C-726/21

Opinia rzecznika generalnegoTSUE2023-03-23CELEX: 62021CC0726ECLI:EU:C:2023:240

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przy ocenie naruszenia zasady ne bis in idem, zagwarantowanej w art. 54 KWUS, sąd krajowy może brać pod uwagę jedynie kluczowe okoliczności faktyczne przytoczone w petitum aktu oskarżenia i w sentencji prawomocnego wyroku wydanego w innym państwie członkowskim, czy też powinien brać również pod uwagę okoliczności faktyczne wskazane w uzasadnieniu tego wyroku oraz te będące przedmiotem umorzonego postępowania przygotowawczego?
Ratio decidendi
Rzecznik Generalny uznał, że art. 54 KWUS, interpretowany w świetle art. 50 Karty Praw Podstawowych i celu współpracy sądowej w UE, wymaga, aby sąd krajowy, oceniając zastosowanie zasady ne bis in idem, brał pod uwagę wszystkie istotne informacje dotyczące wcześniejszych postępowań karnych zakończonych prawomocnym rozstrzygnięciem w innym państwie członkowskim. Ograniczanie się jedynie do petitum aktu oskarżenia lub sentencji wyroku jest nadmiernie restrykcyjne i może prowadzić do formalistycznego odrzucenia ochrony wynikającej z tej zasady, ignorując różnice w tradycjach proceduralnych państw członkowskich oraz osłabiając mechanizm współpracy przewidziany w art. 57 KWUS. Uzasadnienie wyroku oraz informacje z umorzonych postępowań przygotowawczych, jeśli są istotne, powinny być brane pod uwagę.
Stan faktyczny
W Chorwacji toczy się postępowanie karne przeciwko GR, HS i IT, oskarżonym o nadużycie zaufania i wyrządzenie szkody majątkowej chorwackiej spółce Skiper Hoteli w związku z projektem budowy kwater turystycznych. GR i HS byli wcześniej przedmiotem postępowania karnego w Austrii, gdzie zostali uniewinnieni od zarzutów związanych ze sprzeniewierzeniem środków austriackiego banku finansującego ten sam projekt. Ponadto, austriacka prokuratura umorzyła część postępowania przygotowawczego przeciwko nim z powodu braku dowodów. Sąd chorwacki musi ustalić, czy zasada ne bis in idem stoi na przeszkodzie dalszemu ściganiu, biorąc pod uwagę, że chorwacka praktyka sądowa ogranicza zakres badania do petitum aktu oskarżenia i sentencji wyroku.
Rozstrzygnięcie
Artykuł 54 Konwencji wykonawczej do układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. między rządami państw Unii Gospodarczej Beneluksu, Republiki Federalnej Niemiec oraz Republiki Francuskiej w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach należy interpretować w ten sposób, że do celów stosowania zasady ne bis in idem wyrażonej w tym postanowieniu należy brać pod uwagę wszystkie istotne informacje na temat zdarzeń objętych wcześniejszym postępowaniem karnym prowadzonym w innym państwie członkowskim i zakończonym prawomocnym rozstrzygnięciem, a nie ograniczać się do okoliczności przedstawionych w niektórych częściach aktów proceduralnych przyjętych w tym wcześniejszym postępowaniu karnym, takich jak petitum aktu oskarżenia lub sentencja wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO NICHOLASA EMILIOU przedstawiona w dniu 23 marca 2023 r. ( ) Sprawa C‑726/21 Županijsko državno odvjetništvo u Puli-Pola przeciwko GR, HS, IT, przy udziale: INTER CONSULTING d.o.o. [wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Županijski sud u Puli-Pola (sąd okręgowy w Puli, Chorwacja)] Odesłanie prejudycjalne – Współpraca wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych – Konwencja wykonawcza do układu z Schengen – Zasada ne bis in idem – Części aktów proceduralnych, do których może się odwoływać sąd krajowy badający skutki powiązane z zasadą ne bis in idem – Sentencja – Uzasadnienie – Czyny, w odniesieniu do których postępowanie karne zostało umorzone I. Wprowadzenie 1. Stan faktyczny niniejszej sprawy jest dość złożony. W postępowaniu głównym, które toczy się w Chorwacji, kilka osób zostało oskarżonych o wyrządzenie szkody majątkowej chorwackiej spółce w kontekście realizacji projektu budowy kwater turystycznych zlokalizowanych w Chorwacji. W toku tego postępowania okazało się, że dwie z tych osób zostały w Austrii uniewinnione od zarzutu popełnienia czynów zabronionych związanych ze sprzeniewierzeniem środków finansowych banku austriackiego, który finansował ten projekt budowlany. Ponadto od pierwotnego ścigania karnego tych osób w Austrii częściowo odstąpiono z powodu braku dowodów dotyczących innych czynów popełnionych w związku z tym samym projektem. Z informacji zawartych w aktach sprawy wynika jednak, że nie ma jasności co do tego, w jakim dokładnie zakresie odstąpiono od ścigania karnego w Austrii. 2. Županijski sud u Puli‑Pola (sąd okręgowy w Puli, Chorwacja), który jest sądem odsyłającym, zauważa, że ze względu na postępowanie przeprowadzone w Austrii toczącemu się przed nim postępowaniu może stać na przeszkodzie zasada ne bis in idem. Niemniej jednak konkretny wniosek, jaki należy sformułować w tej kwestii, zależy zasadniczo od tego, w jakim zakresie rzeczony sąd może uwzględnić informacje dotyczące owego wcześniej prowadzonego postępowania karnego zawarte w aktach proceduralnych przyjętych w tym kontekście. Wydaje się bowiem, że zgodnie z chorwacką praktyką sądową sądy chorwackie, aby ustalić, czy dochodzi do przyznania ochrony zapewnianej przez zasadę ne bis in idem, mogą brać pod uwagę jedynie okoliczności wskazane w niektórych częściach aktów proceduralnych, takich jak petitum aktu oskarżenia lub sentencja prawomocnego wyroku. 3. W tym kontekście sąd odsyłający zwraca się konkretnie z pytaniem, czy na potrzeby stosowania zasady ne bis in idem, zagwarantowanej w art. 54 konwencji wykonawczej do układu z Schengen (zwanej dalej „KWUS”) ( ), pod uwagę należy brać jedynie kluczowe okoliczności faktyczne przytoczone w petitum aktu oskarżenia sporządzonego przez prokuraturę innego państwa członkowskiego oraz w sentencji prawomocnego wyroku wydanego w innym państwie członkowskim, czy też pod uwagę należy brać również okoliczności faktyczne, które zostały wskazane w uzasadnieniu tego wyroku i w odniesieniu do których odstąpiono od ścigania karnego. II. Ramy prawne A.   Prawo Unii 4. Artykuł 50 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „kartą praw podstawowych”) stanowi, że „[n]ikt nie może być ponownie sądzony lub ukarany w postępowaniu karnym za ten sam czyn zabroniony pod groźbą kary, w odniesieniu do którego zgodnie z ustawą został już uprzednio uniewinniony lub za który został już uprzednio skazany prawomocnym wyrokiem na terytorium Unii”. 5. Zgodnie z art. 54 KWUS „[o]soba, której proces zakończył się wydaniem prawomocnego wyroku na obszarze jednej umawiającej się strony, nie może być ścigana na obszarze innej umawiającej się strony za ten sam czyn, pod warunkiem że została nałożona i wykonana kara lub jest ona w trakcie wykonywania, lub nie może być już wykonana na mocy przepisów prawnych skazującej umawiającej się strony”. 6. Artykuł 57 KWUS ma następujące brzmienie: „1.   W przypadku gdy umawiająca się strona oskarży osobę o popełnienie przestępstwa, a właściwe władze tej umawiającej się strony mają powody, aby przypuszczać, że oskarżenie dotyczy tych samych czynów, w odniesieniu do których proces danej osoby został ostatecznie zakończony prawomocnym wyrokiem w innej umawiającej się stronie, władze powyższe, jeśli uznają to za stosowne, żądają istotnych informacji od właściwych władz umawiającej się strony, na której terytorium wyrok został wydany. 2.   Żądane informacje przekazywane są niezwłocznie oraz są brane pod uwagę przy dalszych działaniach podejmowanych w prowadzonym postępowaniu. […]”. B.   Prawo krajowe 7. Zgodnie z art. 31 ust. 2 Ustav Republike Hrvatske (konstytucji Republiki Chorwacji) ( ) nikt nie może być ponownie sądzony ani skazany w postępowaniu karnym za przestępstwo, jeśli prawomocnym wyrokiem został już za to przestępstwo skazany lub w odniesieniu do niego uniewinniony przez sąd, zgodnie z ustawą. 8. Artykuł 12 ust. 1 Zakon o kaznenom postupku (ustawy – kodeks postępowania karnego) ( ) przewiduje, że nikt nie może być ponownie skazany w postępowaniu karnym za czyn zabroniony, za który już był sądzony i co do którego został wydany prawomocny wyrok sądowy. III. Okoliczności faktyczne, postępowanie główne i pytanie prejudycjalne 9. W chwili zaistnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych GR był członkiem zarządu spółek Skiper Hoteli d.o.o. (zwanej dalej „Skiper Hoteli”) i Interco Umag d.o.o., która następnie przekształciła się w spółkę INTER CONSULTING (zwaną dalej „Interco”, w likwidacji). GR był także członkiem zarządu spółki Rezidencija Skiper d.o.o. (zwanej dalej „Rezidencija Skiper”) i posiadał udziały w spółce Alterius d.o.o. (zwanej dalej „Alterius”). Jak rozumiem, wszystkie te spółki są (lub były) zarejestrowane w Chorwacji. HS był z kolei dyrektorem spółki Interco, zaś IT zajmował się szacowaniem wartości nieruchomości. 10. W dniu 28 września 2015 r. Županijsko državno odvjetništvo u Puli (prokuratura okręgowa w Puli, Chorwacja; zwana dalej „prokuraturą w Puli”) wniosła akt oskarżenia przeciwko GR, HS, IT oraz spółce Interco. Zarzuciła ona GR i spółce Interco popełnienie przestępstwa nadużycia zaufania w transakcjach handlowych w rozumieniu art. 246 ust. 1 i 2 Kazneni zakon (chorwackiego kodeksu karnego). Ponadto zarzuciła ona HS podżeganie do popełnienia tego przestępstwa, a IT – pomocnictwo w jego popełnieniu. 11. Jeżeli chodzi o GR i HS, zostali oni oskarżeni o to, że zawarli, w ramach projektu budowy nowych kwater turystycznych w chorwackiej gminie Savudrija, porozumienie przestępcze w celu zapewnienia, by spółka Interco uzyskała bezprawną korzyść majątkową kosztem spółki Skiper Hoteli, ponieważ zorganizowali transakcję nabycia przez spółkę Skiper Hoteli, za pośrednictwem spółki Interco, nieruchomości położonych w gminie Savudrija po cenach znacznie przewyższających ich wartość rynkową. 12. W akcie oskarżenia wskazano ponadto, że GR, HS i IT wyrządzili kolejną szkodę majątkową spółce Skiper Hoteli, a to w ten sposób, iż skłonili ją do nabycia udziałów w innej chorwackiej spółce (Alterius) po cenie znacznie przewyższającej ich rzeczywistą wartość. 13. Sąd odsyłający potwierdził akt oskarżenia wniesiony przez prokuraturę w Puli. 14. Niemniej jednak w toku pierwotnego postępowania HS podniósł, że w odniesieniu do tych samych czynów toczyło się już przeciwko niemu postępowanie karne w Austrii. W 2014 r. prokuratura w Puli zwróciła się więc do Staatsanwaltschaft Klagenfurt (prokuratury w Klagenfurcie, Austria; zwanej dalej „prokuraturą w Klagenfurcie”) w celu sprawdzenia, czy faktycznie były tam prowadzone podobne postępowania. W 2016 r. Državno odvjetništvo Republike Hrvatske (prokuratura krajowa Republiki Chorwacji) wystąpiła z podobnym wnioskiem do austriackiego ministerstwa sprawiedliwości. Według sądu odsyłającego z odpowiedzi udzielonych przez organy austriackie wynika, że w Austrii zostało wszczęte postępowanie karne przeciwko BB i CC, dwóm byłym członkom zarządu spółki Hypo Alpe Adria Bank International AG (zwanej dalej „Hypo Bank”) z siedzibą w Austrii, dotyczące popełnienia przestępstwa nadużycia zaufania w rozumieniu § 153 ust. 1 i 2 Strafgesetzbuch (austriackiego kodeksu karnego; zwanego dalej „StGB”), a także przeciwko HS i GR, jako osobom biorącym udział w cudzym przestępstwie w sposób niesprawczy. 15. Mówiąc konkretnie, zgodnie z aktem oskarżenia, który prokuratura w Klagenfurcie wniosła w dniu 9 stycznia 2015 r. do Landesgericht Klagenfurt (sądu okręgowego w Klagenfurcie, Austria), BB i CC zarzucono zatwierdzenie przyznania, w okresie od września 2002 r. do lipca 2005 r., kilku kredytów spółkom Rezidencija Skiper i Skiper Hoteli pomimo braku wystarczającej dokumentacji projektowej oraz przewidywanej zdolności do spłaty kredytu, co skutkowało wyrządzeniem Hypo Bank szkody majątkowej w wysokości co najmniej 105 mln EUR. HS i GR zarzucono, odpowiednio, podżeganie BB i CC do popełnienia tych przestępstw poprzez wystąpienie o przyznanie owych kredytów oraz pomocnictwo w ich popełnieniu. 16. W dniu 3 listopada 2016 r. Landesgericht Klagenfurt (sąd okręgowy w Klagenfurcie) wydał wyrok, w którym skazał BB i CC za czyn polegający na zatwierdzeniu przyznania spółce Skiper Hoteli kredytu HR/1061. BB i CC zostali uniewinnieni od pozostałych zarzutów. GR i HS zostali uniewinnieni. Dokładniej rzecz ujmując, HS został uniewinniony od zarzutu, że w latach 2002–2005 podżegał BB i CC do popełnienia przestępstw poprzez wielokrotne składanie wniosków o udzielenie kredytu i przedkładanie dokumentacji kredytowej. GR został uniewinniony od zarzutu, że w latach 2003–2005 udzielał pomocy w popełnieniu przestępstw przez BB i CC w ten sposób, iż występował o udzielenie kredytów, w tym między innymi kredytu HR/1061, prowadził negocjacje dotyczące kredytu, przedkładał dokumentację kredytową i podpisywał odpowiednie umowy kredytu. Sąd odsyłający zauważa, że powyższe wynika z sentencji wyroku Landesgericht Klagenfurt (sądu okręgowego w Klagenfurcie), podczas gdy jego uzasadnienie pozwala ustalić, iż spółka Skiper Hoteli wykorzystała kredyt HR/1061 do nabycia nieruchomości i udziałów, o których mowa, po cenach znacznie przewyższających wartość rynkową. 17. Wyrok ten uprawomocnił się w następstwie oddalenia przez Oberster Gerichtshof (sąd najwyższy, Austria) wniesionego od niego środka odwoławczego. 18. Sąd odsyłający wskazuje również, że przed wniesieniem w dniu 9 stycznia 2015 r. aktu oskarżenia, o którym mowa w pkt 15 niniejszej opinii, prokuratura w Klagenfurcie wszczęła przeciwko GR i HS postępowanie przygotowawcze w odniesieniu do czynów innych niż objęte późniejszym aktem oskarżenia, mianowicie wykorzystania kredytu HR/1061 na potrzeby realizacji projektu spółki Skiper Hoteli, które jednak umorzyła ona z braku dowodów. W tym względzie sąd odsyłający zauważa, że w dniu 9 stycznia 2015 r. prokuratura w Klagenfurcie powiadomiła GR o umorzeniu postępowania przygotowawczego w „sprawie spółki Skiper”. To powiadomienie zostało wystosowane na podstawie § 190 ust. 2 Strafprozeßordnung (austriackiego kodeksu postępowania karnego; zwanego dalej „StPO”) i zawierało informację o umorzeniu postępowania przeciwko HS, GR, BB i CC w odniesieniu do przestępstwa nadużycia zaufania w rozumieniu § 153 ust. 1 i ust. 2 StGB w zakresie, w jakim nie było ono objęte aktem oskarżenia wniesionym tego samego dnia przez prokuraturę w Klagenfurcie do Landesgericht Klagenfurt (sądu okręgowego w Klagenfurcie), z braku dowodów, w szczególności co do zamiaru wyrządzenia szkody, lub z braku konkretnego i dostatecznie uzasadnionego podejrzenia popełnienia czynu zabronionego pod groźbą kary. Z postanowienia odsyłającego wynika także, że HS na swój wniosek uzyskał od organów austriackich powiadomienie, w którym potwierdzono fakt umorzenia tego postępowania. 19. Zdaniem sądu odsyłającego w tych okolicznościach istnieje możliwość, że (i) okoliczności faktyczne przedstawione w petitum aktu oskarżenia prokuratury w Puli; (ii) okoliczności faktyczne przedstawione w petitum aktu oskarżenia prokuratury w Klagenfurcie; (iii) okoliczności faktyczne przedstawione w sentencji i uzasadnieniu prawomocnego wyroku Landesgericht Klagenfurt (sądu okręgowego w Klagenfurcie) oraz (iv) okoliczności faktyczne badane w umorzonym postępowaniu przygotowawczym, które prowadziła prokuratura w Klagenfurcie, wiąże powaga rzeczy osądzonej ze względu na łączący je nierozerwalny związek czasowy, przestrzenny i rzeczowy. 20. Sąd odsyłający wyjaśnia jednak, że gdy chodzi o stosowanie zasady ne bis in idem, sądy chorwackie mogą brać pod uwagę jedynie czyny, o których mowa w konkretnych częściach danego aktu proceduralnego, takie jak czyny wymienione w petitum aktu oskarżenia lub w sentencji wyroku. Sąd odsyłający tłumaczy, że ta praktyka, co do której w postanowieniu odsyłającym nie podano żadnych dodatkowych szczegółów, odzwierciedla przekonanie, iż dane akty proceduralne nabierają waloru prawomocności jedynie w tym zakresie. 21. W tych okolicznościach Županijski sud u Puli-Pola (sąd okręgowy w Puli) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym: „Czy przy ocenie naruszenia zasady ne bis in idem można porównywać tylko okoliczności faktyczne przytoczone w petitum aktu oskarżenia [prokuratury w Puli] z dnia 28 września 2015 r. z kluczowymi okolicznościami faktycznymi przytoczonymi w petitum aktu oskarżenia prokuratury w Klagenfurcie z dnia 9 stycznia 2015 r. oraz w sentencji wyroku Landesgericht Klagenfurt [(sądu okręgowego w Klagenfurcie)] z dnia 3 listopada 2016 r., utrzymanego w mocy wyrokiem Oberster Gerichtshof [(sądu najwyższego Republiki Austrii)] z dnia 4 marca 2019 r., czy też okoliczności faktyczne przytoczone w petitum aktu oskarżenia [prokuratury w Puli] można porównać z okolicznościami faktycznymi przytoczonymi w uzasadnieniu wyroku Landesgericht Klagenfurt [(sądu okręgowego w Klagenfurcie)] z dnia 3 listopada 2016 r., utrzymanego w mocy wyrokiem Oberster Gerichtshof [(sądu najwyższego Republiki Austrii)], jak i tymi będącymi przedmiotem postępowania przygotowawczego prowadzonego przez prokuraturę w Klagenfurcie przeciwko wielu osobom, w szczególności przeciwko GR i HS, które zostały następnie pominięte we wniesionym akcie oskarżenia prokuratury w Klagenfurcie z dnia 9 stycznia 2015 r. (a które to okoliczności faktyczne nie były przytoczone w samym petitum)?”. 22. Uwagi na piśmie zostały przedstawione przez HS, GR, prokuraturę w Puli, rządy austriacki i chorwacki oraz przez Komisję. Te zainteresowane strony przedstawiły uwagi ustne na rozprawie, która odbyła się w dniu 11 stycznia 2023 r. IV. Ocena 23. Poprzez swoje jedyne pytanie prejudycjalne sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, jakie są prawidłowe ramy odniesienia, które należy zastosować w celu zweryfikowania, czy toczącemu się przed nim postępowaniu stoi na przeszkodzie zagwarantowana w art. 54 KWUS zasada ne bis in idem, ponieważ postępowanie to może dotyczyć czynów tożsamych z czynami będącymi przedmiotem wcześniejszego postępowania, które zostało prawomocnie zakończone w innym państwie członkowskim. 24. Zanim przejdę do wykładni art. 54 KWUS, tak aby móc odpowiedzieć na to pytanie (sekcja B), przeanalizuję podniesiony przez rząd austriacki zarzut niedopuszczalności, który zasadza się na twierdzeniu tego rządu, że przedmiotem dwóch postępowań, o których mowa, są różne zdarzenia (sekcja A). A.   W przedmiocie dopuszczalności 25. Rząd austriacki uważa, że rozpatrywany wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest niedopuszczalny, ponieważ pytanie prejudycjalne ma charakter hipotetyczny. Jego zdaniem przedmiotem postępowania toczącego się przed sądem odsyłającym i postępowania przeprowadzonego wcześniej w Austrii nie są te same czyny. Rząd ten wskazuje, że podczas gdy przedmiotem postępowania przeprowadzonego w Austrii była szkoda majątkowa wyrządzona austriackiemu bankowi, to postępowanie w Chorwacji odnosi się do szkody majątkowej wyrządzonej chorwackiej spółce. Zdaniem tego rządu postępowanie austriackie nie mogło dotyczyć czynów, jakich GR mógł się potencjalnie dopuścić wobec owej spółki, ponieważ organom austriackim nie przysługuje właściwość w tym zakresie, skoro GR jest obywatelem i rezydentem Chorwacji, a Skiper Hoteli jest spółką zarejestrowaną w Chorwacji. 26. Prokuratura w Puli i rząd chorwacki zasadniczo podzielają ten pogląd, przy czym nie podnoszą zarzutu niedopuszczalności, podczas gdy HS i GR zajmują przeciwne stanowisko. 27. W tym miejscu pragnę zauważyć, że choć kwestia, w jakim dokładnie zakresie umorzono postępowanie w Austrii, nie została jednoznacznie wyjaśniona w postanowieniu odsyłającym, to jednak wynika z niego, iż zdaniem sądu odsyłającego postępowanie przeprowadzone w Austrii oraz toczące się przed nim postępowanie mogą się ze sobą pokrywać. Sąd ten uważa w istocie, że zasada ne bis in idem, tak jak została ona wyrażona w art. 54 KWUS, może mieć wpływ na przebieg toczącego się przed nim postępowania, w zależności od tego, jaki jest zakres badania, które należy w tym względzie przeprowadzić. 28. W zakresie, w jakim rząd austriacki zmierza do podważenia tego stanowiska, pragnę zauważyć, że w ramach procedury na podstawie art. 267 TFUE, która opiera się na wyraźnym podziale funkcji pełnionych przez sądy krajowe i Trybunał, dokonywanie wszelkich ocen stanu faktycznego sprawy należy do sądu krajowego ( ). W szczególności wyłącznie do sądu odsyłającego należy ocena, czy – a jeżeli tak, to w jakim stopniu (na płaszczyźnie okoliczności faktycznych) – dwa rozpatrywane postępowania pokrywają się ze sobą. Trybunał powinien natomiast przyjąć za punkt wyjścia poczynione przez sąd odsyłający założenie, że mogą się one ze sobą pokrywać, i uznać w związku z tym, iż pytanie prejudycjalne ma znaczenie dla rozstrzygnięcia postępowania toczącego się przed sądem odsyłającym, a zatem jest dopuszczalne. B.   Artykuł 54 KWUS 29. W swoim pytaniu sąd odsyłający zmierza do ustalenia, czy na potrzeby stosowania zasady ne bis in idem wyrażonej w art. 54 KWUS może brać pod uwagę wyłącznie kluczowe okoliczności faktyczne przytoczone w petitum aktu oskarżenia wniesionego przez prokuraturę innego państwa członkowskiego oraz w sentencji prawomocnego wyroku wydanego w tym innym państwie członkowskim, czy też powinien brać również pod uwagę okoliczności faktyczne, które zostały wskazane w uzasadnieniu tego wyroku, a w odniesieniu do których odstąpiono od ścigania karnego. 30. Pragnę przypomnieć, że zgodnie z art. 54 KWUS „[o]soba, której proces zakończył się wydaniem prawomocnego wyroku na obszarze jednej umawiającej się strony, nie może być ścigana na obszarze innej umawiającej się strony za ten sam czyn, pod warunkiem że została nałożona i wykonana kara lub jest ona w trakcie wykonywania, lub nie może być już wykonana na mocy przepisów prawnych skazującej umawiającej się strony”. 31. To postanowienie wyraża, w ramach porządku prawnego Unii, zakaz ponownego ścigania w kontekście transgranicznym, w sposób bardziej ogólny przewidziany również w art. 50 karty praw podstawowych, w którego świetle, jak przypomniał Trybunał, należy dokonywać wykładni art. 54 KWUS ( ). 32. Ochrona wynikająca z zasady ne bis in idem, tak jak została ona wyrażona w art. 54 KWUS, zostaje przyznana wówczas, gdy spełnione są dwie główne przesłanki, z których pierwsza odnosi się do tożsamości czynów będących przedmiotem danych dwóch postępowań ( ), natomiast druga – do istnienia prawomocnego rozstrzygnięcia wydanego w innym państwie członkowskim w odniesieniu do tych czynów. Ponadto w wypadku gdy nałożono karę, kara ta musi być wykonana, znajdować się w trakcie wykonania lub też nie móc już być wykonana. 33. Ta tak zwana przesłanka wykonania ( ) pozostaje poza problematyką niniejszej sprawy, która dotyczy, jak już wspomniałem, prawidłowych ram odniesienia, które należy zastosować w celu zweryfikowania, czy spełniona jest przesłanka „idem”. 34. W poniższej części wyjaśnię, jakie powody skłaniają mnie do przyjęcia, że art. 54 KWUS zobowiązuje sąd krajowy do wzięcia pod uwagę informacji nie tylko tych, które są zawarte w określonych częściach rozstrzygnięć proceduralnych przyjętych w innym państwie członkowskim, lecz także tych wymienionych w innych częściach tych rozstrzygnięć lub też być może w innych dokumentach, na potrzeby sprawdzenia, czy toczące się przed nim postępowanie dotyczy tych samych czynów (idem), które były już badane we wcześniejszym postępowaniu zakończonym prawomocnym rozstrzygnięciem (część 1). Dla pełności wywodu odniosę się następnie do drugiego elementu zasady ne bis in idem, mianowicie do „prawomocnego” charakteru rozstrzygnięcia, który to element musi zaistnieć obok tożsamości czynów, aby mogła zostać przyznana ochrona wynikająca z tej zasady. Uczestnicy niniejszego postępowania poświęcili bowiem sporo uwagi kwestii, czy przesłanka dotycząca „prawomocnego” charakteru rozstrzygnięcia została spełniona, gdy prokuratura w Klagenfurcie postanowiła o częściowym umorzeniu postępowania (część 2). 1. Prawidłowe ramy odniesienia w przypadku przesłanki dotyczącej „idem” 35. Jak już wspomniano, sąd odsyłający wyjaśnił, że w praktyce sądy chorwackie na potrzeby badania, czy prowadzone przez nie postępowanie dotyczy tych samych okoliczności faktycznych co okoliczności faktyczne będące przedmiotem wcześniejszego postępowania karnego zakończonego prawomocnym rozstrzygnięciem, a w konsekwencji czy prowadzeniu takiego postępowania nie stoi na przeszkodzie zasada ne bis in idem, mogą brać pod uwagę jedynie niektóre części aktów proceduralnych, takie jak petitum aktu oskarżenia lub sentencja wyroku. Poprzez swoje pytanie sąd odsyłający zmierza w istocie do ustalenia, czy art. 54 KWUS dopuszcza taką wykładnię zasady ne bis in idem, czy też badanie przeprowadzane w tym względzie powinno mieć szerszy zakres. 36. Dokładniej rzecz ujmując, z postanowienia odsyłającego wynika, że w następstwie powyżej opisanej praktyki sąd odsyłający nie wydaje się być stanie wziąć pod uwagę okoliczności wskazanych w uzasadnieniu wyroku Landesgericht Klagenfurt (sądu okręgowego w Klagenfurcie) z dnia 3 listopada 2016 r., w odniesieniu do których odstąpiono od ścigania karnego, a które zdaniem sądu odsyłającego wykazują związek, po pierwsze, z faktem, iż nabycia nieruchomości i udziałów, o których mowa, przez spółkę Skiper Hoteli, dokonano ze środków pochodzących z kredytu HR/1061, oraz po drugie, z okolicznością, że cena nabycia w obu przypadkach istotnie przewyższała wartość rynkową tych składników majątkowych. 37. Rząd chorwacki i prokuratura w Puli podnoszą, że ograniczenie w ten sposób zakresu badania powinno być możliwe, podczas gdy HS, GR, rząd austriacki i Komisja są przeciwnego zdania. 38. Za słuszne uznaję to drugie stanowisko. W szczególności zgadzam się z Komisją, że praktyka krajowa, która ogranicza w opisany powyżej sposób badanie kwestii, czy postępowanie toczące się przed sądem krajowym dotyczy tych samych czynów, które były przedmiotem wcześniejszego postępowania zakończonego wydaniem prawomocnego rozstrzygnięcia, jest nadmiernie restrykcyjna, ponieważ – krótko mówiąc – może prowadzić do nieuwzględnienia przez sąd krajowy faktu istnienia prawomocnego rozstrzygnięcia wydanego w innym państwie członkowskim w odniesieniu do tych samych czynów. 39. Choć w tym zakresie ani brzmienie art. 54 KWUS, ani też brzmienie art. 50 karty praw podstawowych nie dostarcza żadnych konkretnych wskazówek, to moim zdaniem taki wniosek wypływa z odpowiedniego kontekstu art. 54 KWUS, na który składają się inne postanowienia tego aktu prawnego; znajduje on także dodatkowe potwierdzenie we względach wskazanych w art. 3 ust. 2 TUE ( ), w którego świetle – jak potwierdził Trybunał – należy dokonywać wykładni art. 54 KWUS ( ). 40. Po pierwsze, jeśli chodzi o właściwy kontekst, art. 57 KWUS ustanawia zasady dotyczące współpracy między organami odnośnych państw w celu wymiany informacji na temat ewentualnych wcześniejszych postępowań karnych zakończonych prawomocnym rozstrzygnięciem. 41. Dokładniej rzecz ujmując, art. 57 ust. 1 KWUS zobowiązuje organy do wystąpienia z żądaniem, jeżeli uznają to za stosowne, udzielenia istotnych informacji od swoich odpowiedników w innej umawiającej się stronie, gdy mają powody, aby przypuszczać, że zarzuty wniesione przeciwko danej osobie dotyczą „tych samych czynów, w odniesieniu do których proces danej osoby został ostatecznie zakończony prawomocnym wyrokiem w innej umawiającej się stronie”. W art. 57 ust. 2 KWUS wprowadzono obowiązek „niezwłocznego” przekazania żądanych informacji oraz, co istotniejsze, brania tych informacji „pod uwagę przy dalszych działaniach podejmowanych w prowadzonym postępowaniu”. 42. W świetle ogólnego charakteru sformułowań użytych w tym postanowieniu oznacza to, że informacje, których można zażądać i które należy przekazać w ramach tego mechanizmu, mogą mieć różną postać. Zgadzam się z Komisją, że w odróżnieniu od ogólnego brzmienia tego uregulowania rozpatrywana praktyka krajowa, z racji tego, iż ogranicza informacje, jakie może brać pod uwagę sąd krajowy, do informacji zawartych w konkretnej części aktu proceduralnego, poważnie osłabia praktyczny skutek tego mechanizmu współpracy. W niniejszym przypadku przy korzystaniu z tego mechanizmu w celu ustalenia, czy przeciwko zainteresowanym osobom (takim jak GR i HS) toczyło się w Austrii prawomocnie zakończone postępowanie karne, opisana powyżej praktyka krajowa w rzeczywistości zobowiązywałaby sąd krajowy do uwzględnienia jedynie informacji zawartych w konkretnych częściach aktów proceduralnych, z pominięciem wszelkich innych informacji, jakie ten sąd mógłby otrzymać od organów austriackich. 43. Należy przypomnieć, jak słusznie podkreśliła Komisja, że prawo wypływające z zasady ne bis in idem stanowi prawo podstawowe zagwarantowane w art. 50 karty praw podstawowych ( ). Konkretną metodę służącą ustaleniu, czy w odniesieniu do tych samych zdarzeń wydano już prawomocne rozstrzygnięcie, należy zatem interpretować w sposób zapewniający skuteczną ochronę tego prawa ( ). 44. Po drugie, Trybunał wielokrotnie orzekł już, że celem art. 54 KWUS jest uniknięcie sytuacji, gdy osoba, której proces zakończył się wydaniem prawomocnego wyroku, jest ścigana za te same czyny na terytorium kilku państw członkowskich” ( ). Niemniej jednak Trybunał dodawał również, że wykładni art. 54 KWUS należy dokonywać w świetle nie tylko konieczności zagwarantowania swobodnego przepływu osób, ale także konieczności wspierania zapobiegania i zwalczania przestępczości ( ). 45. O ile Trybunał zidentyfikował już pewne sytuacje, w których ochrona wynikająca z zasady ne bis in idem nie może zostać przyznana, gdyż doprowadziłoby to do bezkarności ( ), o tyle praktyka krajowa opisana w niniejszej sprawie przez sąd odsyłający może prowadzić do równie niepożądanego rezultatu przeciwnego. Grozi ona bowiem wystąpieniem sytuacji, w której ochrona wynikająca z zasady ne bis in idem nie zostanie przyznana z uwagi na względy o charakterze czysto formalistycznym, ponieważ przyznanie tej ochrony będzie zależało od formy prawnej, w jakiej zostaną udzielone informacje na temat poprzedniego postępowania, a tym samym od różnych tradycji w zakresie przekazywania takich informacji, które – jak przypomniały rząd austriacki i Komisja – mogą istnieć w poszczególnych państwach członkowskich. W tym względzie Trybunał potwierdził, że art. 54 KWUS należy interpretować w świetle jego przedmiotu i celu, a nie jego „aspekt[ów] proceduraln[ych] lub czysto formaln[ych], zmiennych w zależności od państwa członkowskiego, którego dotyczy dana sytuacja” ( ). 46. Ponadto, jeśli chodzi o wagę uzasadnienia danego rozstrzygnięcia proceduralnego, Trybunał podkreślił, że ma ono kluczowe znaczenie przy weryfikacji, czy dane czyny były już przedmiotem prawomocnego rozstrzygnięcia, co – jak już zaznaczyłem – stanowi jedną z dwóch głównych przesłanek zastosowania zasady ne bis in idem ( ). 47. Nie dostrzegam powodu, dla którego takiego samego znaczenia nie należałoby przypisywać uzasadnieniu zawartemu w takim lub w jakimkolwiek innym rozstrzygnięciu przy dokonywaniu oceny drugiej przesłanki stosowania tej zasady, która odnosi się do tożsamości czynów. 48. Ponadto nie rozumiem, dlaczego takie badanie miałoby z konieczności ograniczać się do analizy uzasadnienia, z pominięciem informacji przekazanych z innych źródeł. W tym względzie, jak już przypomniano w pkt 45 niniejszej opinii, forma i treść poszczególnych aktów, jakie mogą zostać przyjęte w ramach danego postępowania karnego, różnią się od siebie w poszczególnych państwach członkowskich. O ile w niektórych państwach członkowskich może być tak, że wszystkie odpowiednie zdarzenia, których dotyczy postępowanie karne, muszą być wymienione w sentencji odnośnego aktu proceduralnego, o tyle w innych państwach członkowskich istotne informacje mogą być umieszczane w innych częściach tych aktów, a nawet w innym akcie, do którego można odesłać. 49. Pragnę zauważyć, że rząd chorwacki wyjaśnił, iż zgodnie z prawem chorwackim skutek powagi rzeczy osądzonej wchodzi w grę jedynie w odniesieniu do sentencji danego aktu proceduralnego. W tym względzie chciałbym wskazać, po pierwsze, że chociaż w różnych porządkach prawnych skutki powagi rzeczy osądzonej mogą być rozumiane odmiennie ( ), to sposób, w jaki owe skutki są rozumiane na gruncie konkretnego prawa krajowego, nie może w żadnym wypadku wpływać na wykładnię zasady ne bis in idem tak jak jest ona wyrażona w prawie Unii. Po drugie, może się zdarzyć i tak, że analiza samej sentencji po prostu nie wystarcza do ustalenia, jaki jest zakres samego aktu, jeżeli niezbędne ku temu elementy znajdują się w jego innych niż sentencja częściach. W tym względzie rząd austriacki wyjaśnił na rozprawie, że w niniejszej sprawie ustalenie, w jakim dokładnie zakresie postępowanie zostało umorzone przez prokuraturę w Klagenfurcie, wymaga odwołania się do różnych aktów przyjętych w toku postępowania karnego. 50. W związku z tym zobowiązywanie organów państwowych do tego, by ograniczały się do analizy sentencji odpowiednich aktów, bez jakiejkolwiek możliwości uwzględnienia odmiennych podejść w zakresie opisu zdarzeń objętych postępowaniem karnym, jakie mogą istnieć w innym państwie członkowskim, może prowadzić do faktycznego wyłączenia ochrony wynikającej z zasady ne bis in idem tylko z tego powodu, że wcześniejsze rozstrzygnięcie zostało wydane w innym państwie członkowskim, którego praktyka odbiega od praktyki stosowanej w państwie członkowskim, w którym prowadzone jest późniejsze postępowanie. 51. W tym względzie uważam zatem, że sąd krajowy, który ma ustalić, czy toczącemu się przed nim postępowaniu nie stoi na przeszkodzie zasada ne bis in idem, musi być w stanie wziąć pod uwagę wszystkie dostępne informacje dotyczące ewentualnych wcześniejszych postępowań karnych, które zostały prawomocnie zakończone. W związku z tym stwierdzam, że art. 54 KWUS należy interpretować w ten sposób, że do celów stosowania zasady ne bis in idem wyrażonej w tym postanowieniu należy brać pod uwagę wszystkie istotne informacje na temat zdarzeń objętych wcześniejszym postępowaniem karnym prowadzonym w innym państwie członkowskim i zakończonym prawomocnym rozstrzygnięciem, a nie ograniczać się do okoliczności przedstawionych w niektórych częściach aktów proceduralnych przyjętych w tym wcześniejszym postępowaniu karnym, takich jak petitum aktu oskarżenia lub sentencja wyroku. 52. Wyjaśniwszy tę kwestię, chciałbym się odnieść do obszernych uwag, jakie uczestnicy niniejszego postępowania przedstawili w odniesieniu do tego, czy dwa rozpatrywane postępowania faktycznie dotyczą tych samych czynów. W tym względzie pragnę pokrótce przypomnieć, że przesłankę „idem”, rozumianą jako „tożsamość zdarzeń”, uważa się za spełnioną, gdy istnieje „całość, na którą składają się konkretne okoliczności wynikające z wydarzeń, które są co do zasady takie same, ponieważ obejmują tego samego sprawcę i są ze sobą nierozdzielnie związane w czasie i przestrzeni” ( ). 53. W tym kontekście nie uważam, by należało koncentrować się wyłącznie na „kluczowych okolicznościach faktycznych”, o których jest mowa w tekście pytania prejudycjalnego, lecz sądzę, że należy raczej koncentrować się na wszystkich istotnych okolicznościach faktycznych, które jednak – jeśli przesłanka dotycząca „idem” ma być spełniona – muszą być takie same, a nie tylko podobne ( ). 54. Po przedstawieniu tych uwag przeanalizuję teraz pokrótce, dla pełności wywodu, ten element zasady ne bis in idem, który jest związany z istnieniem „prawomocnego rozstrzygnięcia”. 2. Postanowienia prokuratorów o umorzeniu postępowania 55. Wydaje się, że w niniejszym postępowaniu pozostaje bezsporne, iż czyny, których dotyczy prawomocny wyrok Landesgericht Klagenfurt (sądu okręgowego w Klagenfurcie) z dnia 3 listopada 2016 r., są objęte zakazem ponownego ścigania wyrażonym w art. 54 KWUS. Niemniej uczestnicy tego postępowania najwyraźniej nie mogą dojść do takiej samej zgody w odniesieniu do czynów, które były przedmiotem postępowania karnego prowadzonego w Austrii, które zostało umorzone przez prokuraturę w Klagenfurcie z braku dowodów. W poniższej części przypomnę zatem pokrótce warunki, na jakich postanowienie prokuratora o umorzeniu postępowania może zostać uznane za prawomocne do celów stosowania art. 54 KWUS. 56. Z orzecznictwa Trybunału wynika, że ochrona zapewniana na podstawie art. 54 KWUS zostaje przyznana nie tylko w następstwie prawomocnych wyroków, lecz także w następstwie niektórych decyzji wydawanych przez prokuratorów, nawet jeśli „decyzje takie podejmowane są bez udziału sądu i nie przyjmują formy wyroku” ( ). 57. Aby ten skutek prawny mógł zostać wywołany, postanowienie o umorzeniu postępowania musi, po pierwsze, prowadzić, zgodnie z przepisami właściwego prawa krajowego, do ostatecznego wygaśnięcia prawa do ścigania karnego za te same czyny, oraz po drugie, zostać wydane po dokonaniu oceny sprawy co do istoty ( ). 58. O ile w pierwszy z tych warunków dotyczy weryfikacji, czy prawo krajowe obejmuje postanowienie prokuratora, które gwarantuje, że osoba, której dotyczy postępowanie karne, nie będzie ponownie odpowiadać za te same czyny (co, krótko mówiąc, stanowi przewidzianą na szczeblu krajowym gwarancję wynikającą z zasady ne bis in idem) ( ), o tyle w przypadku drugiego warunku w braku jakiegokolwiek elementu, który mógłby zachwiać wzajemnym zaufaniem, jakie państwa członkowskie pokładają w swoich odnośnych systemach sądownictwa karnego, przyjmowane jest założenie, iż postanowienie o umorzeniu postępowania zostało wydane po rzeczywistym zbadaniu całości materiału dowodowego ( ). 59. W niniejszej sprawie prokuratura w Klagenfurcie wydała postanowienie o umorzeniu postępowania w części na podstawie § 190 ust. 2 StPO. Nie jest całkowicie jasne, w jakiej formie doręczono to postanowienie. W tym kontekście w postanowieniu odsyłającym jest mowa o powiadomieniu, które w dniu 9 stycznia 2015 r. organy austriackie przekazały przedstawicielowi prawnemu GR, a z którego to powiadomienia wynikało, że owo częściowe umorzenie dotyczy również HS, BB i CC. 60. W postanowieniu odsyłającym wskazano, że postanowienie przyjęte na podstawie § 190 ust. 2 StPO jest, na gruncie prawa austriackiego, prawomocne i oznacza, iż te same czyny nie mogą być przedmiotem nowego postępowania. Podczas rozprawy rząd austriacki potwierdził tę wykładnię i wyjaśnił, że wydanie przez prokuratora postanowienia na podstawie § 190 ust. 2 StPO jest równoznaczne z zakończeniem przez niego postępowania, ponieważ z dostępnych dowodów wynika, iż bardziej prawdopodobnie niż wydanie orzeczenia o winie jest późniejsze uniewinnienie. Rząd austriacki wskazał również, że takie postanowienie wywołuje skutek powagi rzeczy osądzonej i uniemożliwia wszczęcie dalszych postępowań w odniesieniu do tych samych czynów. 61. Komisja wyraziła w tym względzie wątpliwości i powołała się na § 193 ust. 2 StPO, który to przepis wydaje się dopuszczać dalsze prowadzenie postępowania, w przypadku gdy zainteresowana osoba nie została wysłuchana i nie został zastosowany wobec niej żaden środek przymusu albo gdy pojawiły się nowe dowody. Z uwagi na brak informacji w aktach sprawy Komisja uważa jednak, że nie można stwierdzić, czy ta możliwość stoi, czy też nie, na przeszkodzie uznaniu przedmiotowego postanowienia za „prawomocne” w rozumieniu art. 54 KWUS. 62. W ślad za uwagami Komisji nie pozostaje mi nic innego, jak tylko odnieść się do wspomnianego wyżej oświadczenia rządu austriackiego, w którym potwierdzono prawomocny charakter postanowienia wydanego na podstawie § 190 ust. 2 StPO, oraz zwrócić uwagę sądu odsyłającego na mechanizm współpracy, o którym mowa w art. 57 KWUS ( ). Kwestię kwalifikacji przedmiotowego postanowienia należy jednak w każdym wypadku odróżnić od kwestii, czy zostało ono wydane po dokonaniu oceny sprawy co do istoty. Z akt sprawy wynika, że postępowanie zostało umorzone zasadniczo z braku dowodów świadczących o popełnieniu czynu zabronionego pod groźbą kary. Wobec braku bardziej szczegółowych informacji nie uważam za możliwe udzielenia sądowi odsyłającemu dalszych wskazówek, wykraczających poza kluczowe elementy przywołanego powyżej orzecznictwa Trybunału, które dostarczają wyjaśnień na temat tego, na jakich warunkach postanowienie prokuratora o umorzeniu postępowania może spowodować przyznanie ochrony wynikającej z zasady ne bis in idem. V. Wnioski 63. W świetle powyższych rozważań proponuję Trybunałowi, by na pytanie przedstawione przez Županijski sud u Puli‑Pola (sąd okręgowy w Puli, Chorwacja) odpowiedział następująco: Artykuł 54 Konwencji wykonawczej do układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. między rządami państw Unii Gospodarczej Beneluksu, Republiki Federalnej Niemiec oraz Republiki Francuskiej w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach należy interpretować w ten sposób, że: do celów stosowania zasady ne bis in idem wyrażonej w tym postanowieniu należy brać pod uwagę wszystkie istotne informacje na temat zdarzeń objętych wcześniejszym postępowaniem karnym prowadzonym w innym państwie członkowskim i zakończonym prawomocnym rozstrzygnięciem, a nie ograniczać się do okoliczności przedstawionych w niektórych częściach aktów proceduralnych przyjętych w tym wcześniejszym postępowaniu karnym, takich jak petitum aktu oskarżenia lub sentencja wyroku. ( ) Język oryginału: angielski. ( ) Konwencja wykonawcza do układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. między rządami państw Unii Gospodarczej Beneluksu, Republiki Federalnej Niemiec oraz Republiki Francuskiej w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach (Dz.U. 2000, L 239, s. 19). ( ) Narodne novine nr 56/90, 135/97, 08/98, 113/00, 124/00, 28/01, 41/01, 55/01, 76/10, 85/10, 05/14. ( ) Narodne novine nr 152/08, 76/09, 80/11, 121/11 – tekst skonsolidowany, 91/12 – wyrok Ustavni sud (trybunału konstytucyjnego, Chorwacja), 143/12, 56/13, 145/13, 152/14, 70/17, 126/19. ( ) Zobacz w szczególności wyrok z dnia 16 lipca 1998 r., Dumon i Froment, C‑235/95, EU:C:1998:365, pkt 25 i przytoczone tam orzecznictwo. ( ) Zobacz na przykład wyrok z dnia 29 czerwca 2016 r., Kossowski, C‑486/14, EU:C:2016:483, pkt 31 i przytoczone tam orzecznictwo, zwany dalej „wyrokiem Kossowski”. ( ) Przesłankę tę należy rozumieć w skrócie jako tożsamość zdarzenia, niezależnie od jego prawnej kwalifikacji w prawie krajowym. Zobacz na przykład wyroki: z dnia 18 lipca 2007 r., Kraaijenbrink, C‑367/05, EU:C:2007:444, pkt 26 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 16 listopada 2010 r., Mantello, C‑261/09, EU:C:2010:683, pkt 39. W kontekście art. 50 karty praw podstawowych zob. na przykład wyrok z dnia 22 marca 2022 r., bpost, C‑117/20, EU:C:2022:202 (zwany dalej „wyrokiem bpost”), pkt 33, 34 i przytoczone tam orzecznictwo. Co się tyczy „czynu” (wyraźnie wymienionego w art. 54 KWUS) i „okoliczności faktycznych” (pojęcia użytego w szczególności w pytaniu prejudycjalnym w niniejszej sprawie) zob. opinia rzecznika generalnego M. Bobeka w sprawie Nordzucker i in., C‑151/20, EU:C:2021:681, przypis 17. ( ) Zgodność tej przesłanki z art. 50 karty praw podstawowych była badana w wyroku z dnia 27 maja 2014 r., Spasic,C‑129/14 PPU, EU:C:2014:586. ( ) Zgodnie z tym postanowieniem „Unia zapewnia swoim obywatelom przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości bez granic wewnętrznych, w której zagwarantowana jest swoboda przepływu osób, w powiązaniu z właściwymi środkami w odniesieniu do kontroli granic zewnętrznych, azylu, imigracji, jak również zapobiegania i zwalczania przestępczości”. Podkreślenie moje. ( ) Wyrok Kossowski, pkt 46. ( ) Zobacz podobnie także opinia rzecznika generalnego Y. Bota w sprawie Mantello (C‑261/09, EU:C:2010:501, pkt 9, 76, 86), która dotyczyła art. 3 pkt 2 decyzji ramowej 2002/584/JHA z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi (Dz.U. 2002, L 190, s. 1). W tym przepisie ustanowiono przesłankę obligatoryjnej odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania, jeżeli jego wykonanie prowadziłoby do naruszenia zasady ne bis in idem. ( ) Jeśli chodzi o element dotyczący kontekstu zewnętrznego, pragnę zauważyć, że w decyzji ramowej Rady 2009/948/WSiSW z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie zapobiegania konfliktom jurysdykcji w postępowaniu karnym i w sprawie rozstrzygania takich konfliktów (Dz.U. 2009, L 328, s. 42) nie przewidziano żadnych ograniczeń co do formy, w jakiej przekazywane są informacje. Jak wskazano w art. 1 ust. 2 lit. a) decyzji ramowej 2009/948, deklarowanym celem tego aktu prawnego jest zapobieganie sytuacjom, w których dochodzi do „prawomocne[go] zakończeni[a] […] postępowań w co najmniej dwóch państwach członkowskich, a tym samym naruszeni[a] zasady ne bis in idem”. ( ) Wyrok Kossowski, pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo. Zobacz także wyroki: z dnia 11 lutego 2003 r., Gözütok i Brügge, C‑187/01 i C‑385/01, EU:C:2003:87 (zwany dalej „wyrokiem Gözütok i Brügge”), pkt 38; z dnia 10 marca 2005 r., Miraglia, C‑469/03, EU:C:2005:156 (zwany dalej „wyrokiem Miraglia”), pkt 32. ( ) Te dwie potrzeby zostały wymienione w art. 3 ust. 2 TUE, którego treść przytoczono w przypisie 9 do niniejszej opinii. Zobacz także wyrok Kossowski, pkt 46, 49. ( ) Takie jak na przykład sytuacja analizowana w wyroku Kossowski, w której nie przeprowadzono prawidłowego postępowania przygotowawczego, lub sytuacja badana w wyroku Miraglia, w której postępowanie zostało zakończone tylko dlatego, że w innym państwie członkowskim prowadzono postępowanie w przedmiocie tych samych czynów. Zobacz wyroki: Kossowski, pkt 46, 49; Miraglia, pkt 33. ( ) Wyroki: Gözütok i Brügge, pkt 35; Miraglia, pkt 31. ( ) Jak bowiem słusznie zauważył rząd austriacki, w wyroku Kossowski Trybunał miał ustalić, czy postanowienie prokuratora wydane po stosunkowo pobieżnym badaniu materiału dowodowego może być uznane za „prawomocne” na potrzeby stosowania art. 54 KWUS. Ten aspekt omówię bardziej szczegółowo w kolejnej części niniejszej opinii. Niemniej jednak w tym miejscu chciałbym podkreślić, że Trybunał uznaje, iż uzasadnienie takiego postanowienia stanowi podstawowe źródło informacji, do którego należy się odnieść w celu ustalenia, czy postanowienie o umorzeniu postępowania zostało wydane po dokonaniu oceny sprawy co do istoty (wyrok Kossowski, pkt 53, 54, sentencja). Dokonanie takiej oceny jest, jak bardziej szczegółowo wyjaśnię to poniżej, jednym z dwóch głównych warunków pozwalających uznać, że postanowienie prokuratora o umorzeniu postępowania można uznać za prawomocne. ( ) W sprawach, które dotyczyły rozstrzygnięć wydawanych przez sądy Unii, Trybunał orzekł, że „powaga rzeczy osądzonej nie tylko wiąże się z sentencją wyroku, ale także rozciąga się na uzasadnienie tego wyroku, stanowiące niezbędne wsparcie jego sentencji, które z tego względu jest względem tej sentencji nierozłączne”. Wyrok z dnia 19 kwietnia 2012 r., Artegodan/Komisja, C‑221/10 P, EU:C:2012:216, pkt 87 i przytoczone tam orzecznictwo. Zobacz także wyrok Sądu z dnia 2 marca 2022 r., Fabryki Mebli Forte/EUIPO – Bog‑Fran (Meble), T‑1/21, niepublikowany, EU:T:2022:108, pkt 26 i przytoczone tam orzecznictwo. ( ) Wyrok bpost, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo. W ten sposób Trybunał nieco przeformułował stosowane dotychczas kryterium „całoś[ci], na którą składają się zachowania nierozdzielnie ze sobą związane w czasie, przestrzeni, jak i przez swój przedmiot”. Zobacz na przykład wyrok z dnia 18 lipca 2007 r., Kraaijenbrink,C‑367/05, EU:C:2007:444, pkt 27 i przytoczone tam orzecznictwo. ( ) Wyrok bpost, pkt 36, w którym wskazano, że „z warunku »idem« wynika wymóg, by zdarzenia były tożsame. Zasada ne bis in idem nie znajduje natomiast zastosowania, w przypadku gdy rozpatrywane czyny nie są tożsame, lecz jedynie podobne”. W tym samym duchu zauważono, że „może się zdarzyć, iż kolejne postępowanie będzie dotyczyło jedynie części okoliczności faktycznych (pod względem czasowym i materialnym) uwzględnionych w poprzednim postępowaniu. Należy jednak stwierdzić, że w zakresie, w jakim dwa zbiory okoliczności faktycznych rzeczywiście się nakładają, musi zachodzić tożsamość tych nakładających się na siebie okoliczności”. Opinia rzecznika generalnego M. Bobeka w sprawie bpost (C‑117/20, EU:C:2021:680, pkt 135). ( ) Wyrok Kossowski, pkt 39 i przytoczone tam orzecznictwo. Do tego samego wniosku doszedł Europejski Trybunał Praw Człowieka (ETPC). Wyrok EPTC z dnia 8 lipca 2019 r. w sprawie Mihalache przeciwko Rumunii (CE:ECHR:2019:0708JUD005401210, §§ 94, 95). ( ) Zobacz wyrok Kossowski, pkt 34, 42 i przytoczone tam orzecznictwo. ( ) Trybunał po raz pierwszy orzekł w ten sposób w wyroku z dnia 22 grudnia 2008 r., Turanský (C‑491/07, EU:C:2008:768, pkt 35, 36). Zobacz także wyroki: z dnia 5 czerwca 2014 r., M, C‑398/12, EU:C:2014:1057 (zwany dalej „wyrokiem M”), pkt 31, 32; wyrok Kossowski, pkt 35. ( ) Może on się zmaterializować w postaci nieprzeprowadzenia „szczegółowego postępowania przygotowawczego”, tak jak zostało to opisane w kontekście okoliczności faktycznych sprawy, w której wydano wyrok Kossowski (pkt 48–53). Podobnie ochrona wynikająca z zasady ne bis in idem nie zostaje przyznana wówczas, gdy decyzja o zakończeniu postępowania karnego została podjęta ze względu na fakt, że w innym państwie członkowskim trwa już ściganie karne. Zobacz wyrok Miraglia, pkt 30–33. ( ) Pragnę zauważyć, że w wyroku M Trybunał doszedł do wniosku, iż możliwość wznowienia postępowania z powodu ujawnienia się nowych dowodów, tak jak została ona przewidziana w prawie belgijskim, nie podaje w wątpliwość prawomocnego charakteru postanowienia o umorzeniu postępowania przygotowawczego, którym sąd belgijski postanawia o nieprzekazywaniu sprawy osoby, której dotyczy postępowanie karne, do sądu orzekającego o odpowiedzialności karnej (wyrok M, pkt 38–40). Pragnę odnotować, że wydaje się, iż postanowienie wydane na podstawie § 190 StPO jest badane także w zawisłej przed Trybunałem sprawie Központi Nyomozó Főügyészség (sprawa C‑147/22).

© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło