że odmówił on wypowiedzenia się w pkt 110 zaskarżonego wyroku w przedmiocie zastosowania w tym przypadku zasady samostanowienia i w przedmiocie zgodności z prawem użycia siły zbrojnej w celu osiągnięcia samostanowienia.
Rada, popierana przez Republikę Francuską, wnosi o oddalenie zarzutu pierwszego.
Ocena Trybunału
Zarzut pierwszy dotyczy dokonanej przez Sąd w pkt 103–130 zaskarżonego wyroku wykładni art. 1 ust. 3 akapit pierwszy wspólnego stanowiska 2001/931, zgodnie z którą „cele” wymienione w tym przepisie odnoszą się do „samego charakteru dokonanych czynów” i nie mogą uwzględniać ewentualnego istnienia konfliktu zbrojnego zmierzającego do samostanowienia ludności.
W tym względzie z utrwalonego orzecznictwa wynika, że do celów wykładni przepisu prawa Unii należy uwzględniać nie tylko jego brzmienie, lecz także jego kontekst oraz cele regulacji, której część przepis ten stanowi [wyrok z dnia 2 grudnia 2021 r., Komisja i GMB Glasmanufaktur Brandenburg/Xinyi PV Products (Anhui) Holdings, C‑884/19 P i C‑888/19 P, EU:C:2021:973, pkt 70].
Co się tyczy brzmienia art. 1 ust. 3 akapit pierwszy wspólnego stanowiska 2001/931, należy zauważyć, że definicja czynu jako „aktu terrorystycznego” opiera się na dwóch kumulatywnych przesłankach, a mianowicie, po pierwsze, na tym, że czyn ten figuruje wśród wymienionych w lit. a)–k), a po drugie na tym, że cel, w jakim został on popełniony, wchodzi w zakres jednego z celów, o których mowa w ppkt (i)–(iii).
Tak więc, jak zresztą przyznała wnosząca odwołanie, Sąd słusznie uznał w pkt 128 zaskarżonego wyroku, że wspomniane wspólne stanowisko definiuje akty terrorystyczne jednocześnie poprzez zamierzone cele i poprzez środki stosowane dla ich realizacji.
Natomiast wbrew twierdzeniom wnoszącej odwołanie, brzmienie art. 1 ust. 3 akapit pierwszy tego wspólnego stanowiska w żaden sposób nie pozwala uznać, że cel polityczny, któremu służy dany akt, lub charakter żądań jego sprawcy mogą mieć jakiekolwiek znaczenie dla zdefiniowania pojęcia „aktu terrorystycznego”.
Takie rozumienie art. 1 ust. 3 wspólnego stanowiska 2001/931 znajduje potwierdzenie w kontekście tego przepisu oraz w celach, jakie przyświecały Radzie przy przyjmowaniu tego wspólnego stanowiska.
Jak wynika bowiem z motywów 5–7 wspólnego stanowiska 2001/931 oraz z motywów 3, 5 i 6 rozporządzenia nr 2580/2001, Rada przyjęła to wspólne stanowisko, a następnie zgodnie z nim to rozporządzenie w szczególności w celu wykonania na poziomie Unii rezolucji 1373 (2001) Rady Bezpieczeństwa Narodów Zjednoczonych, która „potwierdzała konieczność zwalczania wszelkimi środkami, zgodnie z Kartą Narodów Zjednoczonych, zagrożeń międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa spowodowanych przez akty terrorystyczne” i wzywała państwa członkowskie do „zacieśniania międzynarodowej współpracy poprzez podjęcie dodatkowych środków w celu zapobiegania finansowaniu i przygotowywaniu wszelkich aktów terrorystycznych na ich terytorium, oraz zwalczania tego finansowania i przygotowywania”.
W tym względzie należy również przypomnieć, że wspólne stanowisko 2001/931 realizuje zasadniczo ten prewencyjny cel polegający na zwalczaniu międzynarodowego terroryzmu poprzez odcięcie go od środków finansowych w drodze zamrożenia funduszy i zasobów gospodarczych osób i podmiotów podejrzewanych o związek z tego rodzaju działaniami (zob. podobnie wyrok z dnia 15 listopada 2012 r., Al-Aqsa/Rada i Niderlandy/Al-Aqsa, C‑539/10 P i C‑550/10 P, EU:C:2012:711, pkt 67).
Tak więc umyślne czyny wymienione w art. 1 ust. 3 akapit pierwszy lit. a)–k) wspólnego stanowiska 2001/931 uznaje się za akty terrorystyczne, jeżeli zostały popełnione w celu poważnego zastraszenia ludności, nieuzasadnionego zmuszenia władz publicznych lub organizacji międzynarodowej do wykonania lub powstrzymania się od jakiegokolwiek działania, poważnej destabilizacji lub zniszczenia podstawowych struktur politycznych, konstytucyjnych, gospodarczych lub społecznych kraju lub organizacji międzynarodowej, bez konieczności uwzględniania celu, politycznego lub innego, sprawcy danego aktu terrorystycznego.
W tym względzie należy podkreślić, że celem wspólnego stanowiska 2001/931 i rozporządzenia nr 2580/2001 nie jest karanie aktów terrorystycznych, ale zwalczanie terroryzmu poprzez zapobieganie finansowaniu aktów terrorystycznych (wyrok z dnia 14 marca 2017 r., A i in., C‑158/14, EU:C:2017:202, pkt 96).
Natomiast żadnego z rozpatrywanych względów lub celów nie można rozumieć w ten sposób, że czyny, które realizują jakoby prawnie uzasadniony cel, trzeba wyłączyć z zakresu stosowania wspólnego stanowiska 2001/931, w związku z czym należy oddalić argumentację wnoszącej odwołanie, zgodnie z którą ustalenie, czy dany czyn został popełniony w celu terrorystycznym, wymaga wzięcia pod uwagę ewentualnego istnienia celu polegającego na samostanowieniu.
W pkt 106 i 107 zaskarżonego wyroku Sąd zajął stanowisko w przedmiocie tego argumentu i przypomniał – czego wnosząca odwołanie zresztą nie kwestionuje – że istnienie konfliktu zbrojnego w rozumieniu międzynarodowego prawa humanitarnego nie wyklucza stosowania przepisów prawa Unii dotyczących zapobiegania terroryzmowi, takich jak wspólne stanowisko 2001/931, do ewentualnych aktów terrorystycznych popełnionych w tych ramach (zob. podobnie wyrok z dnia 14 marca 2017 r., A i in., C‑158/14, EU:C:2017:202 pkt 97, 98), i uściślając, że to wspólne stanowisko nie dokonuje żadnego rozróżnienia w kontekście określenia swojego zakresu stosowania w zależności od tego, czy dany akt został popełniony w ramach konfliktu zbrojnego w rozumieniu międzynarodowego prawa humanitarnego.
O ile Sąd w pkt 109 zaskarżonego wyroku zauważył, że zwyczajowa zasada samostanowienia, przypomniana w szczególności w art. 1 Karty Narodów Zjednoczonych, stanowi zasadę prawa międzynarodowego mającą zastosowanie do wszystkich obszarów nierządzących się samodzielnie i do wszystkich ludów, które nie uzyskały jeszcze niepodległości (wyrok z dnia 21 grudnia 2016 r., Rada/Front Polisario,C‑104/16 P, EU:C:2016:973, pkt 88), o tyle zasada ta nie oznacza jednak, iż w celu skorzystania z prawa do samostanowienia dana ludność lub mieszkańcy danego terytorium mogą uciekać się do środków, o których mowa w art. 1 ust. 3 wspólnego stanowiska 2001/931.
Trybunał orzekł już bowiem, że międzynarodowe prawo humanitarne i wspólne stanowisko 2001/931 realizują różne cele i ustanawiają odrębne mechanizmy, w związku z czym stosowanie tego wspólnego stanowiska nie zależy od kwalifikacji wynikających z międzynarodowego prawa humanitarnego. Trybunał wywiódł stąd, że wspólne stanowisko 2001/931 i rozporządzenie nr 2580/2001 należy interpretować w ten sposób, że działania sił zbrojnych podczas konfliktu zbrojnego w rozumieniu międzynarodowego prawa humanitarnego mogą stanowić „akty terrorystyczne” w rozumieniu tych aktów Unii (zob. podobnie wyrok z dnia 14 marca 2017 r., A i in., C‑158/14, EU:C:2017:202, pkt 89, 91, 97).
To w tym kontekście Sąd wskazał w pkt 115 zaskarżonego wyroku, że należy dokonać rozróżnienia pomiędzy z jednej strony celami, jakie pragnie osiągnąć określona ludność lub mieszkańcy danego terytorium, a z drugiej strony ich zachowaniami służącymi realizacji tych celów, w związku z czym „cele” wymienione w art. 1 ust. 3 akapit pierwszy ppkt (i)–(iii) wspólnego stanowiska 2001/931 nie odpowiadają celom tego rodzaju, które można uznać za ostateczne lub leżące u podstaw.
Chociaż wnosząca odwołanie przyznaje, że Sąd prawidłowo stwierdził, iż istnieje różnica między ostatecznym lub leżącym u podstaw celem, dla którego podmiot bierze udział w konflikcie zbrojnym, a celem, w jakim prowadzone są konkretne działania w ramach tego konfliktu, nie przedstawia ona żadnego skutecznego argumentu prawnego pozwalającego na stwierdzenie, że cel ostateczny lub leżący u podstaw ma znaczenie dla oceny celu tych konkretnych działań.
Wynika stąd, że czyny popełnione w jednym z trzech celów wymienionych w art. 1 ust. 3 akapit pierwszy ppkt (i)–(iii) wspólnego stanowiska 2001/931 można zakwalifikować jako akty terrorystyczne, nawet jeżeli ich cel ostateczny lub leżący u ich podstaw polega na przykład na zmianie podstawowych struktur danego państwa w bardziej demokratyczne. Sąd słusznie zatem orzekł w pkt 116 zaskarżonego wyroku, że jeżeli czyny zostały popełnione w jednym z tych trzech celów, nie ma potrzeby badania, jakie są cele danej organizacji, chyba że z chęci wyeliminowania jednej z dwóch kumulatywnych przesłanek wymaganych do zakwalifikowania danego aktu jako aktu terrorystycznego. Cele te, które znamionują czyny wymienione w art. 1 ust. 3 akapit pierwszy lit. a)–k), a zatem mają charakter czysto funkcjonalny, nie mają żadnego związku z celem politycznym lub żądaniami, do których zaspokojenia zmierzają sprawcy danego czynu, w związku z czym ostateczny lub leżący u jego podstaw cel tego czynu nie wpływu na jego kwalifikację jako „aktu terrorystycznego”.
W świetle powyższego należy również oddalić argument wnoszącej odwołanie skierowany przeciwko pkt 110 zaskarżonego wyroku nie tylko dlatego, że argument ten ogranicza się do ogólnego zakwestionowania zawartego w nim stwierdzenia Sądu, ale również dlatego, że wynika on z błędnego rozumienia tego punktu. We wspomnianym punkcie Sąd uznał bowiem, że zajęcie stanowiska w przedmiocie zastosowania w niniejszym przypadku zasady samostanowienia nie było konieczne, by ustosunkować się do argumentacji dotyczącej interpretacji celów, o których mowa w art. 1 ust. 3 wspólnego stanowiska 2001/931, i nie odmówił, wbrew twierdzeniu wnoszącej odwołanie, wypowiedzenia się w przedmiocie możliwości zastosowania tej zasady.
Przyjęcie rozumowania wnoszącej odwołanie, zgodnie z którym organizacja lub podmiot ma prawo do popełnienia jednego z czynów wymienionych w art. 1 ust. 3 akapit pierwszy lit. a)–k) wspólnego stanowiska 2001/931, o ile czyny te są dokonywane w ogólnym celu samostanowienia, prowadziłoby zresztą do rezultatu sprzecznego z brzmieniem i kontekstem tego przepisu, a także z celami regulacji, której część on stanowi, i byłoby sprzeczne z orzecznictwem przytoczonym w pkt 61–63 niniejszego wyroku.
Wreszcie z tych powodów Sąd nie naruszył również prawa, gdy orzekł w pkt 116 zaskarżonego wyroku, że termin „nieuzasadnione” zawarty w art. 1 ust. 3 akapit pierwszy ppkt (ii) wspólnego stanowiska 2001/931 nie powinien być oceniany w świetle jakoby prawnie uzasadnionego charakteru celu realizowanego poprzez rozpatrywane zmuszanie.
Z powyższych rozważań wynika, że zarzut pierwszy należy oddalić.
W przedmiocie zarzutu drugiego
Argumentacja stron
W zarzucie drugim wnosząca odwołanie podnosi, że Sąd błędnie uznał, iż Rada mogła oprzeć się na decyzji Zjednoczonego Królestwa z 2001 r. jako „decyzji” w rozumieniu art. 1 ust. 4 wspólnego stanowiska 2001/931, ponieważ upłynął czas utrzymywania się okoliczności faktycznych wskazanych w uzasadnieniu tej decyzji, a zatem okoliczności te nie mogły uzasadniać przyjęcia, że wnosząca odwołanie popełniła akty terrorystyczne pozwalające na uznanie jej za „grupę terrorystyczną”.
Wnosząca odwołanie uważa, że Sąd popełnił błąd, gdy wskazał w pkt 126 zaskarżonego wyroku fakty leżące u podstaw decyzji Zjednoczonego Królestwa z 2001 r., a mianowicie porwanie zachodnich turystów na początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku, atak na rafinerię w latach 1993–1994, kampanię zamachów na obiekty turystyczne w tych samych latach oraz groźby ataków na obiekty turystyczne w latach 1995–1999, gdy analizował te fakty i gdy stwierdził, że Rada mogła je zakwalifikować jako akty terrorystyczne w rozumieniu art. 1 ust. 3 akapit pierwszy wspólnego stanowiska 2001/931. Skoro bowiem w pkt 76–81 tego wyroku Sąd wziął pod uwagę jedynie fakty zaistniałe w latach 1995–1999, należy z tego wywnioskować, że inne, starsze fakty nie mają znaczenia dla sprawy. W konsekwencji te ostatnie fakty nie mogły uzasadniać wniosku, zgodnie z którym wnoszącą odwołanie należy uznać za grupę terrorystyczną w rozumieniu art. 1 ust. 3 akapit drugi tego wspólnego stanowiska, tym bardziej że Sąd doszedł w pkt 71 wspomnianego wyroku do wniosku, iż PKK „sprawiała wrażenie, że zarzuciła [swoją] kampanię [terrorystyczną]”.
W każdym razie Sąd niesłusznie jej zdaniem uznał w pkt 78–81 zaskarżonego wyroku, że groźby ataków na obiekty turystyczne między rokiem 1995 i rokiem 1999 mogły zostać uwzględnione ze względu na dystans czasowy. Nawet gdyby przyjąć, że Rada nie musi sprawdzać, czy fakty stwierdzone w krajowych orzeczeniach skazujących rzeczywiście miały miejsce, powinna ona upewnić się, że właściwy organ krajowy uznał, że okoliczności te rzeczywiście miały miejsce, uzasadniając swoje ustalenia w sposób jasny i spójny w uzasadnieniu.
W konsekwencji, zdaniem wnoszącej odwołanie, Sąd naruszył prawo, gdy uznał w pkt 95 zaskarżonego wyroku, że należy oddalić zarzut dotyczący naruszenia art. 1 ust. 4 wspólnego stanowiska 2001/931 w zakresie, w jakim sporne akty zostały przyjęte na podstawie decyzji Zjednoczonego Królestwa z 2001 r., a w pkt 130 tego wyroku – że należy oddalić zarzut dotyczący naruszenia art. 1 ust. 3 tego wspólnego stanowiska.
Ponadto ani Rada, ani Sąd nie mogły uznać, że zarzucane groźby spełniają kryteria określone w art. 1 ust. 3 akapit pierwszy wspólnego stanowiska 2001/931. Groźby te nie mogły bowiem zostać uznane za akty terrorystyczne w rozumieniu wspomnianego przepisu, ponieważ kampania zamachów, która doprowadziła do śmierci osób, została zarzucona.
Zdaniem wnoszącej odwołanie należy również uwzględnić rozbieżności między definicją aktu terrorystycznego zawartą w ustawodawstwie Zjednoczonego Królestwa a definicją zawartą we wspólnym stanowisku 2001/931. Sąd popełnił zatem błąd w pkt 128 zaskarżonego wyroku, uznawszy za pozbawioną konsekwencji okoliczność, że kryterium wagi wiąże się ze „środkami” w ustawodawstwie Zjednoczonego Królestwa i z „celami” w tym wspólnym stanowisku, ponieważ różnica ta jest istotna, zwłaszcza w odniesieniu do gróźb. Tak więc zdaniem wnoszącej odwołanie atak na elektrownię w sierpniu 2014 r., który Sąd zbadał w pkt 129 tego wyroku, mógłby zostać zakwalifikowany jako akt terrorystyczny w rozumieniu tego wspólnego stanowiska jedynie pod warunkiem, że spowodowane zakłócenie dostaw energii skutkowałoby zagrożeniem życia ludzkiego. Tymczasem elektrownia ta w chwili ataku jeszcze nie działała, w związku z czym atak ten nie mógł „wyrządzić poważnej szkody krajowi” w rozumieniu art. 1 ust. 3 akapit pierwszy wspomnianego wspólnego stanowiska, ponieważ celem było w rzeczywistości zachowanie środowiska naturalnego Kurdystanu.
Rada, popierana przez Republikę Francuską, wnosi o oddalenie zarzutu drugiego.
Ocena Trybunału
Zarzut drugi dotyczy błędu, jaki miał popełnić Sąd w pkt 71, 76–81, 95, 103 i 119–130 zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim uwzględnił on decyzję Zjednoczonego Królestwa z 2001 r. na potrzeby ustalenia, po pierwsze, że Rada wywiązała się ze zobowiązań ciążących na niej na mocy art. 1 ust. 4 wspólnego stanowiska 2001/931, a po drugie, że popełnione czyny były aktami terrorystycznymi w rozumieniu art. 1 ust. 3 tego wspólnego stanowiska.
Aby orzec w przedmiocie zasadności tego zarzutu, należy na wstępie dokonać rozróżnienia między z jednej strony kwestią, czy decyzję Zjednoczonego Królestwa z 2001 r. można uznać za decyzję właściwej władzy w rozumieniu art. 1 ust. 4 wspólnego stanowiska 2001/931, w szczególności w świetle daty wystąpienia zdarzeń, na których się opiera, a z drugiej strony kwestią, czy zdarzenia te można zakwalifikować, biorąc pod uwagę w szczególności ich charakter, jako akty terrorystyczne w rozumieniu art. 1 ust. 3 tego wspólnego stanowiska.
Jeżeli chodzi, w pierwszej kolejności, o art. 1 ust. 4 wspólnego stanowiska 2001/931, to w pierwszym akapicie przewiduje on, że wykaz dotyczący zamrożenia środków finansowych „jest sporządzan[y] na podstawie dokładnych informacji lub materiałów zawartych w odpowiednich aktach, które wskazują, że decyzja została podjęta przez właściwą władzę w odniesieniu do osób, grup i podmiotów, których to dotyczy, bez względu na to, czy dotyczy to wszczęcia dochodzenia lub postępowania w sprawie o akt terrorystyczny, usiłowanie popełnienia takiego aktu, uczestniczenia w nim lub ułatwienia dokonania takiego aktu, opartego na poważnych i wiarygodnych dowodach lub poszlakach, lub skazania za takie czyny”.
Co się tyczy obowiązków ciążących na Radzie, gdy umieszcza ona w wykazie nazwisko osoby lub nazwę podmiotu, to z odniesienia do decyzji krajowej oraz wyrażeń „dokładne informacje” oraz „poważne i wiarygodne dowody lub poszlaki” zwartych w art. 1 ust. 4 wspólnego stanowiska 2001/931 wynika, iż celem tego przepisu jest ochrona zainteresowanych osób poprzez zapewnienie, że ich umieszczenie w wykazie dotyczącym zamrożenia środków finansowych będzie miało miejsce wyłącznie na wystarczająco solidnej podstawie faktycznej oraz że wspomniane wspólne stanowisko zmierza do osiągnięcia tego celu poprzez odwołanie się do wymogu istnienia decyzji wydanej przez władzę krajową (zob. podobnie wyrok z dnia 15 listopada 2012 r., Al-Aqsa/Rada i Niderlandy/Al-Aqsa, C‑539/10 P i C‑550/10 P, EU:C:2012:711, pkt 68).
Wobec niedysponowania przez Unię środkami umożliwiającymi jej samodzielne prowadzenie dochodzeń dotyczących zaangażowania danej osoby w akty terrorystyczne, odwołanie się do takiego wymogu ma bowiem za zadanie wykazanie istnienia poważnych i wiarygodnych dowodów lub poszlak dotyczących zaangażowania tej osoby w działalność terrorystyczną, które zostały uznane przez władze krajowe za wiarygodne i doprowadziły przynajmniej do podjęcia czynności śledczych; nie jest przy tym wymagane, by decyzja krajowa została wydana w szczególnej formie prawnej bądź została ogłoszona lub doręczona (wyrok z dnia 15 listopada 2012 r., Al-Aqsa/Rada i Niderlandy/Al-Aqsa, C‑539/10 P i C‑550/10 P, EU:C:2012:711, pkt 69).
W tym przypadku Sąd stwierdził w pkt 71 zaskarżonego wyroku, że Rada oparła się na istnieniu decyzji zakwalifikowanych przez nią jako decyzje właściwych władz w rozumieniu art. 1 ust. 4 wspólnego stanowiska 2001/931, w tym decyzji Zjednoczonego Królestwa z 2001 r. Sąd wymienił w tym celu przede wszystkim poważne i wiarygodne dowody i poszlaki wskazane przez Radę, które zostały uznane przez władze krajowe za wiarygodne, i obejmujące ataki terrorystyczne przypisywane PKK od 1984 r., kampanię terrorystyczną na początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku, w tym porwanie zachodnich turystów, atak na rafinerię i zamachy na obiekty turystyczne, które doprowadziły do śmierci zagranicznych turystów w latach 1993–1994. Sąd zauważył, również w pkt 71 tego wyroku i inaczej, niż twierdzi wnosząca odwołanie, że Rada wskazała, iż nawet jeśli PKK sprawiała wrażenie, że zarzuciła tę kampanię w latach 1995–1999, to w tym okresie nadal groziła atakowaniem obiektów turystycznych. Sąd przypomniał następnie w pkt 72 tego wyroku, że zgodnie z orzecznictwem „dokładne informacje lub materiały zawarte w odpowiednich aktach” wymagane w art. 1 ust. 4 wspólnego stanowiska 2001/931 powinny wykazywać, że decyzja władzy krajowej odpowiadająca definicji z tego przepisu została podjęta w odniesieniu do danych osób lub podmiotów, w szczególności w taki sposób, aby umożliwić tym ostatnim zidentyfikowanie tej decyzji, lecz owe informacje lub materiały nie odnoszą się do treści wspomnianej decyzji. Wreszcie w pkt 73 tego wyroku Sąd stwierdził, że Rada podała wystarczająco dokładne informacje dotyczące decyzji Zjednoczonego Królestwa z 2001 r. w rozumieniu art. 1 ust. 4 tego wspólnego stanowiska.
Z powyższego wynika, że Sąd mógł uznać w pkt 75 zaskarżonego wyroku, iż Rada dysponowała dokładnymi informacjami i materiałami zawartymi w odpowiednich aktach, wynikającymi z decyzji właściwej władzy, w rozumieniu art. 1 ust. 4 wspólnego stanowiska 2001/931. Ponieważ wnosząca odwołanie nie kwestionowała tego wniosku Sądu, a w każdym razie nie przedstawiła żadnego dowodu pozwalającego na jego podważenie, Sąd słusznie orzekł, że Rada mogła oprzeć się na decyzji Zjednoczonego Królestwa z 2001 r.
W odniesieniu do argumentu dotyczącego tego, że w pkt 76–81, 127, 128 i 130 zaskarżonego wyroku Sąd błędnie uznał, iż akty sprzed 1995 r. można było skutecznie uwzględnić w ramach weryfikacji na podstawie art. 1 ust. 3 wspólnego stanowiska 2001/931, podczas gdy nie było to możliwe w ramach art. 1 ust. 4 tego wspólnego stanowiska, należy dokonać rozróżnienia między z jednej strony wymogami dotyczącymi pierwotnego umieszczenia osoby lub podmiotu w wykazie, określonymi w art. 1 ust. 4 wspomnianego wspólnego stanowiska, dotyczącymi w szczególności przesłanek dystansu czasowego, a z drugiej strony wymogami dotyczącymi definicji pojęcia „aktu terrorystycznego” z art. 1 ust. 3 tego wspólnego stanowiska.
Pierwotne umieszczenie osoby lub podmiotu w rozumieniu art. 1 ust. 4 wspólnego stanowiska 2001/931 wymaga bowiem, aby czyny, na których opiera się taka decyzja, były wystarczająco nowe, w szczególności biorąc pod uwagę cel tego przepisu, który – jak przypomniano w pkt 81 niniejszego wyroku – ma na celu ochronę zainteresowanych osób lub podmiotów.
Natomiast art. 1 ust. 3 tego wspólnego stanowiska ogranicza się do zdefiniowania pojęcia „aktu terrorystycznego” w rozumieniu wspomnianego wspólnego stanowiska. W tym kontekście Rada może uwzględnić inne, starsze elementy, które mogą mieć znaczenie dla oceny historii i skali działalności terrorystycznej danej osoby lub danego podmiotu w rozumieniu tego przepisu.
Wynika z tego, że w tym przypadku Sąd słusznie uwzględnił czyny sprzed 1995 r., które miały miejsce w latach 1990, 1993 i 1994, w celu ustalenia, stosownie do art. 1 ust. 3 wspólnego stanowiska 2001/931, terrorystycznego charakteru celów, którym służyły czyny przypisane wnoszącej odwołanie, oraz że Sąd równie słusznie orzekł, iż wynoszącego około dwóch lat „dystansu czasowego” pomiędzy ostatnimi uwzględnionymi faktami – z 1999 r. i decyzją Zjednoczonego Królestwa z 2001 r. nie można było uznać za nadmierny, co w konsekwencji pozwalało na uznanie tej decyzji za decyzję właściwej władzy w rozumieniu art. 1 ust. 4 tego wspólnego stanowiska.
Co się tyczy powołania się przez Sąd w pkt 79 zaskarżonego wyroku na dystans czasowy krótszy niż pięć lat, jako że Sąd wziął pod uwagę jedynie ostatnie fakty, na których została oparta decyzja Zjednoczonego Królestwa z 2001 r., należy zauważyć, że Sąd odniósł się do tego pięcioletniego terminu poprzez przytoczenie orzecznictwa, zgodnie z którym termin pięciu lat nie jest nadmierny. Z zaskarżonego wyroku w żaden sposób nie wynika jednak, że Sąd, odnosząc się do tego pięcioletniego terminu, uznał, iż inne fakty wskazane w decyzji Zjednoczonego Królestwa z 2001 r. były zbyt dawne, aby mogły zostać uwzględnione. Argument wnoszącej odwołanie wynika z błędnego zrozumienia tego wyroku i należy go zatem oddalić.
Co się tyczy w drugiej kolejności argumentu, zgodnie z którym Sąd błędnie uznał, że groźba ataków na tureckie obiekty turystyczne spełniała kryteria określone w art. 1 ust. 3 akapit pierwszy wspólnego stanowiska 2001/931, to należy go również oddalić.
Z przepisu tego wynika bowiem, że jego ppkt (i) wyraźnie odnosi się do „grożenia dokonaniem któregokolwiek z czynów wymienionych w lit. a)–h)”, takich jak atak na życie osób lub spowodowanie rozległych zniszczeń.
Istnienie gróźb popełnienia jednego z czynów wymienionych w lit. a)–h) jest zatem wystarczające, aby uzasadnić zamrożenie środków finansowych, a okoliczność, że PKK miała zarzucić kampanie ataków w latach 1995–1999, nie ma wpływu na zakwalifikowanie grożenia jako aktu terrorystycznego.
W związku z tym Sąd słusznie stwierdził, że fakt nieprzeprowadzania ataków przez pewien okres nie stoi na przeszkodzie temu, aby grożenie atakami mogło się utrzymywać, co stanowi akty terrorystyczne w rozumieniu art. 1 ust. 3 akapit pierwszy wspólnego stanowiska 2001/931.
Co się tyczy argumentu wnoszącej odwołanie dotyczącego rozbieżności między definicją aktu terrorystycznego zawartą w ustawodawstwie Zjednoczonego Królestwa a definicją zawartą w art. 1 ust. 3 akapit pierwszy wspólnego stanowiska 2001/931, należy przypomnieć, że Sąd uznał w pkt 128 zaskarżonego wyroku, iż nie ma znaczenia okoliczność, że kryterium wagi jest w ustawodawstwie Zjednoczonego Królestwa związane ze „środkami”, a we wspólnym stanowisku – z „celami”.
W tym względzie z pkt 66 niniejszego wyroku wynika, że cele wymienione w art. 1 ust. 3 akapit pierwszy ppkt (i)–(iii) wspólnego stanowiska 2001/931 mają charakter czysto funkcjonalny i pozwalają na zakwalifikowanie czynów, o których mowa w art. 1 ust. 3 akapit pierwszy lit. a)–k) tego wspólnego stanowiska, jako akty terrorystyczne. W związku z tym rozumowanie Sądu nie jest w żaden sposób niespójne, ponieważ zarówno prawo Unii, jak i decyzja Zjednoczonego Królestwa z 2001 r. zawierają dwuetapową definicję aktów terrorystycznych, definiując je zarówno pod względem zamierzonych celów, jak i zastosowanych w tym celu środków.
Zarzut drugi należy zatem oddalić jako bezzasadny.
W przedmiocie zarzutu trzeciego
Argumentacja stron
W zarzucie trzecim wnosząca odwołanie podnosi, że Sąd błędnie uznał w pkt 141–163 zaskarżonego wyroku, iż przegląd przeprowadzony przez Radę spełniał wymagania określone w art. 1 ust. 6 wspólnego stanowiska 2001/931.
Odsyłając do swoich rozważań przedstawionych w ramach zarzutu drugiego, wnosząca odwołanie podnosi, że decyzja Zjednoczonego Królestwa z 2001 r. nie spełnia przesłanek wymaganych w art. 1 ust. 4 wspólnego stanowiska 2001/931. Wnosząca odwołanie uważa również, że Sąd błędnie uznał w pkt 143 w związku z pkt 119 zaskarżonego wyroku, iż Rada mogła powołać się na atak na teren budowy nowego tureckiego, wysuniętego stanowiska wojskowego w maju 2014 r. i zakwalifikować ten atak jako akt terrorystyczny. Taki czyn stanowi bowiem typowy przykład czynu, co do którego nie sposób zarzucić wnoszącej odwołanie, że popełniła go w celu terrorystycznym, ponieważ był on bezpośrednią odpowiedzią na naruszenie przez rząd turecki negocjacji pokojowych i w międzynarodowym prawie humanitarnym należy uważać go za prawnie uzasadniony akt wojskowy.
Nawet gdyby Trybunał miał dojść do wniosku, że Sąd nie popełnił błędu w wykładni art. 1 ust. 3 i 4 wspólnego stanowiska 2001/931 w odniesieniu do decyzji Zjednoczonego Królestwa z 2001 r., wnosząca odwołanie podnosi, że z uwagi na wyraźnie odmienny charakter ataku popełnionego w maju 2014 r. w stosunku do zdarzeń, na które powołano się w związku z tą decyzją, wspomniany atak nie pozwalał na wystarczające uzasadnienie utrzymywania się ryzyka aktów terrorystycznych.
Skoro bowiem sytuacja wnoszącej odwołanie uległa radykalnej zmianie w ciągu szesnastu lat po zatrzymaniu w 1999 r. Abdullaha Öcalana, założyciela i lidera PKK, nie można uznać, że ten atak na tureckie wysunięte stanowisko wojskowe w trakcie budowy szkodzący negocjacjom pokojowym był równoważny grożeniu atakami na tureckie obiekty turystyczne w latach dziewięćdziesiątych XX wieku.
Co się tyczy ataku na elektrownię w dniu 24 sierpnia 2014 r., Sąd jakoby naruszył prawo, uznawszy w pkt 151 zaskarżonego wyroku, że Rada słusznie zakwalifikowała go jako atak terrorystyczny – wnosząca odwołanie powtarza w tym względzie swój sprzeciw wobec ustaleń faktycznych przytoczonych w skardze o stwierdzenie nieważności, w replice i na rozprawie, zgodnie z którymi chińscy inżynierowie zostali porwani.
Co się tyczy zdarzenia z dnia 23 października 2017 r., podczas którego przedmiotem ataku był pojazd wojskowy, oraz zdarzenia z dnia 20 sierpnia 2020 r., w trakcie którego wysunięte tureckie stanowisko wojskowe zostało zaatakowane przy użyciu drona, wnosząca odwołanie podnosi, że kwalifikując je jako akt terrorystyczny, Sąd błędnie uznał w pkt 147–155 zaskarżonego wyroku za bez znaczenia okoliczność, że czyny ten wpisywały się w ramy konfliktu zbrojnego między PKK a Republiką Turcji, podczas gdy z zarzutu pierwszego jasno wynika, że nie można uznać, iż niezbędna i proporcjonalna operacja wojskowa ma cel terrorystyczny.
Uznawszy w istocie w pkt 158–162 zaskarżonego wyroku, że kontynuacja konfliktu zbrojnego pozwalała Radzie na stwierdzenie utrzymywania się ryzyka aktów terrorystycznych, Sąd miał pominąć rolę odgrywaną przez Republikę Turcji, podczas gdy PKK w istotny sposób zmieniła swój sposób działania.
Rada, popierana przez Republikę Francuską, uważa, że zarzut trzeci należy oddalić.
Ocena Trybunału
Należy przypomnieć, że na podstawie art. 1 ust. 6 wspólnego stanowiska 2001/931 Rada może pozostawić daną osobę lub dany podmiot w spornym wykazie, jeśli stwierdzi, że utrzymuje się ryzyko ich zaangażowania w działalność terrorystyczną, co uzasadniało pierwotne umieszczenie ich w tym wykazie (wyrok z dnia 10 września 2020 r., Hamas/Rada, C‑386/19 P, EU:C:2020:691, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo).
Jedyną kwestią istotną dla oceny stosowności takiego pozostawienia w wykazie jest co do zasady kwestia, czy od czasu danego umieszczenia w wykazie lub od czasu poprzedniego przeglądu sytuacja faktyczna zmieniła się w taki sposób, że nie pozwala ona już na wyciągnięcie takiego samego wniosku odnośnie do tego ryzyka (zob. podobnie wyrok z dnia 26 lipca 2017 r., Rada/LTTE, C‑599/14 P, EU:C:2017:583, pkt 46).
Utrzymywanie się takiego ryzyka może zostać stwierdzone w szczególności poprzez odniesienie się do decyzji krajowej uzasadniającej pierwotne umieszczenie w wykazie, gdy decyzja ta była niedawno przedmiotem kontroli, w następstwie której stwierdzono, że jej utrzymanie jest uzasadnione ze względu na niedawne zdarzenia, z których wynika, że dana osoba lub dana organizacja nadal uczestniczą w działalności terrorystycznej. Kontrola taka służy bowiem zapewnieniu, że decyzja Rady zostanie podjęta na wystarczającej podstawie faktycznej, umożliwiającej jej stwierdzenie utrzymywania się takiego ryzyka (wyrok z dnia 10 września 2020 r., Hamas/Rada, C‑386/19 P, EU:C:2020:691, pkt 39).
W ramach weryfikacji utrzymywania się ryzyka zaangażowania danej osoby, danej grupy lub danego podmiotu w działalność terrorystyczną trzeba w szczególności wziąć pod uwagę, oprócz późniejszych rozstrzygnięć dotyczących decyzji krajowej, która służyła za podstawę pierwotnego umieszczenia tej osoby, tej grupy lub tego podmiotu w wykazie dotyczącym zamrożenia środków finansowych, również nowsze okoliczności faktyczne, wykazujące utrzymywanie się tego ryzyka (wyrok z dnia 10 września 2020 r., Hamas/Rada, C‑122/19 P, EU:C:2020:690, pkt 38).
W niniejszej sprawie Sąd nie oddalił się od tej linii orzeczniczej.
W tym względzie należy, po pierwsze, uznać, że argumenty wnoszącej odwołanie kwestionujące zakwalifikowanie jako aktów terrorystycznych w rozumieniu art. 1 ust. 3 akapit pierwszy wspólnego stanowiska 2001/931: ataku na teren budowy nowego, wysuniętego stanowiska wojskowego w maju 2014 r., ataku na elektrownię w sierpniu 2014 r., ataku na pojazd wojskowy w dniu 23 października 2017 r. i ataku przy użyciu drona na tureckie wysunięte stanowisko wojskowe w dniu 20 sierpnia 2020 r. są bezskuteczne w kontekście przeglądu przeprowadzonego na podstawie art. 1 ust. 6 wspólnego stanowiska 2001/931 i należy je oddalić na podstawie orzecznictwa przytoczonego w pkt 105 niniejszego wyroku. W celu pozostawienia nazwiska osoby lub nazwy podmiotu w wykazie dotyczącym zamrożenia środków finansowych Rada nie musi bowiem wykazać, że ta osoba lub ten podmiot dokonały aktu terrorystycznego w rozumieniu art. 1 ust. 3 akapit pierwszy wspomnianego wspólnego stanowiska, lecz jedynie, że utrzymuje się ryzyko uczestnictwa tej osoby lub tego podmiotu w działalności terrorystycznej.
Po drugie, należy również oddalić argumenty wnoszącej odwołanie, zgodnie z którymi czyny, na których oparła się Rada podczas przeglądu utrzymywania się ryzyka zaangażowania terrorystycznego PKK, nie wykazują w wystarczający sposób istnienia tego ryzyka ze względu na znacząco odmienny charakter tych czynów oraz fakt, że jej sytuacja uległa radykalnej zmianie, ponieważ obecnie opowiada się ona za rozwiązaniami pokojowymi.
W tym względzie należy zauważyć, że argument, zgodnie z którym atak na teren budowy nowego tureckiego, wysuniętego stanowiska wojskowego, który miał miejsce w maju 2014 r., był usprawiedliwiony, jest niedopuszczalny. Ograniczając się bowiem do powołania się na istnienie konfliktu zbrojnego pozwalającego jakoby usprawiedliwić popełniony czyn, który jej zdaniem ma zasadniczo inny charakter niż zdarzenia przywołane w decyzji Zjednoczonego Królestwa z 2001 r., i podnosząc, że czyn ten stanowił bezpośrednią odpowiedź na naruszenie negocjacji pokojowych przez rząd turecki, wnosząca odwołanie nie powołuje się na naruszenie prawa, jakiego miałby dopuścić się Sąd, lecz zwraca się do Trybunału o zastąpienie oceny dowodu dokonanej przez Sąd swoją własną oceną.
Tymczasem z art. 256 ust. 1 TFUE i z art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wynika, że odwołanie ogranicza się do kwestii prawnych, a zatem jedynie Sąd jest właściwy do ustalenia i oceny istotnych okoliczności faktycznych oraz dowodów. Ocena okoliczności faktycznych i dowodów nie stanowi zatem, z wyłączeniem przypadków przeinaczenia, kwestii prawnej, która jako taka podlega kontroli Trybunału w postępowaniu odwoławczym (postanowienie z dnia 27 stycznia 2022 r., FT i in./Komisja, C‑518/21 P, EU:C:2022:70 pkt 12 i przytoczone tam orzecznictwo).
Z tego samego względu argument wnoszącej odwołanie dotyczący ataku na elektrownię w dniu 24 sierpnia 2014 r. jest również niedopuszczalny, ponieważ wnosząca odwołanie po prostu powtarza swój sprzeciw wobec ustaleń faktycznych Sądu, zgodnie z którymi chińscy inżynierowie zostali porwani, nie podważa przy tym konkretnej oceny Sądu.
Jeżeli chodzi o argument wnoszącej odwołanie, zgodnie z którym zdarzenia z dnia 23 października 2017 r. i z dnia 20 sierpnia 2020 r. należy uznać za oczywiście niezbędne i proporcjonalne operacje wojskowe, to należy oddalić go jako bezzasadny.
Nawet jeśli w pkt 146 zaskarżonego wyroku Sąd przywołał atak na turecki pojazd wojskowy, który miał miejsce w czerwcu 2017 r., podczas gdy wnosząca odwołanie powołuje się na zdarzenie, które miało miejsce w dniu 23 października 2017 r., z pkt 147 i 154 tego wyroku wynika, że wnosząca odwołanie nie kwestionuje ani prawdziwości tych operacji wojskowych, ani faktu, że można je jej przypisać, skoro wskazuje ona, iż były one oczywiście niezbędne i proporcjonalne ze względu na zaostrzenie działań wojennych spowodowane przez Republikę Turcji i zwiększone użycie przez to państwo dronów.
Należy zatem stwierdzić, że w ramach zarzutu trzeciego odwołania wnosząca odwołanie nie przedstawia żadnej argumentacji mogącej podważyć ocenę prawną Sądu, zgodnie z którą czyny te, których prawdziwość nie została zakwestionowana, pozwalały Radzie skutecznie zaktualizować swoją ocenę ryzyka zaangażowania terrorystycznego wnoszącej odwołanie.
W konsekwencji zarzut trzeci odwołania należy w części odrzucić jako niedopuszczalny, a w części oddalić jako bezzasadny.
W przedmiocie zarzutu czwartego
Argumentacja stron
W zarzucie czwartym wnosząca odwołanie podnosi, że w pkt 103 i 164–173 zaskarżonego wyroku Sąd popełnił błąd, gdy dokonywał wykładni zasady proporcjonalności.
W pierwszej kolejności wnosząca odwołanie podnosi, że w pkt 170–172 zaskarżonego wyroku Sąd naruszył zasadę proporcjonalności, która wymaga, by akty instytucji Unii nie wykraczały poza granice tego, co odpowiednie i konieczne do realizacji uzasadnionych celów przyświecających danym uregulowaniom, przy czym, jeśli jest możliwy wybór spośród wielu odpowiednich środków, należy wybrać ten najmniej uciążliwy, zaś wynikające z tego niedogodności nie mogą być nadmierne w stosunku do zamierzonych celów (zob. podobnie wyrok z dnia 22 stycznia 2013 r., Sky Österreich, C‑283/11, EU:C:2013:28, pkt 50).
Ponadto ustalenia Sądu są jej zdaniem sprzeczne, ponieważ jeżeli celem środków jest, jak wyraźnie stwierdził Sąd, „utrzymanie pokoju, zapobieganie konfliktom i umacnianie bezpieczeństwa międzynarodowego”, jest jasne, że ich wpływ na proces pokojowy jest zasadniczą przesłanką ich zgodności z zasadą proporcjonalności.
Ponadto wskazuje ona, że Sąd, przyjmując, że pokojowe i demokratyczne rozwiązanie konfliktu nie ma znaczenia dla sprawy, zaprzeczył stwierdzeniu dokonanemu w pkt 162 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym Rada słusznie uznała, że w 2019 r. nie nastąpiła żadna zmiana okoliczności. Jeżeli w kontekście przeglądu na podstawie art. 1 ust. 6 wspólnego stanowiska 2001/931 uznano, że dążenie do pokojowego rozwiązania ma znaczenie dla sprawy, zdaniem wnoszącej odwołanie podobnie powinno być w przypadku badania proporcjonalności, zwłaszcza że ostatecznym celem konfliktu zbrojnego jest samostanowienie ludności. Nawet gdyby w kontekście zarzutu pierwszego nie można by było zgodzić się z tym argumentem, należy go uwzględnić w ramach badania zarzutu czwartego, dotyczącego naruszenia zasady proporcjonalności.
Jak wynika z pkt 166 zaskarżonego wyroku, sporne akty realizują cel interesu ogólnego, jakim jest przyczynianie się do międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. Tymczasem pozostawienie PKK w spornych wykazach w rzeczywistości utrudnia jej zdaniem proces pokojowy, w związku z czym środki ograniczające przewidziane w tych aktach należy uznać za nieodpowiednie w świetle zamierzonych celów.
W drugiej kolejności, ograniczając się do zbadania w sposób zawężający celu realizowanego przez sporne akty, Sąd nie zbadał prawidłowo w pkt 164–173 zaskarżonego wyroku, czy spowodowane niedogodności, które obejmują również przewidywalne konsekwencje (zob. podobnie wyrok z dnia 12 marca 2019 r., Tjebbes i in., C‑221/17, EU:C:2019:189, pkt 40), nie są nadmierne w stosunku do zamierzonych celów. Nie można bowiem dopuścić do tego, by przy ustalaniu, czy niedogodności spowodowane przez dany akt nie są nadmierne w stosunku do zamierzonych celów, były brane pod uwagę jedynie cele przyświecające temu aktowi, a nie jego przewidywalne konsekwencje.
W tym kontekście wnosząca odwołanie przypomina, że o ile Rada nie może wziąć pod uwagę każdego możliwego skutku aktu, o tyle w niniejszej sprawie wiedziała ona, choćby tylko ze względu na skargi o stwierdzenie nieważności wniesione w dniu 1 maja 2014 r. w sprawie PKK/Rada (T‑316/14) i w dniu 7 marca 2019 r. w sprawie PKK/Rada (T‑148/19), o skutkach wywoływanych przez sporne akty wobec Kurdów, w związku z czym Sąd naruszył prawo, stwierdziwszy w pkt 171 i 172 zaskarżonego wyroku, że skutki nie mają znaczenia.
Zdaniem Rady zarzut czwarty należy oddalić.
Ocena Trybunału
Przede wszystkim w zakresie, w jakim wnosząca odwołanie powołuje się jedynie na ostateczny cel środków ograniczających, a mianowicie utrzymanie pokoju i umacnianie bezpieczeństwa międzynarodowego w rozumieniu art. 21 ust. 2 lit. c) TUE, oraz w zakresie, w jakim podnosi, powtarzając argumenty podniesione w pierwszej instancji, że pozostawienie PKK w spornych wykazach utrudnia proces pokojowy i ma konsekwencje dla Kurdów, ponieważ ostatecznym celem konfliktu zbrojnego, w który jest zaangażowana PKK, jest samostanowienie ludności kurdyjskiej, zarzut czwarty jest niedopuszczalny. W tym zakresie odwołanie ma bowiem w rzeczywistości na celu jedynie ponowne rozpoznanie skargi wniesionej do Sądu, co nie należy do właściwości Trybunału w postępowaniu odwoławczym.
Następnie PKK w żaden sposób nie uzasadnia swojego zarzutu szczegółowego dotyczącego znaczenia zasady samostanowienia dla oceny proporcjonalności środków ograniczających przyjętych w spornych aktach, w związku z czym należy go również uznać za niedopuszczalny.
Wreszcie, co się tyczy zarzutu szczegółowego dotyczącego tego, że Sąd nie wziął pod uwagę celu zarządzonych środków ograniczających i pominął ich przewidywalne konsekwencje, zaniechawszy ustalenia, czy spowodowane niedogodności nie są nieproporcjonalne w stosunku do zamierzonego celu, należy przypomnieć, że w odniesieniu do sądowej kontroli przestrzegania zasady proporcjonalności jedynie oczywiście nieodpowiedni charakter przyjętego środka w odniesieniu do celu, jaki właściwa instytucja zamierza osiągnąć, może mieć wpływ na zgodność takiego środka z prawem (zob. podobnie wyrok z dnia 25 czerwca 2020 r., Vnesheconombank/Rada, C‑731/18 P, EU:C:2020:500, pkt 84).
Należy również przypomnieć, że środki ograniczające z definicji wywołują negatywne skutki, w szczególności dla objętych nimi podmiotów (zob. podobnie wyrok z dnia 25 czerwca 2020 r., Vnesheconombank/Rada, C‑731/18 P, EU:C:2020:500, pkt 86).
Znaczenie celu realizowanego przez sporne akty, a mianowicie w szczególności zwalczanie terroryzmu, który wpisuje się w szerszy cel utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa, zgodnie z celami działań zewnętrznych Unii wymienionymi w art. 21 TUE, może uzasadniać negatywne konsekwencje (zob. podobnie wyrok z dnia 25 czerwca 2020 r., Vnesheconombank/Rada, C‑731/18 P, EU:C:2020:500, pkt 87).
W świetle orzecznictwa przytoczonego w pkt 129–131 niniejszego wyroku Sąd słusznie uznał w pkt 168 zaskarżonego wyroku, że w zakresie, w jakim celem realizowanym przez Radę przy przyjmowaniu spornych aktów jest w szczególności zwalczanie terroryzmu, akty te odpowiadają w sposób spójny temu celowi, a w każdym razie nie można ich uznać za oczywiście nieodpowiednie w świetle tego celu.
Ponieważ wnosząca odwołanie nie przedstawiła istotnego z prawnego punktu widzenia argumentu na poparcie tego zarzutu szczegółowego, należy go oddalić.
Wynika stąd, że zarzut czwarty należy w części odrzucić jako niedopuszczalny, a w części oddalić jako bezzasadny.
W przedmiocie zarzutu piątego
Argumentacja stron
W zarzucie piątym wnosząca odwołanie podnosi, że Sąd niesłusznie uznał w pkt 174–196 zaskarżonego wyroku, iż Rada wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku uzasadnienia, podczas gdy – jak wskazano we wcześniejszych zarzutach niniejszego odwołania – z uzasadnień spornych aktów nie wynika jasno, że zdarzenia, które miały miejsce pomiędzy rokiem 1995 a rokiem 1999, przywołane w związku z decyzją Zjednoczonego Królestwa z 2001 r., rzeczywiście uzasadniają tę decyzję.
Zdaniem wnoszącej odwołanie Sąd błędnie uznał, że Rada wywiązała się z obowiązku uzasadnienia. Nie uwzględniła ona bowiem celu w postaci samostanowienia i kontekstu, w jaki konflikt zbrojny się wpisuje. Niesłusznie oparła się ona na zdarzeniach, o których mowa w decyzji Zjednoczonego Królestwa z 2001 r. W ramach przeglądu błędnie zakwalifikowała zdarzenia wymienione w spornych aktach jako akty terrorystyczne, przy czym nie przedstawiła w wystarczający sposób powodów uzasadniających pogląd, że istnienie operacji wojskowej mogło dowodzić utrzymywania się ryzyka zaangażowania w działalność terrorystyczną. Nie uzasadniła ona w wystarczający sposób względów, dla których sporne akty należało uznać za proporcjonalne, mimo że została poinformowana o konsekwencjach, jakie umieszczenie PKK w spornych wykazach mogło mieć dla pokoju oraz dla sytuacji Kurdów i ich zwolenników.
Ponadto wnosząca odwołanie uważa, że Sąd popełnił błąd, gdy stwierdził w pkt 183–186 zaskarżonego wyroku, iż argumenty – przedstawione w celu udowodnienia, że Rada naruszyła swój obowiązek uzasadnienia w ten sposób, że nie sprawdziła, czy zdarzenia badane przez władze krajowe można zakwalifikować jako akty terrorystyczne w rozumieniu art. 1 ust. 3 akapit pierwszy wspólnego stanowiska 2001/931 oraz nie wykazała znaczenia decyzji Zjednoczonego Królestwa w świetle art. 1 ust. 4 i 6 tego wspólnego stanowiska – podlegały odrzuceniu ze względu na to, że dotyczyły one kwestii zasadności uzasadnienia. Badanie to dotyczy jej zdaniem nie tylko podstaw uzasadnienia, ale również samego obowiązku uzasadnienia.
Rada uważa, że zarzut piąty jest niedopuszczalny, a w każdym razie bezzasadny.
Ocena Trybunału
Co się tyczy dopuszczalności zarzutu piątego, należy stwierdzić, że wnosząca odwołanie, kierując swoje zarzuty szczegółowe przeciwko pkt 174–196 zaskarżonego wyroku, nie wskazuje jasno ani fragmentów, które uważa za obarczone naruszeniem prawa, z wyjątkiem zarzutów szczegółowych skierowanych przeciwko pkt 183–186 tego wyroku, ani argumentów prawnych na poparcie swojego stanowiska. W szczególności nie wyjaśnia ona, w jaki sposób orzecznictwo Trybunału przytoczone przez Sąd miałoby być nieprawidłowe. Tym samym argumenty wnoszącej odwołanie mają na celu jedynie ponowne rozpoznanie skarg wniesionych do Sądu, a nie są skierowane przeciwko zaskarżonemu wyrokowi w celu umożliwienia Trybunałowi przeprowadzenia kontroli (zob. podobnie wyrok z dnia 3 października 2013 r., Inuit Tapiriit Kanatami i in./Parlament i Rada, C‑583/11 P, EU:C:2013:625, pkt 48).
Niektóre z argumentów podniesionych przez wnoszącą odwołanie w ramach tego zarzutu zmierzają bowiem w rzeczywistości do zakwestionowania oceny dokonanej przez Sąd nie w odniesieniu do uzasadnienia spornych aktów, lecz w odniesieniu do odpowiedniego charakteru rozpatrywanych środków ograniczających w świetle ich celów. Tymczasem argumenty te, dotyczące celu w postaci samostanowienia i kontekstu, w jaki wpisuje się konflikt zbrojny, zdarzeń, o których mowa w decyzji Zjednoczonego Królestwa z 2001 r., zakwalifikowania czynów wymienionych w spornych aktach jako aktów terrorystycznych oraz względów, dla których sporne akty należy uznać za proporcjonalne, wchodzą w zakres innych zarzutów odwołania, do których zresztą wyraźnie odnosi się wnosząca odwołanie i które zostały oddalone. Nie mają one zatem znaczenia dla zarzutu piątego, dotyczącego niewystarczającego uzasadnienia.
Należy również przypomnieć, że uzasadnienie aktu Rady o zastosowaniu środka ograniczającego w postaci zamrożenia środków finansowych powinno, jak słusznie zauważył Sąd w pkt 175 zaskarżonego wyroku, w sposób jasny i jednoznaczny wskazywać szczególne i konkretne przyczyny, dla których Rada uznała w ramach przysługujących jej uprawnień dyskrecjonalnych w zakresie oceny, że dana osoba powinna zostać objęta takim środkiem (zob. podobnie wyrok z dnia 22 kwietnia 2021 r., Rada/PKK, C‑46/19 P, EU:C:2021:316, pkt 47 i przytoczone tam orzecznictwo).
Jednakże, jak przypomniał Sąd w pkt 176 zaskarżonego wyroku, uzasadnienie, jakiego wymaga art. 296 TFUE, powinno być dostosowane do charakteru danego aktu i kontekstu, w jakim został on wydany. Wymóg uzasadnienia należy oceniać w świetle okoliczności danego przypadku, w szczególności treści środka, charakteru podanych powodów i interesu, jaki jego adresaci lub inne osoby zainteresowane nim w sposób bezpośredni i indywidualny mogą mieć w uzyskaniu wyjaśnień. Nie ma wymogu, by uzasadnienie wyszczególniało wszystkie istotne okoliczności faktyczne i prawne, ponieważ ocena, czy uzasadnienie aktu jest wystarczające, winna uwzględniać nie tylko jego brzmienie, ale także jego kontekst, jak również całość przepisów prawa regulujących daną dziedzinę. W szczególności akt niekorzystny jest wystarczająco uzasadniony, jeżeli został wydany w okolicznościach znanych zainteresowanemu, pozwalających mu na zrozumienie treści przyjętego względem niego środka (wyrok z dnia 22 kwietnia 2021 r., Rada/PKKC‑46/19 P, EU:C:2021:316, pkt 48 i przytoczone tam orzecznictwo).
Co się tyczy w szczególności aktów dotyczących pozostawienia nazwiska osoby lub podmiotu w wykazie dotyczącym zamrożenia środków finansowych, Rada jest zobowiązana do sprawdzenia, czy od czasu pierwotnego umieszczenia lub poprzedniego przeglądu sytuacja faktyczna nie zmieniła się w taki sposób, że nie pozwala ona już na wyciągnięcie takiego samego wniosku dotyczącego zaangażowania tej osoby lub tego podmiotu w działalność terrorystyczną (zob. podobnie wyrok z dnia 22 kwietnia 2021 r., Rada/PKK, C‑46/19 P, EU:C:2021:316, pkt 49 i przytoczone tam orzecznictwo).
W tym względzie należy uściślić, że w odniesieniu do takich aktów sąd Unii ma obowiązek sprawdzić, po pierwsze, poszanowanie obowiązku uzasadnienia przewidzianego w art. 296 TFUE, a zatem, czy przywołane powody są wystarczająco precyzyjne i konkretne, co zresztą Sąd przypomniał w pkt 177 zaskarżonego wyroku, a po drugie, czy powody zostały wykazane, co oznacza, że sąd ten upewnia się, w ramach kontroli materialnej zgodności z prawem tych powodów, że akty te zostały oparte na wystarczająco solidnej podstawie faktycznej i weryfikuje okoliczności faktyczne przedstawione w uzasadnieniu tych aktów (wyrok z dnia 22 kwietnia 2021 r., Rada/PKK, C‑46/19 P, EU:C:2021:316 pkt 52 i przytoczone tam orzecznictwo).
Jednak kwestię uzasadnienia, która stanowi istotny wymóg formalny, należy odróżnić od kwestii dowiedzenia zarzucanego zachowania, która mieści się w sferze materialnej zgodności z prawem danego aktu i pociąga za sobą kontrolę prawdziwości okoliczności faktycznych przywołanych w tym akcie, a także ich kwalifikacji jako argumentów uzasadniających zastosowanie środków ograniczających wobec danej osoby (wyrok z dnia 22 kwietnia 2021 r., Rada/PKK, C‑46/19 P, EU:C:2021:316, pkt 55 i przytoczone tam orzecznictwo).
W tym względzie Sąd słusznie uznał w pkt 185 zaskarżonego wyroku, że kwestia przestrzegania przez Radę obowiązku sprawdzenia, czy fakty stwierdzone przez władze krajowe można zakwalifikować jako akty terrorystyczne w rozumieniu art. 1 ust. 3 akapit pierwszy wspólnego stanowiska 2001/931, została zbadana w odpowiedzi na zarzut dotyczący naruszenia tego przepisu.
Z powyższego wynika, że argumenty zmierzające do podważenia zasadności wspomnianych faktów są w kontekście zarzutu piątego, dotyczącego niewystarczającego uzasadnienia, pozbawione znaczenia, w związku z czym zarzut ten należy odrzucić jako niedopuszczalny, a w każdym razie oddalić jako bezzasadny.
Z ogółu powyższych rozważań wynika, że skoro żaden zarzut nie został uwzględniony, odwołanie należy oddalić w całości.
W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 138 § 1 regulaminu postępowania przed Trybunałem, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 tego regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
Ponieważ Rada wniosła o obciążenie wnoszącej odwołanie kosztami postępowania, a ta przegrała sprawę, należy obciążyć wnoszącą odwołanie, poza jej własnymi kosztami, także kosztami poniesionymi przez Radę.
W myśl art. 140 § 1 regulaminu postępowania, mającego także zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie jego art. 184 § 1, państwa członkowskie interweniujące w sprawie pokrywają własne koszty. W konsekwencji Republika Francuska, która uczestniczyła w postępowaniu przed Trybunałem, pokrywa własne koszty.
Z powyższych względów Trybunał (siódma izba) orzeka, co następuje:
1)
Odwołanie zostaje oddalone.
2)
Kurdistan Workers’ Party (PKK) pokrywa, poza własnymi kosztami, koszty poniesione przez Radę Unii Europejskiej.
3)
Republika Francuska pokrywa własne koszty.
Podpisy
(
*1
) Język postępowania: angielski.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło